Kiedy \u015bwiat si\u0119 zatrzyma\u0142, dyrektorzy oper zacz\u0119li porz\u0105dkowa\u0107 wideoarchiwa. Wysz\u0142o na jaw, kto ma najwi\u0119ksze szanse przeczeka\u0107 pierwsz\u0105 fal\u0119 bez strat wizerunkowych i utrzyma\u0107 publiczno\u015b\u0107 w nadziei rych\u0142ego powrotu. Jednym uda\u0142o si\u0119 doszpera\u0107 tylko do migawek z pr\u00f3b i przes\u0142ucha\u0144, inni \u2013 cho\u0107by Opera Wiede\u0144ska \u2013 dysponowali zapisem wszystkich spektakli z minionych sezon\u00f3w, jeszcze inni si\u0119gn\u0119li po archiwalia, na przyk\u0142ad realizowane tu\u017c po otwarciu Deutsche Oper Berlin telewizyjne wersje przedstawie\u0144. Z pocz\u0105tku odbiorcy intensywniej uczestniczyli w \u017cyciu operowym ni\u017c przed wybuchem pandemii. Zatrz\u0105\u015bni\u0119tym w lockdownie rekordzistom zdarza\u0142o si\u0119 ogl\u0105da\u0107 po trzy opery dziennie, zestawia\u0107 ze sob\u0105 kilka obsad solowych, por\u00f3wnywa\u0107 r\u00f3\u017cne wizje re\u017cyserskie tego samego dzie\u0142a.<\/p>\n
Fidelio <\/em>w Leeds. Na pierwszym planie Toby Spence jako Florestan. Fot. Richard H. Smith<\/p>\n A potem wysz\u0142o na jaw, \u017ce kryzys potrwa d\u0142u\u017cej \u2013 i zacz\u0119\u0142y si\u0119 k\u0142opoty. Najpierw zaprotestowali arty\u015bci, s\u0142usznie domagaj\u0105c si\u0119 wynagrodze\u0144 za retransmisje. Pojawi\u0142y si\u0119 w\u0105tpliwo\u015bci natury prawnej. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 teatr\u00f3w wprowadzi\u0142a bilety na wirtualne przedstawienia. Wreszcie si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce jedyn\u0105 szans\u0119 utrzymania muzyk\u00f3w w aktywno\u015bci i zrealizowania przynajmniej cz\u0119\u015bci przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 zapewniaj\u0105 streamingi spektakli granych przed pust\u0105 widowni\u0105.<\/p>\n Niekt\u00f3rzy operomani, nie do ko\u0144ca \u015bwiadomi, \u017ce porz\u0105dnie zrobiony streaming jest pot\u0119\u017cnym wyzwaniem natury finansowej, artystycznej i logistycznej, potraktowali to jako rozwi\u0105zanie tymczasowe. Na przeciwnym biegunie znale\u017ali si\u0119 widzowie, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 jeszcze wraca\u0107 do \u017cywego teatru i oczekuj\u0105 w streamingu spektakli realizowanych \u201ejak przed wojn\u0105\u201d, w pe\u0142nej obsadzie i spektakularnej oprawie scenicznej. Innowatorzy, sceptycznie nastawieni wobec oczekiwa\u0144 obydwu grup, zwiastuj\u0105 narodziny nowej formy. Tradycjonali\u015bci, sceptycznie nastawieni do innowator\u00f3w, zwracaj\u0105 uwag\u0119, \u017ce rozkwit streamingu mo\u017ce zniszczy\u0107 dotychczasowy model funkcjonowania teatru. Nie tylko operowego.<\/p>\n Moim zdaniem streaming niesie z sob\u0105 wi\u0119cej korzy\u015bci ni\u017c zagro\u017ce\u0144. Trzeba jednak podej\u015b\u0107 do sprawy z otwart\u0105 g\u0142ow\u0105, podobnie jak kiedy\u015b do rejestracji oper na DVD. Streaming nie mo\u017ce by\u0107 ani kopi\u0105 \u201e\u017cywego\u201d przedstawienia, ani jego marnym surogatem \u2013 cho\u0107by w postaci os\u0142awionych \u201ewersji koncertowych\u201d z wyfraczonymi solistami, kt\u00f3rzy gapi\u0105 si\u0119 jak sroka w gnat w ledwie naczytan\u0105 partytur\u0119. Musi sta\u0107 si\u0119 form\u0105 dramaturgicznie odr\u0119bn\u0105, pobudzaj\u0105c\u0105 zmys\u0142y inaczej ni\u017c teatr, ale te\u017c inaczej ni\u017c film, telewizja i sztuka wideo. W przeciwnym razie umrze \u015bmierci\u0105 naturaln\u0105 wraz z wyplenionym wirusem: i by\u0107 mo\u017ce zostawi po sobie trudn\u0105 do zape\u0142nienia luk\u0119, tym razem naprawd\u0119 ju\u017c zagra\u017caj\u0105c\u0105 dalszej egzystencji teatru.<\/p>\n Rachel Nicholls jako tytu\u0142owy Fidelio. Fot. Richard H. Smith<\/p>\n Przyk\u0142ady streaming\u00f3w nowatorskich, a przez to porywaj\u0105cych, da si\u0119 policzy\u0107 na palcach jednej r\u0119ki. Znamienne, \u017ce streaming, kt\u00f3ry do tej pory zrobi\u0142 na mnie najwi\u0119ksze wra\u017cenie, dotyczy opery niedocenianej. Okazj\u0105, by wprowadzi\u0107 j\u0105 na dobre do repertuaru, mia\u0142 by\u0107 celebrowany w 2020 Rok Beethovenowski. Przysz\u0142a jednak pandemia, pokrzy\u017cowa\u0142a wszystkim plany, ale ca\u0142kiem niespodziewanie uczyni\u0142a z Fidelia<\/em> symbol obecnej rzeczywisto\u015bci. I to na kilku poziomach \u2013 jako metafor\u0119 zatrza\u015bni\u0119cia w lockdownie, figur\u0119 nadziei wbrew wszystkiemu, co podpowiada rozs\u0105dek, wreszcie \u2013 pochwa\u0142\u0119 wytrwa\u0142o\u015bci i empatii, najwi\u0119kszych sojusznik\u00f3w w walce z globalnym kryzysem. Z afisza spada\u0142y inne tytu\u0142y, tymczasem w Wielkiej Brytanii, gdzie wirus poczyni\u0142 w kulturze niewyobra\u017calne straty, jedyn\u0105 oper\u0119 Beethovena wystawiono w pandemii dwukrotnie. Warto przy tym doda\u0107, \u017ce Fidelio<\/em> by\u0142 te\u017c ostatni\u0105 premier\u0105 w Royal Opera House, przed zamkni\u0119ciem wszystkich teatr\u00f3w na Wyspach.<\/p>\n Zdaniem nielicznych \u2013 do kt\u00f3rych i ja si\u0119 zaliczam \u2013 Fidelio<\/em> jest arcydzie\u0142em. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z\u017cyma si\u0119 na rzekome d\u0142u\u017cyzny, dysproporcje mi\u0119dzy naiwno\u015bci\u0105 libretta a g\u0142\u0119bi\u0105 wizji muzycznej, przede wszystkim za\u015b \u201eniewokalno\u015b\u0107\u201d tej partytury. Sam Beethoven wyzna\u0142 pono\u0107 w rozmowie ze swym sekretarzem Antonem Schindlerem, \u017ce \u201eze wszystkich dzieci\u0105t mojego natchnienia to jest mi najdro\u017csze \u2013 bo przychodzi\u0142o na \u015bwiat najbardziej opornie\u201d. Schindler wielbi\u0142 mistrza bezgranicznie i nagina\u0142 rzeczywisto\u015b\u0107 do wyidealizowanej wizji jego \u017cycia i tw\u00f3rczo\u015bci. Mimo to, je\u015bli nawet zmy\u015bla\u0142 i przypisywa\u0142 kompozytorowi wypowiedzi, kt\u00f3re nigdy nie pad\u0142y z jego ust, z regu\u0142y trafnie odczytywa\u0142 jego intencje. Mo\u017cna wi\u0119c przyj\u0105\u0107 na wiar\u0119, \u017ce Beethoven naprawd\u0119 kocha\u0142 Fidelia<\/em>, cho\u0107 przerabia\u0142 go tyle razy, jakby mia\u0142 go za najbardziej niewydarzony p\u0142\u00f3d swojej wyobra\u017ani. Bilans tych przer\u00f3bek jest imponuj\u0105cy: prawie dziesi\u0119\u0107 lat pracy, cztery uwertury, trzy wersje samej opery i trzech d\u0142ubi\u0105cych przy tek\u015bcie librecist\u00f3w.<\/p>\n Powiedzmy sobie szczerze: nawet ci, kt\u00f3rzy Fidelia<\/em> kochaj\u0105, budz\u0105 si\u0119 na dobre dopiero w po\u0142owie I aktu. Za to jak ju\u017c si\u0119 obudz\u0105, siedz\u0105 na brze\u017cku fotela a\u017c do fina\u0142u. Pod jednym wszak\u017ce warunkiem: \u017ce us\u0142ysz\u0105 Fidelia<\/em> w znakomitym wykonaniu, o jakie nigdy nie by\u0142o \u0142atwo. Tym bardziej w pandemii. Pierwsza z wymienionych przeze mnie produkcji zosta\u0142a zrealizowana przez zesp\u00f3\u0142 Garsington Opera, pod batut\u0105 Douglasa Boyda, specjalisty od muzyki Beethovena, z udzia\u0142em czo\u0142\u00f3wki brytyjskich \u015bpiewak\u00f3w. Obejrza\u0142am j\u0105 na platformie OperaVision \u2013 wspomnia\u0142am zreszt\u0105 o niej w jednym z felieton\u00f3w na \u0142amach \u201eTeatru\u201d. Miejscowi krytycy prawie bez wyj\u0105tku ocenili j\u0105 na pi\u0119\u0107 gwiazdek. Obiektywnie \u2013 na wyrost; zwa\u017cywszy na okoliczno\u015bci \u2013 w pe\u0142ni zas\u0142u\u017cenie. Mnie te\u017c wzruszenie chwyta\u0142o za gard\u0142o, kiedy obserwowa\u0142am zmagania znakomitych przecie\u017c artyst\u00f3w z zespo\u0142em okrojonym do rozmiar\u00f3w ansamblu kameralnego, ze \u201ezdalnym\u201d ch\u00f3rem, z zachowaniem odst\u0119p\u00f3w mi\u0119dzy solistami \u2013 i to na male\u0144kiej scenie. Tamtego Fidelia<\/em> odczyta\u0142am nie tylko jako przeno\u015bni\u0119 izolacji i samotno\u015bci czas\u00f3w zarazy, ale te\u017c przestrog\u0119, jak mo\u017ce zmieni\u0107 si\u0119 teatr, je\u015bli nie uda si\u0119 st\u0142amsi\u0107 pandemii.<\/p>\n Losy kolejnego Fidelia<\/em>, kt\u00f3rego premier\u0119 w wersji p\u00f3\u0142scenicznej planowano na koniec listopada w Leeds, wa\u017cy\u0142y si\u0119 do ostatniej chwili. Ku rozgoryczeniu widz\u00f3w, spektakl odwo\u0142ano. Mniej wi\u0119cej tydzie\u0144 p\u00f3\u017aniej nast\u0105pi\u0142 zwrot akcji: dyrekcja Opera North zapowiedzia\u0142a streaming wykonania bez udzia\u0142u publiczno\u015bci, z monstrualnego gmachu Town Hall. Inicjatywa spotka\u0142a si\u0119 z tak gor\u0105cym odzewem, \u017ce streaming przez pewien czas by\u0142 jeszcze dost\u0119pny w sieci, i to za niewielk\u0105 op\u0142at\u0105. Recenzenci zn\u00f3w prze\u015bcigali si\u0119 w komplementach, ma\u0142o kto jednak zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119, \u017ce Fidelio <\/em>z Leeds nie tylko zostawi\u0142 spektakl z Garsington o kilka d\u0142ugo\u015bci w tyle pod wzgl\u0119dem muzycznym, lecz tak\u017ce wyznaczy\u0142 nowy standard streamingu. Dostali\u015bmy widowisko, w kt\u00f3rym niemal ka\u017cde ograniczenie zmieni\u0142o si\u0119 w atut. Przemy\u015blane w detalach, dopracowane w ka\u017cdym ge\u015bcie, rozegrane po mistrzowsku w przepastnym wn\u0119trzu architektonicznego pomnika zdobyczy angielskiej rewolucji przemys\u0142owej.<\/p>\n Toby Spence. Fot. Richard H. Smith<\/p>\n Orkiestr\u0119 pod dyrekcj\u0105 Marka Wiggleswortha i tym razem zredukowano, ale ju\u017c do rozs\u0105dnej liczby 33 muzyk\u00f3w. Na estradzie, w bezpiecznych odst\u0119pach, uda\u0142o si\u0119 pomie\u015bci\u0107 24-osobowy ch\u00f3r. \u015apiewacy zachowywali przepisowe odleg\u0142o\u015bci, ale odpowiedzialny za dramaturgi\u0119 Matthew Eberhardt dopilnowa\u0142, by ich l\u0119ki, frustracje, rado\u015bci i nadzieje malowa\u0142y si\u0119 dobitnie na twarzach, w poruszeniach r\u0105k i w postawie ca\u0142ego cia\u0142a \u2013 sk\u0105din\u0105d \u015bwietnie uchwycone przez kilka kamer, ustawionych cz\u0119sto pod nieoczekiwanym k\u0105tem, filmuj\u0105cych wykonawc\u00f3w w zbli\u017ceniach i szerokich planach.<\/p>\n Napi\u0119cie zacz\u0119\u0142o si\u0119 budowa\u0107 ju\u017c w uwerturze, kiedy Leonora \u015bci\u0105gn\u0119\u0142a \u015blubn\u0105 obr\u0105czk\u0119 wymownym gestem, zwiastuj\u0105cym nadchodz\u0105c\u0105 przemian\u0119 w tytu\u0142owego Fidelia. Si\u0119gn\u0119\u0142o zenitu we wst\u0119pie orkiestrowym do II aktu, na z\u0142owieszczych d\u017awi\u0119kach kot\u0142\u00f3w, kt\u00f3re wybrzmia\u0142y w niemal kompletnej ciemno\u015bci, ewokuj\u0105c z\u0142owieszcz\u0105 atmosfer\u0119 strachu i ch\u0142odu przenikaj\u0105cego cia\u0142o Florestana. Fina\u0142 ni\u00f3s\u0142 z sob\u0105 taki \u0142adunek emocji, jakby s\u0142awi\u0142 nie tylko tryumf ma\u0142\u017ce\u0144skiej mi\u0142o\u015bci, ale uniwersalne zwyci\u0119stwo nad ludzk\u0105 ma\u0142o\u015bci\u0105, egoizmem i g\u0142upot\u0105.<\/p>\n Mo\u017ce nie jestem do ko\u0144ca obiektywna. Mo\u017ce w oczach Rachel Nicholls ujrza\u0142am mi\u0142osn\u0105 ekstaz\u0119 jej Izold z Longborough i Frankfurtu; mo\u017ce w \u015bpiewie Toby\u2019ego Spence\u2019a wyczu\u0142am udr\u0119k\u0119 jego Vere\u2019a z madryckiego Billy\u2019ego Budda<\/em>, a w grze aktorskiej Brindleya Sheratta dostrzeg\u0142am tragizm wcze\u015bniejszych kreacji z oper Brittena i MacMillana. Je\u015bli nawet, w tym streamingu mia\u0142am szans\u0119 to dostrzec, us\u0142ysze\u0107 i prze\u017cy\u0107. Wyrwa\u0142am si\u0119 na wolno\u015b\u0107: przede wszystkim od obaw, \u017ce przez najbli\u017csze lata b\u0119d\u0119 musia\u0142a wybiera\u0107 mi\u0119dzy wirtualnym muzeum sztuki operowej a spektaklami kleconymi w po\u015bpiechu ze zu\u017cytych pomys\u0142\u00f3w re\u017cyserskich i strz\u0119p\u00f3w dawnej muzycznej \u015bwietno\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dobra wiadomo\u015b\u0107 – cho\u0107 wygl\u0105da na to, \u017ce tylko dla Czytelnik\u00f3w mieszkaj\u0105cych na Wyspach. Opisane przeze mnie przedstawienie wraca (w \u015bcis\u0142ym re\u017cimie sanitarnym) do Ratusza w Leeds, sk\u0105d p\u00f3\u017aniej wyrusza w tras\u0119 do centrum kulturalnego The Lowry w Salford Quays i do Royal Concert Hall w Nottingham. Spektakl p\u00f3jdzie cztery razy mi\u0119dzy 9 a 19 … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-5741","6":"format-standard","7":"category-prasowka","8":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5741","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5741"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5741\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5745,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5741\/revisions\/5745"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5741"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5741"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5741"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Fidelio-2021-2.png\")
<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n