{"id":5266,"date":"2020-12-05T13:11:32","date_gmt":"2020-12-05T12:11:32","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=5266"},"modified":"2020-12-07T21:47:18","modified_gmt":"2020-12-07T20:47:18","slug":"muzyka-o-zyciu-pisanie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=5266","title":{"rendered":"Muzyk\u0105 o \u017cyciu pisanie"},"content":{"rendered":"

Rado\u015b\u0107 Upiora z decyzji, \u017ceby w po\u0142owie stycznia odwa\u017cy\u0107 si\u0119 na kr\u00f3tki operowy wypad do Toskanii, trwa\u0142a niespe\u0142na dob\u0119. Wczoraj dwa kraje – W\u0142ochy i Szwajcaria – wprowadzi\u0142y bardzo surowe restrykcje wobec przybysz\u00f3w z Polski, kt\u00f3re w przypadku W\u0142och potrwaj\u0105 co najmniej do ko\u0144ca stycznia. Mo\u017cna si\u0119 ca\u0142kiem serio obawia\u0107, \u017ce za ich przyk\u0142adem p\u00f3jd\u0105 kolejne pa\u0144stwa: od trzech dni jeste\u015bmy jedynym krajem w Unii, kt\u00f3ry na mapce Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chor\u00f3b figuruje w „szarej” strefie (no data reported\/rate no calculated). Albo ca\u0142y \u015bwiat zwariowa\u0142, albo (co bardziej prawdopodobne) to my mieszkamy w domu wariat\u00f3w, gdzie nic nikomu nie wyjdzie, cho\u0107by nawet si\u0119 stara\u0142. C\u00f3\u017c pocz\u0105\u0107? Trzyma\u0107 si\u0119 dalej, t\u0142umaczy\u0107 ludziom, \u017ce nie boimy si\u0119 czarnego luda, tylko stoimy przed realnym zagro\u017ceniem – i s\u0142ucha\u0107 dobrej muzyki. Jak najwi\u0119cej i najcz\u0119\u015bciej. Cho\u0107by z p\u0142yty, kt\u00f3ra wkr\u00f3tce uka\u017ce si\u0119 nak\u0142adem Muzeum Miejskiego w Gliwicach i prawdopodobnie tylko tam b\u0119dzie dost\u0119pna. W nagraniu Dziennika zape\u0142nionego w po\u0142owie <\/em>Aleksandra Nowaka uczestniczy\u0142a wiolonczelistka Magdalena Bojanowicz-Koziak oraz AUKSO Orkiestra Kameralna Miasta Tychy pod dyrekcj\u0105 Marka Mosia. A ja napisa\u0142am do ksi\u0105\u017ceczki co\u015b w rodzaju biografii artystycznej kompozytora.<\/p>\n

***<\/p>\n

Lubili\u015bmy si\u0119 spiera\u0107 z Andrzejem Ch\u0142opeckim. Ten z\u0142o\u015bliwy, bezkompromisowy, a przy tym bardzo przenikliwy krytyk tw\u00f3rczo\u015bci najnowszej budowa\u0142 swoje opinie na solidnym fundamencie teorii. A jak ju\u017c zbudowa\u0142, to nie by\u0142o wybacz: istny Monsieur Sans-G\u00eane, m\u0119skie wcielenie praczki z niewyparzon\u0105 g\u0119b\u0105. Jak pra\u0142, to na odlew, jak kocha\u0142, to nad \u017cycie. Z warto\u015bci\u0105 dorobku kilku jego wybra\u0144c\u00f3w, mi\u0119dzy innymi Paw\u0142a Mykietyna, nikt nie \u015bmia\u0142 polemizowa\u0107. Kiedy jednak obwie\u015bci\u0142 narodziny nowej polskiej gwiazdy na kompozytorskim firmamencie i por\u00f3wna\u0142 je do brawurowego startu Krzysztofa Pendereckiego na prze\u0142omie lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych i siedemdziesi\u0105tych ubieg\u0142ego stulecia, w jego m\u0142odszych kolegach po fachu obudzi\u0142 si\u0119 duch przekory. Ch\u0142opecki odkry\u0142 w muzyce Aleksandra Nowaka \u201eniezwyczajny pazur tw\u00f3rcy wybitnego\u201d. Polemi\u015bci spierali si\u0119 z nim zajadle. Pisali, \u017ce Nowak bezwstydnie si\u0119ga po dawne techniki kompozytorskie, \u017ce jego muzyce brakuje polotu, \u017ce nies\u0142usznie ho\u0142ubiony epigon \u201epokolenia stalowowolskiego\u201d ods\u0142ania w swoich utworach oblicze nie tyle postmodernisty, ile zwyk\u0142ego hochsztaplera. Sama uleg\u0142am kiedy\u015b sugestiom \u201epost\u0119powc\u00f3w\u201d i nieopatrznie upchn\u0119\u0142am kompozycje Nowaka w przepastnej szufladzie z napisem \u201ejeszcze nowszy romantyzm\u201d.<\/p>\n

C\u00f3\u017c takiego si\u0119 sta\u0142o z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 gliwiczanina, \u017ce nagle wszyscy zmienili\u015bmy zdanie? Zapewne nic. To my\u015bmy si\u0119 zmienili, a mo\u017ce po prostu doro\u015bli\u015bmy do muzycznego \u201e\u017cyciopisania\u201d, jak trafnie uj\u0105\u0142 jego metod\u0119 Andrzej Ch\u0142opecki. Strategia Nowaka od pocz\u0105tku sprowadza si\u0119 do wplatania banalnych z pozoru element\u00f3w codzienno\u015bci w uniwersaln\u0105, mityczn\u0105 tkank\u0119 ludzkiej egzystencji. Kompozytor odwo\u0142uje si\u0119 do formatywnych wspomnie\u0144, s\u0142ucha innych i wnikliwie obserwuje rzeczywisto\u015b\u0107, temperuje emocje, pr\u00f3buje nawi\u0105za\u0107 kontakt ze s\u0142uchaczem. Jak sam kiedy\u015b podkre\u015bli\u0142, uwa\u017ca muzyk\u0119 za \u201eform\u0119 komunikacji, w kt\u00f3rej bior\u0105 udzia\u0142 jednostkowi \u00abnadawcy\u00bb i \u00abodbiorcy\u00bb, ale kt\u00f3rej faktyczny przekaz dokonuje si\u0119 bardziej na poziomie \u015bwiadomo\u015bci zbiorowej ni\u017c jednostkowej\u201d. Za ka\u017cdym utworem Nowaka kryje si\u0119 jaki\u015b tekst: niekoniecznie pod postaci\u0105 wiersza lub libretta, warunkuj\u0105cego funkcje poszczeg\u00f3lnych g\u0142os\u00f3w w partyturze. Czasem to piosenka, czasem wyrwana z g\u0142\u0119bi pami\u0119ci kantyczka, innym razem czyje\u015b zapiski albo z pozoru banalna anegdota. Nie ma w tym ani parodii, ani pastiszu, tylko przejmuj\u0105cy dialog z przesz\u0142o\u015bci\u0105, czasem nieodleg\u0142\u0105, czasem zb\u0142\u0105kan\u0105 w ciemno\u015bciach mitu.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Aleksander Nowak. Fot. archiwum prywatne<\/p>\n

Droga kompozytorska Nowaka zacz\u0119\u0142a si\u0119 jeszcze w Pa\u0144stwowej Szkole Muzycznej w Gliwicach, gdzie zatrudniona jako akompaniatorka Uliana Bi\u0142an, absolwentka konserwatorium we Lwowie, pomaga\u0142a uczniowi klasy gitary nadrabia\u0107 zaleg\u0142o\u015bci z harmonii i kszta\u0142cenia s\u0142uchu. Przy okazji odkry\u0142a przed nim skarby muzycznej literatury XX wieku, na czele z muzyk\u0105 Messiaena i Szostakowicza. To ona sk\u0142oni\u0142a Nowaka do pierwszych pr\u00f3b przekucia my\u015bli i emocji w partytur\u0119. To dzi\u0119ki niej nabra\u0142 pewno\u015bci, \u017ce chce tworzy\u0107 konstrukcje, w kt\u00f3rych ka\u017cdy element \u2013 od melodii, poprzez rytm, sko\u0144czywszy na fakturze \u2013 zacznie przemawia\u0107 do s\u0142uchacza w\u0142asnym g\u0142osem, zaw\u0142adnie nim bez reszty i na ka\u017cdym poziomie przekazu. Regularne studia na wydziale kompozycji Nowak rozpocz\u0105\u0142 w roku 2001, w katowickiej Akademii Muzycznej, w klasie Aleksandra Lasonia, jednego z g\u0142\u00f3wnych przedstawicieli wspomnianego ju\u017c \u201epokolenia stalowowolskiego\u201d. Laso\u0144 zawsze kocha\u0142 muzyk\u0119 \u201eczyst\u0105\u201d, a kompozycj\u0119 traktowa\u0142 przede wszystkim jako zadanie warsztatowe. Swemu odrobin\u0119 zagubionemu studentowi okaza\u0142 jednak niesko\u0144czon\u0105 cierpliwo\u015b\u0107. Pozwoli\u0142 mu szuka\u0107 \u2013 wpierw po omacku, potem coraz bardziej \u015bwiadomie \u2013 \u015bcie\u017cki prowadz\u0105cej w stron\u0119 indywidualnego idiomu: muzyki brzmi\u0105cej naturalnie, ale z\u0142o\u017conej z mn\u00f3stwa niekonwencjonalnie spojonych ze sob\u0105 cegie\u0142ek. Narracji sp\u0119cznia\u0142ej od cytat\u00f3w, autocytat\u00f3w i kryptocytat\u00f3w, roziskrzonych brzmieniowo kalambur\u00f3w, niemo\u017cliwych czasem do rozwik\u0142ania muzycznych zagadek.<\/p>\n

Pierwsza w pe\u0142ni udana pr\u00f3ba Nowakowego \u201e\u017cyciopisania\u201d, czyli Sonata June-December <\/em>na skrzypce i fortepian (2005), kt\u00f3rej pocz\u0105tkowa cz\u0119\u015b\u0107 opiera si\u0119 na cytacie z prostej melodii do licealnego utworu pisanego pod okiem Bi\u0142an, otworzy\u0142a tw\u00f3rcy drog\u0119 do wsp\u00f3\u0142pracy z PWM. Rozmowy z Andrzejem Ch\u0142opeckim i Eugeniuszem Knapikiem u\u015bwiadomi\u0142y mu rozleg\u0142o\u015b\u0107 horyzont\u00f3w muzyki wsp\u00f3\u0142czesnej. Marcin Trz\u0119siok wyprowadzi\u0142 go na szerokie wody estetyki muzycznej i pom\u00f3g\u0142 osadzi\u0107 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 w kontek\u015bcie filozofii i historii kultury. W 2006 roku Nowak \u2013 jako stypendysta Moritz von Bomhard Fellowship \u2013 rozpocz\u0105\u0142 dwuletnie studia kompozytorskie pod kierunkiem Steve\u2019a Rouse\u2019a w ameryka\u0144skim University of Louisville.<\/p>\n

Prze\u0142om dokona\u0142 si\u0119 jednak ju\u017c wcze\u015bniej. W roku 2005, nied\u0142ugo przed otrzymaniem dyplomu katowickiej uczelni, Nowak zi\u015bci\u0142 swoje m\u0142odzie\u0144cze marzenie. Wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w rejsie dalekomorskim na Svalbard. Rok p\u00f3\u017aniej, w stulecie podboju Przej\u015bcia P\u00f3\u0142nocno-Zachodniego przez Roalda Amundsena, kompozytor zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 na polski jacht \u201eStary\u201d i pop\u0142yn\u0105\u0142 przez Szwecj\u0119, Dani\u0119, Norwegi\u0119, Szetlandy i Wyspy Owcze na Islandi\u0119. Przedsi\u0119wzi\u0119cie sfinansowa\u0142 z pierwszej raty stypendium \u201eF\u00f6rderpreise f\u00fcr Polen\u201d, ufundowanego przez monachijsk\u0105 Ernst von Siemens Musikstiftung. Drug\u0105 obiecano mu za realizacj\u0119 powa\u017cnego zam\u00f3wienia kompozytorskiego \u2013 muzycznego dziennika podr\u00f3\u017cy na morza p\u00f3\u0142nocne. Po powrocie, ju\u017c podczas studi\u00f3w w Louisville, zabra\u0142 si\u0119 do komponowania Fiddler\u2019s Green and White Savannas Never More<\/em> na ch\u00f3r m\u0119ski i orkiestr\u0119 kameraln\u0105. Prawykonanie na lwowskim festiwalu Aksamitna Kurtyna, w pa\u017adzierniku 2006 roku, przyj\u0119to owacyjnie. W podszytej ironi\u0105 i niepokojem t\u0119sknocie za Fiddler\u2019s Green \u2013 legendarnym za\u015bwiatem marynarzy, krain\u0105 wiecznej uciechy, niemilkn\u0105cych skrzypiec i niestrudzonych tancerzy \u2013 pobrzmiewa\u0142a te\u017c ch\u0119\u0107 odnowienia formy poematu symfonicznego: w sp\u00f3jnej, cho\u0107 wielow\u0105tkowej postaci, umiej\u0119tnie podkre\u015blonej mistrzowskim nawarstwianiem faktury w orkiestrze. W Stanach Zjednoczonych powsta\u0142y te\u017c Last Days of Wanda B.<\/em> (2006), b\u0119d\u0105ce \u201ezapisem emocji towarzysz\u0105cych po\u017cegnaniu oraz zestawem migawkowych wspomnie\u0144, przeplatanych szcz\u0105tkowymi cytatami ulubionych melodii\u201d adresatki dedykacji, czyli nied\u0142ugo wcze\u015bniej zmar\u0142ej babci Nowaka. W\u0105tek osobisty zacz\u0105\u0142 odgrywa\u0107 coraz donio\u015blejsz\u0105 rol\u0119 w tw\u00f3rczo\u015bci kompozytora, a zarazem, w do\u015b\u0107 nieoczekiwany spos\u00f3b, splata\u0107 si\u0119 z jego now\u0105, trwaj\u0105c\u0105 po dzi\u015b dzie\u0144 fascynacj\u0105 form\u0105 operow\u0105.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Jacht „Stary” na Svalbardzie. Fot. Piotr Owczarski<\/p>\n

Opera kameralna Sudden Rain <\/em>powsta\u0142a jako praca dyplomowa na zako\u0144czenie studi\u00f3w u Rouse\u2019a i mia\u0142a prapremier\u0119 w 2009 roku w warszawskim TW-ON. To w niej w\u0142a\u015bnie po raz pierwszy pojawili si\u0119 Ona, On i Co\u015b jeszcze \u2013 tropy towarzysz\u0105ce wszystkim kolejnym dzie\u0142om scenicznym Nowaka. Kompozytor i wsp\u00f3\u0142autorka libretta Anna Konieczna zestawili fragmenty list\u00f3w i notatek osoby z zespo\u0142em Aspergera z rozmow\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwa w dniu rocznicy \u015blubu. Ona czeka\u0142a na dow\u00f3d mi\u0142o\u015bci, On da\u0142 jej wolno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 zinterpretowa\u0142a jako zapowied\u017a rozstania. Na drodze obojga stan\u0119\u0142o Co\u015b: nie\u015bwiadomo\u015b\u0107 w\u0142asnych emocji, nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 wyra\u017cenia istoty rzeczy poza s\u0142owami i milczeniem. Po raz pierwszy wysz\u0142o na jaw, \u017ce Nowak wcale nie jest epigonem \u201epokolenia stalowowolskiego\u201d, \u017ce r\u00f3wnie swobodnie \u017congluje tradycj\u0105, jak brzmieniem awangardy, przeciw kt\u00f3rej zbuntowali si\u0119 kiedy\u015b jego nauczyciele.<\/p>\n

Na kolejnym etapie tw\u00f3rczo\u015bci Nowak zacz\u0105\u0142 komponowa\u0107 swoiste wprawki do du\u017cej, pe\u0142nospektaklowej opery. Powsta\u0142y mi\u0119dzy innymi Ciemnow\u0142osa dziewczyna w czarnym sportowym samochodzie<\/em> na orkiestr\u0119 kameraln\u0105 (2009), za kt\u00f3r\u0105 sta\u0142a anegdota o napotkanej przypadkiem kobiecie, kt\u00f3ra \u201epo chwili, nie spojrzawszy w moj\u0105 stron\u0119, odjecha\u0142a\u201d; Kr\u00f3l Kosmosu znika <\/em>na orkiestr\u0119, nici i fortepian (2010) \u2013 o koledze z czas\u00f3w szkolnych, kt\u00f3ry obwo\u0142a\u0142 si\u0119 w\u0142adc\u0105 Kosmosu i przepad\u0142 bez \u015bladu; Koncert na gitar\u0119 w stroju osobliwym i orkiestr\u0119 kameraln\u0105 <\/em>(2012); oraz przedstawiony na niniejszej p\u0142ycie Dziennik zape\u0142niony w po\u0142owie <\/em>(2013).<\/p>\n

Po roku wsp\u00f3\u0142pracy z bu\u0142garskim poet\u0105, prozaikiem i dramaturgiem Georgi Gospodinowem narodzi\u0142a si\u0119 Space Opera <\/em>(2015), historia pierwszej za\u0142ogowej wyprawy na Marsa, opowiedziana mi\u0119dzy innymi z punktu widzenia towarzysz\u0105cego dwojgu astronaut\u00f3w pasa\u017cera na gap\u0119 \u2013 zab\u0142\u0105kanej w kapsule statku kosmicznego muchy. Nowak obudowa\u0142 t\u0119 narracj\u0119 muzyk\u0105 trudn\u0105, utkan\u0105 z niejednorodnych, a zarazem fascynuj\u0105cych wsp\u00f3\u0142brzmie\u0144, bogat\u0105 w warstwie orkiestrowej, zmys\u0142ow\u0105 w partiach wokalnych, nawi\u0105zuj\u0105c\u0105 m\u0105drze do spu\u015bcizny tytan\u00f3w XX wieku, z ca\u0142kiem ju\u017c nieoczywistym Strawi\u0144skim na czele. Zacz\u0105\u0142 konstruowa\u0107 w\u0142asne uniwersum mityczne: w swojej pierwszej \u201eprawdziwej\u201d operze roztoczy\u0142 wizj\u0119 apokalipsy byt\u00f3w lekcewa\u017conych, wykraczaj\u0105c\u0105 poza antropomorficzny spos\u00f3b ujmowania natury.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Pierwsze powojenne igry studenckie w Gliwicach – z czas\u00f3w, kiedy Jan B. pisa\u0142 sw\u00f3j dziennik<\/p>\n

Pracuj\u0105c nad ahat il\u012b<\/em> \u2013 siostr\u0105 bog\u00f3w<\/em> (2018) do libretta Olgi Tokarczuk, na motywach jej powie\u015bci Anna In w grobowcach \u015bwiata,<\/em> nak\u0142oni\u0142 pisark\u0119, by najwa\u017cniejsz\u0105 postaci\u0105 w tej opowie\u015bci uczyni\u0107 Ninszubur, \u015bmierteln\u0105 powiernic\u0119 Inanny. Ka\u017cdej z pi\u0119ciu g\u0142\u00f3wnych postaci przyporz\u0105dkowa\u0142 odr\u0119bny \u017cywio\u0142, ka\u017cdemu z \u017cywio\u0142\u00f3w przypisa\u0142 w\u0142asn\u0105 struktur\u0119 mikroharmoniczn\u0105. Regu\u0142\u0119 rz\u0105dz\u0105c\u0105 \u015bwiatem odda\u0142 tajemniczym akordem dwunastod\u017awi\u0119kowym, kt\u00f3ry pojawia si\u0119 na pocz\u0105tku kompozycji i przewija przez ni\u0105 jak motyw przewodni. Monologi powiernicy Ninszubur sprz\u0119gn\u0105\u0142 z melodi\u0105 wiolonczeli, nawi\u0105zuj\u0105c\u0105 do hymnu sumeryjskiego, kt\u00f3ry przetrwa\u0142 do dzi\u015b w perskim wzorcu melodycznym dastgah-e nava<\/em> i pokrewnym makamie arabskim. Doskonale napisana i \u015bwietnie rozplanowana dramaturgicznie muzyka uwodzi w tym utworze subtelnym i nieoczywistym pi\u0119knem, popartym niepospolit\u0105 wyobra\u017ani\u0105 brzmieniow\u0105 \u2013 kt\u00f3rej dowodem jest mi\u0119dzy innymi duet kontratenorowego Dumuziego i kontraltowej Ereszkigal, gdzie Nowak zestawi\u0142 ze sob\u0105 dwa g\u0142osy o podobnej skali i tessyturze, ale zupe\u0142nie innej barwie.<\/p>\n

Nominuj\u0105c Nowaka do presti\u017cowej nagrody \u201ePaszportu Polityki\u201d, pisa\u0142am w uzasadnieniu, \u017ce czyni\u0119 to ze wzgl\u0119du na jego \u201eniezale\u017cno\u015b\u0107 tw\u00f3rcz\u0105 i oryginalne muzyczne spojrzenie na \u015bwiat\u201d. \u017be wyr\u00f3\u017cnienie nale\u017cy mu si\u0119 przede wszystkim za ahat il\u012b<\/em>, \u201ekt\u00f3ra przywraca wiar\u0119 w przysz\u0142o\u015b\u0107 opery\u201d. Paszport za rok 2018 otrzyma\u0142, co tym istotniejsze, \u017ce jak sam podkre\u015bla, nie wygra\u0142 dot\u0105d \u017cadnego konkursu kompozytorskiego. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej zaanonsowa\u0142 premier\u0119 kolejnej kompozycji, tym razem Dracha, <\/em>owocu wsp\u00f3\u0142pracy z autorem powie\u015bci Szczepanem Twardochem. Prawykonanie odby\u0142o si\u0119 w ramach trzech wieczor\u00f3w festiwalu Auksodrone w tyskiej Mediatece, w pa\u017adzierniku 2019 roku. Sw\u00f3j nowy utw\u00f3r na solist\u00f3w, smyczki i looper Nowak okre\u015bli\u0142 mianem dramma per musica<\/em>, nawi\u0105zuj\u0105c do pierwocin formy operowej. Twardoch wydestylowa\u0142 z Dracha <\/em>esencj\u0119, bohaterami uczyni\u0142 upostaciowione emocje, z obecnych w oryginale w\u0105tk\u00f3w fabularno-dramatycznych zostawi\u0142 ledwie szcz\u0105tki. Nowak uj\u0105\u0142 kompozycj\u0119 w ramy trzech kr\u00f3tkich \u201erozdzia\u0142\u00f3w\u201d, rozgrywaj\u0105cych si\u0119 na kilku r\u00f3wnoleg\u0142ych p\u0142aszczyznach. Narracja \u2013 niczym odradzaj\u0105cy si\u0119 w niesko\u0144czono\u015b\u0107 Drach \u2013 rozwija si\u0119 koli\u015bcie, od prologu z u\u017cyciem klawesynu strojonego w temperacji \u015bredniotonowej, gdzie pojawiaj\u0105 si\u0119 pierwsze muzyczne sugestie \u201ewiecznego powrotu\u201d, poprzez \u015bpiew wsparty zniekszta\u0142conym harmonicznie akompaniamentem a\u017c po \u201eromantyzuj\u0105ce\u201d kulminacje i z powrotem, do barokowego prapocz\u0105tku.<\/p>\n

W najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci, o kt\u00f3rej Nowak \u2013 jak\u017ce celnie \u2013 m\u00f3wi, \u017ce \u201etrudno j\u0105 przewidzie\u0107, ale z pewnym prawdopodobie\u0144stwem mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107\u201d, czekaj\u0105 nas przynajmniej dwie wa\u017cne premiery jego kompozycji: I Symfonii \u201ePrawda?\u201d <\/em>oraz Syreny <\/em>\u2013 \u201emelodramma aeterna\u201d, po raz kolejny do libretta Szczepana Twardocha. Chyba ju\u017c czas najwy\u017cszy przyzna\u0107 racj\u0119 Ch\u0142opeckiemu, cho\u0107by i w za\u015bwiatach. Muzyka Nowaka uwodzi cech\u0105, kt\u00f3r\u0105 nasze gniewne i nieufne pokolenie przez d\u0142ugie lata mia\u0142o w pogardzie \u2013 po prostu jest pi\u0119kna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rado\u015b\u0107 Upiora z decyzji, \u017ceby w po\u0142owie stycznia odwa\u017cy\u0107 si\u0119 na kr\u00f3tki operowy wypad do Toskanii, trwa\u0142a niespe\u0142na dob\u0119. Wczoraj dwa kraje – W\u0142ochy i Szwajcaria – wprowadzi\u0142y bardzo surowe restrykcje wobec przybysz\u00f3w z Polski, kt\u00f3re w przypadku W\u0142och potrwaj\u0105 co najmniej do ko\u0144ca stycznia. Mo\u017cna si\u0119 ca\u0142kiem serio obawia\u0107, \u017ce za ich przyk\u0142adem p\u00f3jd\u0105 … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,9],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-5266","6":"format-standard","7":"category-miscellanea","8":"category-prasowka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5266","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5266"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5266\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5282,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5266\/revisions\/5282"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5266"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5266"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5266"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}