Fot. Barry Reeger<\/p>\n G\u0142\u0119bok\u0105 prawd\u0119 zawiera twierdzenie, i\u017c \u201epodr\u00f3\u017ce kszta\u0142c\u0105\u201d. \u017be ka\u017cdy nowo poznany kraj, nar\u00f3d, kultura, stawia przed obserwatorem nowe problemy, otwiera przed nim nowe \u015bwiaty. Przekona\u0142am si\u0119 o tym raz jeszcze w Jugos\u0142awii, zw\u0142aszcza w chwilach poznawania jej muzyki, w szczeg\u00f3lno\u015bci muzyki dawnej.<\/em> Podr\u00f3\u017ce w g\u0142\u0105b starych rocznik\u00f3w \u201eRuchu\u201d te\u017c kszta\u0142c\u0105. Prosz\u0119 tylko spojrze\u0107, jakie \u0142adne s\u0142owo \u201eAbendland\u201d. Dzi\u015b ju\u017c nikt go nie u\u017cywa, nawet w Niemczech, gdzie czasem jeszcze kto\u015b b\u0105knie o \u201eWesten\u201d albo \u201eOkzident\u201d, ale o \u201ewestliche Hochkultur\u201d raczej ju\u017c si\u0119 nie s\u0142yszy. Wygl\u0105da na to, \u017ce pani profesor by\u0142a te\u017c zafascynowana przez niemieckich historyk\u00f3w sztuki i mi\u0119dzy innymi dlatego podr\u00f3\u017c na Ba\u0142kany zrobi\u0142a na niej piorunuj\u0105ce wra\u017cenie:<\/p>\n Ogromne, czarne, wschodnie oczy czarnow\u0142osego i ciemnolicego Chrystusa, czarnow\u0142osej Marii, czy \u015bwi\u0119tych, tragiczne w grymasie, zbola\u0142e, pokryte fa\u0142dami twarze, sztywne, hieratyczne gesty wyolbrzymionych postaci \u2013 to przecie odzwierciedlenie ludzi wschodu i bizanty\u0144skiego idea\u0142u pi\u0119kna. Jak\u017ce odmienne s\u0105 te twarze i postacie od b\u0142\u0119kitnookich, jasnow\u0142osych Chrystus\u00f3w z ko\u015bcielnych fresk\u00f3w katolickiej S\u0142owenii czy Kroacji. Jak\u017ce r\u00f3\u017cny musia\u0142 by\u0107 \u015bwiat i jego klimat duchowy, je\u015bli tak r\u00f3\u017cne znalaz\u0142 odbicie w sztuce tych narod\u00f3w!<\/em> Podr\u00f3\u017ce kszta\u0142c\u0105, acz w ograniczonym zakresie, skoro motety cystersa Petelina \u2013 zdaniem Lissy \u2013 by\u0142y \u015bwietne i w\u0142\u0105cza\u0142y si\u0119 w nurt zachodnioeuropejski, a na innych krajach, w tym Bo\u015bni i Hercegowinie, ci\u0105\u017cy\u0142y jakie\u015b okropne wp\u0142ywy tureckie. Zasadniczym problemem wsp\u00f3\u0142czesnej Jugos\u0142awii okaza\u0142a si\u0119 \u015bmier\u0107 marsza\u0142ka Tity, charyzmatycznego dyktatora, kt\u00f3ry rz\u0105dzi\u0142 tward\u0105 r\u0119k\u0105 i utrzymywa\u0142 spok\u00f3j w pa\u0144stwie \u2013 ku wielkiej uciesze b\u0142\u0119kitnookiego i jasnow\u0142osego Abendlandu. Oddajmy jednak Lissie sprawiedliwo\u015b\u0107 \u2013 uda\u0142o jej si\u0119 przynajmniej dostrzec jaki\u015b konflikt, czego nie mo\u017cna powiedzie\u0107 o Zdzis\u0142awie Sierpi\u0144skim, kt\u00f3ry w tym samym czasie podr\u00f3\u017cowa\u0142 do Moskwy. Sw\u00f3j Notatnik moskiewski<\/em> zacz\u0105\u0142 od wdzi\u0119cznej facecji:<\/p>\n Z Warszawy do Moskwy leci si\u0119 samolotem prawie pi\u0119\u0107 godzin. Wraca si\u0119 nieca\u0142e p\u00f3\u0142 godziny. Przynajmniej tak to wynika z arytmetyki przesuwanego zegarka.<\/em><\/p>\n Nauka radziecka zna podobne przypadki. Nie umie wprawdzie wyja\u015bni\u0107, dlaczego wieloryb mierzony od g\u0142owy do ogona ma 25 metr\u00f3w, mierzony za\u015b od ogona do g\u0142owy 30 metr\u00f3w, zauwa\u017ca jednak, \u017ce od poniedzia\u0142ku do pi\u0105tku jest cztery dni, a od pi\u0105tku do poniedzia\u0142ku tylko trzy. Sierpi\u0144skiemu te\u017c chyba po drodze jaki\u015b dzie\u0144 wypad\u0142 z kalendarza, by\u0107 mo\u017ce wskutek nadu\u017cycia napoj\u00f3w wyskokowych, bo w swoich zachwytach nad radzieck\u0105 stolic\u0105 prze\u015bcign\u0105\u0142by niejednego z ideolog\u00f3w NEP-u:<\/p>\n Pragnienie gasi si\u0119 szampanem, kt\u00f3ry tu pij\u0105 jak wod\u0119 sodow\u0105. Jest orze\u017awiaj\u0105cy, smaczny i bardzo tani. Du\u017cy kielich kosztuje tyle co trzy butelki wody mineralnej. Po pewnym czasie mo\u017cna si\u0119 przyzwyczai\u0107 do tych strzelaj\u0105cych co chwila kork\u00f3w od szampana w salach bufetowych… (\u2026) Na chodnikach sprz\u0105taczki myj\u0105 gor\u0105c\u0105 wod\u0105 z termos\u00f3w bia\u0142e, emaliowane \u015bmietniczki. W metrze te\u017c porz\u0105dki. Jakim\u015b terpentynowym p\u0142ynem pucuje si\u0119 do po\u0142ysku por\u0119cze i elektroluksami czy\u015bci perony. Ju\u017c w ci\u0105gu paru pierwszych godzin pobytu w Moskwie by\u0142em uderzony czysto\u015bci\u0105 miasta. Tego wr\u0119cz laboratoryjnego porz\u0105dku nie da si\u0119 por\u00f3wna\u0107 z \u017cadnym innym miastem w Europie. Mo\u017cna kilometrami i\u015b\u0107 ulic\u0105 i nie zobaczy\u0107 skrawka papieru, niedopa\u0142ka na chodnikach\u2026<\/em><\/p>\n Najpierw wzdrygn\u0119li\u015bmy si\u0119 od \u0142ba a\u017c po czubek ogona, nast\u0119pnie wyle\u017ali\u015bmy z nory i podreptali\u015bmy na warszawsk\u0105 ulic\u0119. Nie ma bia\u0142ych, emaliowanych \u015bmietniczek. Jest za to mn\u00f3stwo pet\u00f3w i papierk\u00f3w. Do wczoraj nas to dra\u017cni\u0142o. Po lekturze Sierpi\u0144skiego przynios\u0142o niewys\u0142owion\u0105 ulg\u0119, o czym solennie zapewnia<\/p>\n MUS TRITON<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W tym roku jako\u015b nam umkn\u0119\u0142y wyrocznie Phila z Punxsutawney. Dopiero teraz sprawdzili\u015bmy, \u017ce 2 lutego s\u0142ynny \u015bwistak przepowiedzia\u0142 Amerykanom jeszcze d\u0142ugie tygodnie zimy. Chyba mia\u0142 racj\u0119 i najprawdopodobniej nie chodzi\u0142o wy\u0142\u0105cznie o aur\u0119. Ceremonia – ze wzgl\u0119du na pandemi\u0119 – odby\u0142a si\u0119 zdalnie. Jeden z wtajemniczonych, kt\u00f3rzy zgodnie z tradycj\u0105 wyci\u0105gn\u0119li nieszcz\u0119snego gryzonia z … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-5581","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5581","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5581"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5581\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5587,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5581\/revisions\/5587"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5581"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5581"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5581"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/1000.jpeg\")
<\/a><\/p>\n
\nRaz jeszcze dosz\u0142am do przekonania, i\u017c \u2013 zafascynowani przez niemieckich historyk\u00f3w muzyki \u2013 ca\u0142kowicie fa\u0142szywie widzimy dzieje muzyki europejskiej, tylko w muzyce tzw. Abendlandu widz\u0105c \u017ar\u00f3d\u0142a jej rozwoju, a kultury innych kraj\u00f3w z pokor\u0105 \u2013 \u0142\u0105cznie z polsk\u0105 \u2013 uwa\u017caj\u0105c za nimi za \u201ekultury peryferii\u201d. Do\u015bwiadczenia jugos\u0142owia\u0144skie umocni\u0142y mnie tylko w przekonaniu, i\u017c czas najwy\u017cszy, by podda\u0107 to mniemanie zasadniczej rewizji.<\/em><\/p>\n
\nNie dziwi\u0142am si\u0119 ju\u017c potem, \u017ce ich muzyka i dzieje tej muzyki s\u0105 r\u00f3wnie\u017c bardzo inne. Tam, gdzie dociera\u0142y wp\u0142ywy w\u0142oskie i austriacko-niemieckie, muzyka od wiek\u00f3w w\u0142\u0105cza\u0142a si\u0119 w nurt zachodnio-europejski. \u015awietne wczesno-barokowe motety Petelina, czy Luca\u010di\u0107a, mozartowski styl Novaka, czy typowo mannheimskie symfonie Ivan\u010di\u0107a i dziesi\u0105tk\u00f3w innych kompozytor\u00f3w wystarczaj\u0105co o tym \u015bwiadcz\u0105. Inaczej by\u0142o w krajach, na kt\u00f3rych przez d\u0142ugie wieki ci\u0105\u017cy\u0142y wp\u0142ywy tureckie. Nada\u0107 obecnie tym krajom jakie\u015b jednolite oblicze kulturowe istotnie jest nie\u0142atwo, cho\u0107 jest to dla wsp\u00f3\u0142czesnej Jugos\u0142awii zasadniczym problemem.<\/em><\/p>\n