{"id":5007,"date":"2020-07-23T19:48:03","date_gmt":"2020-07-23T17:48:03","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=5007"},"modified":"2020-07-23T19:48:03","modified_gmt":"2020-07-23T17:48:03","slug":"fotel-zdobyc-fortelem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=5007","title":{"rendered":"Fotel zdoby\u0107 fortelem"},"content":{"rendered":"

Dawno nie mia\u0142am a\u017c tak silnego poczucia, \u017ce funkcjonuj\u0119 w jakiej\u015b r\u00f3wnoleg\u0142ej rzeczywisto\u015bci. Pandemia ruszy\u0142a z kopyta, na co \u015bwiat zareagowa\u0142 gremialnym pakowaniem walizek i rozjechaniem si\u0119 we wszystkie strony na upragnione wakacje. Teatry operowe w krajach anglosaskich uprzedzaj\u0105, \u017ce przymusowa przerwa mo\u017ce si\u0119 przeci\u0105gn\u0105\u0107 a\u017c do 2021 roku, tymczasem Jonas Kaufmann fotografuje si\u0119 w kumpelskim u\u015bcisku z innymi gwiazdami nadchodz\u0105cego spektaklu Aidy <\/em>na Piazza del Plebiscito w Neapolu (jak trafnie skomentowa\u0142 pewien internauta, „What can possibly go wrong in Italy?”). Organizatorzy polskiego \u017cycia muzycznego wahaj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy przeniesieniem wszystkiego do sieci a puszczeniem wszystkiego na \u017cywio\u0142. B\u0119dzie ciekawie. W wi\u0119kszo\u015bci oper i sal koncertowych w Europie wprowadzono drastyczne ograniczenia: zar\u00f3wno krytycy, jak i melomani przebieraj\u0105 ju\u017c nogami w d\u0142uga\u015bnych kolejkach, czekaj\u0105c na ostateczne decyzje o przydziale miejsc. Pocieszmy si\u0119 – kierownicy dzia\u0142u organizacji widowni zawsze mieli pod g\u00f3rk\u0119. O tym i o innych, do dzi\u015b aktualnych paradoksach \u017cycia muzycznego pisa\u0142am dok\u0142adnie dziesi\u0119\u0107 lat temu w jednym z mysich felieton\u00f3w. A nu\u017c kogo\u015b rozbawi.<\/p>\n

***<\/p>\n

Tu jeszcze lato nie rozkwit\u0142o, a my poczuli\u015bmy si\u0119 ca\u0142kiem niepotrzebni. Gospodarz naszej nory o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce ju\u017c nas nie chce i mo\u017ce nas przekaza\u0107 komu\u015b innemu \u2013 wraz z nor\u0105 i zobowi\u0105zaniami. Ser nam si\u0119 ko\u0144czy, nowy numer nie trafi\u0142 o czasie do sprzeda\u017cy, wi\u0119c si\u0119 martwimy, przez co przegryz\u0105 si\u0119 nasze prapraprawnucz\u0119ta. Troch\u0119 nam si\u0119 humor poprawi\u0142, kiedy w numerze 5-6\/1960 „RM” znale\u017ali\u015bmy przepis na zwi\u0119kszenie dystrybucji, zastosowany przy okazji VI Konkursu Chopinowskiego:<\/p>\n

Bileterzy Filharmonii Narodowej sprzedaj\u0105 ka\u017cdy numer naszego pisma w ilo\u015bci 500 egzemplarzy w czasie przerw koncertowych. Na okres Konkursu \u201enak\u0142ad\u201d zosta\u0142 podniesiony do 750 egzemplarzy. Kierownik organizacji widowni, pan Konrad Urba\u0144ski, tak sobie radzi\u0142 z rozprzeda\u017c\u0105:<\/em>
\nPrzed jego pokojem \u2013 d\u0142ugi ogonek klient\u00f3w czekaj\u0105cych na mo\u017cliwo\u015b\u0107 zdobycia wej\u015bci\u00f3wki na \u00a0przes\u0142uchania. Wchodzi pierwszy interesant, student szko\u0142y muzycznej.<\/em>
\n\u2013 Panie Kierowniku, dwie wej\u015bci\u00f3weczki, sam jestem studentem klasy fortepianu, tak chcia\u0142bym pos\u0142ucha\u0107\u2026<\/em>
\n\u2013 Dobrze, oczywi\u015bcie ch\u0119tnie Panu za\u0142atwi\u0119\u2026 (kordialnie do studenta) A jak si\u0119 Panu podoba\u0142 ostatni numer \u201eRuchu Muzycznego\u201d?<\/em>
\n\u2013 Jeszcze nie czyta\u0142em\u2026<\/em>
\n\u2013 Jak to? Pan jeszcze nie czyta\u0142? To pan si\u0119 zupe\u0142nie nie interesuje muzyk\u0105! Jak mo\u017cna chodzi\u0107 na Konkurs, a nie czyta\u0107 \u201eRuchu\u201d? (r\u0119ka wypisuj\u0105ca ju\u017c wej\u015bci\u00f3wk\u0119 zatrzymuje si\u0119). Przepraszam, nie b\u0119d\u0119 Panu m\u00f3g\u0142 da\u0107 biletu…<\/em>
\nKiedy w d\u0142ugim ogonku czekaj\u0105cych rozesz\u0142a si\u0119 wiadomo\u015b\u0107 o tej rozmowie, po chwili wszyscy stali z pismem muzycznym w r\u0119ku\u2026<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Fot. Getty Images<\/p>\n

Ha! A\u017c nam si\u0119 wierzy\u0107 nie chce, \u017ce po\u0142owa dzisiejszego nak\u0142adu rozprzedawa\u0142a si\u0119 w samej tylko FN. Cho\u0107by fortelem, ale i tak zazdro\u015b\u0107\u2026 Kierownicy organizacji widowni nie musz\u0105 si\u0119 dzi\u015b fatygowa\u0107 wypisywaniem wej\u015bci\u00f3wek. Do\u015b\u0107 maj\u0105 pracy z wype\u0142nianiem zaprosze\u0144 \u2013 bo naprawd\u0119 nie\u0142atwo tak dobra\u0107 publiczno\u015b\u0107, by w fotelach nie zasiad\u0142 nikt zainteresowany muzyk\u0105. W razie czego mog\u0105 skorzysta\u0107 z do\u015bwiadcze\u0144 ABW i spyta\u0107, komu bardziej nale\u017cy si\u0119 miejsce w lo\u017cy honorowej: abonentom \u201eLinii Otwockiej\u201d czy \u201ePrzegl\u0105du Papierniczego\u201d.
\nInna sprawa, \u017ce Krystyna Rawicz sarka\u0142a ju\u017c na \u00f3wczesnych bywalc\u00f3w Konkursu:<\/p>\n

S\u0105dz\u0119, \u017ce nie odkryj\u0119 Ameryki stwierdzaj\u0105c, \u017ce trzy czwarte sali to publiczno\u015b\u0107 nigdy nie ogl\u0105dana w filharmonii przez sta\u0142ych bywalc\u00f3w \u2013 i to w\u0142a\u015bnie stanowi \u00f3w niecodzienny smaczek dla obserwatora. Z pasj\u0105 teoretyka dziel\u0119 tych ludzi na r\u00f3\u017cne kategorie.<\/em>
\nPierwsza grupa, typowo snobistyczna, traktuje filharmoni\u0119 jak pewnego rodzaju \u201esalon\u201d, w kt\u00f3rym wypada si\u0119 \u201epokaza\u0107\u201d. Mo\u017cna by snu\u0107 optymistyczne refleksje o wzro\u015bcie kultury w spo\u0142ecze\u0144stwie. Kilkadziesi\u0105t lat temu tego rodzaju \u201eobowi\u0105zkow\u0105\u201d imprez\u0105 towarzysk\u0105 by\u0142o przyj\u0119cie u hrabiego Iksa, dzi\u015b sta\u0142 si\u0119 ni\u0105 konkurs chopinowski. Lornetuje si\u0119 z przej\u0119ciem toalety, fryzury, wyszukuje znajomych. R\u00f3wnolegle z konkursem pianistycznym odbywa si\u0119 nieoficjalny konkurs mody, wybory \u201emiss filharmonii\u201d itp. Twarze tych ludzi pozostaj\u0105 nieskalane prze\u017cyciem muzycznym, co im jednak nie przeszkadza odczuwa\u0107 jakiego\u015b szacunku dla wielkiego kompozytora (\u201eMoja pani, ile ten Chopin nakomponowa\u0142, graj\u0105 blisko dwa tygodnie i nie mog\u0105 sko\u0144czy\u0107\u201d).<\/em>
\nInna grupa to szlachetni amatorzy muzyki, nie znaj\u0105cy si\u0119 wprawdzie na niej, ale s\u0142uchaj\u0105cy z przej\u0119ciem nie udanym, ze wzruszaj\u0105cym skupieniem. Tak samo zapewne s\u0142uchaj\u0105 walca Chopina, odegranego na pianinie w k\u00f3\u0142ku rodzinnym. Maj\u0105 skromne wymagania, ale wierz\u0119, \u017ce szczerze reaguj\u0105 na muzyk\u0119. Ludzie ci biegli nieraz wprost z pracy, zwyczajnie ubrani, bez ch\u0119ci imponowania strojami, przychodzili z entuzjazmu dla samej muzyki i bili szczerze brawo wszystkim bez wyj\u0105tku. W przerwie usi\u0142owali spotka\u0107 si\u0119 z jak\u0105\u015b fachow\u0105 ocen\u0105, skromnie czekali z wypowiedzi\u0105 w\u0142asnego zdania, aby dopiero po uzyskaniu pewno\u015bci pogr\u0105\u017cy\u0107 si\u0119 spokojnie w zachwycie. To jest najbardziej wdzi\u0119czna kategoria s\u0142uchaczy. Notowali te\u017c uwagi na programach, a jak\u017ce! Zagl\u0105daj\u0105c przez rami\u0119 wyczyta\u0142am o jednym z pianist\u00f3w: \u201emi\u0142y, m\u0142ody ch\u0142opczyk\u201d, a o drugim: \u201emia\u0142 czerwony krawat\u201d. Prosz\u0119 mnie nie pos\u0105dza\u0107 o z\u0142o\u015bliwo\u015b\u0107, uwa\u017cam, \u017ce to lepsze, ni\u017c pisanie uwagi: \u201eznakomity\u201d przy s\u0142abym wykonaniu.\u00a0<\/em>
\nPrzejd\u0119 teraz do jeszcze innych s\u0142uchaczy. S\u0105 to ludzie, kt\u00f3rzy po wieloletniej nieobecno\u015bci nagle ukazali si\u0119 na horyzoncie. Widywa\u0142o si\u0119 starych znajomych, obserwowa\u0142o si\u0119 wzruszaj\u0105ce spotkania. Ci s\u0142uchacze rzadko s\u0105 widziani na koncertach, przewa\u017cnie z powodu warunk\u00f3w pracy, braku czasu, si\u0142y i pieni\u0119dzy. Przemykali si\u0119 cichutko na swoje miejsca, cz\u0119sto nie znaj\u0105c w og\u00f3le topografii filharmonii. Spotka\u0142am par\u0119 takich os\u00f3b, o kt\u00f3rych nie wiedzia\u0142am nawet czy \u017cyj\u0105. Dopiero taka impreza, przypadkowy bilet, sprawi\u0142y, \u017ce przyszli, aby wys\u0142ucha\u0107 dawno nie s\u0142yszanego Chopina.<\/em><\/p>\n

Kolejny Konkurs zbli\u017ca si\u0119 wielkimi krokami. Jak to dobrze: spr\u00f3bujemy zdoby\u0107 jakie\u015b przypadkowe bilety, gdy\u017c z powodu warunk\u00f3w pracy, braku czasu, si\u0142y i pieni\u0119dzy na inne nie mo\u017cemy liczy\u0107, i mo\u017ce spotkamy par\u0119 gryzoni, o kt\u00f3rych nie wiemy nawet, czy \u017cyj\u0105. Bo o Chopinie lepiej porozmawia\u0107 z kim\u015b niewtajemniczonym. Tak przynajmniej uwa\u017ca\u0142 Pawe\u0142 Hertz, autor Rozmy\u015bla\u0144 laika o muzyce<\/em>:<\/p>\n

O muzyce prawie nie \u015bmiem my\u015ble\u0107. Bogactwo teorii, ogromny warsztat muzyka, \u015bwiadomo\u015b\u0107, jak wielkiej trzeba wiedzy do napisania najprostszego muzycznego \u201ekawa\u0142ka\u201d wprawia mnie zawsze w onie\u015bmielenie. Obraz na kt\u00f3ry patrz\u0119, ksi\u0105\u017cka kt\u00f3r\u0105 czytam, s\u0105, trwaj\u0105 przede mn\u0105, mo\u017cna do nich wr\u00f3ci\u0107, rozpatrywa\u0107 kolejno te ich fragmenty, kt\u00f3re wydaj\u0105 si\u0119 niejasne. Muzyka istnieje tylko jak gdyby w czasie, nie ma jej w przestrzeni. Owa niestatyczno\u015b\u0107 muzyki sprawia najpewniej, \u017ce tak trudno jest uchwytna dla ludzi niewtajemniczonych w jej technik\u0119, nie obznajomionych z jej warsztatem. A przecie\u017c dla muzyk\u00f3w przede wszystkim powinny by\u0107 zajmuj\u0105ce uwagi czynione o ich sztuce przez niewtajemniczonych, podobnie jak si\u0119 to dzieje wzgl\u0119dem malarstwa czy literatury.<\/em>
\nW moim pocz\u0105tkowym wychowaniu muzyka odgrywa rol\u0119 podobn\u0105, jak literatura czy malarstwo. By\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 jakiej\u015b wi\u0119kszej ca\u0142o\u015bci, kt\u00f3r\u0105 okre\u015blano w moim \u015brodowisku domowym og\u00f3ln\u0105 nazw\u0105: kultura.<\/em><\/p>\n

Przyda\u0142oby si\u0119 wi\u0119cej takich laik\u00f3w, jak Pawe\u0142 Hertz. Zupe\u0142nie niewtajemniczonych literat\u00f3w, kt\u00f3rzy nie \u015bmieli docieka\u0107, dlaczego \u201ew s\u0142ynnej scenie muzycznej w Czarodziejskiej g\u00f3rze<\/em> Tomasza Manna Hans Castorp rozmy\u015bla o sprawach najwa\u017cniejszych przy akompaniamencie \u015bpiewu Walentego z Fausta”<\/em>. Podobnego zdania byli cz\u0142onkowie zespo\u0142u redakcyjnego \u201eRuchu Muzycznego\u201d, kt\u00f3rzy suszyli g\u0142ow\u0119 Zygmuntowi Mycielskiemu, on za\u015b p\u00f3\u017aniej si\u0119 skar\u017cy\u0142, jakie to ma K\u0142opoty z literatami<\/em>:<\/p>\n

\u2013 To co? Breza b\u0119dzie pisa\u0142 o muzyce, czy Rudnicki?<\/em>
\n\u2013 Mo\u017ce Rudnicki, Hertz, Broszkiewicz i Waldorff te\u017c. S\u0142onimskiego spotka\u0142em w kawiarni. Obiecuje wspomnienia, ale m\u00f3wi, \u017ce s\u0105 nieprzyzwoite. Andrzejewski wyjecha\u0142 zagranic\u0119, Choroma\u0144ski\u2026<\/em>
\n\u2013 O widzi pan. Choroma\u0144ski przecie zna\u0142 dobrze Szymanowskiego.<\/em>
\n\u2013 Wszyscy znali Szymanowskiego \u2013 to nie popycha nas naprz\u00f3d.<\/em>
\n\u2013 Dobrze, dobrze, panowie \u2013 wtr\u0105ca Pociej \u2013 ale trzeba tu naprawd\u0119 da\u0107 co\u015b muzycznego do numeru.<\/em>
\n\u2013 Ty nam lepiej nie zalepiaj pisma muzykologi\u0105 \u2013 wyrokuje Erhardt. \u2013 Na muzykologi\u0119 mamy czas, tymczasem trzeba \u0142apa\u0107 czytelnika. Nie s\u0142ysza\u0142e\u015b, co m\u00f3wi\u0142 minister? Utn\u0105 kredyty, i b\u0119dzie po krzyku.<\/em>
\n\u2013 Minister ministrem, a pismo nie mo\u017ce rezygnowa\u0107 z poziomu, musi walczy\u0107.<\/em><\/p>\n

I tu Pociej nie ma racji. Ministr\u00f3w nie wolno lekcewa\u017cy\u0107. Zw\u0142aszcza Prezes\u00f3w Rady Ministr\u00f3w. O wp\u0142ywie premier\u00f3w na dobrostan Opery Warszawskiej pisze dobitnie Piotr Rytel (bynajmniej nie laik, tylko \u00f3wczesny rektor Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Muzycznej w Sopocie), w artykule Muzyka a spo\u0142ecze\u0144stwo<\/em>:<\/p>\n

W latach mi\u0119dzywojennych Opera nie by\u0142a upa\u0144stwowiona. By\u0142a to instytucja \u201emiejska\u201d \u2013 jeden z teatr\u00f3w, podleg\u0142ych prezesowi, wyznaczonemu przez Zarz\u0105d miasta. Fundusze asygnowane na prowadzenie Opery by\u0142y zbyt szczup\u0142e. Rz\u0105d pokrywa\u0142 cz\u0119\u015bciowo deficyty, ale niezbyt ch\u0119tnie. Dop\u00f3ki premierem by\u0142 profesor Bartel \u2013 fanatyczny wielbiciel \u201eStrasznego dworu\u201d i mi\u0142o\u015bnik opery \u2013 sytuacja by\u0142a \u0142atwiejsza, ale gdy w\u0142adz\u0119 obj\u0105\u0142 S\u0142awoj-Sk\u0142adkowski \u2013 nast\u0105pi\u0142 ca\u0142kowity kryzys. By\u0142y to ostatnie lata przed wojn\u0105, dla Opery Warszawskiej wprost rozpaczliwe\u2026<\/em><\/p>\n

S\u0142awoj-Sk\u0142adkowski wyda\u0142 za to rozporz\u0105dzenie nakazuj\u0105ce stawianie wychodk\u00f3w na wsiach i stworzy\u0142 oddzia\u0142y policji wyspecjalizowane w rozbijaniu zgromadze\u0144 bez u\u017cycia broni palnej. O upodobaniach muzycznych obecnego premiera nie mamy poj\u0119cia. O ministrze kultury wiemy, \u017ce jest mi\u0142o\u015bnikiem plenerowych przedstawie\u0144 Strasznego dworu <\/em>i fanatycznym wielbicielem dyrektora Teatru Wielkiego-Opery Narodowej. Poniewa\u017c bardzo nam zale\u017cy na utrzymaniu naszej przytulnej nory i dalszej egzystencji \u201eRuchu Muzycznego\u201d, bez kt\u00f3rego nie mieliby\u015bmy tyle uciechy z grzebania w starych szparga\u0142ach, zamykamy pyszczek i wchodzimy pod miot\u0142\u0119. Zw\u0142aszcza \u017ce z Rozwi\u0105zania eliminatki z Nr 2<\/em> dowiedzieli\u015bmy si\u0119, co nast\u0119puje:<\/p>\n

Nic tak nie wzmaga si\u0142 przeciwnika, jak wyrz\u0105dzona mu krzywda (I. Paderewski). Wyrazy pomocnicze: kot\u0142y, puzon, gawot, tango, rondo, wiola, kozak, kadryl, Haydn, H-dur, Liszt, lutnia, blues.<\/em><\/p>\n

Wzi\u0119li\u015bmy sobie do serca. Ostatecznie Paderewski te\u017c by\u0142 premierem. Na konferencji pokojowej w Wersalu spotka\u0142 si\u0119 nawet z premierem Francji. Clemenceau bardzo si\u0119 ucieszy\u0142 ze znajomo\u015bci z mistrzem fortepianu. Paderewski na to, \u017ce jest teraz Prezydentem Ministr\u00f3w. Odpowied\u017a brzmia\u0142a: \u201eM\u00f3j Bo\u017ce, co za upadek\u201d. Wniosek? Dyletanci w polityce s\u0105 widocznie mniej wp\u0142ywowi ni\u017c laicy w muzyce, co przypomina ku przestrodze<\/p>\n

MUS TRITON<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dawno nie mia\u0142am a\u017c tak silnego poczucia, \u017ce funkcjonuj\u0119 w jakiej\u015b r\u00f3wnoleg\u0142ej rzeczywisto\u015bci. Pandemia ruszy\u0142a z kopyta, na co \u015bwiat zareagowa\u0142 gremialnym pakowaniem walizek i rozjechaniem si\u0119 we wszystkie strony na upragnione wakacje. Teatry operowe w krajach anglosaskich uprzedzaj\u0105, \u017ce przymusowa przerwa mo\u017ce si\u0119 przeci\u0105gn\u0105\u0107 a\u017c do 2021 roku, tymczasem Jonas Kaufmann fotografuje si\u0119 w … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-5007","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5007","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5007"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5007\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5010,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5007\/revisions\/5010"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5007"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5007"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5007"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}