{"id":5593,"date":"2021-03-03T15:52:58","date_gmt":"2021-03-03T14:52:58","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=5593"},"modified":"2021-03-12T20:45:06","modified_gmt":"2021-03-12T19:45:06","slug":"o-miescie-ktore-przezylo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=5593","title":{"rendered":"O mie\u015bcie, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142o"},"content":{"rendered":"<p>S\u0105 takie dni w \u017cyciu Upiora, \u017ce nie ma ochoty ani si\u0119 odnosi\u0107 do bie\u017c\u0105cych wydarze\u0144, ani udawa\u0107, \u017ce idzie ku lepszemu, ani po raz kolejny ucieka\u0107 w archiwalia. Ostatnio zacz\u0119\u0142am porz\u0105dkowa\u0107 wpisy z pocz\u0105tk\u00f3w istnienia strony: kiedy si\u0119 przekona\u0142am, \u017ce sporo link\u00f3w w zak\u0142adce &#8222;Pras\u00f3wka&#8221; wygas\u0142o i trzeba pracowicie rekonstruowa\u0107 teksty &#8222;znikini\u0119te&#8221; z sieci. Przy okazji natrafi\u0142am na esej z po\u0142owy 2014 roku i do tej pory nie mog\u0119 sobie przypomnie\u0107, na czyje zam\u00f3wienie i z jakiej okazji powsta\u0142. Wa\u017cne, \u017ce dotyczy miasta przeze mnie uwielbianego, gdzie od kilku lat dziej\u0105 si\u0119 rzeczy, ogl\u0119dnie m\u00f3wi\u0105c, niepokoj\u0105ce. W polityce, w administracji, w kulturze, w samych ludziach. Przed \u015blepym uczuciem do Wroc\u0142awia od dawna przestrzega mnie Rafa\u0142 Augustyn, rodowity wroc\u0142awianin, zakochany w swej ma\u0142ej ojczy\u017anie jak wariat. C\u00f3\u017c poradzi\u0107 &#8211; kochamy i ju\u017c. W tym artykule pisz\u0119 o stolicy polskiego Dolnego \u015al\u0105ska i zwi\u0105zanych z ni\u0105 muzykach z prawdziw\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105. Mam nadziej\u0119, \u017ce wkr\u00f3tce to uczucie na powr\u00f3t rozkwitnie &#8211; do Wroc\u0142awia, do Warszawy, do ca\u0142ej Polski, do naszych rodak\u00f3w, z kt\u00f3rych jedni ods\u0142aniaj\u0105 teraz najpi\u0119kniejsze strony osobowo\u015bci, innym za\u015b, jak u Przybory, fasada rozwala si\u0119 z trzaskiem. Potrzebujemy otuchy jak kania d\u017cd\u017cu. D\u0142uga jeszcze droga przed nami.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Siedemset tysi\u0119cy cywil\u00f3w zmuszonych przez w\u0142adze III Rzeszy do natychmiastowego opuszczenia miasta \u2013 pieszo, w kompletnym chaosie, w styczniowe mrozy, kt\u00f3re tamtego roku dochodzi\u0142y do minus trzydziestu stopni. Niemieckie wyburzenia poprzedzaj\u0105ce szturm wojsk radzieckich, blisko trzymiesi\u0119czne dzia\u0142ania zbrojne podczas obl\u0119\u017cenia Festung Breslau, po kapitulacji \u2013 umy\u015blne podpalenia ca\u0142ych dzielnic, kt\u00f3rych szcz\u0105tki tli\u0142y si\u0119 p\u00f3\u017aniej miesi\u0105cami. Prawie sto tysi\u0119cy ofiar w\u015br\u00f3d ludno\u015bci, tysi\u0105ce samob\u00f3jstw. Siedemdziesi\u0105t procent substancji miejskiej zniszczone. Osiemna\u015bcie milion\u00f3w metr\u00f3w sze\u015bciennych gruzu.<\/p>\n<p>Polacy, \u015bci\u0105gani po wojnie do Wroc\u0142awia dos\u0142ownie zewsz\u0105d \u2013 nie tylko z Kres\u00f3w, ze Lwowa, spod Stanis\u0142awowa i Wilna, ale te\u017c z Wielkopolski, z \u0141odzi, z kielecczyzny, ze zrujnowanej w powstaniu Warszawy \u2013 z pocz\u0105tku nie chcieli tu mieszka\u0107. Zastali piek\u0142o dogasaj\u0105cych po\u017car\u00f3w, pustyni\u0119 pozbawion\u0105 wody, ziej\u0105ce pustymi oczodo\u0142ami domy bez gazu i elektryczno\u015bci. Obce miasto, <em>Die fremde Stadt<\/em>, w\u0142\u0105czone do Polski decyzj\u0105 konferencji poczdamskiej. Nie wierzyli, \u017ce Wroc\u0142aw b\u0119dzie kiedykolwiek polski. Bali si\u0119, \u017ce i tak go utrac\u0105. Zacz\u0119li odniemcza\u0107, repolonizowa\u0107, uk\u0142ada\u0107 sobie \u017cycie, jak umieli, odbudowywa\u0107 miasto po swojemu, cz\u0119sto z op\u0142akanym skutkiem. Kochali, nienawidzili, karmili si\u0119 nadziej\u0105 i niepewno\u015bci\u0105. Przyzwyczajali si\u0119. T\u0119sknili. Babka mojego przyjaciela, ilekro\u0107 prowadzi\u0142a go na spacer nad Kana\u0142 R\u00f3\u017canka, por\u00f3wnywa\u0142a jego m\u0119tn\u0105 wod\u0119 z wartkim nurtem Niemna.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/5ca32fdc3e93a_o.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-5598\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/5ca32fdc3e93a_o-300x219.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"219\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/5ca32fdc3e93a_o-300x219.jpg 300w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/5ca32fdc3e93a_o-1024x746.jpg 1024w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/5ca32fdc3e93a_o-768x560.jpg 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/5ca32fdc3e93a_o.jpg 1500w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Pomnik Fryderyka Wilhelma III na zrujnowanym Rynku wroc\u0142awskim. Maj 1945 roku. Fot. fotopolska.eu<\/p>\n<p>Trzeba by\u0142o kolejnych pokole\u0144, \u017ceby nowi wroc\u0142awianie zacz\u0119li zapuszcza\u0107 korzenie w swoim mie\u015bcie. Wielu lat, \u017ceby na gruzach Festung Breslau wyros\u0142o miasto m\u0142ode, dynamiczne, gotowe do podj\u0119cia dialogu, godz\u0105ce si\u0119 powoli z w\u0142asn\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105, przede wszystkim jednak otwarte na przysz\u0142o\u015b\u0107. Trwa\u0142o d\u0142ugo, ale si\u0119 sta\u0142o. Podobnie d\u0142ugo trwa\u0142o odbudowanie pozycji Wroc\u0142awia jako znacz\u0105cego o\u015brodka muzycznego. I raczej nie jest dzie\u0142em przypadku, \u017ce okres wielkich przemian z \u017cyciu koncertowym, przypadaj\u0105cy na lata sze\u015b\u0107dziesi\u0105te ubieg\u0142ego wieku, zbieg\u0142 si\u0119 z dorastaniem pierwszego pokolenia ludzi urodzonych w tym mie\u015bcie. Trudno te\u017c si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce tak wyj\u0105tkow\u0105 pozycj\u0119 zyska\u0142a w nim muzyka wsp\u00f3\u0142czesna \u2013 pozwalaj\u0105ca oswoi\u0107 \u201eobcy\u201d Wroc\u0142aw \u015bwie\u017cym j\u0119zykiem d\u017awi\u0119k\u00f3w, otworzy\u0107 si\u0119 na ca\u0142kiem inny model odbioru, z braku emocjonalnych powi\u0105za\u0144 z miejscem i jego histori\u0105 zbudowa\u0107 narracj\u0119 to\u017csamo\u015bciow\u0105 w czasie tera\u017aniejszym.<\/p>\n<p>Pierwsz\u0105 powa\u017cn\u0105 pr\u00f3b\u0119 oznaczenia Wroc\u0142awia na mapie muzyki wsp\u00f3\u0142czesnej podj\u0119to jeszcze w czasach, gdy Filharmoni\u0119 Wroc\u0142awsk\u0105 prowadzi\u0142 Radomir Reszke, dyrygent, instruktor ruchu amatorskiego, od 1956 roku pedagog tutejszej Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Muzycznej. W roku 1962 \u2013 we wsp\u00f3\u0142pracy z ko\u0142em terenowym Zwi\u0105zku Kompozytor\u00f3w Polskich i przy wsp\u00f3\u0142udziale dw\u00f3ch tw\u00f3rc\u00f3w, Tadeusza Natansona i Ryszarda Bukowskiego \u2013 powo\u0142a\u0142 do \u017cycia Festiwal Muzyki Kompozytor\u00f3w Ziem Zachodnich. By\u0142 to trzeci z kolei w kraju przegl\u0105d cykliczny dorobku tw\u00f3rc\u00f3w muzyki najnowszej, po zorganizowanej na fali odwil\u017cy 1956 roku \u201eWarszawskiej Jesieni\u201d i nieco m\u0142odszej \u201ePozna\u0144skiej Wio\u015bnie Muzycznej\u201d. Impreza, programowana z pocz\u0105tku przez komisje wy\u0142onione z grona ZKP i lokalnych muzyk\u00f3w, w 1964 roku obj\u0119\u0142a swym zasi\u0119giem kompozytor\u00f3w z ca\u0142ego kraju i odt\u0105d odbywa\u0142a si\u0119 pod nazw\u0105 Festiwal Polskiej Muzyki Wsp\u00f3\u0142czesnej. Rok p\u00f3\u017aniej, wraz epokow\u0105 zmian\u0105 na stanowisku szefa Filharmonii, zyska\u0142a kierownika artystycznego z prawdziwego zdarzenia i w kr\u00f3tkim czasie awansowa\u0142a do rangi jednego z najciekawszych wydarze\u0144 muzycznych w kraju, nie tylko w dziedzinie tw\u00f3rczo\u015bci najnowszej. Zanim jednak wr\u00f3cimy do historii Festiwalu, kt\u00f3ry z biegiem lat prze\u017cy\u0142 niejeden kryzys i niejedn\u0105 metamorfoz\u0119, zatrzymajmy si\u0119 chwil\u0119 przy Andrzeju Markowskim.<\/p>\n<p>Markowski by\u0142 muzykiem tak wybitnym, postaci\u0105 tak z\u0142o\u017con\u0105, \u017ce kontynuatorzy jego muzycznych inicjatyw gubili si\u0119 czasem w nat\u0142oku zostawionych przeze\u0144 trop\u00f3w, nie potrafili z\u0142o\u017cy\u0107 ich w sp\u00f3jn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, szukali tak d\u0142ugo, a\u017c wszcz\u0119ta w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych rewolucja rozla\u0142a si\u0119 w kilku niezale\u017cnych od siebie nurtach. Obj\u0105wszy w 1965 roku kierownictwo Filharmonii Wroc\u0142awskiej \u2013 po rozlicznych perypetiach natury formalnej \u2013 Markowski rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 niejako u podstaw, od reorganizacji orkiestry i radykalnego poszerzenia jej repertuaru, z jednej strony o traktowan\u0105 wci\u0105\u017c jeszcze po macoszemu muzyk\u0119 dawn\u0105, z drugiej o muzyk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105, kt\u00f3r\u0105 propagowa\u0142 z najszczerszym przekonaniem i z g\u0142\u0119bokiej potrzeby estetycznej, nie ze wzgl\u0119d\u00f3w koniunkturalnych, co by\u0142o udzia\u0142em wielu \u00f3wczesnych dyrygent\u00f3w, traktuj\u0105cych tw\u00f3rczo\u015b\u0107 najnowsz\u0105 w kategoriach swoistego przymusu dziejowego. \u017beby zapewni\u0107 swojemu zespo\u0142owi idealne warunki do pracy, tytanicznym wysi\u0142kiem doprowadzi\u0142 do wybudowania nowej siedziby Filharmonii, otwartej 17 grudnia 1968 roku, funkcjonuj\u0105cej do dzi\u015b w gmachu przy Pi\u0142sudskiego. Obchody Tysi\u0105clecia Pa\u0144stwa Polskiego wykorzysta\u0142 nie tylko jako okazj\u0119 do zorganizowania pierwszego Festiwalu Oratoryjno-Kantatowego \u201eWratislavia Cantans\u201d, ale i za\u0142o\u017cenia filharmonicznego zespo\u0142u kameralnego \u201eCantores Minores Wratislavienses\u201d, kt\u00f3rego kierownictwo z\u0142o\u017cy\u0142 w r\u0119ce do\u015bwiadczonego ch\u00f3rmistrza Edmunda Kajdasza. Nie zrezygnowa\u0142 przy tym z dalszego organizowania Festiwalu Polskiej Muzyki Wsp\u00f3\u0142czesnej, z drugiej za\u015b strony \u2013 wzbogaci\u0142 formu\u0142\u0119 Dni Muzyki Organowej o repertuar klawesynowy. Wprowadzi\u0142 orkiestr\u0119 Filharmonii Wroc\u0142awskiej na estrad\u0119 \u201eWarszawskiej Jesieni\u201d, odby\u0142 z ni\u0105 pierwsze zagraniczne podr\u00f3\u017ce koncertowe z prawdziwego zdarzenia.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Markowski-Andrzej-08.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-5599\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Markowski-Andrzej-08-215x300.jpg\" alt=\"\" width=\"215\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Markowski-Andrzej-08-215x300.jpg 215w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Markowski-Andrzej-08.jpg 560w\" sizes=\"auto, (max-width: 215px) 100vw, 215px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Andrzej Markowski dyryguje jednym z koncert\u00f3w &#8222;Wratislavii&#8221;, rok 1971. Fot. bach-cantatas.com<\/p>\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142em sukcesu \u201eWratislavii\u201d by\u0142o zogniskowanie koncepcji festiwalu wok\u00f3\u0142 problematyki ludzkiego g\u0142osu \u2013 swoistego pomostu, \u0142\u0105cz\u0105cego w najnaturalniejszy z mo\u017cliwych spos\u00f3b pozornie nieprzystaj\u0105ce do siebie estetyki i modele wykonawstwa. Markowski ostro\u017cnie godzi\u0142 wod\u0119 z ogniem: od samego pocz\u0105tku stara\u0142 si\u0119 organizowa\u0107 koncerty muzyki dawnych epok w zabytkowych wn\u0119trzach, muzyk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 wprowadzaj\u0105c w przestrzenie niejako z definicji kojarzone z duchem modernistycznej odnowy \u2013 do Du\u017cego Studia Polskiego Radia, do Galerii BWA, do nowego gmachu Filharmonii. Stworzy\u0142 formu\u0142\u0119 pojemn\u0105, nowatorsk\u0105 w kategoriach nie tylko polskiego \u017cycia koncertowego, pozwalaj\u0105c\u0105 zaszczepi\u0107 we wroc\u0142awskich melomanach \u015bwie\u017cy model odbioru wszelkiej muzyki, i t\u0105 przewrotn\u0105 metod\u0105 otworzy\u0107 ich na doznanie \u201eobcego\u201d \u015bwiata wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci.<\/p>\n<p>Pisa\u0142am niegdy\u015b na \u0142amach \u201eMuzyki w Mie\u015bcie\u201d, \u017ce Markowski \u201ewprowadzi\u0142 mnie w \u015bwiat awangardy, i to tak skutecznie, \u017ce nigdy p\u00f3\u017aniej nie czu\u0142am si\u0119 w obowi\u0105zku stawa\u0107 w jej obronie tylko dlatego, \u017ce jest awangard\u0105\u201d. \u017be za\u0142o\u017cyciel \u201eWratislavii\u201d mia\u0142 instynkt nieomylny, bo u sedna jego umi\u0142owania muzyki wsp\u00f3\u0142czesnej tkwi\u0142 solidny warsztat kompozytorski, do\u015bwiadczenie w pisaniu muzyki u\u017cytkowej, pionierskie dokonania w dziedzinie kszta\u0142towania relacji mi\u0119dzy sfer\u0105 d\u017awi\u0119kow\u0105 a innymi elementami dzie\u0142a filmowego, teatralnego, wizualnego wreszcie. Wspomniany instynkt uchroni\u0142 Markowskiego przed propagandowym terrorem modernizmu, pozwalaj\u0105c z morza powstaj\u0105cej w\u00f3wczas muzyki wy\u0142owi\u0107 prawdziwe per\u0142y: wczesne pr\u00f3by Pendereckiego, utwory Serockiego, G\u00f3reckiego i Szalonka, nie wspominaj\u0105c ju\u017c o kompozycjach Lutos\u0142awskiego, kt\u00f3rego wielko\u015b\u0107 na pewnym etapie kariery owocnie wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142. W pierwszych latach istnienia \u201eWratislavii\u201d holistyczna wizja Markowskiego rzutowa\u0142a na model odbi\u00f3r muzyki XX wieku w ca\u0142ej Polsce \u2013 to on mia\u0142 odwag\u0119, ju\u017c w drugiej ods\u0142onie festiwalu, w 1967 roku, zestawi\u0107 <em>Stabat Mater<\/em> i <em>Pie\u015b\u0144 o nocy <\/em>Szymanowskiego z <em>Msz\u0105 h-moll<\/em> Bacha, <em>Nieszporami <\/em>Monteverdiego (pod w\u0142asn\u0105 batut\u0105) i <em>Pasj\u0105 \u0141ukaszow\u0105 <\/em>Pendereckiego (pod dyrekcj\u0105 Henryka Czy\u017ca, w kanonicznej obsadzie z Leszkiem Herdegenem, Stefani\u0105 Woytowicz, Andrzejem Hiolskim i Bernardem \u0141adyszem). Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 po raz pierwszy stawi\u0142a czo\u0142o historii, ujawni\u0142a g\u0142\u0119bi\u0119 uwik\u0142ania w kontekst, zrzuci\u0142a mask\u0119 obco\u015bci.<\/p>\n<p>Godnym, cho\u0107 ju\u017c nie tak wizjonerskim nast\u0119pc\u0105 Markowskiego okaza\u0142 si\u0119 Tadeusz Struga\u0142a, kt\u00f3ry w kolejnych latach rozszerza\u0142 formu\u0142\u0119 festiwalu o muzyk\u0119 etniczn\u0105 i muzyk\u0119 religijn\u0105 spoza europejskiego obszaru kulturowego, wzbogaci\u0142 te\u017c jego program o sesje naukowe, pokazy filmowe i rozmaite inicjatywy edukacyjne. Oblicze muzyki wsp\u00f3\u0142czesnej zacz\u0119\u0142o si\u0119 jednak odrobin\u0119 rozmywa\u0107 w tym nat\u0142oku wydarze\u0144, tw\u00f3rczo\u015b\u0107 najnowsza straci\u0142a pozycj\u0119 r\u00f3wnorz\u0119dnego partnera, za kolejnych szef\u00f3w artystycznych (Ewa Michnik, Mariusz Smolij i Jan Latham-Koenig za dyrekcji generalnej Lidii Geringer d\u2019Oedenberg; Paul McCreesh i Giovanni Antonini za obecnej dyrekcji Andrzeja Kosendiaka) odsuni\u0119to j\u0105 na dalszy plan, k\u0142ad\u0105c wi\u0119kszy nacisk na dorobek epok minionych, niejako \u201enaturalnie\u201d kojarzony z pierwotnym za\u0142o\u017ceniem \u201eWratislavii\u201d jako festiwalu muzyki wokalnej i wokalno-instrumentalnej. Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, \u015bmia\u0142ym zamachem batuty wyci\u0105gni\u0119ta z cienia przez Andrzeja Markowskiego, wyros\u0142a, zm\u0119\u017cnia\u0142a i przesta\u0142a si\u0119 mie\u015bci\u0107 w ramach wrze\u015bniowego festiwalu. Co nie oznacza, \u017ce znik\u0142a ze\u0144 zupe\u0142nie, niemniej palm\u0119 pierwsze\u0144stwa w tej dziedzinie przej\u0119\u0142y inne wroc\u0142awskie imprezy.<\/p>\n<p>I tym sposobem wracamy do Festiwalu Polskiej Muzyki Wsp\u00f3\u0142czesnej, kt\u00f3ry po Markowskim \u2013 w ustalonej przez niego formule \u2013 przej\u0105\u0142 w 1969 roku Tadeusz Struga\u0142a, z pocz\u0105tku korzystaj\u0105cy ze wsparcia komisji repertuarowej, od roku 1974 programuj\u0105cy imprez\u0119 samodzielnie. Cho\u0107 \u00f3wczesny prezes ZKP J\u00f3zef Patkowski wyrazi\u0142 szczery podziw dla \u201erozmachu dzia\u0142ania, ambitnych zamierze\u0144 i bezb\u0142\u0119dnych realizacji\u201d polskich utwor\u00f3w XX-wiecznych, Struga\u0142a podkre\u015bla\u0142, \u017ce zesp\u00f3\u0142 Filharmonii Wroc\u0142awskiej \u201ewykazuje szczeg\u00f3lne upodobania do romantyzmu i najlepiej ten styl wyczuwa\u201d. Nowy szef dokona\u0142 rzeczy wielkich: wpisa\u0142 \u201eWratislavi\u0119\u201d na list\u0119 Europejskiego Stowarzyszenia Festiwali Muzycznych w Genewie, ugruntowa\u0142 poziom orkiestry symfonicznej, zainicjowa\u0142 powstanie orkiestry kameralnej \u201eLeopoldinum\u201d. Jego mistrzowskie interpretacje muzyki wsp\u00f3\u0142czesnej \u2013 m.in. dzie\u0142 Palestra, Bacewicz, Kilara, Maciejewskiego \u2013 trzyma\u0142y si\u0119 jednak p\u00f3\u0142 kroku za ukochanym klasycyzmem wiede\u0144skim i bogat\u0105 spu\u015bcizn\u0105 XIX-wieczn\u0105. Drzwi otwarte na o\u015bcie\u017c przez Markowskiego zn\u00f3w jakby si\u0119 zatrzasn\u0119\u0142y. Tera\u017aniejszo\u015b\u0107 zosta\u0142a po drugiej stronie i troch\u0119 si\u0119 ba\u0142a zapuka\u0107.<\/p>\n<p>Zrobi\u0142a to dopiero za kadencji urodzonego ju\u017c we Wroc\u0142awiu Marka Pijarowskiego, w chwili obj\u0119cia stanowiska w 1980 roku przez najm\u0142odszego w Polsce szefa filharmonii. Zapuka\u0142a mocno, ba, zacz\u0119\u0142a si\u0119 wr\u0119cz dobija\u0107: Pijarowskiemu przysz\u0142o prowadzi\u0107 zesp\u00f3\u0142 i powi\u0105zane z nim imprezy w czasach wyj\u0105tkowo trudnych i \u2013 paradoksalnie \u2013 tw\u00f3rczych. G\u0142\u0119boki kryzys polityczny, kr\u00f3tka euforia po wydarzeniach sierpniowych, groza stanu wojennego \u2013 wszystko to zdawa\u0142o si\u0119 dopingowa\u0107 pe\u0142nego zapa\u0142u wychowanka Struga\u0142y, kt\u00f3ry do\u0142o\u017cy\u0142 wszelkich stara\u0144, by nie obni\u017cy\u0107 presti\u017cu powierzonej mu instytucji. I podj\u0105\u0142 bardzo m\u0105dr\u0105 decyzj\u0119, \u017ceby cz\u0119\u015bciej dopuszcza\u0107 do g\u0142osu muzyk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105, w kt\u00f3rej burzliwa rzeczywisto\u015b\u0107 ko\u0144ca stulecia odbija\u0142a si\u0119 jak w zwierciadle. Nawi\u0105za\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z r\u00f3wie\u015bnikami: jedn\u0105 z najciekawszych postaci muzycznego Wroc\u0142awia, kompozytorem, polonist\u0105 i krytykiem muzycznym Rafa\u0142em Augustynem, z kt\u00f3rym wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 Festiwal Polskiej Muzyki Wsp\u00f3\u0142czesnej w latach 1984-94, p\u00f3\u017aniej za\u015b z Gra\u017cyn\u0105 Pstroko\u0144sk\u0105-Nawratil, wychowanic\u0105 Poradowskiego i Natansona we wroc\u0142awskiej PWSM, uczennic\u0105 Bouleza i Messiaena, ju\u017c w\u00f3wczas profesor macierzystej uczelni. To w\u0142a\u015bnie za rz\u0105d\u00f3w Pijarowskiego i Augustyna, w 1988 roku, festiwal zmieni\u0142 sw\u0105 niezbyt no\u015bn\u0105 nazw\u0119 na kosmopolityczn\u0105 \u201eMusica Polonica Nova\u201d. Zyska\u0142 wyraziste, skupione na tw\u00f3rczo\u015bci rodzimej oblicze programowe, zderzaj\u0105c kompozycje najnowsze z kanonem polskiej moderny. Zacz\u0105\u0142 zaskakiwa\u0107 i zachwyca\u0107 \u2013 organizowanymi od 1984 roku koncertami-collage\u2019ami, kt\u00f3re wkr\u00f3tce sta\u0142y si\u0119 jego znakiem rozpoznawczym; pierwszym w Polsce koncertem monograficznym minimalisty Tomasza Sikorskiego; pierwszym w stanie wojennym wyst\u0119pem Witolda Lutos\u0142awskiego; polskim prawykonaniem jego <em>Partity<\/em>; polsk\u0105 premier\u0105 <em>I Kwartetu <\/em>G\u00f3reckiego; prawykonaniem <em>Koncertu fortepianowego <\/em>Stefana Kisielewskiego.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/IMG_0017.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-5600\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/IMG_0017-199x300.jpg\" alt=\"\" width=\"199\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/IMG_0017-199x300.jpg 199w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/IMG_0017-679x1024.jpg 679w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/IMG_0017-768x1158.jpg 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/IMG_0017-1019x1536.jpg 1019w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/IMG_0017-1359x2048.jpg 1359w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/IMG_0017.jpg 1624w\" sizes=\"auto, (max-width: 199px) 100vw, 199px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Rafa\u0142 Augustyn. Fot. Dorota Kozi\u0144ska<\/p>\n<p>Pijarowski odszed\u0142 z Filharmonii pod koniec 2001 roku, kilka miesi\u0119cy wcze\u015bniej zrezygnowawszy z funkcji jej dyrektora. We Wroc\u0142awiu \u2013 i nie tylko \u2013 nadesz\u0142a epoka zarz\u0105dzania kultur\u0105 przez zawodowych mened\u017cer\u00f3w, reorganizacji \u017ar\u00f3de\u0142 jej finansowania, gor\u0105czkowego pozyskiwania sponsor\u00f3w, nie zawsze fortunnych posuni\u0119\u0107 personalnych. Festiwal \u201eMusica Polonica Nova\u201d zacz\u0105\u0142 traci\u0107 impet, wpad\u0142 w pu\u0142apk\u0119 lokalno\u015bci, pieczo\u0142owicie niegdy\u015b uk\u0142adane programy coraz cz\u0119\u015bciej nosi\u0142y znamiona przypadku, zabrak\u0142o wyrazistych w\u0105tk\u00f3w tematycznych. Podobne bol\u0105czki sta\u0142y si\u0119 udzia\u0142em wi\u0119kszo\u015bci organizowanych we Wroc\u0142awiu przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 muzycznych. Pog\u0142\u0119biaj\u0105cy si\u0119 w \u015brodowisku kryzys trwa\u0142 jeszcze kilka lat po przej\u0119ciu instytucji przez nowego dyrektora generalnego Andrzeja Kosendiaka. Spo\u015br\u00f3d festiwali organizowanych b\u0105d\u017a wsp\u00f3\u0142organizowanych przez Filharmoni\u0119 pierwsza na nogi stan\u0119\u0142a \u201eWratislavia\u201d. W 2005 roku \u201eMusPolNova\u201d \u2013 jak pieszczotliwie mawiaj\u0105 o niej arty\u015bci i bywalcy \u2013 dorobi\u0142a si\u0119 m\u0142odszego rodze\u0144stwa: festiwalu \u201eMusica Electronica Nova\u201d, imprezy multimedialnej skierowanej do grona odbiorc\u00f3w otwartych na najnowsze nurty w muzyce wsp\u00f3\u0142czesnej, \u0142\u0105cz\u0105cej elektronik\u0119 z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 instrumentaln\u0105, elementami teatru, instalacji i sztuk wizualnych. \u201eElectronica\u201d, organizowana odt\u0105d w cyklu dwuletnim na przemian z \u201ePolonic\u0105\u201d, wnios\u0142a d\u0142ugo oczekiwany powiew \u015bwie\u017co\u015bci, doceniony z miejsca przez krytyk\u00f3w i animator\u00f3w \u017cycia muzycznego. Festiwal, programowany od pocz\u0105tku przez kompozytor\u00f3w zwi\u0105zanych z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 elektroakustyczn\u0105 (Stanis\u0142aw Krupowicz, Micha\u0142 Talma-Sutt, Rafa\u0142 Augustyn, El\u017cbieta Sikora), by\u0142 <em>de facto <\/em>skazany na sukces: przewaga prawykona\u0144, coraz liczniejszy udzia\u0142 tw\u00f3rc\u00f3w i wykonawc\u00f3w z zagranicy, wyrazisty profil tematyczny poszczeg\u00f3lnych ods\u0142on przes\u0105dzi\u0142y o konieczno\u015bci zrewidowania formu\u0142y bli\u017aniaczej \u201ePoloniki\u201d. W 2010 roku kierownictwo festiwalu powierzono Andrzejowi Ch\u0142opeckiemu, wybitnemu publicy\u015bcie, krytykowi i teoretykowi muzyki wsp\u00f3\u0142czesnej, kt\u00f3ry postanowi\u0142 zniwelowa\u0107 \u201eluki w recepcji\u201d: zestawi\u0107 utwory m\u0142odych kompozytor\u00f3w wroc\u0142awskich z dorobkiem tw\u00f3rc\u00f3w z G\u00f3rnego \u015al\u0105ska, Warszawy i Krakowa, odkry\u0107 nieznane, cz\u0119sto wstydliwe karty polskiej muzyki XX wieku, osadzi\u0107 j\u0105 w szerszym kontek\u015bcie kulturowym, historycznym i politycznym. Cho\u0107 plany Ch\u0142opeckiego pokrzy\u017cowa\u0142a przedwczesna \u015bmier\u0107 w 2012 roku, jego sched\u0119 godnie kontynuuje nowy szef \u201ePoloniki\u201d Szymon Bywalec, dyrygent Orkiestry Muzyki Nowej z Katowic \u2013 wprowadza do festiwalu kolejne akcenty mi\u0119dzynarodowe, odkrywa tw\u00f3rczo\u015b\u0107 outsider\u00f3w polskiej awangardy (Barbara Buczk\u00f3wna i Wojciech Nowak), oddaje ho\u0142d niekwestionowanym tytanom. Je\u015bli doda\u0107 do tego festiwal \u201eJazztopad\u201d w autorskim wydaniu Piotra Turkiewicza, kt\u00f3ry od 2008 roku konsekwentnie przekonuje gwiazdy muzyki improwizowanej i nowych brzmie\u0144, \u017ceby przywioz\u0142y do Wroc\u0142awia co\u015b specjalnego, wykoncypowanego z my\u015bl\u0105 o tej szczeg\u00f3lnej wizycie \u2013 mo\u017cna \u015bmia\u0142o stwierdzi\u0107, \u017ce przedsi\u0119wzi\u0119cia organizowane pod egid\u0105 Narodowego Forum Muzyki zapewniaj\u0105 s\u0142uchaczom coraz bardziej sp\u00f3jny obraz muzycznej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci.<\/p>\n<p>Nie do\u015b\u0107 na tym. Od kilku lat one ten obraz wsp\u00f3\u0142tworz\u0105. W 2007 roku na \u201eWratislavii\u201d zabrzmia\u0142o prawykonanie <em>N<\/em><em>ad Pie\u015bniami<\/em> wroc\u0142awianki Agaty Zubel \u2013 \u015bpiewaczki nieoboj\u0119tnej na \u017caden wymiar ludzkiego g\u0142osu, kompozytorki, kt\u00f3ra mistrzowsko opanowa\u0142a sztuk\u0119 budowania i roz\u0142adowywania napi\u0119\u0107 w narracji. Rok p\u00f3\u017aniej w Sali Filharmonii us\u0142yszeli\u015bmy po raz pierwszy <em>Pasj\u0119<\/em> <em>wed\u0142ug \u015bw. Marka <\/em>Paw\u0142a Mykietyna, jedn\u0105 z najcz\u0119\u015bciej komentowanych i najbardziej kontowersyjnych kompozycji ostatnich sezon\u00f3w, o kt\u00f3rej pisa\u0142am w\u00f3wczas, \u017ce \u201estarli\u015bmy si\u0119 z utworem, kt\u00f3ry by\u0107 mo\u017ce nas przer\u00f3s\u0142. Z fenomenem, kt\u00f3rego nie umiemy oceni\u0107 dotychczasow\u0105 miar\u0105. Mo\u017ce kr\u00f3l jest nagi. A mo\u017ce to arcydzie\u0142o\u201d. Na d\u0142ugo zapadnie w pami\u0119\u0107 koncert 16 wrze\u015bnia 2011 roku, kt\u00f3rego bohaterem by\u0142 Pawe\u0142 Szyma\u0144ski. Camerata Silesia pod dyrekcj\u0105 Anny Szostak przedstawi\u0142a w\u00f3wczas dwa utwory niezwyk\u0142e: <em>Miserere<\/em> z 1993 roku i wykonane po raz pierwszy <em>Phylakterion<\/em> na ch\u00f3r i zesp\u00f3\u0142 instrumentalny \u2013 zadziwiaj\u0105ce wielowarstwow\u0105 faktur\u0105, dowodz\u0105ce w ka\u017cdym calu, \u017ce Szyma\u0144ski konsekwentnie uprawia dekonstrukcj\u0119 muzyczn\u0105, buduje ka\u017cd\u0105 now\u0105 jako\u015b\u0107 z element\u00f3w zastanych, poszerzaj\u0105c tym samym pole interpretacji muzycznej.<\/p>\n<p>Przy okazji ostatnich ods\u0142on festiwalu \u201eMusica Polonica Nova\u201d \u017cywo dyskutowano prawykonania kompozytor\u00f3w zwi\u0105zanych z Wroc\u0142awiem: Agaty Zubel, Marcina Bortnowskiego, Cezarego Duchnowskiego, S\u0142awomira Kupczaka, Paw\u0142a Hendricha. M\u0142odsi krytycy zachwycali si\u0119 \u015bwie\u017co\u015bci\u0105 warsztatu i b\u0142yskotliwo\u015bci\u0105 rozwi\u0105za\u0144 w utworach Kupczaka (<em>Rukola<\/em>), Hendricha (<em>Liolit<\/em>), Wojtka Blecharza (<em>Hypopnea<\/em>) i Dariusza Przybylskiego z Warszawy, krakowian Wojciecha Ziemowita Zycha i Karola Nepelskiego (<em>PRIMORDIUM: Encephalon<\/em>). Starsi doceniali ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 tradycji, jaka objawia si\u0119 w kompozycjach m\u0142odszego pokolenia tw\u00f3rc\u00f3w katowickich, Aleksandra Nowaka i Jaros\u0142awa Mamczarskiego. Monika Pasiecznik napisa\u0142a z \u017calem o <em>Hinta-palinta<\/em> Augustyna (2009), \u017ce \u201ezanim s\u0142uchacz zdo\u0142a\u0142 rozsmakowa\u0107 si\u0119 w g\u0119stej harmonii, po minucie (?) utw\u00f3r si\u0119 sko\u0144czy\u0142\u201d. W 2014 roku organizatorzy festiwalu nie mogli si\u0119 nachwali\u0107 wykonawc\u00f3w: nietypowego kwartetu Nordlys Ensemble (klarnet, skrzypce, wiolonczela i fortepian), fenomenalnego wokalisty-improwizatora Phila Mintona i nagrodzonego Paszportem \u201ePolityki\u201d TWOgether Duo, graj\u0105cego w zaskakuj\u0105cym sk\u0142adzie wiolonczeli z akordeonem. W roku 2015 \u201eMusica Electronica Nova\u201d zapowiada moc wra\u017ce\u0144 pod has\u0142em KINO\/CINEMA\/D\u0179WI\u0118K. Rafa\u0142 Augustyn w rozmowie z Grzegorzem Chojnowskim zapewni\u0142, \u017ce w muzyce nie szuka tapety, t\u0142a do sma\u017cenia jajek ani pracy w ogr\u00f3dku, i \u017ce by\u0107 mo\u017ce ju\u017c w tym roku b\u0119dzie do wzi\u0119cia. Rzecz jasna, jako kompozytor.<\/p>\n<p>Wroc\u0142aw powsta\u0142 jak Feniks z popio\u0142\u00f3w. W miejsce dawnej Festung Breslau przemieni\u0142 si\u0119 w otwart\u0105, \u017cyczliw\u0105 przestrze\u0144 do\u015bwiadczania muzyki pod ka\u017cd\u0105 postaci\u0105. Tak\u017ce \u2013 a mo\u017ce przede wszystkim \u2013 wsp\u00f3\u0142czesnej. Min\u0105\u0142 czas oblegania twierdz, nie ma ju\u017c miast obcych i swoich. Osiemna\u015bcie milion\u00f3w metr\u00f3w sze\u015bciennych gruzu posz\u0142o w zapomnienie. Pora otworzy\u0107 nowy rozdzia\u0142.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0105 takie dni w \u017cyciu Upiora, \u017ce nie ma ochoty ani si\u0119 odnosi\u0107 do bie\u017c\u0105cych wydarze\u0144, ani udawa\u0107, \u017ce idzie ku lepszemu, ani po raz kolejny ucieka\u0107 w archiwalia. Ostatnio zacz\u0119\u0142am porz\u0105dkowa\u0107 wpisy z pocz\u0105tk\u00f3w istnienia strony: kiedy si\u0119 przekona\u0142am, \u017ce sporo link\u00f3w w zak\u0142adce &#8222;Pras\u00f3wka&#8221; wygas\u0142o i trzeba pracowicie rekonstruowa\u0107 teksty &#8222;znikini\u0119te&#8221; z sieci. &#8230; <span class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/atorod.pl\/?p=5593\">[Read more&#8230;]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-5593","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5593","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5593"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5593\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5624,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5593\/revisions\/5624"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5593"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5593"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5593"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}