Leonard Bernstein sko\u0144czy\u0142 prac\u0119 nad swoj\u0105 Serenad\u0105 <\/em>7 sierpnia 1954 roku. Utw\u00f3r powsta\u0142 na zam\u00f3wienie Fundacji imienia Kusewickiego \u2013 sam tw\u00f3rca zadedykowa\u0142 go \u201enajdro\u017cszej pami\u0119ci\u201d Siergieja i jego drugiej \u017cony Natalii Uszkowej, c\u00f3rki zamo\u017cnego kupca herbacianego, z kt\u00f3r\u0105 dyrygent prze\u017cy\u0142 prawie czterdzie\u015bci lat szcz\u0119\u015bliwego ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Prawykonanie odby\u0142o si\u0119 jeszcze w tym samym roku, 12 wrze\u015bnia, na scenie weneckiego Teatro la Fenice, pod batut\u0105 kompozytora, z udzia\u0142em Isaaca Sterna oraz Izraelskiej Orkiestry Filharmonicznej. Niespe\u0142na dwa lata p\u00f3\u017aniej utw\u00f3r doczeka\u0142 si\u0119 pierwszego nagrania dla wytw\u00f3rni Columbia Records, z tym samym solist\u0105 oraz radiowym zespo\u0142em NBC.<\/p>\n Leonard Bernstein na ranczu Friedy Lawrence w Nowym Meksyku, rok 1948<\/p>\n Serenada <\/em>\u2013 rozpisana na skrzypce solo, orkiestr\u0119 smyczkow\u0105 i perkusj\u0119 \u2013 w zasadzie nie zosta\u0142a opatrzona programem, kt\u00f3ry ni\u00f3s\u0142by z sob\u0105 odr\u0119bn\u0105 tre\u015b\u0107 wyra\u017con\u0105 \u015brodkami muzycznymi. Wiadomo jednak, \u017ce Bernstein zabra\u0142 si\u0119 do komponowania pod wp\u0142ywem kolejnej ju\u017c z rz\u0119du lektury Plato\u0144skiej Uczty <\/em>i zorganizowa\u0142 sw\u00f3j pi\u0119ciocz\u0119\u015bciowy utw\u00f3r na podobie\u0144stwo najs\u0142ynniejszych m\u00f3w uczestnik\u00f3w sympozjonu. Cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza (Lento \u2013 Allegro<\/em>) \u0142\u0105czy liryczn\u0105 przemow\u0119 Fajdrosa na cze\u015b\u0107 Erosa, najstarszego z bog\u00f3w, z ripost\u0105 sofisty Pauzaniasza, kt\u00f3ry pr\u00f3buje rzecz uj\u0105\u0107 od strony prawnej i wskazuje na dwoisto\u015b\u0107 natury boga mi\u0142o\u015bci i po\u017c\u0105dania. W cz\u0119\u015bci drugiej (Allegretto<\/em>) pojawia si\u0119 niespodziewanie komediopisarz Arystofanes, znany z krytycznego stosunku do filozofii Sokratesa. Tym razem jednak nie podrwiwa z poprzednik\u00f3w otwarcie, tylko snuje w\u0142asn\u0105 pochwa\u0142\u0119 pot\u0119gi Erosa \u2013 niczym ba\u015b\u0144 opowiadan\u0105 na dobranoc, o pierwotnym z\u0142o\u017ceniu cz\u0142owieka z po\u0142\u00f3wek, o ich rozdzieleniu i o mi\u0142o\u015bci jako nieustaj\u0105cej grze przyci\u0105gania si\u0119 rozdzielonych element\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 trzecia (Presto<\/em>) to humorystyczna przekomarzanka lekarza Eryksimachosa z Arystofanesem, kt\u00f3ry dosta\u0142 nag\u0142ego napadu czkawki \u2013 doktor, zamiast prawi\u0107 o mi\u0142o\u015bci, wyk\u0142ada w niej zagadnienia filozofii przyrody i teorii humor\u00f3w Hipokratesa. W przejmuj\u0105cej cz\u0119\u015bci czwartej (Adagio<\/em>) Agaton upomina, \u017ce Eros jest b\u00f3stwem najszcz\u0119\u015bliwszym, albowiem jest najpi\u0119kniejszy i najlepszy, a najpi\u0119kniejszy jest dlatego, \u017ce jest najm\u0142odszy. Ca\u0142o\u015b\u0107 zamyka cz\u0119\u015b\u0107 pi\u0105ta (Molto tenuto \u00ad\u2013 Allegro molto vivace<\/em>), w kt\u00f3rej zak\u0142opotany Sokrates wyja\u015bnia zebranym, \u017ce kiedy\u015b omawia\u0142 sprzeczno\u015bci zwi\u0105zane z natur\u0105 Erosa z wieszczk\u0105 Diotym\u0105 z Mantinei; rzecz ko\u0144czy pijany Alkibiades, kt\u00f3ry najpierw zwala si\u0119 na sof\u0119 z Agatonem i Sokratesem, po czym wyg\u0142asza mow\u0119 pochwaln\u0105 na cze\u015b\u0107 swojego mistrza, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce \u201eu niego to jest najdziwniejsze, \u017ce on nie jest podobny do nikogo z ludzi, ani dawnych, ani dzisiejszych\u201d.<\/p>\n Serenada<\/em>, skomponowana wkr\u00f3tce po wyr\u00f3\u017cnionym pi\u0119cioma nagrodami Tony musicalu Wonderful Town<\/em> oraz \u015bcie\u017cce d\u017awi\u0119kowej do nagrodzonego Oscarem filmu Elii Kazana Na nabrze\u017cach <\/em>z Marlonem Brando, do dzi\u015b uchodzi za jeden z najb\u0142yskotliwszych i najbardziej porywaj\u0105cych utwor\u00f3w Bernsteina. Jej konstrukcja \u2013 podobnie jak w pierwowzorze literackim \u2013 opiera si\u0119 nie tyle na jednorodnym materiale motywicznym, ile na stopniowym wysnuwaniu poszczeg\u00f3lnych muzycznych opowie\u015bci jednej z drugiej, niczym w Plato\u0144skim oryginale, kt\u00f3rego narracja przybiera kszta\u0142t wielokrotnej ramy.<\/p>\n Ciekawe, jak potoczy\u0142yby si\u0119 losy Suity z \u201eCarmen\u201d <\/em>Rodiona Szczedrina, gdyby jej tw\u00f3rca urodzi\u0142 si\u0119 po drugiej stronie Oceanu. Muzyka do jednoaktowego baletu kuba\u0144skiego tancerza i choreografa Alberta Alonso powsta\u0142a z my\u015bl\u0105 o \u017conie kompozytora, radzieckiej primabalerinie Mai Plisieckiej. Prapremiera odby\u0142a si\u0119 20 kwietnia 1967 roku w moskiewskim Teatrze Bolszoj. Balet \u2013 z\u0142o\u017cony z trzynastu scen, nawi\u0105zuj\u0105cych bezpo\u015brednio do narracji opery Bizeta \u2013 nie by\u0142 zwyk\u0142ym pastiszem muzyki XIX-wiecznego kompozytora: raczej jej tw\u00f3rczym przetworzeniem, obleczonym w ca\u0142kiem inne barwy i \u015brodki artykulacyjne, z rozbudowanym udzia\u0142em perkusji, naznaczonym istotnymi zmianami w rytmice i sposobie kszta\u0142towania fraz.<\/p>\n Rodion Szczedrin z Maj\u0105 Plisieck\u0105<\/p>\n Historia tego utworu jest d\u0142uga i pe\u0142na zaskakuj\u0105cych zwrot\u00f3w akcji. Z pro\u015bb\u0105 o skomponowanie baletu na motywach Carmen <\/em>Plisiecka zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 wpierw do Szostakowicza, kt\u00f3ry odm\u00f3wi\u0142 jej grzecznie, acz stanowczo, dodaj\u0105c p\u00f3\u0142\u017cartem, \u017ce \u201eboi si\u0119 Bizeta\u201d. Mimo \u017ce Szostakowicz zasugerowa\u0142 jej wprost, by zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 z zam\u00f3wieniem do swojego m\u0119\u017ca, primabalerina pr\u00f3bowa\u0142a jeszcze co\u015b wsk\u00f3ra\u0107 u Arama Chaczaturiana. Podda\u0142a si\u0119, kiedy ten przypomnia\u0142 jej obcesowo, \u017ce ma kompozytora u siebie w domu. Zamys\u0142 zacz\u0105\u0142 si\u0119 klu\u0107 w roku 1966, przy okazji go\u015bcinnych wyst\u0119p\u00f3w Kuba\u0144skiego Baletu Narodowego w Moskwie. Z czasem obl\u00f3k\u0142 si\u0119 w modernistyczn\u0105 posta\u0107, w kt\u00f3rej Szczedrin wszed\u0142 raczej w rol\u0119 r\u00f3wnorz\u0119dnego partnera Bizeta ni\u017c pokornego aran\u017cera muzyki do najs\u0142ynniejszej z oper Francuza.<\/p>\n Premiera sko\u0144czy\u0142a si\u0119 katastrof\u0105. Minister kultury ZSRR Jekaterina Furcewa, oburzona nie tylko nowatorstwem j\u0119zyka muzycznego, lecz tak\u017ce uwypukleniem w\u0105tk\u00f3w erotycznych wobec operowego pierwowzoru, doprowadzi\u0142a do zdj\u0119cia spektaklu z afisza. Zakaz zniesiono po osobistej interwencji Szostakowicza, \u00f3wczesnego sekretarza Zwi\u0105zku Kompozytor\u00f3w Radzieckich. Na tym nie sko\u0144czy\u0142y si\u0119 jednak k\u0142opoty Szczedrina: rok p\u00f3\u017aniej Suity <\/em>nie uwzgl\u0119dniono w programie obchod\u00f3w 50-lecia rewolucji pa\u017adziernikowej. Utw\u00f3r spotka\u0142 si\u0119 te\u017c z fal\u0105 krytyki ze strony zachodnich recenzent\u00f3w, uwik\u0142anych w propagand\u0119 zimnowojenn\u0105. Dzie\u0142o Szczedrina, obros\u0142e mn\u00f3stwem skojarze\u0144 pozamuzycznych, do dzi\u015b z trudem toruje sobie drog\u0119 na \u015bwiatowe estrady.<\/p>\n Obydwa utwory z programu dzisiejszego koncertu trzeba teraz przemy\u015ble\u0107 i ods\u0142ucha\u0107 na nowo. Jest z nimi podobnie, jak w Plato\u0144skiej Uczcie<\/em>, w kt\u00f3rej \u201ewszystkiego, o co tam sz\u0142o, Arystodemos ju\u017c nie pami\u0119ta\u0142, bo od pocz\u0105tku rozmowy nie s\u0142ysza\u0142 i ci\u0105gle si\u0119 kiwa\u0142, drzemi\u0105c\u201d. Najwy\u017csza pora dostrzec, \u017ce wybitny kompozytor potrafi i tragedi\u0119 napisa\u0107, i komedi\u0119 u\u0142o\u017cy\u0107. Kto jest artyst\u0105 w tragedii, ten i komediopisarzem by\u0107 potrafi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u017beby nie zapeszy\u0107: wszystko wskazuje, \u017ce ju\u017c nied\u0142ugo podziel\u0119 si\u0119 z Pa\u0144stwem prawdziw\u0105 recenzj\u0105 z prawdziwej opery i prawdziwej zagranicy. Tymczasem kontynuuj\u0119 eseistyczne wspomnienia z ko\u0144cz\u0105cego si\u0119 w\u0142a\u015bnie sezonu NOSPR. Ten koncert odby\u0142 si\u0119 15 listopada ubieg\u0142ego roku, bez publiczno\u015bci, z udzia\u0142em skrzypaczki Anny Marii Sta\u015bkiewicz, pod batut\u0105 Mihhaila Gertsa. *** \u201eWszystkiego, co kt\u00f3ry powiedzia\u0142, … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-5857","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5857","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5857"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5857\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5862,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5857\/revisions\/5862"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5857"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5857"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5857"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/815.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n