{"id":6110,"date":"2021-09-25T19:42:26","date_gmt":"2021-09-25T17:42:26","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=6110"},"modified":"2021-09-25T23:12:09","modified_gmt":"2021-09-25T21:12:09","slug":"tragedia-intymna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=6110","title":{"rendered":"Tragedia intymna"},"content":{"rendered":"

Mencz tracht, got lacht, <\/em>cz\u0142ek obmy\u015bla, b\u00f3g si\u0119 \u015bmieje \u2013 g\u0142osi stare przys\u0142owie w jidysz, przywo\u0142ywane nie tylko przez rabin\u00f3w, Tewje Mleczarza i Woody\u2019ego Allena. Mnie te\u017c by\u0142o troch\u0119 do \u015bmiechu, kiedy w 2019 roku, po premierze Z\u0142ota Renu<\/em>, snuli\u015bmy \u015bmia\u0142e plany muzyczne i towarzyskie na nast\u0119pne sezony w Longborough. Nie spodziewa\u0142am si\u0119 jednak, \u017ce si\u0142a wy\u017csza a\u017c tak okrutnie z nas zadrwi. Rok p\u00f3\u017aniej \u015bwiat si\u0119 zatrzyma\u0142. W 2021 losy premiery Walkirii <\/em>wa\u017cy\u0142y si\u0119 do ostatniej chwili. Ku wielkiej rado\u015bci organizator\u00f3w i wielbicieli dyrygenckiego rzemios\u0142a Anthony\u2019ego Negusa op\u00f3\u017anione przedsi\u0119wzi\u0119cie dosz\u0142o do skutku, ale w ca\u0142kiem innym kszta\u0142cie, ni\u017c pierwotnie zak\u0142adano: z udzia\u0142em niespe\u0142na trzydzie\u015bciorga instrumentalist\u00f3w, z czterokrotnie pomniejszonym kwintetem w maskach na scenie i pozosta\u0142ymi muzykami w g\u0142\u0119bokim kanale orkiestrowym, bez tub wagnerowskich, z jedn\u0105 harf\u0105 w miejsce zwyczajowych sze\u015bciu i ledwie czteroosobow\u0105 grup\u0105 drzewa. Re\u017cyserka Amy Lane musia\u0142a zredukowa\u0107 swoj\u0105 koncepcj\u0119 do opracowania zada\u0144 aktorskich dla solist\u00f3w, zmuszonych do przestrzegania dystansu fizycznego, klucz\u0105cych mi\u0119dzy pulpitami kwintetu, poruszaj\u0105cych si\u0119 po kilku zast\u0119puj\u0105cych scenografi\u0119 podestach.<\/p>\n

Wszystko to przed male\u0144k\u0105, a i tak przetrzebion\u0105 widowni\u0105, na kt\u00f3rej z przyczyn oczywistych zabrak\u0142o go\u015bci spoza Wielkiej Brytanii, mnie nie wy\u0142\u0105czaj\u0105c. Na szcz\u0119\u015bcie czwarte spo\u015br\u00f3d siedmiu czerwcowych wykona\u0144 Walkirii<\/em> zosta\u0142o w ca\u0142o\u015bci zarejestrowane i po raz pierwszy w historii LFO umieszczone na platformie YouTube. Ka\u017cdy, kto ciekaw, mo\u017ce si\u0119 sam z nim zapozna\u0107: nagranie, opublikowane 26 sierpnia, pozostanie w wolnym dost\u0119pie przez okr\u0105g\u0142e p\u00f3\u0142 roku.<\/p>\n

D\u0142ugo nie mog\u0142am si\u0119 zdecydowa\u0107 na wirtualn\u0105 wypraw\u0119 do Longborough. Nie tylko z \u017calu po chwilowej utracie mojego wagnerowskiego raju. To nie jest miejsce dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w pot\u0119\u017cnych brzmie\u0144 orkiestrowych ani \u015bpiewu, kt\u00f3rego jako\u015b\u0107 mierzy si\u0119 w decybelach. Nie znajd\u0105 tu szcz\u0119\u015bcia melomani, dla kt\u00f3rych geniusz Wagnera zasadza si\u0119 tylko w muzyce, a nie w potencjale dramaturgicznym opowiadanych przez niego historii. Zaskakuj\u0105ca si\u0142a przedstawie\u0144 z Longborough tkwi tak\u017ce w intymno\u015bci prze\u017cycia teatralnego, w bliskim kontakcie odbiorcy ze scen\u0105. Mia\u0142am powa\u017cne obawy, \u017ce w przypadku Walkirii <\/em>\u2013 kto wie, czy nie najbardziej \u201eludzkiej\u201d opery Wagnera \u2013 zabraknie mi tego w\u0142a\u015bnie elementu.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Sarah Marie Kramer (Zyglinda) i Peter Wedd (Zygmunt). Fot. Jorge Lizalde<\/p>\n

Walkiria <\/em>jest przy tym dojmuj\u0105co tragiczna. To w tej cz\u0119\u015bci Ringu <\/em>Wotan utraci poczucie sprawczej bosko\u015bci, skrzywdzi ukochan\u0105 c\u00f3rk\u0119, po\u015bwi\u0119ci \u017cycie w\u0142asnego syna \u2013 i zacznie sobie u\u015bwiadamia\u0107, \u017ce okaleczenie \u015bwi\u0119tego jesionu poci\u0105gn\u0119\u0142o za sob\u0105 lawin\u0119, kt\u00f3rej nikt, nawet on, nie powstrzyma. To w Walkirii <\/em>pojawi si\u0119 wstrz\u0105saj\u0105cy obraz ma\u0142\u017ce\u0144stwa bez mi\u0142o\u015bci: zwi\u0105zku Zyglindy z Hundingiem, dwojga niekochaj\u0105cych i niekochanych. To w przerwie mi\u0119dzy pierwszym a drugim aktem, w czu\u0142ej wyobra\u017ani widz\u00f3w, rozegra si\u0119 najkr\u00f3tszy i najbole\u015bniejszy romans wszech czas\u00f3w, za kt\u00f3ry odnalezione po latach rodze\u0144stwo zap\u0142aci najwy\u017csz\u0105 cen\u0119. Zygmunt w drugim akcie zginie z r\u0119ki Hundinga, Zyglinda zniknie w po\u0142owie trzeciego, unosz\u0105c w \u0142onie owoc jedynej w ich \u017cyciu chwili blisko\u015bci. O jej \u015bmierci podczas porodu dowiemy si\u0119 dopiero z Zygfryda<\/em>.<\/p>\n

\u017beby da\u0107 przekonuj\u0105c\u0105 interpretacj\u0119 Walkirii<\/em>, potrzeba artysty, kt\u00f3ry ma zaufanie do tej historii i niewyczerpane pok\u0142ady wsp\u00f3\u0142czucia dla wszystkich jej bohater\u00f3w. Nie mia\u0142am w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce Wagnerowskie arcydzie\u0142o znajdzie w osobie Negusa odtw\u00f3rc\u0119 idealnego. Obawia\u0142am si\u0119 jednak, \u017ce z tak drastycznie okrojonym zespo\u0142em dyrygent nie osi\u0105gnie zamierzonego efektu. Moje obawy okaza\u0142y si\u0119 p\u0142onne. Negus wzi\u0105\u0142 na pulpit partytur\u0119 zorkiestrowan\u0105 przez Francisa Griffina, specjalizuj\u0105cego si\u0119 od lat w tego typu \u201eredukcjach\u201d, na kt\u00f3re w Wielkiej Brytanii \u2013 kraju wiejskich oper i ambitnych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 kameralnych \u2013 zawsze by\u0142o ogromne zapotrzebowanie. P\u00f3\u0142 roku przed pandemi\u0105 sama s\u0142ysza\u0142am opracowan\u0105 na podobny sk\u0142ad wersj\u0119 I aktu Walkirii<\/em>, ze szkockim zespo\u0142em Mahler Players. W por\u00f3wnaniu z uj\u0119ciem Matthew Kinga i Petera Longwortha wersja Griffina jest jednak przejrzystsza, bardziej skupiona na detalach zawi\u0142ej faktury, skuteczniejsza w rekonstruowaniu rozcie\u0144czonych wsp\u00f3\u0142brzmie\u0144 zaskakuj\u0105cymi nieraz \u015brodkami. Negus potraktowa\u0142 j\u0105 w spos\u00f3b skrajnie introspektywny, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 mi\u0119dzy innymi do tradycji wykona\u0144 Reginalda Goodalla, kt\u00f3ry zawsze dba\u0142 o wyraziste eksponowanie motyw\u00f3w i \u0142\u0105cz\u0105cych je powi\u0105za\u0144 harmonicznych, opieraj\u0105c si\u0119 pokusie kszta\u0142towania narracji z naciskiem na spektakularne sekwencje melodyczne. Takie podej\u015bcie daje o sobie zna\u0107 ju\u017c w s\u0142ynnej burzy z prologu: muzyczna nawa\u0142nica przetacza si\u0119 u Negusa w osadzonym tempie, bez gwa\u0142townych kontrast\u00f3w dynamicznych, z groz\u0105 pot\u0119gowan\u0105 napi\u0119ciem mi\u0119dzy nieust\u0119pliwym tremolo w skrzypcach i alt\u00f3wkach a w\u0119druj\u0105c\u0105 lini\u0105 melodyczn\u0105 w wiolonczelach i kontrabasach. W ca\u0142ym wykonaniu daje o sobie zna\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 zaniedbywanej przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 dyrygent\u00f3w prawdy o partyturach Ringu<\/em>, w kt\u00f3rych orkiestra nie akompaniuje \u015bpiewakom, tylko zlewa si\u0119 z nimi w jednorodne narz\u0119dzie ekspresji. S\u0142ycha\u0107 to w powa\u017cnej i wznios\u0142ej jak u Ibsena opowie\u015bci Zyglindy (\u201eDer M\u00e4nner Sippe sass hier im Saal\u201d), s\u0142ycha\u0107 w przejmuj\u0105co lirycznym monologu Zygmunta, s\u0142ycha\u0107 w \u015brodkowym ust\u0119pie po\u017cegnania Wotana \u201eDer Augen leuchtendes Paar\u201d, gdzie po raz pierwszy za mojej pami\u0119ci \u017caden z muzyk\u00f3w nie wyszed\u0142 poza mezzoforte, a w niekt\u00f3rych fragmentach dynamika schodzi\u0142a do poziomu eterycznego pianissimo.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Brindley Sherratt (Hunding). Fot. Jorge Lizalde<\/p>\n

Do tak przemy\u015blanej koncepcji Negus dobra\u0142 \u015bpiewak\u00f3w, na kt\u00f3rych m\u00f3g\u0142 polega\u0107 bez reszty. Przyznam, \u017ce chyba najwi\u0119ksze wra\u017cenie z ca\u0142ej obsady zrobi\u0142a na mnie Kanadyjka Sarah Marie Kramer w partii Zyglindy \u2013 obdarzona m\u0142odzie\u0144czym, wr\u0119cz dziewcz\u0119cym sopranem dramatycznym o z\u0142ocistej barwie i nieskazitelnej intonacji. Znacznie wi\u0119kszy potencja\u0142 wyrazowy i naprawd\u0119 fenomenalne aktorstwo pokaza\u0142a Lee Bisset (Brunhilda), kt\u00f3rej ciep\u0142y i bogaty g\u0142os zdradza ju\u017c jednak oznaki zm\u0119czenia, objawiaj\u0105ce si\u0119 mi\u0119dzy innymi zbyt szerokim wibrato. Fryk\u0119 w uj\u0119ciu Madeleine Shaw wychwala\u0142am przy okazji Z\u0142ota Renu <\/em>w LFO \u2013 tym razem jej okr\u0105g\u0142y sopran brzmia\u0142 jeszcze d\u017awi\u0119czniej i bardziej zjadliwie, co w scenie ma\u0142\u017ce\u0144skiej k\u0142\u00f3tni z Wotanem akurat nie razi. W tragicznego ojca bog\u00f3w wcieli\u0142 si\u0119 Paul Carey-Jones, raczej baryton ni\u017c bas-baryton, \u015bpiewak niezwykle muzykalny, dysponuj\u0105cy g\u0142osem niedu\u017cym, ale wyj\u0105tkowo mi\u0119kkim i szlachetnym w barwie. Szkoda, \u017ce zabrak\u0142o mu si\u0142 na fina\u0142 III aktu, gdzie kilka znakomitych pomys\u0142\u00f3w interpretacyjnych wymaga\u0142oby jednak lepszego podparcia oddechowego. Klas\u0119 sam\u0105 w sobie zaprezentowa\u0142 niezr\u00f3wnany Brindley Sherratt, kt\u00f3rego smolisty, z\u0142owieszczy bas doskonale pasuje do roli Hundinga. W minionych sezonach Zygmunt sta\u0142 si\u0119 popisow\u0105 parti\u0105 Petera Wedda, kt\u00f3rego spi\u017cowy w brzmieniu i coraz ciemniejszy w barwie tenor ol\u015bniewa gi\u0119tko\u015bci\u0105, liryzmem i niespotykan\u0105 swobod\u0105 w budowaniu frazy. Je\u015bli Wedd zabrzmia\u0142 czasem niezbyt przekonuj\u0105co, to tylko w tych fragmentach, gdzie Negus wybi\u0142 go z rutyny i zmusi\u0142 do odmiennego ni\u017c zwykle uj\u0119cia postaci tragicznego W\u00f6lsunga.<\/p>\n

Wci\u0105\u017c wracam do tego nagrania i wci\u0105\u017c nie mog\u0119 wyj\u015b\u0107 z podziwu, \u017ce tak karko\u0142omne przedsi\u0119wzi\u0119cie mo\u017cna by\u0142o zrealizowa\u0107 w tak niesprzyjaj\u0105cych warunkach i z takim sukcesem. A jednak mi \u017cal. \u015apiewak\u00f3w, kt\u00f3rych po roku pandemii rozpiera\u0142a energia, i da\u0142o si\u0119 odczu\u0107, \u017ce w jeszcze bardziej ograniczonej przestrzeni sceny LFO po prostu si\u0119 dusz\u0105. Re\u017cyserki, kt\u00f3ra nie zdo\u0142a\u0142a zapanowa\u0107 nad ich chaotycznym i przesadzonym nieraz aktorstwem. Muzyk\u00f3w graj\u0105cych przez cztery godziny w maksymalnym skupieniu i poczuciu jednostkowej odpowiedzialno\u015bci za ka\u017cdy nietrafiony d\u017awi\u0119k. Przede wszystkim za\u015b dyrygenta, kt\u00f3ry marzy\u0142 chyba o innej Walkirii<\/em>.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Paul Carey-Jones (Wotan). Fot. Jorge Lizalde<\/p>\n

Nie my\u015blmy za du\u017co, \u017ceby zn\u00f3w jaki\u015b b\u00f3g nas nie ob\u015bmia\u0142. Ale pomarzy\u0107 wolno. I mimo wszystko, cho\u0107by ukradkiem, zerkn\u0105\u0107 w najbli\u017csze plany Negusa i jego \u015bpiewak\u00f3w. Oby si\u0119 zi\u015bci\u0142y. I obym nie musia\u0142a ju\u017c zdalnie ocenia\u0107 efekt\u00f3w ich pracy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mencz tracht, got lacht, cz\u0142ek obmy\u015bla, b\u00f3g si\u0119 \u015bmieje \u2013 g\u0142osi stare przys\u0142owie w jidysz, przywo\u0142ywane nie tylko przez rabin\u00f3w, Tewje Mleczarza i Woody\u2019ego Allena. Mnie te\u017c by\u0142o troch\u0119 do \u015bmiechu, kiedy w 2019 roku, po premierze Z\u0142ota Renu, snuli\u015bmy \u015bmia\u0142e plany muzyczne i towarzyskie na nast\u0119pne sezony w Longborough. Nie spodziewa\u0142am si\u0119 jednak, \u017ce … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-6110","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6110","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6110"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6110\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6115,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6110\/revisions\/6115"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6110"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6110"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6110"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}