{"id":5363,"date":"2021-01-16T16:47:53","date_gmt":"2021-01-16T15:47:53","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=5363"},"modified":"2021-01-16T19:27:30","modified_gmt":"2021-01-16T18:27:30","slug":"w-cieniu-getynskich-platanow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=5363","title":{"rendered":"W cieniu gety\u0144skich platan\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Mia\u0142am nadziej\u0119 nie wraca\u0107 do cyklu „zast\u0119pczych” w\u0119dr\u00f3wek operowych, ale wci\u0105\u017c nie zanosi si\u0119 na popraw\u0119 sytuacji w naszej ulubionej bran\u017cy. W Polsce jak zwykle nic nie wiadomo, tymczasem najwi\u0119ksze i najbardziej cenione teatry w Europie og\u0142aszaj\u0105 ju\u017c teraz hiobowe wie\u015bci. Opery berli\u0144skie nie otworz\u0105 si\u0119 przed Wielkanoc\u0105, Semperoper odwo\u0142a\u0142a ca\u0142y sezon, rz\u0105d austriacki rozwa\u017ca wprowadzenie obowi\u0105zku testowania widz\u00f3w przed ka\u017cdym spektaklem. Czekamy dalej. \u017beby zachowa\u0107 \u015bwie\u017cy umys\u0142 i krzep\u0119 w ciele – zamiast narzeka\u0107, \u0107wiczymy jedno i drugie. Powspomina\u0107 jednak i pot\u0119skni\u0107 nie zawadzi, co zw\u0142aszcza dotyczy miejsc, z kt\u00f3rymi wi\u0105\u017ce si\u0119 pami\u0119\u0107 wyj\u0105tkowych do\u015bwiadcze\u0144.<\/p>\n

Do takich nale\u017cy Getynga w Dolnej Saksonii, miasto z pi\u0119kn\u0105 histori\u0105, jeden z pr\u0119\u017cniejszych o\u015brodk\u00f3w naukowych w Niemczech, a zarazem kolebka najstarszego festiwalu h\u00e4ndlowskiego na \u015bwiecie. Odrodzenie muzyki Il caro Sassone<\/em> dokona\u0142o si\u0119 za spraw\u0105 Oskara Hagena, uniwersyteckiego historyka sztuki i muzyka-amatora, kt\u00f3ry 26 czerwca 1920 roku, po\u0142\u0105czonymi si\u0142ami student\u00f3w i wyk\u0142adowc\u00f3w gety\u0144skiej uczelni, doprowadzi\u0142 do pierwszego wsp\u00f3\u0142czesnego wykonania Rodelindy<\/em>. W roku 2020 z wielk\u0105 pomp\u0105 szykowano festiwal jubileuszowy, w stulecie tamtych pami\u0119tnych wydarze\u0144. Organizatorzy zamierzali w takiej b\u0105d\u017a innej formie zaprezentowa\u0107 wszystkie 42 opery H\u00e4ndla, w tym Ariodantego, <\/em>Kserksesa, Mucjusza Scewol\u0119, <\/em>Rinalda<\/em> i Publiusza Korneliusza Scypiona <\/em>w wykonaniach koncertowych oraz – dla ukoronowania ca\u0142o\u015bci – Rodelind\u0119 <\/em>w pe\u0142nej oprawie scenicznej, na deskach tutejszego Deutsches Theater. Jak wiadomo, nic z tego nie wysz\u0142o. <\/span>
\n<\/span><\/p>\n

Szkoda tym wi\u0119ksza, \u017ce wcze\u015bniejsza o rok premiera Rodriga, <\/em>z mocnym polskim akcentem w postaci dekoracji Doroty Karolczak, wykonanych w pracowniach Teatru Wielkiego w Poznaniu, okaza\u0142a si\u0119 prawdziw\u0105 ozdob\u0105 festiwalu, zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem inscenizacyjnym, jak i muzycznym. Oraz kolejnym kamyczkiem do mojego ogr\u00f3dka, \u017ce najwi\u0119kszych uniesie\u0144 operowych nale\u017cy szuka\u0107 w teatrach male\u0144kich, w ramach przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 realizowanych z udzia\u0142em prawdziwych, znaj\u0105cych si\u0119 na rzeczy entuzjast\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Deutsches Theater w Getyndze. Fot. HB-Verlag<\/p>\n

Inna sprawa, \u017ce mieszka\u0144cy Getyngi mogliby si\u0119 poczu\u0107 ura\u017ceni umniejszaniem rangi swojego przybytku sztuk dramatycznych. Historia obecnej instytucji, jak to kiedy\u015b bywa\u0142o, zacz\u0119\u0142a si\u0119 od po\u017caru miejskiego teatru przy Nowym Rynku, w mro\u017an\u0105 noc z 10 na 11 stycznia 1887 roku. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej rajcy podj\u0119li decyzj\u0119 o wzniesieniu ca\u0142kiem nowego gmachu w innej lokalizacji, kt\u00f3ra z pocz\u0105tku wzbudzi\u0142a kontrowersje w\u015br\u00f3d urz\u0119dnik\u00f3w odpowiedzialnych za edukacj\u0119: teatr mia\u0142 bowiem stan\u0105\u0107 w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie Gimnazjum Kr\u00f3lewskiego, co zdaniem ministra grozi\u0142o deprawacj\u0105 nieletnich wychowank\u00f3w. Na szcz\u0119\u015bcie przewa\u017cy\u0142y inne argumenty i teatr w Getyndze do dzi\u015b pozostaje jednym z najbardziej malowniczo usytuowanych budynk\u00f3w u\u017cyteczno\u015bci publicznej w Niemczech: przy ton\u0105cym w zieleni placyku, tu\u017c obok dawnych mur\u00f3w miejskich, wzd\u0142u\u017c kt\u00f3rych rozpo\u015bcieraj\u0105 si\u0119 og\u00f3lnodost\u0119pne tereny uniwersyteckiego ogrodu botanicznego.<\/p>\n

Gmach skonstruowano na wz\u00f3r nowego Gro\u00dfherzogliches Hoftheater w Oldenburgu, tyle \u017ce w znacznie mniejszej skali – wed\u0142ug neorenesansowego projektu tego samego dworskiego architekta Gerharda Schnitgera. Uroczyste otwarcie odby\u0142o si\u0119 30 wrze\u015bnia 1890 roku: w programie wieczoru znalaz\u0142 si\u0119 dramat Schillera Wilhelm Tell, <\/em>poprzedzony grywan\u0105 w\u00f3wczas w takich okoliczno\u015bciach Uwertur\u0105 jubileuszow\u0105 <\/em>Webera. Pierwszym dyrektorem teatru, na szesna\u015bcie d\u0142ugich sezon\u00f3w, zosta\u0142 austriacki aktor Norbert Berstl<\/span>, po kt\u00f3rym sched\u0119 w 1907 roku odziedziczy\u0142 aktor teatralny i filmowy Willi Martini, znany mi\u0119dzy innymi z wyst\u0119p\u00f3w w kilku niemych dreszczowcach Hitchcocka. Pierwszy powa\u017cny kryzys w dzia\u0142alno\u015bci gety\u0144skiej sceny nast\u0105pi\u0142 w ko\u0144cowej fazie Wielkiej Wojny, kiedy teatr trzeba by\u0142o zamkn\u0105\u0107 z powodu braku funduszy na utrzymanie infrastruktury – bezradny Martini z\u0142o\u017cy\u0142 rezygnacj\u0119 w 1917 roku.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Wn\u0119trze teatru. Fot. Michaela Hurdertmart, Michael Mehle<\/p>\n

Lepsze czasy nasta\u0142y wkr\u00f3tce potem: w roku 1919, po obj\u0119ciu dyrekcji przez Ottona Wernera. Tym razem u steru stan\u0105\u0142 nie aktor, lecz \u015bpiewak, kt\u00f3ry w porozumieniu z w\u0142adzami miasta gruntownie zmodernizowa\u0142 zaplecze teatru i wzbogaci\u0142 jego ofert\u0119 o przedstawienia oper, balet\u00f3w i operetek. Dzie\u0142o rozpocz\u0119te przez Wernera z powodzeniem kontynuowa\u0142 jego nast\u0119pca Paul Stiegler, za kt\u00f3rego rz\u0105d\u00f3w (1929-1936) Stadttheater G\u00f6ttingen zas\u0142yn\u0105\u0142 przede wszystkim jako scena operowa. Przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej w Getyndze wystawiono mi\u0119dzy innymi a\u017c dziewi\u0119\u0107 oper H\u00e4ndla (m.in. Radamista, Ottona <\/em>i Juliusza Cezara<\/em>). W latach 1943-53 \u2013 z dwuletni\u0105 przerw\u0105 wywo\u0142an\u0105 konfliktem z w\u0142adzami nazistowskimi \u2013 kierownictwo muzyczne H\u00e4ndel-Festspiele sprawowa\u0142 dyrygent Fritz Lehmann, \u017carliwy or\u0119downik muzyki dawnej. Od roku 1946 przez cztery sezony piastowa\u0142 te\u017c stanowisko dyrektora generalnego teatru: i przeszed\u0142 do anna\u0142\u00f3w jako ostatni szef instytucji, kt\u00f3remu uda\u0142o si\u0119 harmonijnie po\u0142\u0105czy\u0107 jej dzia\u0142alno\u015b\u0107 dramatyczn\u0105 z kultywowaniem repertuaru operowego i baletowego. <\/span><\/p>\n

Now\u0105 epok\u0119 w historii sceny – przemianowanej w 1950 roku na Deutsches Theater G\u00f6ttingen – otworzy\u0142 aktor i re\u017cyser Heinz Hilpert, d\u0142ugoletni kierownik Deutsches Theater w Berlinie, gdzie zast\u0105pi\u0142 legendarnego Maksa Reinhardta, kt\u00f3ry w obawie przed hitlerowsk\u0105 nagonk\u0105 wyemigrowa\u0142 do Francji. Mimo dwuznacznej karty w \u017cyciorysie Hilpertowi uda\u0142o si\u0119 ca\u0142kiem przeprofilowa\u0107 charakter plac\u00f3wki i uczyni\u0107 ze\u0144 jedn\u0105 z najbardziej „post\u0119powych” i wp\u0142ywowych scen dramatycznych w ca\u0142ych Niemczech. Lini\u0119 programow\u0105 Hilperta kontynuowali mi\u0119dzy innymi G\u00fcnther Fleckenstein i Heinz Engels. Od 2014 roku dyrektorem teatru jest Szwajcar Erich Sidler.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Scena z przedstawienia Imenea <\/em>w 2016 roku. Fot. Theodoro da Silva<\/p>\n

I tak od siedemdziesi\u0119ciu lat z ok\u0142adem opera wraca do Deutsches Theater tylnymi drzwiami – przewa\u017cnie raz w roku, przy okazji festiwalu h\u00e4ndlowskiego i spektakli urz\u0105dzanych na najwi\u0119kszej z trzech obecnie funkcjonuj\u0105cych scen. Przy czym Gro\u00dfes Haus – z przepi\u0119knie odrestaurowanym pierwotnym wystrojem z ko\u0144ca XIX wieku – i tak mie\u015bci na widowni niespe\u0142na pi\u0119\u0107set os\u00f3b. Za to pude\u0142kowa scena, cho\u0107 niewielka, kryje w kulisach ultranowoczesn\u0105 maszyneri\u0119 i system o\u015bwietlenia teatralnego, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 realizacj\u0119 najwymy\u015blniejszych operowych wizji. <\/span><\/p>\n

A\u017c si\u0119 prosi, \u017ceby wystawia\u0107 tam cz\u0119\u015bciej i nie tylko arcydzie\u0142a H\u00e4ndla<\/span>. A\u017c strach pomy\u015ble\u0107, czy program odwo\u0142anego w zesz\u0142ym roku festiwalu uda si\u0119 cho\u0107 w cz\u0119\u015bci zrealizowa\u0107 w tym sezonie. A je\u015bli tak, czy organizatorzy wprowadz\u0105 do Deutsches Theater now\u0105 inscenizacj\u0119 Rodelindy<\/em>, czy ze wzgl\u0119du na obostrzenia b\u0119d\u0105 musieli poprzesta\u0107 na zaaran\u017cowaniu koncert\u00f3w w innych, obszerniejszych wn\u0119trzach. Mo\u017ce wi\u0119c lepiej nie my\u015ble\u0107. Mo\u017ce bezpieczniej poprosi\u0107 kt\u00f3rego\u015b z gety\u0144skich znajomych, \u017ceby stan\u0105\u0142 pod roz\u0142o\u017cystym platanem nieopodal Theaterplatz i cichutko zanuci\u0142 ari\u0119 Kserksesa. „Per voi risplenda il fato<\/cite>” – a przy okazji niech si\u0119 ten los wreszcie i do nas u\u015bmiechnie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mia\u0142am nadziej\u0119 nie wraca\u0107 do cyklu „zast\u0119pczych” w\u0119dr\u00f3wek operowych, ale wci\u0105\u017c nie zanosi si\u0119 na popraw\u0119 sytuacji w naszej ulubionej bran\u017cy. W Polsce jak zwykle nic nie wiadomo, tymczasem najwi\u0119ksze i najbardziej cenione teatry w Europie og\u0142aszaj\u0105 ju\u017c teraz hiobowe wie\u015bci. Opery berli\u0144skie nie otworz\u0105 si\u0119 przed Wielkanoc\u0105, Semperoper odwo\u0142a\u0142a ca\u0142y sezon, rz\u0105d austriacki rozwa\u017ca … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-5363","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5363","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5363"}],"version-history":[{"count":29,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5363\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5395,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5363\/revisions\/5395"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5363"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5363"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5363"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}