{"id":5012,"date":"2020-07-27T23:16:28","date_gmt":"2020-07-27T21:16:28","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=5012"},"modified":"2020-08-08T00:30:23","modified_gmt":"2020-08-07T22:30:23","slug":"w-zgodzie-z-natura-i-sumieniem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=5012","title":{"rendered":"W zgodzie z natur\u0105 i sumieniem"},"content":{"rendered":"

Tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce granic\u0119 Norwegii przekroczy\u0142am po raz pierwszy za ko\u0142em podbiegunowym – zimow\u0105 por\u0105, z grupk\u0105 mi\u0142o\u015bnik\u00f3w przyrody, kt\u00f3rzy podobnie jak ja chcieli zobaczy\u0107 pardwy, orki i zorz\u0119 polarn\u0105. Natura spe\u0142ni\u0142a nasze oczekiwania z nawi\u0105zk\u0105, bo kilku widok\u00f3w si\u0119 jednak nie spodziewali\u015bmy: karmazynowego wschodu s\u0142o\u0144ca nad fiordem; przedziwnego, sinosrebrnego odcienia wody, dzi\u0119ki kt\u00f3remu morze wygl\u0105da jak faluj\u0105ca masa p\u0142ynnej rt\u0119ci; o\u015blepiaj\u0105cej bieli \u015bniegu, kontrastuj\u0105cej z g\u0142\u0119bok\u0105 czerni\u0105 ska\u0142.<\/p>\n

Do Oslo dotar\u0142am dopiero przed dwoma laty. Kiedy stan\u0119\u0142am w porcie Bj\u00f8rvika, gdzie w 2008 roku otwarto nowy gmach Norweskiej Opery Narodowej, odj\u0119\u0142o mi mow\u0119 z zachwytu. Jedno z pierwszych architektonicznych arcydzie\u0142 XXI wieku z miejsca obsypano deszczem nagr\u00f3d, mi\u0119dzy innymi wyr\u00f3\u017cnieniem na festiwalu WAF w Barcelonie i Nagrod\u0105 Unii Europejskiej im. Miesa van der Rohe. Ta niezwyk\u0142a budowla odzwierciedla nie tylko geniusz jej projektant\u00f3w, lecz i harmoni\u0119 norweskiej przyrody. Wtapia si\u0119 przy tym idealnie w tkank\u0119 miejsk\u0105, kusz\u0105c zar\u00f3wno mi\u0142o\u015bnik\u00f3w sztuk, jak i zwyk\u0142ych przechodni\u00f3w, kt\u00f3rzy rozpoczynaj\u0105 eksploracj\u0119 bry\u0142y nad samym brzegiem Oslofjorden, po czym wspinaj\u0105 si\u0119 na jej szczyt po sko\u015bnym dachu, z kt\u00f3rego mo\u017cna do woli podziwia\u0107 panoram\u0119 stolicy. O ka\u017cdej porze dnia i roku Operahuset wygl\u0105da inaczej: faluje jak zorza, rozb\u0142yska \u015bwiat\u0142ami jak statek na morzu, wznosi si\u0119 nad zatok\u0105 niczym gigantyczny falochron.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Operahuset w Oslo. Fot. Erik Berg<\/p>\n

Pocz\u0105tki tutejszej Opery Narodowej by\u0142y wi\u0119cej ni\u017c skromne. Pomys\u0142, \u017ceby mieszka\u0144com Oslo zafundowa\u0107 scen\u0119 operow\u0105 z prawdziwego zdarzenia, pojawi\u0142 si\u0119 tu\u017c przed ko\u0144cem Wielkiej Wojny, w 1917 roku. Przedsi\u0119wzi\u0119cie mia\u0142 sfinansowa\u0107 norweski armator Christoffer Hannevig. Niestety, ambitne plany Norweg\u00f3w pokrzy\u017cowa\u0142o bankructwo fundatora. Kolejn\u0105 nieudan\u0105 pr\u00f3b\u0119 podj\u0119to w latach dwudziestych. Ostatecznie opera ruszy\u0142a w 1947 roku, w gmachu usytuowanego mi\u0119dzy mi\u0119dzy pa\u0142acem kr\u00f3lewskim i parlamentem Nationaltheatret, wsp\u00f3\u0142dziel\u0105c scen\u0119 z przedstawieniami teatru dramatycznego, g\u0142\u00f3wnie sztuk Ibsena. W 1957 roku zesp\u00f3\u0142 zyska\u0142 obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 po dzi\u015b nazw\u0119 Den Norske Opera & Ballett oraz now\u0105 szefow\u0105 – i to nie byle jak\u0105, bo w osobie samej Kirsten Flagstad. Dwa lata p\u00f3\u017aniej Opera przenios\u0142a si\u0119 do modernistycznego gmachu Folketeateret, wzniesionego w 1929 roku na wz\u00f3r berli\u0144skiej Volksb\u00fchne. Teatr Ludowy boryka\u0142 si\u0119 z trudno\u015bciami finansowymi od pocz\u0105tku istnienia – wbrew za\u0142o\u017ceniom inwestor\u00f3w przez pierwsze \u0107wier\u0107 wieku funkcjonowa\u0142 jako kino, p\u00f3\u017aniej „przytuli\u0142” zesp\u00f3\u0142 operowy, \u017ceby unikn\u0105\u0107 deficytu. Przez kilkadziesi\u0105t lat w budynku dzia\u0142a\u0142 Nye Teater, powsta\u0142y z po\u0142\u0105czenia dw\u00f3ch teatr\u00f3w dramatycznych, od czasu do czasu u\u017cyczaj\u0105c scen\u0119 produkcjom Opery Narodowej.<\/p>\n

Plany uniezale\u017cnienia si\u0119 od tej niewygodnej wsp\u00f3\u0142pracy zacz\u0119to snu\u0107 ju\u017c w roku 1989. Po d\u0142ugiej, blisko dziesi\u0119cioletniej debacie publicznej wreszcie podj\u0119to decyzj\u0119. W 1999 roku rz\u0105d norweski rozpisa\u0142 otwarty konkurs na nowy gmach Opery Narodowej, w kt\u00f3rym wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 a\u017c 350 pracowni architektonicznych. W ocenie nades\u0142anych projekt\u00f3w uczestniczyli nie tylko profesjonalni jurorzy, lecz i ponad siedemdziesi\u0105t tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w Oslo. Wygra\u0142a propozycja mi\u0119dzynarodowej grupy projektant\u00f3w Sn\u00f8hetta z siedzib\u0105 w stolicy Norwegii. Prace budowlane rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w 2003 roku i sko\u0144czy\u0142y po czterech latach – zrealizowane nie tylko przed wyznaczonym terminem, ale te\u017c znacznie mniejszym kosztem: w ramach inwestycji uda\u0142o si\u0119 zaoszcz\u0119dzi\u0107 a\u017c 300 milion\u00f3w koron norweskich.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Widownia nowej Opery. Fot. Erik Berg<\/p>\n

Dowodzi to jedynie gospodarno\u015bci i zdyscyplinowania budowniczych, bo rozmach za\u0142o\u017cenia dos\u0142ownie zapiera dech w piersiach. Nowy gmach Opery i tak okaza\u0142 si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 budowl\u0105 u\u017cyteczno\u015bci publicznej, jak\u0105 wzniesiono w Norwegii od siedmiuset lat, a \u015bci\u015blej od konstrukcji katedry Nidaros w Trondheim, uko\u0144czonej na prze\u0142omie XIII i XIV wieku. Do budowy u\u017cyto najpi\u0119kniejszych i najszlachetniejszych materia\u0142\u00f3w, idealnie sprz\u0119\u017conych z wizj\u0105 architekt\u00f3w. Po\u0142yskuj\u0105ce bia\u0142e granity i marmury karraryjskie nadaj\u0105 gmachowi poz\u00f3r zst\u0119puj\u0105cego do w\u00f3d zatoki lodowca – wra\u017cenie pot\u0119guje si\u0119 zim\u0105, kiedy dryfuj\u0105ca w fiordzie kra zlewa si\u0119 w jedno z bry\u0142\u0105 teatru. Nad scen\u0105 g\u00f3ruje aluminiowa wie\u017ca, pokryta deseniem nawi\u0105zuj\u0105cym do tradycyjnych norweskich technik tkackich. Do \u015brodka wchodzi si\u0119 przez w\u0105sk\u0105 szczelin\u0119 w fasadzie – i dopiero wtedy, niespodziewanie, ods\u0142ania si\u0119 roz\u015bwietlona przestrze\u0144 foyer, z olbrzymimi, wspartymi na stalowych kolumnach panelami z krystalicznie przejrzystych szyb, oraz obudowanym szlachetnym drewnem „trzonem”, kt\u00f3ry okala scen\u0119 z widowni\u0105. Przypory dachowe s\u0105 zakryte perforowanymi, pod\u015bwietlonymi od do\u0142u \u015bcianami projektu Olafura Eliassona, przywodz\u0105cymi na my\u015bl skojarzenia z tafl\u0105 topniej\u0105cego lodu.<\/p>\n

Widownia, zbudowana na klasycznym planie podkowy, mie\u015bci prawie 1400 widz\u00f3w. U\u017cyte do wyko\u0144czenia wn\u0119trza d\u0119bowe listwy zakonserwowano amoniakiem, nadaj\u0105c im wygl\u0105d szlachetnego, d\u0142ugo sezonowanego drewna. Umocowany w plafonie owalny \u017cyrandol rzuca ch\u0142odne \u015bwiat\u0142o, rozproszone przez pryzmat prawie sze\u015bciu tysi\u0119cy r\u0119cznie szlifowanych kryszta\u0142\u00f3w. Przy projektowaniu akustyki widowni przetestowano kilkaset modeli komputerowych, uzyskuj\u0105c w efekcie unikalny jak na teatr operowy, prawie dwusekundowy pog\u0142os.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Scena z Carmen <\/em>w re\u017cyserii Calixta Bieita. Fot. Erik Berg<\/p>\n

Niezwykle funkcjonalna i przyjazna przestrze\u0144 Operahuset zosta\u0142a idealnie wykorzystana w trudnym czasie pandemii. Chyba \u017caden teatr w Europie nie zdo\u0142a\u0142 a\u017c tak skutecznie przeku\u0107 ogranicze\u0144 w atut, niemal codziennie transmituj\u0105c w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych recitale z przestronnych sal pr\u00f3b, dostosowane do wymog\u00f3w chwili wyst\u0119py artyst\u00f3w baletu oraz kr\u00f3tkie koncerty pod go\u0142ym niebem, z udzia\u0142em ch\u00f3rzyst\u00f3w przestrzegaj\u0105cych zasad dystansu spo\u0142ecznego. \u017badnych remanent\u00f3w z lat ubieg\u0142ych, \u017cadnych p\u00f3\u0142amatorskich, wyci\u0105ganych z lamusa rejestracji wideo – wszystko robione od nowa, z g\u0142ow\u0105, przepe\u0142nione duchem optymizmu, a zarazem rozs\u0105dku. Norweska Opera Narodowa wkroczy w kolejny sezon ju\u017c za kilka tygodni – ale ostro\u017cnie, z zachowaniem wszelkich regu\u0142 bezpiecze\u0144stwa, skr\u00f3con\u0105 i odpowiednio zaadaptowan\u0105 wersj\u0105 Carmen<\/em>, w obsadzie z\u0142o\u017conej wy\u0142\u0105cznie z miejscowych artyst\u00f3w.<\/p>\n

W\u0142a\u015bnie na ten spektakl, tyle \u017ce w pe\u0142nym przepychu, wybiera\u0142am si\u0119 w maju: na legendarn\u0105 inscenizacj\u0119 Calixta Bieita, z doborow\u0105, mi\u0119dzynarodow\u0105 stawk\u0105 solist\u00f3w. Na razie nic z tego: zesp\u00f3\u0142 zaanonsowa\u0142 program do ko\u0144ca pa\u017adziernika: opr\u00f3cz „pandemicznej” Carmen <\/em>trzy kr\u00f3tkie opery dzieci\u0119ce – jedna na ma\u0142ej scenie, dwie w foyer – oraz dwa wykonania koncertowe, pierwszego aktu Walkirii<\/em> i Pucciniowskiej jednoakt\u00f3wki Siostra Angelica. <\/em>Norwegia jest jedn\u0105 z najbogatszych i najwy\u017cej rozwini\u0119tych demokracji w Europie. Im si\u0119 nie \u015bpieszy. Lepiej poczeka\u0107 i da\u0107 szans\u0119 m\u0142odym, pocz\u0105tkuj\u0105cym artystom, ni\u017c zmarnowa\u0107 gwiazdorski potencja\u0142, zak\u0142adaj\u0105c nieunikniony koniec \u015bwiata.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce granic\u0119 Norwegii przekroczy\u0142am po raz pierwszy za ko\u0142em podbiegunowym – zimow\u0105 por\u0105, z grupk\u0105 mi\u0142o\u015bnik\u00f3w przyrody, kt\u00f3rzy podobnie jak ja chcieli zobaczy\u0107 pardwy, orki i zorz\u0119 polarn\u0105. Natura spe\u0142ni\u0142a nasze oczekiwania z nawi\u0105zk\u0105, bo kilku widok\u00f3w si\u0119 jednak nie spodziewali\u015bmy: karmazynowego wschodu s\u0142o\u0144ca nad fiordem; przedziwnego, sinosrebrnego odcienia wody, dzi\u0119ki kt\u00f3remu … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["entry","post","publish","author-mangusta","post-5012","format-standard","category-wedrowki-operowe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5012","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5012"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5012\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5036,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5012\/revisions\/5036"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5012"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5012"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5012"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}