\u2013 Ju\u017c sam fakt pos\u0142ugiwania si\u0119 tradycyjnymi instrumentami narzuca nam zale\u017cno\u015b\u0107 od pewnych schemat\u00f3w d\u017awi\u0119kowych, dawno wypracowanych, od kt\u00f3rych trudno si\u0119 uwolni\u0107, nawet przy zastosowaniu najnowszych technik kompozytorskich. Pr\u00f3by w zakresie muzyki elektronowej pozwalaj\u0105 nam u\u015bwiadomi\u0107 sobie, jak szeroki jest \u015bwiat zjawisk akustycznych mog\u0105cych teoretycznie znale\u017a\u0107 zastosowanie w ramach formy muzycznej. W tym \u015bwiecie brzmienie starych instrument\u00f3w jest jedynie w\u0105sk\u0105 dr\u00f3\u017ck\u0105, po kt\u00f3rej idziemy obarczeni ca\u0142ym kompleksem nawyk\u00f3w my\u015blenia i odczuwania muzycznego.<\/em><\/p>\n Krzysztof Penderecki z partytur\u0105 Pasji \u0141ukaszowej<\/em>, rok 1966. Fot. Andrzej Piotrowski<\/p>\n Zieli\u0144ski protestuje:<\/p>\n \u2013 Nie rozumiem. Przecie\u017c w\u0142a\u015bnie twoja tw\u00f3rczo\u015b\u0107 jest dowodem, \u017ce mo\u017cna wykorzysta\u0107 tradycyjne instrumenty w zupe\u0142nie nowy spos\u00f3b, odcinaj\u0105c si\u0119 tym od przesz\u0142o\u015bci. Jak\u017ce wi\u0119c mo\u017cna powo\u0142ywa\u0107 si\u0119 na brzmienie tych instrument\u00f3w jako element tradycji, skoro w twoim wypadku brzmienie to jest w\u0142a\u015bnie elementem najbardziej nowatorskim?<\/em><\/p>\n Penderecki spogl\u0105da pob\u0142a\u017cliwie i t\u0142umaczy Zieli\u0144skiemu jak krowie na miedzy:<\/p>\n \u2013 A wi\u0119c i ty ulegasz z\u0142udzeniu, o kt\u00f3rym m\u00f3wi\u0142e\u015b przed chwil\u0105: zwracasz uwag\u0119 tylko na elementy nowe, chocia\u017c w moich utworach obok nowych \u015brodk\u00f3w artykulacji jest r\u00f3wnie\u017c wiele starych. Zreszt\u0105 nawet i te na poz\u00f3r nowe brzmienia wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z bardzo dawnymi nawykami: czy powolne wibrato na najwy\u017cszym d\u017awi\u0119ku skrzypiec albo glissandowe klastery nie s\u0105 jeszcze jednym si\u0119gni\u0119ciem do tego specyficznego zjawiska akustycznego, jakim jest przesuwanie smyczkiem po strunach, a kt\u00f3re wykorzystywano ju\u017c w muzyce \u015bredniowiecznej? Sk\u0105d\u015b si\u0119 przecie\u017c wzi\u0105\u0142 nawyk, powiedzia\u0142bym nawet schemat estetycznego odczuwania tego zjawiska: ja tego nie wymy\u015bli\u0142em. Wprowadzane przeze mnie \u015brodki stanowi\u0105 tylko rozszerzenie charakterystycznego brzmienia tego instrumentu, tak samo jak kiedy\u015b pizzicato, tremolando, fla\u017colet, glissando czy gra col legno. Niekt\u00f3re \u015brodki artykulacji stosowane przeze mnie na instrumentach smyczkowych maj\u0105 pozornie charakter perkusyjny, a mimo to wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z brzmieniem tego instrumentu. To ta sama historia co z pizzicatem na skrzypcach: chocia\u017c nast\u0105pi\u0142a tu jakby zmiana instrumentu smyczkowego na szarpany, to jednak nadal mamy do czynienia z d\u017awi\u0119kiem skrzypiec, innym od d\u017awi\u0119ku np. gitary.<\/em><\/p>\n Nie wiemy, czy Zieli\u0144ski da\u0142 si\u0119 przekona\u0107, ale nam zacz\u0119\u0142o co\u015b \u015bwita\u0107. Wprowadzane przez ogrodnik\u00f3w nawozy maj\u0105 na celu tylko rozszerzenie charakterystycznej obj\u0119to\u015bci rzodkiewki. Tymczasem rzodkiewka szklarniowa w samej swej istocie nie r\u00f3\u017cni si\u0119 niczym od prastarej \u015bwirzepy. A \u017ce czasem komu\u015b zaszkodzi? No c\u00f3\u017c, pojawienie si\u0119 nowych partytur w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych te\u017c wywo\u0142a\u0142o niejedn\u0105 reakcj\u0119 alergiczn\u0105. Bogus\u0142aw Sch\u00e4ffer usi\u0142uje \u0142agodzi\u0107 objawy uczulenia w Kilku uwagach o nowym zapisie muzycznym<\/em>:<\/p>\n Grafika muzyczna powinna by\u0107 zale\u017cna od muzyki, od koncepcji kompozytorskiej. W muzyce nie chodzi o grafik\u0119, lecz o struktur\u0119 muzyki, dla kt\u00f3rej kompozytor szuka jak najlepszego odpowiednika graficznego. (\u2026)<\/em> Po kilku nieudanych pr\u00f3bach przeliczenia dolar\u00f3w na metry i hektar\u00f3w na sekundy poddali\u015bmy si\u0119. Nie ujednolicajmy. I zanadto nie upowszechniajmy, bo jak przestrzega le <\/em>w felietonie Niesmaczny przek\u0142adaniec<\/em>, jeszcze nam bokiem wyjdzie, jak te rzodkiewki:<\/p>\n Trzydzie\u015bci milion\u00f3w meloman\u00f3w p\u0142ci obojga \u2013 to si\u0119 mo\u017ce przy\u015bni\u0107 jak koszmarny sen. Przecie\u017c poza muzyk\u0105 jest jeszcze teatr, kino i sztuki plastyczne. Jest czytanie ksi\u0105\u017cek, \u0142apanie ryb, s\u0105 narty, \u017cagl\u00f3wki, \u0142a\u017cenie po ulicy i gapienie si\u0119 na wystawy, s\u0105 ogr\u00f3dki dzia\u0142kowe, mecze, wycieczki za miasto, ta\u0144ce. (\u2026) Na wszystko nie starczy czasu. Nie mo\u017ce starczy\u0107. Ka\u017cdy musi wybra\u0107 sobie w\u0142asn\u0105 przyjemno\u015b\u0107 i rozrywk\u0119. Dlaczego mamy pozbawia\u0107 ludzi przyjemno\u015bci spaceru do \u0141azienek, zmuszaj\u0105c ich do s\u0142uchania symfonii Czajkowskiego?<\/em><\/p>\n No w\u0142a\u015bnie. Czemu pozbawia\u0107 ludzi przyjemno\u015bci chodzenia do teatru i na wystawy, zmuszaj\u0105c ich do czytania naszych felieton\u00f3w? Lepiej schowa\u0107 si\u0119 w norze i pos\u0142ucha\u0107 Czajkowskiego, a kt\u00f3rego mianowicie \u2013 Piotra czy Andrzeja \u2013 tego ju\u017c Pa\u0144stwu nie zdradzi Dzi\u015b nareszcie wysz\u0142o s\u0142o\u0144ce, daj\u0105c nam pierwszy w tym roku pow\u00f3d do prawdziwej rado\u015bci. Poza tym nie ma si\u0119 z czego cieszy\u0107, zw\u0142aszcza \u017ce wkr\u00f3tce minie rok, odk\u0105d ugrz\u0119\u017ali\u015bmy w tym grajdole, nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej za\u015b nadejdzie pierwsza rocznica \u015bmierci Krzysztofa Pendereckiego. A mo\u017ce by jednak spr\u00f3bowa\u0107 – zwa\u017cywszy na ogromne, cho\u0107 nieoczywiste poczucie humoru, jakie … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,9],"tags":[],"class_list":["entry","post","publish","author-mangusta","post-5357","format-standard","category-miscellanea","category-prasowka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5357","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5357"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5357\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5360,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5357\/revisions\/5360"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5357"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5357"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5357"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Krzysztof-Penderecki.jpg\")
<\/a><\/p>\n
\n\u00a0W swej istocie funkcjonalna, grafika uzale\u017cniona jest od bardzo wielu czynnik\u00f3w kompozycyjnych i st\u0105d te\u017c nie mo\u017ce by\u0107 jak\u0105\u015b jednolit\u0105 notacj\u0105. Mit o konieczno\u015bci stworzenia jednolitej notacji jest najzupe\u0142niej absurdalny: p\u00f3ki muzyka rozwija si\u0119 w r\u00f3\u017cnych zakresach, nie mo\u017cna jej ujednolica\u0107, tak samo jak nie mo\u017cna wprowadza\u0107 wsp\u00f3lnego mianownika dla takich parametr\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego \u017cycia, jak dolar, metr, hektar i sekunda, bo przecie\u017c te wymiary (a w muzyce r\u00f3wnie\u017c \u201ewymierzamy\u201d) dotycz\u0105 dziedzin r\u00f3\u017cnych.<\/em><\/p>\n
\nMUS TRITON<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"