{"id":5331,"date":"2020-12-27T17:51:00","date_gmt":"2020-12-27T16:51:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=5331"},"modified":"2020-12-27T17:51:00","modified_gmt":"2020-12-27T16:51:00","slug":"pokoj-niesie-ludziom-wszem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=5331","title":{"rendered":"Pok\u00f3j niesie ludziom wszem"},"content":{"rendered":"

Nie wiem, jak Pa\u0144stwu – mnie tegoroczne \u015awi\u0119ta min\u0119\u0142y wyj\u0105tkowo szybko. \u017beby cho\u0107 troch\u0119 podtrzyma\u0107 ten nastr\u00f3j, niezwykle teraz potrzebny, pozwol\u0119 sobie udost\u0119pni\u0107 jeszcze jeden tekst z grudniowego numeru miesi\u0119cznika „Teatr”. Tym razem bez zb\u0119dnych wst\u0119p\u00f3w – mo\u017ce poza tym, \u017ce Upiorne \u017byczenia w pandemii licz\u0105 si\u0119 co najmniej przez ca\u0142y nadchodz\u0105cy rok.<\/p>\n

***<\/p>\n

Bo\u017ce Narodzenie wyzwala we mnie nieprzepart\u0105 potrzeb\u0119 kiczu. By\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce w moich szczeni\u0119cych latach \u015bwi\u0119ta zbiega\u0142y si\u0119 z nadej\u015bciem prawdziwej zimy, kiedy wszystko brzmia\u0142o i wygl\u0105da\u0142o inaczej. W domu stawa\u0142a trzymetrowa jod\u0142a, kt\u00f3r\u0105 ubierali\u015bmy zawsze w ten sam spos\u00f3b: bombki wieszali\u015bmy tu\u017c obok \u015bwiate\u0142ek, wzmacniaj\u0105c efekt kilkoma pasmami anielskich w\u0142os\u00f3w. Najbardziej wyczekiwanym momentem Wigilii by\u0142a chwila, w kt\u00f3rej doros\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 rodziny wynosi\u0142a si\u0119 do drugiego pokoju, a ja zostawa\u0142am sama pod choink\u0105 i rozpoczyna\u0142am wyobra\u017con\u0105 podr\u00f3\u017c w g\u0142\u0105b jod\u0142owego lasu. Siedzia\u0142am w\u015br\u00f3d ga\u0142\u0119zi, ch\u0142on\u0105c dobiegaj\u0105cy zza okna skrzyp but\u00f3w na nieuprz\u0105tni\u0119tym chodniku, krystaliczny rytm odg\u0142os\u00f3w ulicznych, kt\u00f3re z jednej strony by\u0142y bardzo wyra\u017ane, z drugiej gin\u0119\u0142y bardzo szybko, jakby p\u0119kaj\u0105c na mro\u017anym powietrzu. Pami\u0119tam te\u017c pe\u0142gaj\u0105ce \u015bwiat\u0142o latar\u0144 gazowych, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rych tworzy\u0142y si\u0119 \u017c\u00f3\u0142tawe aureole.<\/p>\n

Od tamtej pory adwentowy instynkt budzi si\u0119 we mnie ju\u017c w po\u0142owie listopada. Skupuj\u0119 w sklepach wszystko, co kolorowe i si\u0119 \u015bwieci, \u017ceby p\u00f3\u017aniej obwiesi\u0107 tym bo\u017conarodzeniowe drzewko, a samej zakopa\u0107 si\u0119 pod kocem z zapasem strawy kulinarnej i duchowej. Kiedy jeszcze nie by\u0142o pandemii, lubi\u0142am w tym czasie je\u017adzi\u0107 po europejskich teatrach operowych i cieszy\u0107 si\u0119 pstrokacizn\u0105 przed\u015bwi\u0105tecznych jarmark\u00f3w. Dwa lata temu wzi\u0119\u0142am sobie do towarzystwa r\u00f3wnie muzykalnego i sk\u0142onnego do wzrusze\u0144 przyjaciela. Po d\u0142ugich deliberacjach wybrali\u015bmy si\u0119 do Leeds, na oper\u0119 Silent Night<\/em> o rozejmie bo\u017conarodzeniowym 1914 roku. Taki przynajmniej by\u0142 pretekst do sp\u0119dzenia trzech dni w cieple miejscowych pub\u00f3w i wszechobecnym aromacie korzennego grogu z rumem i sk\u00f3rk\u0105 pomara\u0144czow\u0105. W przeddzie\u0144 trafi\u0142 nam si\u0119 niespodziewany prezent: koncert organowy w katedrze anglika\u0144skiej, kt\u00f3rego wys\u0142uchali\u015bmy, gapi\u0105c si\u0119 jak sroka w gnat na roz\u0142o\u017cyst\u0105, si\u0119gaj\u0105c\u0105 ko\u015bcielnego sklepienia choink\u0119. Po tym do\u015bwiadczeniu byli\u015bmy gotowi zosta\u0107 w mie\u015bcie do samych \u015bwi\u0105t, czekaj\u0105c cierpliwie na pudding, zup\u0119 \u017c\u00f3\u0142wiow\u0105 i uroczyste przem\u00f3wienie kr\u00f3lowej El\u017cbiety.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Silent Night <\/em>w Leeds. Fot. Tristram Kenton<\/p>\n

I w takim nastroju zasiedli\u015bmy nazajutrz w auli Town Hall, kt\u00f3ry do niedawna by\u0142 nie tylko najokazalsz\u0105, ale i najwy\u017csz\u0105 budowl\u0105 w Leeds: murowanym symbolem post\u0119pu i ponadczasowych warto\u015bci rewolucji przemys\u0142owej. Histori\u0119 wspomnianego rozejmu poznali\u015bmy ju\u017c wcze\u015bniej. Grupka \u017co\u0142nierzy pod Ypres podj\u0119\u0142a spontaniczn\u0105 pr\u00f3b\u0119 fraternizacji w pierwsz\u0105 Wigili\u0119 Wielkiej Wojny. Inicjatywa wysz\u0142a od Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy przyozdobili okopy \u015bwiecide\u0142kami, po czym zacz\u0119li wykrzykiwa\u0107 \u017cyczenia do Walijczyk\u00f3w po drugiej stronie. Wkr\u00f3tce zacz\u0119\u0142o si\u0119 wsp\u00f3lne \u015bpiewanie kol\u0119d. Potem \u017co\u0142nierze pogrzebali poleg\u0142ych we wsp\u00f3lnej mogile. Oficerowie og\u0142osili rozejm do \u015bwitu drugiego dnia \u015bwi\u0105t, zarz\u0105dzaj\u0105c, \u017ce ich podw\u0142adni maj\u0105 pozosta\u0107 w okopach. \u017bo\u0142nierze nie pos\u0142uchali \u2013 przez ca\u0142y nast\u0119pny dzie\u0144 wymieniali si\u0119 prowiantem, alkoholem i drobnymi upominkami w pasie mi\u0119dzy liniami fortyfikacji.<\/p>\n

Ten rozejm wydarzy\u0142 si\u0119 naprawd\u0119. W 2005 roku pos\u0142u\u017cy\u0142 za kanw\u0119 filmu wojennego Joyeux No\u00ebl<\/em> w re\u017cyserii Christiana Cariona. Kilka lat p\u00f3\u017aniej Mark Campbell przerobi\u0142 scenariusz filmu na libretto opery; skomponowaniem muzyki zaj\u0105\u0142 si\u0119 Kevin Puts. Prapremier\u0119 w 2011 roku, w Ordway Center for the Performing Arts w Saint Paul w stanie Minnesota, przyj\u0119to huraganow\u0105 owacj\u0105. Rok p\u00f3\u017aniej debiutancka opera Putsa otrzyma\u0142a Nagrod\u0119 Pulitzera.<\/p>\n

Nie da si\u0119 ukry\u0107, \u017ce muzyka Silent Night <\/em>jest raczej pastiszem ni\u017c produktem oryginalnej inwencji tw\u00f3rczej, a libretto powiela szereg kulturowych i literackich stereotyp\u00f3w. Nie zmienia to faktu, \u017ce tw\u00f3rcom uda\u0142o si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0107 operowy ho\u0142d Europie, kt\u00f3ra odesz\u0142a w niebyt, zabieraj\u0105c ze sob\u0105 zg\u0142adzone formy, konwencje i style. Doskonale to wyczu\u0142 Tim Albery, re\u017cyser p\u00f3\u0142inscenizacji w Leeds, kt\u00f3ry opar\u0142 si\u0119 pokusie \u201eudos\u0142ownienia\u201d scen z pola bitwy, skupiwszy si\u0119 w zamian na bardzo precyzyjnym zarysowaniu postaci. \u017bo\u0142nierzy zgromadzonych na estradzie dzieli\u0142 dystans symboliczny \u2013 podkre\u015blony odmienno\u015bci\u0105 mundur\u00f3w i akcesori\u00f3w, barier\u0105 j\u0119zyka, specyfik\u0105 mowy cia\u0142a. Przestrze\u0144 rozgraniczaj\u0105ca poszczeg\u00f3lne grupy ch\u00f3rzyst\u00f3w i muzyk\u00f3w orkiestrowych kojarzy\u0142a si\u0119 z g\u0119st\u0105 sieci\u0105 okop\u00f3w. Reszty dope\u0142ni\u0142y sugestywne \u015bwiat\u0142a i projekcje fragment\u00f3w historycznych kronik filmowych, rzutowane na prospekt monstrualnych organ\u00f3w Ratusza.<\/p>\n

Kiedy ordynans Ponchel, kt\u00f3ry parzy\u0142 najlepsz\u0105 kaw\u0119 na \u015bwiecie i nosi\u0142 za pazuch\u0105 budzik, \u017ceby nie zapomnie\u0107 o domu, pad\u0142 ofiar\u0105 bratob\u00f3jczego ognia wracaj\u0105c ze \u015bwi\u0105tecznej wizyty u matki \u2013 p\u0142akali\u015bmy ju\u017c wszyscy jak bobry. A potem wyszli\u015bmy w roz\u015bwietlon\u0105 lampkami noc i przepe\u0142ni\u0142a nas nadzieja, \u017ce nadchodz\u0105ce \u015bwi\u0119ta sp\u0119dzimy cieplej i bezpieczniej ni\u017c \u017co\u0142nierze pod Ypres.<\/p>\n

Niech tej otuchy nie zabraknie nam i w tym roku. Silent Night <\/em>nie doczeka\u0142a si\u0119 jeszcze rejestracji na DVD, ale zawsze mo\u017cna obejrze\u0107 pierwowz\u00f3r \u2013 film Joyeux No\u00ebl<\/em>, w kt\u00f3rym Natalie Dessay i Rolando Villaz\u00f3n u\u017cyczyli g\u0142os\u00f3w dwojgu bohaterom-\u015bpiewakom. Oper\u0119 mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107: pod kocem lub w g\u0105szczu domowej choinki. Na razie powinno wystarczy\u0107. A lepsze czasy i tak kiedy\u015b nadejd\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie wiem, jak Pa\u0144stwu – mnie tegoroczne \u015awi\u0119ta min\u0119\u0142y wyj\u0105tkowo szybko. \u017beby cho\u0107 troch\u0119 podtrzyma\u0107 ten nastr\u00f3j, niezwykle teraz potrzebny, pozwol\u0119 sobie udost\u0119pni\u0107 jeszcze jeden tekst z grudniowego numeru miesi\u0119cznika „Teatr”. Tym razem bez zb\u0119dnych wst\u0119p\u00f3w – mo\u017ce poza tym, \u017ce Upiorne \u017byczenia w pandemii licz\u0105 si\u0119 co najmniej przez ca\u0142y nadchodz\u0105cy rok. *** Bo\u017ce … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,9],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-5331","6":"format-standard","7":"category-miscellanea","8":"category-prasowka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5331","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5331"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5331\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5333,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5331\/revisions\/5333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5331"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5331"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5331"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}