{"id":5136,"date":"2020-10-18T02:02:27","date_gmt":"2020-10-18T00:02:27","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=5136"},"modified":"2020-10-23T12:54:14","modified_gmt":"2020-10-23T10:54:14","slug":"trudny-wzor-do-nasladowania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=5136","title":{"rendered":"Trudny wz\u00f3r do na\u015bladowania"},"content":{"rendered":"

Chyba zbyt d\u0142ugo zwleka\u0142am z podsumowaniem tegorocznego MusikFest Berlin. Mi\u0119dzy Warszaw\u0105, stolic\u0105 Niemiec, Bayreuth a Wiedniem kr\u0105\u017cy\u0142am ca\u0142y wrzesie\u0144 \u2013 kiedy wreszcie uda\u0142o si\u0119 zebra\u0107 my\u015bli, Europa stan\u0119\u0142a w obliczu kolejnego lockdownu. W Polsce sytuacja zapowiada si\u0119 wyj\u0105tkowo dramatycznie: opery i sale koncertowe rozpaczliwie pr\u00f3buj\u0105 realizowa\u0107 zaprogramowane wydarzenia sezonu, wszystko jednak wisi na w\u0142osku w zwi\u0105zku z przys\u0142owiowym brakiem armat, czyli test\u00f3w, umo\u017cliwiaj\u0105cych w miar\u0119 p\u0142ynne funkcjonowanie instytucji artystycznych. Pandemia wymkn\u0119\u0142a si\u0119 nam spod kontroli. Szabel wkr\u00f3tce zabraknie i nijak nie b\u0119dzie.<\/p>\n

O tym, \u017ce polskie \u017cycie muzyczne ruszy przy tak olbrzymim wsparciu w\u0142adz, z zachowaniem tak daleko posuni\u0119tych \u015brodk\u00f3w bezpiecze\u0144stwa, a tak\u017ce \u2013 co chyba najwa\u017cniejsze \u2013 w takim poczuciu obywatelskiej wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci jak w Berlinie, nie marzy\u0142am nawet przez chwil\u0119. Dziel\u0105c si\u0119 jednak impresjami z pierwszego wyjazdu, spodziewa\u0142am si\u0119 cho\u0107by nielicznych wyraz\u00f3w podziwu dla zapobiegliwo\u015bci niemieckich organizator\u00f3w. Nic z tych rzeczy \u2013 przewa\u017ca\u0142y komentarze, jakie to wszystko przygn\u0119biaj\u0105ce, \u017ce w takich warunkach pracowa\u0107 si\u0119 nie da i muzyka ju\u017c nigdy si\u0119 nie pozbiera po tej katastrofie.<\/p>\n

Tymczasem w Filharmonii Berli\u0144skiej panowa\u0142a atmosfera nieledwie podnios\u0142a \u2013 mimo \u017ce na widowni\u0119 Grosser Saal, do kt\u00f3rej przeniesiono wszystkie koncerty MusikFest, mog\u0142o wej\u015b\u0107 akurat tyle os\u00f3b, ile teraz wolno wpu\u015bci\u0107 na imprez\u0119 w polskiej czerwonej strefie. I na tym nie koniec: ca\u0142y budynek zosta\u0142 podzielony na sze\u015b\u0107 oddzielnych, precyzyjnie oznakowanych sektor\u00f3w, \u017ceby utrzyma\u0107 dystans i ograniczy\u0107 kontakty do minimum. Obs\u0142uga sali prowadzi\u0142a na miejsce ka\u017cdego s\u0142uchacza z osobna, pilnuj\u0105c, \u017ceby wype\u0142ni\u0142 kart\u0119 lokalizacyjn\u0105. Koncerty trwa\u0142y oko\u0142o godziny bez przerwy. Ksi\u0119garnia nieczynna, bufety zamkni\u0119te, w obszernej toalecie nie wi\u0119cej ni\u017c pi\u0119\u0107 os\u00f3b naraz. Nikomu nie trzeba by\u0142o t\u0142umaczy\u0107, jak prawid\u0142owo nosi\u0107 maseczk\u0119, nie wypatrzy\u0142am te\u017c \u017cadnych \u201espawaczy\u201d w przy\u0142bicach. Dzi\u0119ki zachowanym odst\u0119pom mi\u0119dzy s\u0142uchaczami mo\u017cna by\u0142o zdj\u0105\u0107 ochron\u0119 twarzy w trakcie koncertu, ale ju\u017c do oklask\u00f3w nale\u017ca\u0142o zaopatrzy\u0107 si\u0119 ponownie \u2013 na wypadek s\u0142usznie przewidzianego \u017carliwego aplauzu.<\/p>\n

Podobne restrykcje obowi\u0105zywa\u0142y wykonawc\u00f3w. Orkiestry symfoniczne gra\u0142y w zmniejszonych sk\u0142adach, arty\u015bci zachowywali co najmniej dwumetrowe odst\u0119py, co czasem wymaga\u0142o rozmieszczenia cz\u0119\u015bci muzyk\u00f3w w wy\u0142\u0105czonych z u\u017cytkowania sektorach dla publiczno\u015bci. \u017badnych kwiat\u00f3w, \u017cadnych d\u0119tych przem\u00f3wie\u0144, po koncercie nikt nikomu nawet r\u0119ki nie poda\u0142, nie wspominaj\u0105c o popularnym w naszej ojczy\u017anie obrz\u0119dzie padania sobie w ramiona i pozowania do selfie z fanami.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Klangforum Wien pod dyrekcj\u0105 Emilia Pom\u00e0rico po prawykonaniu Der Lauf des Lebens <\/em>Aperghisa. <\/em>Fot. Monika Karczmarczyk<\/p>\n

Mimo \u017ce prawie ca\u0142y program festiwalu trzeba by\u0142o wywr\u00f3ci\u0107 na nice, kilka ocala\u0142ych d\u0142u\u017cszych koncert\u00f3w podzieli\u0107 na dwa kr\u00f3tsze z kilkugodzinn\u0105 przerw\u0105 po\u015brodku, a wiecz\u00f3r fina\u0142owy odegra\u0107 dwukrotnie \u2013 iskry wzajemnego porozumienia dos\u0142ownie fruwa\u0142y mi\u0119dzy widowni\u0105 a estrad\u0105. Wymuszony okoliczno\u015bciami dystans w \u017cadnym razie nie wp\u0142yn\u0105\u0142 na jako\u015b\u0107 wykona\u0144: ba, mog\u0119 z czystym sumieniem zapewni\u0107 Czytelnik\u00f3w, \u017ce w kilku przypadkach przyczyni\u0142 si\u0119 do wzmocnienia efektu. Zaryzykuj\u0119 nawet twierdzenie, \u017ce pandemiczny MusikFest mia\u0142 pod wieloma wzgl\u0119dami wy\u017cszy poziom ni\u017c imprezy organizowane w latach ubieg\u0142ych.<\/p>\n

Z zaskakuj\u0105co bogatej oferty uda\u0142o mi si\u0119 wybra\u0107 pi\u0119\u0107 propozycji, roz\u0142o\u017conych w sumie na siedem koncert\u00f3w. Du\u017ce nadzieje pok\u0142ada\u0142am w rozbudowanym cyklu prezentacji tw\u00f3rczo\u015bci Rebekki Saunders, mistrzyni muzycznego \u015bwiat\u0142ocienia, sk\u0142adaj\u0105cej rozmigotan\u0105 mozaik\u0119 z d\u017awi\u0119k\u00f3w przeplecionych z cisz\u0105. Jej przedziwnie \u201enamacalne\u201d, rozfalowane struktury kompozycyjne zdecydowanie bardziej przekona\u0142y mnie w uj\u0119ciu Ensemble Musikfabrik pod dyrekcj\u0105 Petera Rundela \u2013 zw\u0142aszcza w chimerycznym Either or <\/em>na dwie tr\u0105bki (Marco Blaauw i Nathan Plante, prawykonanie) oraz w tajemniczej, pe\u0142nej napi\u0119cia Skin <\/em>na sopran (znakomita Juliet Fraser) i 13 instrument\u00f3w (2015\/16), podw\u00f3jnie inspirowanej Triem fortepianowym D-dur \u201eDuch\u201d<\/em> op. 70 nr 1 Beethovena i sztuk\u0105 telewizyjn\u0105 Samuela Becketta z 1975 roku. Mniejsze wra\u017cenie zrobi\u0142 na mnie koncert Klangforum Wien, mimo udzia\u0142u fenomenalnego akordeonisty Krassimira Stereva, kt\u00f3ry brawurowo po\u0142\u0105czy\u0142 recytacj\u0119 z gr\u0105 na instrumencie we Flesh <\/em>z 2018 roku. By\u0107 mo\u017ce uwzgl\u0119dnione w programie utwory zanadto si\u0119 \u201erozpierzch\u0142y\u201d w przepastnym wn\u0119trzu Grosser Saal: barwne chmury d\u017awi\u0119kowe Saunders z regu\u0142y lepiej brzmi\u0105 w przestrzeni zapewniaj\u0105cej intymniejsz\u0105 interakcj\u0119 ze s\u0142uchaczami. Niewykluczone te\u017c, \u017ce pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 wyst\u0119pu wiede\u0144czyk\u00f3w pod batut\u0105 Emilia Pom\u00e0rico zblad\u0142a na tle prawykonania Der Lauf des Lebens <\/em>Georgesa Aperghisa. Francuski mistrz zn\u00f3w wpl\u00f3t\u0142 strz\u0119py tekstu (z obydwu cz\u0119\u015bci Fausta <\/em>Goethego, podane przez sze\u015bcioro cz\u0142onk\u00f3w Neue Vokalsolisten Stuttgart) w rozedrgan\u0105 tkank\u0119 instrumentaln\u0105, w kt\u00f3rej pobrzmiewaj\u0105 nie tylko jazzowe riffy i echa polifonii franko-flamandzkiej, ale te\u017c pog\u0142osy Bachowskich pasji i kantat \u2013 cho\u0107by w postaci niesamowitej, mikrotonowej fugi, kt\u00f3ra wy\u0142ania si\u0119 z ciszy niczym zjawa na balu w Fau\u015bcie <\/em>i pokazuje, jak \u201eskrzywi\u0107 proste, spro\u015bci\u0107 krzywe\u201d. W muzycznym dialogu z dziedzictwem kultury zachodniej Aperghis wci\u0105\u017c ma niewielu sobie r\u00f3wnych.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin pod batut\u0105 Vladimira Jurowskiego. Fot. Olivia Pohlenz<\/p>\n

W zesz\u0142ym roku rozp\u0142ywa\u0142am si\u0119 w zachwytach nad wyobra\u017ani\u0105 i kunsztem dyrygenckim Vladimira Jurowskiego, autora porywaj\u0105cej interpretacji Kobiety bez cienia<\/em> Straussa. Z\u017cyma\u0142am si\u0119 za to na niedostatki wykonania partii Cesarzowej przez Anne Schwanewilms. Tym razem sopranistka nie musia\u0142a przebija\u0107 si\u0119 przez pot\u0119\u017cn\u0105 mas\u0119 orkiestry, wiele te\u017c pomog\u0142o ustawienie jej w bocznym sektorze nad estrad\u0105. W Trzech fragmentach z \u201eWozzecka\u201d <\/em>na sopran, orkiestr\u0119 i ch\u00f3r dzieci\u0119cy \u2013 skompletowanych przez Berga jeszcze przed premier\u0105 opery \u2013 Schwanewilms wypad\u0142a znakomicie, zw\u0142aszcza w przejmuj\u0105cej scenie modlitwy z pocz\u0105tku III aktu, za\u015bpiewanej g\u0142osem nareszcie d\u017awi\u0119cznym i pi\u0119knie zaokr\u0105glonym w g\u00f3rze. Brawa nale\u017c\u0105 si\u0119 te\u017c trzyna\u015bciorgu ma\u0142ym \u015bpiewakom ze Staatsoper, rozsadzonym w rz\u0119dach nad orkiestr\u0105 w kilkumetrowych odst\u0119pach. Wyrazy najg\u0142\u0119bszego podziwu kieruj\u0119 wszak\u017ce pod adresem Jurowskiego: za znakomit\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z pomniejszon\u0105 orkiestr\u0105 RSB i bardzo inteligentnie u\u0142o\u017cony program, w kt\u00f3rym znalaz\u0142y si\u0119 tak\u017ce Ricercar a 6<\/em> z Musikalisches Opfer <\/em>w transkrypcji Weberna, ol\u015bniewaj\u0105co precyzyjnie zagrane Webernowskie Wariacje <\/em>op. 30 oraz \u2013 na koniec \u2013 Concerto grosso nr 1 <\/em>Schnittkego, utw\u00f3r nasuwaj\u0105cy na my\u015bl istn\u0105 burz\u0119 skojarze\u0144 ze wszystkim, co us\u0142yszeli\u015bmy poprzednio, pocz\u0105wszy od kunsztownych kontrapunkt\u00f3w Bacha, poprzez webernowskie wzorce serii, ko\u0144cz\u0105c na dziwnym pokrewie\u0144stwie nastroju z fragmentami Wozzecka<\/em>. Z trojga solist\u00f3w w utworze Schnittkego \u2013 skrzypk\u00f3w Nadine Contini i Ereza Ofera oraz Helen Collyer w partiach klawesynu i fortepianu preparowanego \u2013 najbardziej uj\u0119\u0142a mnie ta ostatnia: bezpretensjonaln\u0105 prostot\u0105 gry w Preludium <\/em>i Postludium<\/em>. Trzeba sporego wyczucia, \u017ceby ta klamra kompozycyjna nie osun\u0119\u0142a si\u0119 w irytuj\u0105cy bana\u0142.<\/p>\n

Osobnych wzrusze\u0144 dostarczy\u0142 mi koncert RIAS Kammerchor pod kierunkiem Justina Doyle\u2019a. Losy tego wieczoru \u2013 ze wzgl\u0119du na wzmo\u017cone obostrzenia wobec ch\u00f3r\u00f3w \u2013 wa\u017cy\u0142y si\u0119 do ostatniej chwili. \u015apiewacy przygotowali kr\u00f3ciutki program z\u0142o\u017cony z utwor\u00f3w od Hildegardy z Bingen po szesnastog\u0142osowe Crucifixus <\/em>Caldary, poprzedzielanych improwizacjami organowymi Martina Bakera. Nagrodzeni rz\u0119sist\u0105 owacj\u0105, po bisie dos\u0142ownie uciekli z estrady, \u017ceby zmie\u015bci\u0107 si\u0119 w przewidzianej restrykcjami godzinie wyst\u0119pu. Lepiej dmucha\u0107 na zimne \u2013 wst\u0119pne wyniki bada\u0144 wci\u0105\u017c nie pozwalaj\u0105 na jednoznaczn\u0105 ocen\u0119 ryzyka przenoszenia patogenu podczas wyst\u0119p\u00f3w ch\u00f3ralnych.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Premiera Stabat Mater <\/em>Rihma w wykonaniu Tabei Zimmermann i Christiana Gerhahera. Fot. Monika Karczmarczyk<\/p>\n

W finale z udzia\u0142em solist\u00f3w Filharmonii Berli\u0144skiej zabrzmia\u0142y trzy kompozycje Wolfganga Rihma, kt\u00f3rego dojrza\u0142\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 coraz cz\u0119\u015bciej okre\u015bla si\u0119 mianem \u201enowego subiektywizmu\u201d. Pod to okre\u015blenie mo\u017cna te\u017c podci\u0105gn\u0105\u0107 utw\u00f3r, kt\u00f3ry zabrzmia\u0142 tego dnia po raz pierwszy: Stabat Mater <\/em>na alt\u00f3wk\u0119 i baryton, skomponowane w 2019 roku dla Tabei Zimmermann i Christiana Gerhahera. Intymno\u015b\u0107 tej kompozycji si\u0119ga korzeniami tradycji renesansowej; jej wstrz\u0105saj\u0105ca emocjonalno\u015b\u0107 przywodzi na my\u015bl skojarzenia z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 pie\u015bniow\u0105 Schuberta. Rihm rozdzieli\u0142 matczyn\u0105 rozpacz i gniew mi\u0119dzy dwoje wykonawc\u00f3w, brzemi\u0119 gwa\u0142towniejszych uczu\u0107 sk\u0142adaj\u0105c na barki altowiolistki \u2013 zwa\u017cywszy na temperament Zimmerman, niezwykle trafnie. Ciekawe, jak to dzie\u0142o zabrzmi kiedy\u015b w interpretacji innych muzyk\u00f3w: czy znajdzie si\u0119 m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3ry z r\u00f3wn\u0105 odwag\u0105 i pokor\u0105 odda krucho\u015b\u0107 partii barytonowej, jak uczyni\u0142 to w Berlinie Gerhaher. Programu wieczoru dope\u0142ni\u0142y Sph\u00e4re nach Studie <\/em>na 6 instrument\u00f3w \u2013 kompozycja uwodzicielska barwowo, cho\u0107 nie wolna od drobnych d\u0142u\u017cyzn \u2013 oraz pe\u0142ne energii, wirtuozowskie Male \u00fcber Male <\/em>w wersji z 2008 roku, z niezawodnym J\u00f6rgiem Widmannem w solowej partii klarnetu.<\/p>\n

Z ostatniego koncertu MusikFest wraca\u0142am w niez\u0142omnym prze\u015bwiadczeniu, \u017ce tylko rozs\u0105dek mo\u017ce nas uratowa\u0107 \u2013 \u017ce ten kryzys zdo\u0142amy przetrwa\u0107 dzi\u0119ki empatii i solidarno\u015bci \u015brodowiska muzycznego. Dzi\u015b czytam niepokoj\u0105ce doniesienia z ca\u0142ej Europy. I wci\u0105\u017c mam poczucie, \u017ce Niemcom si\u0119 uda. \u201eO tym, jak b\u0119d\u0105 wygl\u0105da\u0107 nasze \u015bwi\u0119ta, zadecyduj\u0105 najbli\u017csze dni i tygodnie\u201d, powiedzia\u0142a kanclerz Angela Merkel. Nie musia\u0142a dodawa\u0107, \u017ce dotyczy to tak\u017ce przysz\u0142o\u015bci muzyki w tym kraju. Niemc\u00f3w wystarczy poprosi\u0107, by zachowywali si\u0119 odpowiedzialnie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Chyba zbyt d\u0142ugo zwleka\u0142am z podsumowaniem tegorocznego MusikFest Berlin. Mi\u0119dzy Warszaw\u0105, stolic\u0105 Niemiec, Bayreuth a Wiedniem kr\u0105\u017cy\u0142am ca\u0142y wrzesie\u0144 \u2013 kiedy wreszcie uda\u0142o si\u0119 zebra\u0107 my\u015bli, Europa stan\u0119\u0142a w obliczu kolejnego lockdownu. W Polsce sytuacja zapowiada si\u0119 wyj\u0105tkowo dramatycznie: opery i sale koncertowe rozpaczliwie pr\u00f3buj\u0105 realizowa\u0107 zaprogramowane wydarzenia sezonu, wszystko jednak wisi na w\u0142osku w … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-5136","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5136","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5136"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5136\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5151,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5136\/revisions\/5151"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5136"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5136"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5136"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}