{"id":5649,"date":"2021-03-24T12:20:31","date_gmt":"2021-03-24T11:20:31","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=5649"},"modified":"2021-03-24T12:21:26","modified_gmt":"2021-03-24T11:21:26","slug":"zwolnienie-warunkowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=5649","title":{"rendered":"Zwolnienie warunkowe"},"content":{"rendered":"

Marcowy „Teatr” ju\u017c w ksi\u0119garniach – na now\u0105 stron\u0119 internetow\u0105 miesi\u0119cznika trzeba b\u0119dzie jeszcze kilka dni poczeka\u0107. A warto, bo w \u015bwie\u017co przygotowanym numerze mi\u0119dzy innymi blok tekst\u00f3w o „genialnym przeniesieniu”, czyli transmisjach, retransmisjach, streamingach, spektaklach teatru telewizji oraz innych pomys\u0142ach na odnalezienie si\u0119 w nowej rzeczywisto\u015bci. Moje trzy grosze w tej kwestii do\u0142o\u017cy\u0142am w artykule, kt\u00f3ry na \u0142amach „Teatru” uka\u017ce si\u0119 w kwietniu, a tymczasem dziel\u0119 si\u0119 z Pa\u0144stwem felietonem do numeru marcowego. Nie b\u0119d\u0119 si\u0119 ju\u017c t\u0142umaczy\u0107, \u017ce pisanym p\u00f3\u0142tora miesi\u0105ca temu, bo najczarniejsze prognozy spe\u0142niaj\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bnie z nawi\u0105zk\u0105. Ale zawsze mo\u017cna poczyta\u0107 Schillera, pos\u0142ucha\u0107 sobie Chowa\u0144szczyzny<\/em> albo obejrze\u0107 j\u0105 w legendarnej inscenizacji z Wiener Staatsoper. <\/span><\/p>\n

***<\/p>\n

Szale\u0144stwo. \u015apiew i taniec. Melomani nie posiadaj\u0105 si\u0119 ze szcz\u0119\u015bcia na wie\u015b\u0107 o otwarciu teatr\u00f3w operowych. Na pytania, dlaczego ja nie zbieram orzeszk\u00f3w i nie przechadzam si\u0119 w\u015br\u00f3d morwowych krzew\u00f3w, odpowiadam r\u00f3wnie wymijaj\u0105co, jak K\u0142apouchy. Niekt\u00f3rzy mog\u0105. Ja si\u0119 nie ciesz\u0119. Nie dlatego, \u017ce do\u015b\u0107 mam opery. Wr\u0119cz przeciwnie, t\u0119skni\u0119 za ni\u0105 jak pies. Trapi mnie coraz g\u0142\u0119bszy dysonans poznawczy i poczucie, \u017ce nie wyniesiemy \u017cadnej nauki z tego kryzysu.<\/p>\n

Pomijam absurd uruchomienia pot\u0119\u017cnej machiny teatralnej na warunkowe dwa tygodnie. Poluzowali, trzeba skorzysta\u0107, nawet w sytuacji, kiedy wi\u0119kszo\u015b\u0107 presti\u017cowych instytucji w Europie z tym g\u0142o\u015bniejszym hukiem zamyka podwoje przed publiczno\u015bci\u0105. S\u0119k w tym, \u017ce nie mamy w\u0142a\u015bciwie nic do zaoferowania. Tu koncert walentynkowy, tam wiecz\u00f3r przeboj\u00f3w z operetek, jeszcze gdzie indziej odgrzewane kotlety sprzed kilku sezon\u00f3w. Byle szybciej, byle \u0142atwiej, byle zgromadzi\u0107 jak najwi\u0119cej wyg\u0142odzonych odbiorc\u00f3w, kt\u00f3rzy nie zastanowi\u0105 si\u0119 ani przez chwil\u0119, dlaczego wracamy do po\u0142owicznego ob\u0142o\u017cenia widowni, co w polskich warunkach mo\u017ce oznacza\u0107 zlekcewa\u017cenie wszelkich, tak\u017ce zdroworozs\u0105dkowych norm sanitarnych; dlaczego cz\u0119\u015b\u0107 teatr\u00f3w dopuszcza noszenie przez widz\u00f3w przy\u0142bic, kt\u00f3re nie chroni\u0105 przed niczym i z tego tytu\u0142u w krajach powa\u017cnie podchodz\u0105cych do rzeczy zosta\u0142y zakazane w ca\u0142ej przestrzeni publicznej; dlaczego dyrektorzy niekt\u00f3rych oper decyduj\u0105 si\u0119 na wystawianie dzie\u0142 wielkoobsadowych \u2013 bez \u017cadnych dodatkowych zabezpiecze\u0144, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z realnym zagro\u017ceniem dla artyst\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych zar\u00f3wno na scenie, jak i w kanale orkiestrowym.<\/p>\n

Dysonans pog\u0142\u0119bia si\u0119 wraz ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce w krajach o naprawd\u0119 bogatej kulturze operowej muzycy dzia\u0142aj\u0105 pod jeszcze wi\u0119ksz\u0105 presj\u0105, a mimo to prze\u015bcigaj\u0105 si\u0119 w pomys\u0142ach i wysi\u0142kach, \u017ceby zado\u015b\u0107uczyni\u0107 Schillerowskiemu postulatowi teatru jako instytucji moralnej. Odczyt wyg\u0142oszony w 1784 roku na obradach Towarzystwa Niemieckiego w Mannheim do dzi\u015b jest lektur\u0105 obowi\u0105zkow\u0105 ka\u017cdego adepta sztuki teatralnej i wci\u0105\u017c nie straci\u0142 na aktualno\u015bci. W miar\u0119 jak przybywa mi lat, coraz lepiej rozumiem Schillera \u2013 tak\u017ce i m\u00f3j spis \u0142otr\u00f3w staje si\u0119 kr\u00f3tszy, za to spis g\u0142upc\u00f3w pe\u0142niejszy i d\u0142u\u017cszy. Bo w obecnym kryzysie nie trzeba z\u0142ej woli, tylko g\u0142upoty, \u017ceby zlekcewa\u017cy\u0107 nieuchronn\u0105 konieczno\u015b\u0107 wykszta\u0142cenia nowej formy odbioru. G\u0142upot\u0105 jest wie\u015bci\u0107 zag\u0142ad\u0119 teatru, ale te\u017c r\u00f3wn\u0105, o ile nie wi\u0119ksz\u0105 g\u0142upot\u0105 jest si\u0119 zarzeka\u0107, \u017ce wszystko wr\u00f3ci do \u201enormy\u201d sprzed pandemii.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Fina\u0142 Chowa\u0144szczyzny <\/em>w wiede\u0144skiej inscenizacji z 1989 roku. Fot. Arthaus Musik<\/p>\n

Teatr operowy przetrwa: pod warunkiem, \u017ce b\u0119dzie dostarcza\u0142 widzom nie tylko czczej rozrywki, na dobr\u0105 spraw\u0119 niewiele bardziej wyrafinowanej od os\u0142awionych sylwestr\u00f3w z gwiazdami i gal disco-polo. Opera musi trafia\u0107 w sedno, dawa\u0107 klucz do zrozumienia \u015bwiata, pozywa\u0107 wyst\u0119pek \u201eprzed straszny trybuna\u0142\u201d \u2013 innymi s\u0142owy, czyni\u0107 to, co czyni\u0142a dotychczas, tyle \u017ce innymi \u015brodkami. W przeciwnym razie zaprzepa\u015bcimy baga\u017c tradycji, kt\u00f3ra od wiek\u00f3w jest \u017ar\u00f3d\u0142em odbitych \u201ew setkach par oczu\u201d uniesie\u0144.<\/p>\n

Jedn\u0105 z najdobitniejszych operowych lekcji uczu\u0107 i historii wynios\u0142am przed laty z zetkni\u0119cia z Chowa\u0144szczyzn\u0105 <\/em>Musorgskiego.<\/em> W autorskim libretcie niedoko\u0144czonego arcydzie\u0142a kompozytor skondensowa\u0142 wydarzenia z kilku miesi\u0119cy: akcja rozpoczyna si\u0119 po majowym buncie strzelc\u00f3w w 1682 roku. Carami og\u0142oszono w\u00f3wczas dw\u00f3ch braci zmar\u0142ego Fiodora, ustanawiaj\u0105c jako regentk\u0119 ich starsz\u0105 siostr\u0119 Zofi\u0119 Aleksiejewn\u0119 Romanow\u0105, kt\u00f3ra sprawowa\u0142a w\u0142adz\u0119 przez siedem lat, wykorzystuj\u0105c oci\u0119\u017ca\u0142o\u015b\u0107 umys\u0142ow\u0105 Iwana i m\u0142ody wiek Piotra. We wrze\u015bniu okrutny ksi\u0105\u017c\u0119 Iwan Chowa\u0144ski \u2013 mianowany dow\u00f3dc\u0105 strzelc\u00f3w \u2013 zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 przeciw Zofii i za\u017c\u0105da\u0142 uniewa\u017cnienia reform Nikona, godz\u0105cych w porz\u0105dek wspieraj\u0105cych go w walce o tron staroobrz\u0119dowc\u00f3w. Niewygodny Chowa\u0144ski zosta\u0142 og\u0142oszony buntownikiem i zaocznie skazany na \u015bmier\u0107; 27 wrze\u015bnia uj\u0119to go wraz z synem Andriejem dzi\u0119ki intrydze Fiodora Szak\u0142owitego, by\u0142ego skryby wyniesionego przez Zofi\u0119 do rangi cz\u0142onka Dumy i po egzekucji Chowa\u0144skich postawionego na czele urz\u0119du do spraw strzelc\u00f3w. Dalsze losy \u201eprawdziwych\u201d bohater\u00f3w Chowa\u0144szczyzny <\/em>potoczy\u0142y si\u0119 zgo\u0142a nieprzewidzianym trybem: w 1689 roku, po obaleniu Zofii przez Piotra, faworyt regentki Wasilij Golicyn, \u201enajbardziej wykszta\u0142cony cz\u0142owiek owych czas\u00f3w\u201d, zosta\u0142 pozbawiony funkcji i maj\u0105tku, po czym zes\u0142any w okolice Archangielska. Szak\u0142owitego \u2013 po okrutnych torturach \u2013 zaprowadzono na ka\u017a\u0144 11 pa\u017adziernika. Do w\u0142adzy doszed\u0142 Piotr Wielki \u2013 Zofi\u0119 wyekspediowano do Klasztoru Nowodziewiczego w Moskwie, gdzie sp\u0119dzi\u0142a reszt\u0119 \u017cycia w ca\u0142kowitej izolacji.<\/p>\n

Chowa\u0144szczyzna<\/em> to dzie\u0142o mroczne, obna\u017caj\u0105ce najbardziej ponur\u0105 cech\u0119 historii Rosji \u2013 jej zale\u017cno\u015b\u0107 od t\u0119pego, podatnego na wszelkie manipulacje t\u0142umu. To fresk o zag\u0142adzie pewnego porz\u0105dku \u015bwiata, w kt\u00f3rym jednostki, jakkolwiek wybitne, zostaj\u0105 sprowadzone do roli nic nieznacz\u0105cych pionk\u00f3w na szachownicy dziej\u00f3w. To opera o wielkiej niemo\u017cno\u015bci \u2013 narracja opowiedziana przede wszystkim muzyk\u0105, kt\u00f3ra u\u0142atwia odbiorcy w\u0119dr\u00f3wk\u0119 w g\u0105szczu politycznych intryg.<\/p>\n

W 1989 roku Chowa\u0144szczyzn\u0119 <\/em>w opracowaniu Szostakowicza i z fina\u0142em Strawi\u0144skiego nagra\u0142 Claudio Abbado z zespo\u0142ami Wiener Staatsoper. Osiem lat p\u00f3\u017aniej spektakl w niezbyt mo\u017ce natchnionej, ale klarownej re\u017cyserii Alfreda Kirchnera zarejestrowano na p\u0142ytach wytw\u00f3rni Arthaus. Inscenizacja zyska\u0142a dzi\u0119ki mistrzowskiej obr\u00f3bce wideo dokonanej przez Briana Large\u2019a, strona muzyczna \u2013 dzi\u0119ki zast\u0105pieniu Aagego Hauglanda fenomenalnym Nicolaiem Ghiaurovem w partii Iwana Chowa\u0144skiego. Interpretacja Abbado wci\u0105\u017c pozostaje pod wieloma wzgl\u0119dami niedo\u015bcigniona.<\/p>\n

\u201eKiedy nikt ju\u017c nie b\u0119dzie uczy\u0142 moralno\u015bci (\u2026), jeszcze przejmie nas groz\u0105 Medea\u201d, obwie\u015bci\u0142 Schiller. Sk\u0105d m\u00f3g\u0142 wiedzie\u0107, ile w tej kwestii wniesie Chowa\u0144szczyzna<\/em>?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Marcowy „Teatr” ju\u017c w ksi\u0119garniach – na now\u0105 stron\u0119 internetow\u0105 miesi\u0119cznika trzeba b\u0119dzie jeszcze kilka dni poczeka\u0107. A warto, bo w \u015bwie\u017co przygotowanym numerze mi\u0119dzy innymi blok tekst\u00f3w o „genialnym przeniesieniu”, czyli transmisjach, retransmisjach, streamingach, spektaklach teatru telewizji oraz innych pomys\u0142ach na odnalezienie si\u0119 w nowej rzeczywisto\u015bci. Moje trzy grosze w tej kwestii do\u0142o\u017cy\u0142am w … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,9],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-5649","6":"format-standard","7":"category-miscellanea","8":"category-prasowka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5649","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5649"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5649\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5652,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5649\/revisions\/5652"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5649"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5649"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5649"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}