Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Strawi\u0144skiego przenikni\u0119ta jest archaizacj\u0105. Archaizacja stanowi tu jedn\u0105 z generalnych zasad my\u015blenia muzycznego. Jest potrzeb\u0105, pragnieniem i realizacj\u0105; impulsem, motorem i sposobem dzia\u0142ania. Archaizacja przybiera u Strawi\u0144skiego najrozmaitsze odcienie, fazy i stopnie; przechodzi d\u0142ug\u0105 i skomplikowan\u0105 ewolucj\u0119. Samo poj\u0119cie archaizacji, zdawa\u0142oby si\u0119 jednoznaczne i raz na zawsze zdefiniowane, traci tu sw\u0105 jednoznaczno\u015b\u0107, intryguje i niepokoi, domaga si\u0119 nowej, poszerzonej, specjalnej i jednorazowej definicji. Archaizacja u Strawi\u0144skiego \u2013 mimo ilu\u015b tam kopii, mimo zainspirowanej mody na archaizacj\u0119 \u2013 jest zjawiskiem jedynym i niepowtarzalnym. Wi\u0119cej \u2013 jest atrybutem genialno\u015bci kompozytora. Strawi\u0144ski wydaje si\u0119 by\u0107 jedynym w ca\u0142ej historii muzyki przyk\u0142adem geniuszu archaizacji, archaizatorem genialnym, genialnym w\u0142a\u015bnie poprzez archaizacj\u0119.<\/em><\/p>\n Igor Strawi\u0144ski. Fot. Irving Penn<\/p>\n Pociej jako krytyk te\u017c by\u0142 zjawiskiem jedynym i niepowtarzalnym. Wi\u0119cej \u2013 jego genialno\u015b\u0107 by\u0142a atrybutem genialno\u015bci krytyka. Pociej wydaje si\u0119 jedynym w historii krytyki przyk\u0142adem geniuszu genialno\u015bci, geniuszem genialnym, genialnym w\u0142a\u015bnie poprzez geniusz. Bo oto przedstawia nam genialny ci\u0105g genialnych pyta\u0144 retorycznych i r\u00f3wnie genialnie na nie odpowiada:<\/p>\n Ale czym jest wobec tego sama archaizacja? Pi\u0119kn\u0105 manifestacj\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015bci kultury? Tw\u00f3rczym nawi\u0105zywaniem i przetwarzaniem? Odkrywaniem nowego oblicza starych warto\u015bci? Czy \u2013 zaprzeczeniem nowatorstwa? Znamieniem impotencji tw\u00f3rczej? Maskowaniem braku inwencji? Niestety, dalej \u2013 zamiast o Strawi\u0144skim \u2013 Pociej pisze o Cameracie florenckiej, Berliozie, Liszcie i Wagnerze. Odrobink\u0119 przyt\u0142oczeni nadmiarem przymiotnik\u00f3w, potuptali\u015bmy kilka \u00a0stron dalej, do artyku\u0142u Moniki Gorczyckiej Muzyka \u201edynamicznego spokoju\u201d<\/em> i chyba zrozumieli\u015bmy, o co chodzi z t\u0105 archaizacj\u0105, cho\u0107 autorka widzi to odrobin\u0119 inaczej ni\u017c Pociej:<\/p>\n Ka\u017cdy g\u0142os, ka\u017cdy instrument ma sw\u0105 sfer\u0119 brzmieniow\u0105, sonorystyczno-rytmiczn\u0105. Mo\u017cliwo\u015bci ich r\u00f3\u017cnorodnego przekszta\u0142cania i rozwijania, obci\u0105\u017cenie ich kierunkowo\u015bci\u0105 konwencji formalnych muzyki przedfunkcyjnej, modalnej \u2013 oto droga, po kt\u00f3rej Strawi\u0144ski chce nadal rozwija\u0107 dodekafoni\u0119.<\/em> No i odechcia\u0142o nam si\u0119 \u017cart\u00f3w, g\u0142upich por\u00f3wna\u0144, p\u0142askich nawi\u0105za\u0144 do wojny polsko-ruskiej pod flag\u0105 bia\u0142o-czerwon\u0105. Po prostu si\u0119 zachwycili\u015bmy. I zrobi\u0142o nam si\u0119 smutno, bo to by\u0142 jeden z ostatnich tekst\u00f3w przed \u015bmierci\u0105 m\u0142odziutkiej Moniki Gorczyckiej. Czasem brakuje m\u0105drych autor\u00f3w. Prawie tak samo, jak m\u0105drych kioskarzy, co daje wszystkim pod rozwag\u0119 Upi\u00f3r w strasznym biegu – zobaczymy, jak d\u0142ugo uda mu si\u0119 pohasa\u0107 – wi\u0119c zn\u00f3w uraczy Czytelnik\u00f3w drobiazgiem z remanent\u00f3w. Niby weso\u0142ym, ale w gruncie rzeczy bardzo smutnym. By\u0142a sobie kiedy\u015b autorka „Ruchu Muzycznego” – m\u0142oda, pe\u0142na \u017cycia i piekielnie zdolna. Zmar\u0142a tragiczn\u0105 \u015bmierci\u0105 w 1962 roku. Wygl\u0105da na to, \u017ce wszyscy o niej zapomnieli. … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["entry","post","publish","author-mangusta","post-5096","format-standard","category-miscellanea"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5096","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5096"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5096\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5099,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5096\/revisions\/5099"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5096"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5096"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5096"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"http:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/restricted.jpg\")
<\/a><\/p>\n
\n<\/em>Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce archaizacja jest przede wszystkim wspania\u0142\u0105\u00a0 p r z y g o d \u0105\u00a0 estetyczn\u0105; wykorzystaniem impuls\u00f3w p\u0142yn\u0105cych z urzeczenia histori\u0105, tw\u00f3rczym wykorzystaniem znajomo\u015bci historii, historycznej wiedzy. Gdy zafascynowanie okre\u015blonym zjawiskiem jest bardzo silne, u tw\u00f3rcy rodzi si\u0119 ch\u0119\u0107 na\u015bladownictwa przetworzeniowego, inaczej \u2013 parodii (w tym szerokim, dawnym, jeszcze nie z\u0142o\u015bliwym znaczeniu tego terminu). Archaizacja jest wi\u0119c swojego rodzaju \u201emalowaniem z (historycznego) modelu\u201d.
\n<\/em>Archaizacja poj\u0119ta jak najszerzej nie jest bynajmniej zjawiskiem marginesowym. Jest ona konkretnym i specjalnym przejawem og\u00f3lnej tendencji w historii kultury, tendencji, kt\u00f3r\u0105 okre\u015bli\u0107 mo\u017cna jako poszukiwanie oparcia (czy idea\u0142u) w warto\u015bciach ju\u017c zrealizowanych, poszukiwanie w epokach minionych warto\u015bci bliskich i aktualnych, odnajdywanie siebie w przesz\u0142o\u015bci.<\/em><\/p>\n
\nTakim jest <\/em>Agon, \u201ebalet abstrakcyjny\u201d, z za\u0142o\u017cenia statyczny, kt\u00f3rego choreograficzn\u0105 posta\u0107 przyr\u00f3wna\u0142 sam Strawi\u0144ski do abstrakcji Mondriana. Formy taneczne dworu burgundzkiego i dworu paryskiego Ludwika XIII i XIV s\u0105siaduj\u0105 tu z seryjn\u0105 realizacj\u0105 klasycznych uk\u0142ad\u00f3w choreograficznych. Brzmienie \u2013 to ustawiczny kontrapunkt mi\u0119dzy wysokimi a niskimi grupami instrument\u00f3w. Po pocz\u0105tkowej ekspozycji rytmu (toccatowy wst\u0119p, komplikacje rytmiczne w <\/em>Saraband-step, <\/em>Bransle gay, przywodz\u0105ce na my\u015bl <\/em>Tango i <\/em>Ragtime z <\/em>Historii \u017co\u0142nierza; obsada: skrzypce, puzon, ksylofon!), charakter brzmienia zmienia si\u0119 w s\u0142ynnym <\/em>Pas de deux. Jest ono tu absolutnie puste, nieprzyswajalne, wymykaj\u0105ce si\u0119 w swych fluktuacjach zwi\u0119kszonej oktawy i ma\u0142ej sekundy. Zarazem istnieje tu regularno\u015b\u0107 strukturowa, zacieraj\u0105ca nerwowo\u015b\u0107 zwrot\u00f3w rytmicznych, parali\u017cuj\u0105ca je. To ju\u017c nie statyczny spok\u00f3j. To pustka, za kt\u00f3r\u0105 \u2013 zdawa\u0142oby si\u0119 \u2013 nic si\u0119 nie kryje.<\/em><\/p>\n
\nMUS TRITON<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"