{"id":5311,"date":"2020-12-20T21:55:20","date_gmt":"2020-12-20T20:55:20","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=5311"},"modified":"2020-12-23T22:12:28","modified_gmt":"2020-12-23T21:12:28","slug":"werther-z-ukrainskich-stepow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=5311","title":{"rendered":"Werther z ukrai\u0144skich step\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Je\u015bli wierzy\u0107 Gogolowi (a ja mu zawsze wierz\u0119), w latach trzydziestych XIX wieku Myrhorod by\u0142 miejscem, gdzie przyjaciele – na przyk\u0142ad Iwan Iwanowicz i Iwan Nikiforowicz – szli do cerkwi niemal pod r\u0119k\u0119, a ten, kt\u00f3ry wzrok mia\u0142 bystrzejszy, ostrzega\u0142 drugiego przed wdepni\u0119ciem w ka\u0142u\u017c\u0119 albo kup\u0119 \u015bmiecia na ulicy. Nie do ko\u0144ca wiadomo, czemu miasto zawdzi\u0119cza sw\u0105 nazw\u0119, po rosyjsku brzmi\u0105c\u0105 Mirgorod: by\u0107 mo\u017ce temu, \u017ce w dawnej stra\u017cnicy na wschodnich rubie\u017cach Rusi Kijowskiej zwyczajowo prowadzono negocjacje pokojowe mi\u0119dzy zwa\u015bnionymi s\u0105siadami. Z pewno\u015bci\u0105 dlatego w Myrhorodzie rozgrywa si\u0119 opowie\u015b\u0107 o k\u0142\u00f3tni dw\u00f3ch wspomnianych Iwan\u00f3w, nierozstrzygni\u0119tej przez lat pi\u0119\u0107, a\u017c po fina\u0142 Gogolowskiej powiastki. W sz\u00f3stym tomie S\u0142ownika geograficznego Kr\u00f3lestwa Polskiego<\/em>, wydanym w roku 1885, mo\u017cna poczyta\u0107, \u017ce powiatowy Mirgorod nad rzek\u0105 Choro\u0142, w guberni po\u0142tawskiej, liczy ni mniej, ni wi\u0119cej, tylko 7152 mieszka\u0144c\u00f3w, mie\u015bci cztery cerkwie, dwie szko\u0142y, wi\u0119zienie, stacj\u0119 pocztow\u0105, trzydzie\u015bci sze\u015b\u0107 sklep\u00f3w i cztery jarmarki. A i tak wi\u0119kszy ruch zawsze by\u0142 w pobliskich Soroczy\u0144cach, gdzie za Hetma\u0144szczyzny uformowa\u0142a si\u0119 s\u0142ynna sotnia pu\u0142ku mirgorodzkiego. Sze\u015b\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, w 1891, w Myrhorodzie przyszed\u0142 na \u015bwiat jeden z najwspanialszych tenor\u00f3w francuskich.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Josef, syn Zachara Rohaczewskiego, wychowa\u0142 si\u0119 zapewne w domu zacniejszym ni\u017c ten Iwana Iwanowicza, przypominaj\u0105cy salaterk\u0119 wype\u0142nion\u0105 nale\u015bnikami. Pochodzi\u0142 z rodziny na tyle zamo\u017cnej, by w wieku niespe\u0142na osiemnastu lat wyjecha\u0107 do Pary\u017ca na studia w tamtejszym konserwatorium. Kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy innymi u bas-barytona Jacquesa Isnardona, s\u0142ynnego z indywidualnego podej\u015bcia do ka\u017cdego ze swych uczni\u00f3w, oraz u Am\u00e9d\u00e9e Louisa Hetticha, poety, dziennikarza i pedagoga wokalnego, kt\u00f3ry przeszed\u0142 do historii jako ukochany M\u00e9lanie Bonis, francuskiej kompozytorki i r\u00f3wie\u015bnicy Debussy’ego, r\u00f3wnie nieszcz\u0119\u015bliwej w mi\u0142o\u015bci, jak w \u017cyciu zawodowym. Po wybuchu wojny Josef przerwa\u0142 studia i zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 na ochotnika do armii francuskiej. Dwukrotnie ranny, ostatecznie zadecydowa\u0142 o swoim losie w 1917 roku, uznawszy, \u017ce rewolucja pa\u017adziernikowa odci\u0119\u0142a mu drog\u0119 powrotu do ojczyzny. Konserwatorium paryskie uko\u0144czy\u0142 z najwy\u017csz\u0105 mo\u017cliw\u0105 not\u0105. W 1922 roku – ju\u017c jako Joseph Rogatchewsky – zadebiutowa\u0142 w Operze w Tuluzie.\u00a0<\/span><\/p>\n

Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej wr\u00f3ci\u0142 do Pary\u017ca, gdzie porwa\u0142 krytyk\u0119 i publiczno\u015b\u0107 swoim Cavaradossim w T<\/em>osce, <\/em>na deskach Op\u00e9ra-Comique<\/span>. Sukces zapewni\u0142 mu kolejne wyst\u0119py na sto\u0142ecznej scenie, mi\u0119dzy innymi w partiach Turiddu w Rycersko\u015bci wie\u015bniaczej<\/em>, Cania w Pajacach<\/em>, Orfeusza w operze Glucka, Don Jos\u00e9go w Carmen,<\/em> tytu\u0142owego Werthera w dziele Masseneta oraz rycerza Mylia w Le roi d’Ys <\/em>\u00c9douarda Lalo. Jego niezwyk\u0142y tenor, szkolony we Francji, zabarwiony jednak charakterystyczn\u0105 nut\u0105 wschodniej melancholii, zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 Maurice’a Corneila de Thorana, belgijskiego dyrygenta i pianisty-akompaniatora, cz\u0142onka dyrektorskiego triumwiratu, kt\u00f3ry zarz\u0105dza\u0142 w\u00f3wczas Th\u00e9\u00e2tre de la Monnaie. W roku 1924 Rogatchewsky zosta\u0142 pierwszym tenorem lirycznym opery w Brukseli i utrzyma\u0142 to stanowisko a\u017c po rok 1952. Do ko\u0144ca kariery Werther by\u0142 jego popisow\u0105 rol\u0105, co nie oznacza, \u017ce \u015bpiewak skupi\u0142 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na repertuarze francuskim. Na prze\u0142omie lat dwudziestych i trzydziestych je\u017adzi\u0142 po ca\u0142ej Europie: wyst\u0119powa\u0142 w Operze Paryskiej, w wiede\u0144skiej Staatsoper, z orkiestr\u0105 Concertgebouw w Amsterdamie i w St\u00e4dtische Oper w Charlottenburgu, po doj\u015bciu nazist\u00f3w do w\u0142adzy i w\u0142\u0105czeniu miasta w obr\u0119b Berlina przemianowanej na Deutsches Opernhaus. Prawie zawsze \u015bpiewa\u0142 po francusku, nawet gdy wciela\u0142 si\u0119 w pami\u0119tnego Hermana z Damy pikowej <\/em>Czajkowskiego. To samo dotyczy jego bohater\u00f3w Wagnerowskich, mi\u0119dzy innymi Lohengrina, Tannh\u00e4user<\/span>a i Parsifala – kreacji, w kt\u00f3rych zdaniem bywalc\u00f3w Op\u00e9ra Garnier zdo\u0142a\u0142 czasem prze\u015bcign\u0105\u0107 samego Georgesa Thilla.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

W roli Werthera<\/p>\n

Z pewno\u015bci\u0105 lepiej od niego dba\u0142 o aparat wokalny. Starszy od Thilla o sze\u015b\u0107 lat, zako\u0144czy\u0142 karier\u0119 w tym samym sezonie co on, za to bez powa\u017cniejszych oznak wyeksploatowania g\u0142osu. Po zej\u015bciu ze sceny obj\u0105\u0142 dyrekcj\u0119 ukochanej La Monnaie i zaj\u0105\u0142 si\u0119 praktyk\u0105 pedagogiczn\u0105. Do\u017cy\u0142 s\u0119dziwego wieku 94 lat. Zmar\u0142 31 marca 1985 roku w domu w Ixelles, na zamo\u017cnym przedmie\u015bciu Brukseli, i spocz\u0105\u0142 na tamtejszym cmentarzu, po s\u0105siedzku z wieloma innymi znakomito\u015bciami ze \u015bwiata sztuki, w\u015br\u00f3d nich swoim imiennikiem, J\u00f3zefem Wieniawskim.<\/p>\n

Otto Iro, wiede\u0144ski krytyk i nauczyciel \u015bpiewu, napisa\u0142 w 1928 roku o Rogatchewskym, \u017ce jest idealnym przyk\u0142adem tenora lirycznego. Nie jest to do ko\u0144ca prawda, co moim zdaniem w niczym nie umniejsza maestrii tego \u015bpiewaka. Rogatchewsky miewa\u0142 k\u0142opoty z podparciem oddechowym, kt\u00f3re znakomicie niwelowa\u0142 znakomitym prowadzeniem frazy i umiej\u0119tnym kszta\u0142towaniem barwy. Nigdy nie popada\u0142 w sentymentalizm, typowy i w owym czasie wysoko ceniony u jego francuskich koleg\u00f3w po fachu. W jego g\u0142osie pr\u00f3\u017cno doszukiwa\u0107 si\u0119 charakterystycznego dla Thilla nosowego za\u015bpiewu: pobrzmiewa w nim raczej elegijny smutek wschodnich r\u00f3wnin – jak u Gogola, czarnych, miejscami zielono\u015bci\u0105 okrytych, p\u00f3l, nad kt\u00f3rymi deszcz jednostajny i obmok\u0142e w nim wrony i kawki.<\/p>\n