S\u0101vitri <\/i>wyros\u0142a z fascynacji Holsta literatur\u0105 i duchowo\u015bci\u0105 Indii, z drugiej za\u015b strony – z kolejnych, mniej lub bardziej nieudanych pr\u00f3b zmierzenia si\u0119 z form\u0105 operow\u0105. Po kilku podej\u015bciach do operetek w stylu Gilberta i Sullivana Holst po\u015bwi\u0119ci\u0142 sze\u015b\u0107 d\u0142ugich lat na realizacj\u0119 wyj\u0105tkowo ambitnego przedsi\u0119wzi\u0119cia: trzyaktowej, na wskro\u015b wagnerowskiej opery Sita<\/em> na motywach z Ramajany<\/em>, uko\u0144czonej w 1906 roku, przyj\u0119tej do\u015b\u0107 \u017cyczliwie przez koleg\u00f3w po fachu, ale ostatecznie nigdy niewystawionej. W roku 1908, by\u0107 mo\u017ce uskrzydlony nagrod\u0105 dla Siti<\/em> w konkursie wydawnictwa Casa Ricordi, Holst postanowi\u0142 p\u00f3j\u015b\u0107 za ciosem i napisa\u0107 jednoakt\u00f3wk\u0119 z w\u0142asnym librettem na podstawie opowie\u015bci o wiernej \u017conie, kt\u00f3rej uda\u0142o si\u0119 przechytrzy\u0107 \u015bmier\u0107 i wyrwa\u0107 z jej obj\u0119\u0107 ukochanego m\u0119\u017ca. Tym razem si\u0119gn\u0105\u0142 do Mahabharaty, <\/em>drugiego z najwa\u017cniejszych hinduistycznych poemat\u00f3w epickich. Ale sta\u0142o si\u0119 co\u015b dziwnego: Holst, kt\u00f3ry do tej pory, jak wspomina\u0142a jego c\u00f3rka Imogen, „jad\u0142 Wagnera, pi\u0142 Wagnera i w ka\u017cdym oddechu zach\u0142ystywa\u0142 si\u0119 Wagnerem” – tym razem podszed\u0142 do mistrza z Bayreuth niejako z dystansu. Wci\u0105\u017c w Wagnera zas\u0142uchany, zaczerpn\u0105\u0142 od niego pewne koncepcje i wzorce wokalne, ale poza tym odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do niego plecami. Odwo\u0142uj\u0105cy si\u0119 do podobnej idei Tristan<\/em> nieustannie d\u0105\u017cy do rozwi\u0105zania; w „modalnej” S\u0101vitri <\/i>tego ci\u0105\u017cenia nie ma. Zamiast rozbudowanego wst\u0119pu orkiestrowego opera zaczyna si\u0119 niezwyk\u0142ym, politonalnym dwug\u0142osem g\u0142\u00f3wnej bohaterki i \u015amierci – i podobnie si\u0119 ko\u0144czy, cho\u0107 spokojna ekstaza wychwalaj\u0105cej mi\u0142o\u015b\u0107 S\u0101vitri zn\u00f3w nasuwa dziwne skojarzenia z fina\u0142owym monologiem Izoldy. Holst stworzy\u0142 dzie\u0142o skrajnie intymne, zrealizowane skrajnie intymnymi \u015brodkami (troje solist\u00f3w, \u015bpiewaj\u0105cy bez s\u0142\u00f3w ch\u00f3r \u017ce\u0144ski i kilkana\u015bcie instrument\u00f3w). Opera doczeka\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie intymnego, amatorskiego prawykonania dopiero w roku 1916, w \u015brodku wojennej zawieruchy, kiedy po angielskiej ziemi chodzi\u0142a niejedna S\u0101vitri, kt\u00f3rej nie uda\u0142o si\u0119 przywr\u00f3ci\u0107 do \u017cycia poleg\u0142ego w okopach Satyav\u0101na. Jednoakt\u00f3wka Holsta wreszcie trafi\u0142a w sw\u00f3j czas. Pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, w 1921 roku, zosta\u0142a wystawiona z sukcesem w londy\u0144skim Lyric Theatre, w fenomenalnej obsadzie, pod batut\u0105 Arthura Blissa, kompozytora m\u0142odszego od tw\u00f3rcy o pokolenie.<\/p>\n Justyna O\u0142\u00f3w (S\u0101vitri). Kadr z transmisji internetowej w serwisie YouTube<\/p>\n W tym samym roku dwudziestosze\u015bcioletni Hindemith, kt\u00f3ry po powrocie z wojny zamieszka\u0142 we Frankfurcie i podj\u0105\u0142 prac\u0119 w tamtejszej operze, przedstawi\u0142 w Stuttgarcie pierwszy cz\u0142on ekspresjonistycznego tryptyku: jednoakt\u00f3wk\u0119 M\u00f6rder, Hoffnung der Frauen <\/i>z librettem Oskara Kokoschki na motywach jego w\u0142asnej sztuki o walce p\u0142ci. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej odby\u0142a si\u0119 prapremiera Das Nusch-<\/em>Nuschi – <\/em>brutalnego muzycznego slapsticku z odwo\u0142aniami do commedii dell’arte i birma\u0144skiego teatru marionetek. Hindemith w obydwu utworach natrz\u0105sa\u0142 si\u0119 bezlito\u015bnie nie tylko z Wagnera, ale tak\u017ce Straussa, Regera i Mahlera. Po mistrzowsku operowa\u0142 grotesk\u0105, ironi\u0105, parodi\u0105 i cytatem, pastwi\u0142 si\u0119 nad umar\u0142ym \u015bwiatem z okrucie\u0144stwem i rozpacz\u0105 przedstawiciela pokolenia, kt\u00f3remu tragiczny konflikt zbrojny zabra\u0142 najlepsze lata m\u0142odo\u015bci. Jego wielki talent z miejsca doceni\u0142 Fritz Busch, kt\u00f3ry poprowadzi\u0142 premiery obu przedstawie\u0144. Nawet on jednak nie zdzier\u017cy\u0142 skandalizuj\u0105cego wyd\u017awi\u0119ku trzeciej cz\u0119\u015bci tryptyku – jednoakt\u00f3wki Sancta Susanna <\/em>z librettem wojennego poety Augusta Schramma, skupionym wok\u00f3\u0142 fantazji erotycznych m\u0142odej mniszki. Zbulwersowany wizj\u0105 zakonnicy, kt\u00f3ra w przyst\u0119pie niepowstrzymanej chuci zdziera przepask\u0119 biodrow\u0105 z krucyfiksu, kategorycznie odm\u00f3wi\u0142 stani\u0119cia za pulpitem. Pierwszym spektaklem Susanny<\/em>, tym razem ju\u017c we Frankfurcie, 26 marca 1922 roku, zadyrygowa\u0142 Ludwig Rottenberg. Premiera zako\u0144czy\u0142a si\u0119 spodziewanym skandalem, ale nawet najbardziej oburzeni krytycy nie byli w stanie powstrzyma\u0107 zachwyt\u00f3w nad geniuszem kompozytorskim Hindemitha. Bogactwo kolorystyczne faktury, odwa\u017cna chromatyka, ekspresja si\u0119gaj\u0105ca granic systemu tonalnego przywodz\u0105 na my\u015bl wstrz\u0105saj\u0105ce opery Franza Schrekera, liryzm niekt\u00f3rych fraz nasuwa paradoksalne skojarzenia z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Szymanowskiego, skondensowana dramaturgia bezlito\u015bnie obna\u017ca muzyczne wielos\u0142owie poprzedniej epoki. Sancta Susanna <\/em>do dzi\u015b wzbudza skrajne emocje, niejednokrotnie gor\u0119tsze ni\u017c w przypadku wystawie\u0144 Ognistego anio\u0142a <\/em>Prokofiewa.<\/p>\n Anna Bernacka (Klementia w jednoakt\u00f3wce Sancta Susanna<\/em>). Kadr z transmisji internetowej w serwisie YouTube<\/p>\n Holst w S\u0101vitri<\/i> pr\u00f3buje doj\u015b\u0107 do \u0142adu z muzyczn\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105, Hindemith w Susannie <\/em>karczemnie si\u0119 z ni\u0105 awanturuje. Jestem pe\u0142na podziwu dla Borowicza i jego muzyk\u00f3w, \u017ce zdo\u0142ali ten kontrast dobitnie podkre\u015bli\u0107, a przy tym utrzyma\u0107 zbli\u017con\u0105 temperatur\u0119 narracji w wykonaniach obydwu utwor\u00f3w. Orkiestra Filharmonii Pozna\u0144skiej i Pozna\u0144ski Ch\u00f3r Kameralny maj\u0105 ju\u017c spore do\u015bwiadczenie w pracy pod t\u0105 batut\u0105 w pandemicznym dystansie, mi\u0119dzy innymi po ubieg\u0142orocznych do\u015bwiadczeniach wyniesionych z Faniski<\/em>. To samo dotyczy solist\u00f3w, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 stworzy\u0107 przekonuj\u0105ce postaci zar\u00f3wno w Susannie <\/em>(Katarzyna Ho\u0142ysz w partii tytu\u0142owej, Anna Bernacka jako Klementia i Anna Luba\u0144ska w partii Starej Zakonnicy), jak i w S\u0101vitri<\/i>. <\/em>Bardziej mi jednak przem\u00f3wi\u0142a do wyobra\u017ani obsada jednoakt\u00f3wki Holsta, z ol\u015bniewaj\u0105co swobodnym, urodziwym mezzosopranem Justyny O\u0142\u00f3w, potoczyst\u0105 tenorow\u0105 fraz\u0105 Krystiana Krzeszowiaka w partii Satyav\u0101na i wybitnie „fonogenicznym” barytonem Mariusza Godlewskiego, kt\u00f3ry wcieli\u0142 si\u0119 w pokonan\u0105 \u015amier\u0107.<\/p>\n Mo\u017ce i dlatego, \u017ce S\u0101vitri<\/i> okaza\u0142a si\u0119 w og\u00f3lnym rozrachunku bli\u017csza mojej wra\u017cliwo\u015bci. By\u0142a kiedy\u015b poetka, zapomniana nie tylko przez czytelnik\u00f3w, ale i wielu literaturoznawc\u00f3w. Nazywa\u0142a si\u0119 Anna Zahorska i cz\u0119\u015b\u0107 swoich utwor\u00f3w podpisa\u0142a pseudonimem Savitri. W 1924 roku w „Moim pisemku” opublikowa\u0142a wiersz dla dzieci O kr\u00f3lu le\u015bnym<\/em>. Poetycki dialog mi\u0119dzy synkiem a mam\u0105 zaczyna si\u0119 tak: „Mamusiu, nudno; na wojnie<\/span> ostatni pad\u0142 szeregowiec.<\/span> Nie dasz mi pisa\u0107 spokojnie?<\/span> Nie, lepiej bajk\u0119 opowiedz”. W trudnych czasach warto opowiada\u0107 trudne i okrutne bajki: o \u015bmierci, niespe\u0142nionych pragnieniach, ale i pot\u0119dze mi\u0142o\u015bci. Kiedy zgroza przeminie, \u0142atwiej b\u0119dzie zrozumie\u0107 nowy, oby m\u0105drzejszy i bardziej wsp\u00f3\u0142czuj\u0105cy \u015bwiat. <\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Obiecywa\u0142am sobie i Pa\u0144stwu, \u017ce nie b\u0119d\u0119 recenzowa\u0107 streaming\u00f3w wydarze\u0144 muzycznych czasu pandemii – ze wzgl\u0119du na unosz\u0105ce si\u0119 nad nimi widmo przymusu chwili, przez szacunek do artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy pracuj\u0105 w warunkach wykluczaj\u0105cych zar\u00f3wno pe\u0142ne skupienie w\u0142a\u015bciwe sesjom nagraniowym, jak i mo\u017cliwo\u015b\u0107 wzbogacenia swoich interpretacji \u017cywym kontaktem z publiczno\u015bci\u0105, wreszcie dlatego, \u017ce krytyce wci\u0105\u017c brakuje … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["entry","post","publish","author-mangusta","post-5663","format-standard","category-wedrowki-operowe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5663","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5663"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5663\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5734,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5663\/revisions\/5734"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5663"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5663"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5663"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Bez-nazwy-1.png\")
<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n