{"id":5735,"date":"2021-04-19T17:14:34","date_gmt":"2021-04-19T15:14:34","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=5735"},"modified":"2021-04-19T17:15:17","modified_gmt":"2021-04-19T15:15:17","slug":"dlugie-przejscie-przez-morze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=5735","title":{"rendered":"D\u0142ugie przej\u015bcie przez morze"},"content":{"rendered":"

Przynajmniej ja\u015bniej na \u015bwiecie. I zn\u00f3w b\u0119dzie co czyta\u0107, bo w\u0142a\u015bnie ukaza\u0142 si\u0119 kwietniowy numer miesi\u0119cznika „Teatr”, a w nim arcyciekawa rozmowa Jacka Cie\u015blaka z Krystianem Lad\u0105 – pod intryguj\u0105cym tytu\u0142em Odpowied\u017a na propozycje operowych wujk\u00f3w<\/em>. Coraz wi\u0119cej wskazuje, \u017ce do grona „operowych wujk\u00f3w” przyjdzie nam wkr\u00f3tce zaliczy\u0107 tych, kt\u00f3rzy do tej pory nie dostrzegli, \u017ce na \u015bwiecie co\u015b si\u0119 w minionym roku wydarzy\u0142o. A w konsekwencji, zamiast zakasa\u0107 r\u0119kawy i zaprz\u0105c wiedz\u0119 oraz si\u0142y tw\u00f3rcze w s\u0142u\u017cb\u0119 tworzenia teatru operowego od nowa, wypieraj\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 i \u017c\u0105daj\u0105, \u017ceby zn\u00f3w by\u0142o jak „przed wojn\u0105”. Imi\u0119 ich, niestety, Legion. Tymczasem Lada za kilka tygodni wystawi w UM!BAU w St. Gallen Florencia en el Amazonas <\/i>meksyka\u0144skiego kompozytora Daniela Cat\u00e1na – operow\u0105 odpowied\u017a na nurt realizmu magicznego w literaturze iberoameryka\u0144skiej. Je\u015bli nic si\u0119 do tego czasu nie zmieni, b\u0119d\u0119 musia\u0142a obej\u015b\u0107 si\u0119 smakiem – obowi\u0105zuj\u0105ce w Szwajcarii restrykcje wykluczaj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 odpowiedzialnej wyprawy recenzenckiej do miasta wyros\u0142ego wok\u00f3\u0142 pustelni irlandzkiego mnicha. Oby si\u0119 zmieni\u0142o. Je\u015bli nie – trudno, poczekam na lepsze czasy. W tym samym numerze „Teatru” tak\u017ce moje refleksje po Fideliu <\/em>z Opera North, kt\u00f3rymi podziel\u0119 si\u0119 z Pa\u0144stwem za kilka dni; dzi\u015b zapraszam do lektury kolejnego felietonu „z kwarantanny”.<\/p>\n

***<\/p>\n

No i min\u0105\u0142 pierwszy annus horribilis<\/em>: od og\u0142oszenia stanu pandemii, od wykrycia polskiego \u201epacjenta zero\u201d, od wiosennego lockdownu, po kt\u00f3rym mia\u0142o ju\u017c nie by\u0107 nast\u0119pnych. Nic nie wskazuje, \u017ceby rok 2021 mia\u0142 si\u0119 nagle okaza\u0107 annus mirabilis<\/em>. Pod wieloma wzgl\u0119dami jest gorzej ni\u017c przedtem \u2013 tylko my\u015bmy si\u0119 znieczulili, zoboj\u0119tnieli, wyparli b\u0105d\u017a zapomnieli.<\/p>\n

U progu trzeciego ju\u017c epizodu zamkni\u0119cia kultury media upowszechni\u0142y list otwarty zespo\u0142u ekspert\u00f3w przy Instytucie Teatralnym, kt\u00f3rego sygnatariusze utrzymywali, jakoby \u201enie pojawi\u0142 si\u0119 (w Polsce i na \u015bwiecie) \u017caden potwierdzony naukowo dow\u00f3d ani \u017cadne opublikowane badanie, kt\u00f3re \u0142\u0105czy\u0142oby dzia\u0142alno\u015b\u0107 teatraln\u0105 z rozwojem sytuacji epidemicznej\u201d. Na dow\u00f3d za\u0142\u0105czono do listu raport z bada\u0144 przeprowadzonych w jednym z teatr\u00f3w niemieckich: wyrywkowy, bo dotycz\u0105cy wy\u0142\u0105cznie widowni, na dodatek wyposa\u017conej w supernowoczesny system wentylacyjny, jakim dysponuje kilka zaledwie sal w naszym kraju i bodaj \u017caden z polskich teatr\u00f3w operowych. Kilka dni p\u00f3\u017aniej w La Scali stwierdzono ponad czterdzie\u015bci przypadk\u00f3w zaka\u017ce\u0144 \u2013 w\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w zespo\u0142u baletowego i pracownik\u00f3w scenicznych. Poprzednie ognisko wirusa rozgorza\u0142o w mediola\u0144skim teatrze jesieni\u0105, \u015bcinaj\u0105c z n\u00f3g solist\u00f3w i wysy\u0142aj\u0105c na kwarantann\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 ch\u00f3ru. Dyrektor Dominique Meyer wystosowa\u0142 dramatyczny apel do rz\u0105du, \u017ceby czym pr\u0119dzej zaszczepi\u0107 wszystkich przedstawicieli w\u0142oskiego \u015brodowiska teatralnego, nie tylko artyst\u00f3w zwi\u0105zanych z La Scal\u0105. Nie doczeka\u0142 si\u0119 odzewu: wkr\u00f3tce potem dziesi\u0119\u0107 region\u00f3w wesz\u0142o w \u015bcis\u0142y lockdown, tu\u017c przed Wielkanoc\u0105 rozszerzony na ca\u0142y kraj.<\/p>\n

Podobnie sta\u0142o si\u0119 u nas, cho\u0107 nikt nie dostarczy\u0142 potwierdzonych naukowo dowod\u00f3w na cokolwiek, z co najmniej dwudziestu przyczyn, z kt\u00f3rych pierwsz\u0105 pozostaje niezmiennie brak armat. Za to mechanizm wyparcia \u2013 w\u015br\u00f3d ludzi teatru, przede wszystkim jednak w\u015br\u00f3d publiczno\u015bci \u2013 wci\u0105\u017c funkcjonuje w Polsce bez zarzutu. Podobnie jak przed stu laty (\u201emy\u015bmy wszystko zapomnieli\u201d) funkcjonowa\u0142 w kontek\u015bcie pandemii hiszpanki. To prawda, tamta zaraza sko\u0144czy\u0142a si\u0119 sama. Ale w po\u0142\u0105czeniu z tragedi\u0105 Wielkiej Wojny wyrwa\u0142a artystom z \u017cycia co najmniej sze\u015b\u0107 lat \u2013 nie wspominaj\u0105c ju\u017c o tych, kt\u00f3rzy padli jej ofiar\u0105.<\/p>\n

Teatr wtedy nie umar\u0142. Nie umrze i teraz, cho\u0107 zn\u00f3w tak\u017ce od nas zale\u017cy, po ilu latach i w jakiej formie si\u0119 odrodzi. Na pewno b\u0119dzie potrzebny: tak jak w 1925 roku t\u0119skni\u0142o za nim trzech rozwydrzonych m\u0142odych Anglik\u00f3w, bohater\u00f3w Europy w zwierciadle <\/em>Roberta Byrona. Uczestnikom szalonej wyprawy automobilem przez kontynent pomyli\u0142y si\u0119 daty: zamiast obejrze\u0107 kt\u00f3r\u0105\u015b z oper Mozarta albo Das Salzburger gro\u00dfe Welttheater <\/em>Hoffmannsthala w re\u017cyserii Maksa Reinhardta na reaktywowanym festiwalu w Salzburgu, musieli si\u0119 zadowoli\u0107 przedstawieniem Rossiniowskiego Moj\u017cesza w Egipcie <\/em>w rzymskim amfiteatrze w Weronie.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Projekt scenografii do I aktu Moj\u017cesza w Egipcie <\/em>w paryskim Th\u00e9\u00e2tre-Italien (1827)<\/p>\n

Ku w\u0142asnemu zaskoczeniu bawili si\u0119 \u015bwietnie \u2013 podobnie jak ja, kiedy ko\u0144czy\u0142am przek\u0142ad ksi\u0105\u017cki Byrona w pierwszym roku nowej pandemii. Autor opisywa\u0142 swoje wra\u017cenia z \u017carliwo\u015bci\u0105 operowego neofity: \u201ePrzedstawienie by\u0142o nadzwyczajne. Sam rozmach inscenizacji okaza\u0142 si\u0119 gwarancj\u0105 sukcesu. Nadej\u015bcie prawdziwej burzy z piorunami w scenie gniewu Faraona przyczyni\u0142o si\u0119 do efektu dramatycznego, kt\u00f3ry by\u0107 mo\u017ce wi\u0119cej si\u0119 nie powt\u00f3rzy. W antraktach raczyli\u015bmy si\u0119 piwem z wermutem i jedli\u015bmy lody, serwowane w sklepionej krypcie pod rz\u0119dami siedze\u0144, gdzie kiedy\u015b lwy i chrze\u015bcijanie czekali na sw\u0105 kolej, by zaspokoi\u0107 niewybredne gusty publiczno\u015bci. A teraz, w tym samym amfiteatrze, kt\u00f3ry u schy\u0142ku imperium by\u0142 miejscem poga\u0144skich rozrywek, wystawiano jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych historii ze Starego Testamentu\u201d.<\/p>\n

G\u0142owy nie dam, ale trzyaktowa azione tragico-sacra <\/em>Rossiniego nie zawita\u0142a na polskie sceny bodaj od 130 lat z ok\u0142adem. Dlatego dzi\u015b nie b\u0119d\u0119 poleca\u0107, tylko odradz\u0119. Lepiej nie zapoznawa\u0107 si\u0119 z tym arcydzie\u0142em w uj\u0119ciu Grahama Vicka (Opus Arte, 2012), kt\u00f3ry z Moj\u017cesza zrobi\u0142 Osam\u0119 bin Ladena na czele zgrai terroryst\u00f3w islamskich, a z Faraona i jego \u017cony Amaltei \u2013 kr\u00f3lewsk\u0105 par\u0119 z Jordanii. Widz\u00f3w Teatro Comunale di Bologna zach\u0119cano do tej inscenizacji sloganem \u201eNajwi\u0119ksze historie rodz\u0105 najwi\u0119ksze pytania\u201d. S\u0119k w tym, \u017ce domagaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie wielkich odpowiedzi. Znacznie atrakcyjniejsza pod wzgl\u0119dem wizualnym, ale r\u00f3wnie p\u0142ytka i banalna w warstwie koncepcyjnej okaza\u0142a si\u0119 produkcja Lotte de Beer z festiwalu w Bregencji (2017), pomy\u015blana jako uog\u00f3lniona metafora losu uchod\u017ac\u00f3w z Bliskiego Wschodu.<\/p>\n

Przedstawienie z Werony AD 1925 te\u017c pono\u0107 mia\u0142o s\u0142absze momenty (zdaniem Byrona, wyd\u017awi\u0119k trzeciego aktu \u201eos\u0142abi\u0142o zdumiewaj\u0105ce bezgu\u015bcie wsp\u00f3\u0142czesnej wizji staro\u017cytnego dworu egipskiego\u201d). Nie\u0142atwo wystawi\u0107 Moj\u017cesza w Egipcie<\/em>. Lepiej samemu sobie wyobrazi\u0107, jak fale rozst\u0119puj\u0105 si\u0119 przed uciekinierami, po czym si\u0119 zamykaj\u0105 i podejmuj\u0105 sw\u00f3j rytm od nowa. Co z\u0142e, zostanie w tyle. Kiedy\u015b nadejdzie annus mirabilis<\/em>. Oby\u015bmy mogli \u015bwi\u0119towa\u0107 go jak najliczniej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przynajmniej ja\u015bniej na \u015bwiecie. I zn\u00f3w b\u0119dzie co czyta\u0107, bo w\u0142a\u015bnie ukaza\u0142 si\u0119 kwietniowy numer miesi\u0119cznika „Teatr”, a w nim arcyciekawa rozmowa Jacka Cie\u015blaka z Krystianem Lad\u0105 – pod intryguj\u0105cym tytu\u0142em Odpowied\u017a na propozycje operowych wujk\u00f3w. Coraz wi\u0119cej wskazuje, \u017ce do grona „operowych wujk\u00f3w” przyjdzie nam wkr\u00f3tce zaliczy\u0107 tych, kt\u00f3rzy do tej pory nie dostrzegli, … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,9],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-5735","6":"format-standard","7":"category-miscellanea","8":"category-prasowka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5735","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5735"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5735\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5739,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5735\/revisions\/5739"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5735"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5735"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5735"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}