{"id":5148,"date":"2020-10-21T15:53:10","date_gmt":"2020-10-21T13:53:10","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=5148"},"modified":"2020-10-21T15:53:10","modified_gmt":"2020-10-21T13:53:10","slug":"folwarczek-nad-brzegiem-propontydy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=5148","title":{"rendered":"Folwarczek nad brzegiem Propontydy"},"content":{"rendered":"<p>W\u0142a\u015bnie ukaza\u0142 si\u0119 pa\u017adziernikowy numer miesi\u0119cznika &#8222;Teatr&#8221;, a w nim mi\u0119dzy innymi tekst Wiktora Uhliga o geografii teatru, rozwa\u017cania Katarzyny Flader-Rzeszowskiej o dramatach pisarskiego tandemu pod tajemnicz\u0105 nazw\u0105 Amanita Muskaria oraz podsumowanie dotychczasowych pr\u00f3b &#8222;uczenia&#8221; teatru online &#8211; pi\u00f3rem Katarzyny Niedurny. Poza tym ju\u017c sz\u00f3sty z moich felieton\u00f3w &#8222;z kwarantanny&#8221; &#8211; do kt\u00f3rego nic wi\u0119cej nie dodam, bo i po co. I tak wida\u0107 przez okno.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Nie trzeba by\u0107 Tejrezjaszem, Kasandr\u0105 ani znawc\u0105 tajemnic szklanej kuli, \u017ceby nabra\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci, czy sztuka operowa wr\u00f3ci kiedykolwiek do minionej postaci. Pierwsze wydarzenia nowego sezonu wskazuj\u0105, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 teatr\u00f3w albo pr\u00f3buje zaklina\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107, albo nie przyjmuje jej do wiadomo\u015bci. W krajach najmocniej dotkni\u0119tych kryzysem przybytki stoj\u0105 zamkni\u0119te na g\u0142ucho. W krajach zapobiegliwych i rozwini\u0119tych technologicznie dyrekcje oper wci\u0105\u017c stawiaj\u0105 na retransmisje i streamingi, cho\u0107 obydwie te formu\u0142y zd\u0105\u017cy\u0142y ju\u017c wyj\u015b\u0107 bokiem zar\u00f3wno odbiorcom, jak wykonawcom, kt\u00f3rym \u201ezatrza\u015bni\u0119cie w sieci\u201d przynosi wymierne straty finansowe. W pa\u0144stwach autorytarnych, kt\u00f3re dobro publiczne zawsze mia\u0142y za jaje, przedstawienia id\u0105 pe\u0142n\u0105 par\u0105, bez wzgl\u0119du na konsekwencje. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 teatr\u00f3w realizuje przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 dawnych plan\u00f3w w tak zwanym re\u017cimie sanitarnym \u2013 cokolwiek to oznacza. Wystawia spektakle w wersji skr\u00f3conej, zmniejsza sk\u0142ad ch\u00f3r\u00f3w i orkiestr, wprowadza wym\u00f3g regularnych test\u00f3w i wyst\u0119powania w maskach ochronnych, izoluje od siebie poszczeg\u00f3lne grupy wykonawc\u00f3w, sadza widz\u00f3w w szachownic\u0119 albo w co drugim rz\u0119dzie.<\/p>\n<p>Wygl\u0105da na to, \u017ce \u017caden z tych pomys\u0142\u00f3w nie sprawdzi si\u0119 na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119. Publiczno\u015b\u0107 czuje si\u0119 wykluczona, \u015bpiewacy si\u0119 burz\u0105, ko\u0144ca pandemii nie wida\u0107. Odk\u0105d kilkoro artyst\u00f3w wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 w cha\u0142turze, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do wybuchu pot\u0119\u017cnego ogniska koronawirusa w Wiedniu, tamtejsza Staatsoper co dzie\u0144 anonsuje zmiany w obsadach swoich przedstawie\u0144. Mi\u0119dzynarodowe przedsi\u0119wzi\u0119cia bior\u0105 w \u0142eb z powodu restrykcji w ruchu transgranicznym. Widzowie nie kupuj\u0105 bilet\u00f3w na zapas, bo nazwisko ulubionego artysty mo\u017ce w ka\u017cdej chwili znikn\u0105\u0107 z afisza. Tylko w przeci\u0105gu minionego tygodnia w szpitalu wyl\u0105dowa\u0142y cztery operowe gwiazdy pierwszej wielko\u015bci.<\/p>\n<p>Co robi\u0107? Zamkn\u0105\u0107 teatry i rozgoni\u0107 towarzystwo na cztery wiatry? Gra\u0107 do upad\u0142ego, niech si\u0119 dzieje wola boska (i skrzypce)? A mo\u017ce jak w wierszu e.e. cummingsa \u2013 zbudowa\u0107 nowy \u015bwiat ze \u015bniegu? Ochotnicy ju\u017c si\u0119 zg\u0142aszaj\u0105. Grange Park Opera poszukuje nawiedzonych dom\u00f3w na terenie Londynu i hrabstwa Surrey, \u017ceby nakr\u0119ci\u0107 w nich filmow\u0105 wersj\u0119 opery Brittena <em>Owen Wingrave<\/em>. Wiener Kammeroper rusza z cyklem premier \u201epandemicznych\u201d \u2013 realizowanych od pocz\u0105tku do ko\u0144ca w zgodzie z wymogami obecnej sytuacji. Dotyczy to przede wszystkim koncepcji re\u017cyserskiej, pomy\u015blanej tak, \u017ceby zminimalizowa\u0107 ryzyko zaka\u017cenia na scenie. Garsington Opera w\u0142a\u015bnie wystawi\u0142a <em>Fidelia <\/em>w wersji p\u00f3\u0142scenicznej, z ch\u00f3rem wi\u0119\u017ani\u00f3w zsynchronizowanym na Zoomie i zarejestrowanym w ramach Digital Young Artists Programme. Ten \u015bwiat buduj\u0105 m\u0142odzi, cz\u0119sto jeszcze nikomu nieznani entuzja\u015bci. Trudno orzec, czy patrz\u0105 w przysz\u0142o\u015b\u0107 z optymizmem. Przeczuwaj\u0105 raczej, \u017ce trzeba uprawia\u0107 nasz ogr\u00f3dek, bo optymizm \u2013 jak celnie to uj\u0105\u0142 Wolterowski Kandyd \u2013 \u201eto ob\u0142\u0119d dowodzenia, \u017ce wszystko jest dobrze, kiedy nam si\u0119 dzieje \u017ale\u201d.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/leonard-bernstein.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-5149\" src=\"http:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/leonard-bernstein-300x204.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"204\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/leonard-bernstein-300x204.jpg 300w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/leonard-bernstein-1024x697.jpg 1024w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/leonard-bernstein-768x523.jpg 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/leonard-bernstein-1536x1046.jpg 1536w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/leonard-bernstein-2048x1394.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Leonard Bernstein. Fot. AP<\/p>\n<p>Proponuj\u0119 zatem w te niepewne dni przypomnie\u0107 sobie powiastk\u0119 o Kandydzie. A skoro mowa o operze, przypomnie\u0107 j\u0105 sobie w rozkosznej wersji Leonarda Bernsteina, kt\u00f3ry po skomponowaniu muzyki do <em>Skowronka<\/em> Jeana Anouilha nam\u00f3wi\u0142 autork\u0119 adaptacji, dramatopisark\u0119 Lillian Hellman, do podj\u0119cia wsp\u00f3\u0142pracy nad \u201eoperetk\u0105 komiczn\u0105\u201d osnut\u0105 na motywach z Woltera. Prapremiera <em>Kandyda<\/em> odby\u0142a si\u0119 w grudniu 1956 roku w Martin Beck Theatre na Broadwayu. Spektakl zszed\u0142 wprawdzie szybko z afisza, muzyka trafi\u0142a jednak w gust publiczno\u015bci, kt\u00f3ra przez d\u0142ugie lata nuci\u0142a \u201ewenecki\u201d walc <em>What\u2019s the Use<\/em>, w kt\u00f3rym gromadka oszust\u00f3w i wymuszaczy ubolewa nad niedostatecznym zyskiem ze swej szubrawczej dzia\u0142alno\u015bci; p\u0119ka\u0142a ze \u015bmiechu przy <em>Dear Boy<\/em> z epizodu lizbo\u0144skiego, kiedy Pangloss zachowuje niewzruszony optymizm mimo z\u0142apania syfilisu od \u015blicznej pokoj\u00f3wki Paquette; zachwyca\u0142a si\u0119 <em>Glitter and Be Gay<\/em>, arcy\u015bmieszn\u0105 parodi\u0105 \u201earii z klejnotami\u201d z <em>Fausta<\/em> Gounoda, \u015bpiewan\u0105 przez Kunegund\u0119, kt\u00f3ra nadspodziewanie dobrze urz\u0105dzi\u0142a si\u0119 jako kochanka paryskiego kardyna\u0142a i \u017cydowskiego kupca.<\/p>\n<p>Pr\u00f3by wskrzeszenia <em>Kandyda<\/em> na scenie sz\u0142y jednak opornie. Operetk\u0119 poddawano kolejnym przer\u00f3bkom. Ostatecznej rewizji, w 1989 roku, dokona\u0142 sam Bernstein \u2013 na dw\u00f3ch koncertach London Symphony Orchestra w Barbican Center wyst\u0105pili mi\u0119dzy innymi Christa Ludwig w partii Staruszki i Nicolai Gedda jako Gubernator. Dopiero p\u00f3\u017aniejsze nagranie \u2013 dokonane w tej samej obsadzie i wydane przez Deutsche Grammophon \u2013 przyczyni\u0142o si\u0119 do autentycznej popularno\u015bci <em>Kandyda<\/em>.<\/p>\n<p>Fragmenty londy\u0144skich koncert\u00f3w mo\u017cna obejrze\u0107 w sieci i przekona\u0107 si\u0119 dowodnie, jaki potencja\u0142 teatralny kryje si\u0119 w dobrze przygotowanych wykonaniach estradowych. Kto woli <em>Kandyda <\/em>w wersji p\u00f3\u0142scenicznej, temu polecam zab\u00f3jczo \u015bmieszne uj\u0119cie broadwayowskiego re\u017cysera Lonny\u2019ego Price\u2019a, z brawurowym udzia\u0142em Kristin Chenoweth w roli Kunegundy i niezr\u00f3wnanym sir Thomasem Allenem jako Panglossem. Wiecz\u00f3r w Lincoln Center, z udzia\u0142em New York Philharmonic pod batut\u0105 Marin Alsop, zarejestrowano w maju 2004 roku i wydano ju\u017c kilkakrotnie na p\u0142ytach DVD i Blue-ray.<\/p>\n<p>Do\u017cyli\u015bmy czas\u00f3w, w kt\u00f3rych takie uj\u0119cia mog\u0105 zapewni\u0107 widowni znacznie wi\u0119cej rado\u015bci ni\u017c \u201eprawdziwe\u201d przedstawienia operowe. Porzu\u0107my naiwny optymizm. Zamiast pretendowa\u0107 do przebrzmia\u0142ej wielko\u015bci, chwy\u0107my w r\u0119ce grabki i we\u017amy si\u0119 od nowa za ten opuszczony w pandemii ogr\u00f3dek.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W\u0142a\u015bnie ukaza\u0142 si\u0119 pa\u017adziernikowy numer miesi\u0119cznika &#8222;Teatr&#8221;, a w nim mi\u0119dzy innymi tekst Wiktora Uhliga o geografii teatru, rozwa\u017cania Katarzyny Flader-Rzeszowskiej o dramatach pisarskiego tandemu pod tajemnicz\u0105 nazw\u0105 Amanita Muskaria oraz podsumowanie dotychczasowych pr\u00f3b &#8222;uczenia&#8221; teatru online &#8211; pi\u00f3rem Katarzyny Niedurny. Poza tym ju\u017c sz\u00f3sty z moich felieton\u00f3w &#8222;z kwarantanny&#8221; &#8211; do kt\u00f3rego nic wi\u0119cej &#8230; <span class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/atorod.pl\/?p=5148\">[Read more&#8230;]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,9],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-5148","6":"format-standard","7":"category-miscellanea","8":"category-prasowka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5148","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5148"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5148\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5150,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5148\/revisions\/5150"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5148"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5148"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5148"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}