{"id":6443,"date":"2022-03-07T21:31:10","date_gmt":"2022-03-07T20:31:10","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=6443"},"modified":"2022-03-07T21:31:10","modified_gmt":"2022-03-07T20:31:10","slug":"narodziny-narodu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=6443","title":{"rendered":"Narodziny narodu"},"content":{"rendered":"

Drodzy moi: nie b\u0119d\u0119 si\u0119 powtarza\u0107 w deklaracjach i o\u015bwiadczeniach. P\u00f3jd\u0119 swoj\u0105 w\u0142asn\u0105, pozytywistyczn\u0105 drog\u0105 – obja\u015bniaj\u0105c, przypominaj\u0105c, t\u0142umacz\u0105c – \u017ceby\u015bmy wszyscy mieli co zbiera\u0107 i do czego wraca\u0107, kiedy koszmar si\u0119 sko\u0144czy. Wspomnienie tego koncertu, przynajmniej moim zdaniem, dobrze si\u0119 wpisuje w obecn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Kiedy\u015b ju\u017c pisa\u0142am o wybranych cz\u0119\u015bciach Mojej ojczyzny <\/em>Smetany: w tym eseju kr\u00f3tki opis ca\u0142o\u015bci wraz z t\u0142em historycznym. Orkiestr\u0105 NOSPR 29 pa\u017adziernika ubieg\u0142ego roku dyrygowa\u0142 Pinchas Steinberg.<\/p>\n

***<\/p>\n

By\u0142a to bardzo d\u0142uga wiosna. Zacz\u0119\u0142a si\u0119 w lutym 1848 roku \u2013 od przypadkowej kuli wystrzelonej podczas jednej z demonstracji na ulicach Pary\u017ca. T\u0142um wyszed\u0142 na ulice w imi\u0119 obrony praw robotnik\u00f3w i zmiany dotychczasowej ordynacji wyborczej. Kiedy pad\u0142 strza\u0142, wojsko otworzy\u0142o ogie\u0144 do manifestant\u00f3w. Zacz\u0119\u0142a si\u0119 rewolucja lutowa, kt\u00f3ra poci\u0105gn\u0119\u0142a za sob\u0105 p\u00f3\u0142toraroczn\u0105 lawin\u0119 zryw\u00f3w w ca\u0142ej Europie, nazwan\u0105 p\u00f3\u017aniej Wiosn\u0105 Lud\u00f3w. Ogniska gniewu rozpala\u0142y si\u0119 tak\u017ce w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach Cesarstwa Austriackiego. W pierwszych dniach czerwca 1848, zanim jeszcze dosz\u0142o do star\u0107 ulicznych w Pradze, otwarto obrady Zjazdu S\u0142owia\u0144skiego \u2013 na we\u0142tawskiej \u201eWyspie Farbiarzy\u201d, a \u015bci\u015blej w pa\u0142acu \u017dof\u00edn, nazwanym na cze\u015b\u0107 arcyksi\u0119\u017cny Zofii, matki cesarza Franciszka J\u00f3zefa. Na czele spotkania reprezentant\u00f3w stan\u0119li dwaj zwolennicy austroslawizmu: kurator lwowskiego Ossolineum Jerzy Henryk Lubomirski oraz Franti\u0161ek Palack\u00fd, ojciec czeskiej historiografii i jeden z najwybitniejszych przedstawicieli czeskiego odrodzenia narodowego. Zjazd sko\u0144czy\u0142 si\u0119 przedwcze\u015bnie z powodu wybuchu powstania. Uczestnikom wydano polecenie natychmiastowego opuszczenia miasta. Lubomirskiego aresztowano.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Jerzy Henryk Lubomirski. Litografia Josefa Kriehubera na podstawie dagerotypu z 1847 roku. Ze zbior\u00f3w Albertiny w Wiedniu<\/p>\n

Od tamtej pory, wci\u0105\u017c jeszcze nieoficjalnie, wysepk\u0119 zacz\u0119to nazywa\u0107 Slovansk\u00fdm ostrovem, czyli Wysp\u0105 S\u0142owia\u0144sk\u0105. Zbudowany dziesi\u0119\u0107 lat przed Zjazdem pa\u0142ac \u017dof\u00edn przeistoczy\u0142 si\u0119 z miejsca wytwornych rozrywek i spotka\u0144 towarzyskich w pr\u0119\u017cny o\u015brodek kultury i ku\u017ani\u0119 czeskiej to\u017csamo\u015bci narodowej. Szczeg\u00f3ln\u0105 popularno\u015bci\u0105 cieszy\u0142y si\u0119 koncerty: wyst\u0119powali tu mi\u0119dzy innymi Liszt, Berlioz, Czajkowski i Wagner. W 1878 roku zorganizowano w \u017dof\u00ednie pierwszy monograficzny koncert utwor\u00f3w Dvo\u0159\u00e1ka. Prawykonanie ca\u0142o\u015bci cyklu M\u00e1 vlast <\/em>Bed\u0159icha Smetany, kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 5 listopada 1882 roku, pod batut\u0105 zaprzyja\u017anionego z kompozytorem Adolfa \u010cecha, przerodzi\u0142o si\u0119 w huczn\u0105 manifestacj\u0119 czeskiego patriotyzmu.<\/p>\n

Kompozycja ma jednak d\u0142u\u017csz\u0105 histori\u0119: poszczeg\u00f3lne cz\u0119\u015bci powstawa\u0142y w sumie pi\u0119\u0107 lat, mi\u0119dzy 1874 a 1879 rokiem, i ka\u017cda z nich mia\u0142a oddzieln\u0105 premier\u0119. W sze\u015bciu cz\u0142onach Mojej ojczyzny<\/em> Smetana po\u0142\u0105czy\u0142 charakterystyczn\u0105 dla jego p\u00f3\u017anej tw\u00f3rczo\u015bci \u201eczesko\u015b\u0107\u201d z estetyk\u0105 Lisztowskich poemat\u00f3w symfonicznych i Wagnerowsk\u0105 technik\u0105 motyw\u00f3w przewodnich \u2013 po to, by opowiedzie\u0107 muzyk\u0105 o kraju, kt\u00f3ry coraz \u015bmielej torowa\u0142 sobie drog\u0119 do utraconej niepodleg\u0142o\u015bci. Przedstawi\u0142 jego legendy, histori\u0119 i krajobrazy: prastary Wyszehrad, kr\u00f3lewsk\u0105 We\u0142taw\u0119, nieul\u0119k\u0142\u0105 wojowniczk\u0119 \u0160\u00e1rk\u0119, czeskie \u0142\u0105ki i gaje, miasto Tabor i \u015bpi\u0105cych we wn\u0119trzu pobliskiej g\u00f3ry Blan\u00edk rycerzy \u015bwi\u0119tego Wac\u0142awa. Tylko pierwszy z poemat\u00f3w uda\u0142o mu si\u0119 doko\u0144czy\u0107 przed wyst\u0105pieniem objaw\u00f3w post\u0119puj\u0105cej i nieodwracalnej g\u0142uchoty. Pracuj\u0105c nad We\u0142taw\u0105 <\/em>cierpia\u0142 ju\u017c na niezno\u015bne b\u00f3le g\u0142owy i szumy w uszach, kt\u00f3re pr\u00f3bowa\u0142 u\u015bmierzy\u0107 d\u0142ugimi spacerami nad rzek\u0105. Ch\u0142on\u0105\u0142 pi\u0119kno pejza\u017cu, odp\u0119dza\u0142 natr\u0119tne my\u015bli i komponowa\u0142 w marszu. By\u0107 mo\u017ce dlatego druga cz\u0119\u015b\u0107 cyklu wci\u0105\u017c pozostaje jednym z najbardziej sugestywnych przyk\u0142ad\u00f3w malarstwa d\u017awi\u0119kowego, pokrywaj\u0105cym si\u0119 co do joty z opisem samego Smetany. To istotnie muzyczny obraz rzeki \u201epocz\u0105wszy od dw\u00f3ch ma\u0142ych \u017ar\u00f3de\u0142ek, Zimnej i Ciep\u0142ej We\u0142tawy, a\u017c do po\u0142\u0105czenia obydwu w jeden nurt: poprzez lasy i \u0142\u0105ki, przez krainy, gdzie odbywa si\u0119 ch\u0142opskie wesele i taniec rusa\u0142ek w blasku ksi\u0119\u017cyca. Na pobliskich ska\u0142ach wznosz\u0105 si\u0119 zamki, pa\u0142ace i ruiny dawnych budowli. Rzeka wije si\u0119 przez \u015awi\u0119toja\u0144skie Wodospady, potem rozlewa si\u0119 coraz szerzej, dociera do Pragi, przep\u0142ywa obok Wyszehradu, po czym niknie w oddali, ko\u0144cz\u0105c sw\u00f3j bieg w nurtach \u0141aby\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Tu\u017c przed wybuchem rozruch\u00f3w w Pradze: msza w Zielone \u015awi\u0105tki 12 czerwca 1848 roku na Ko\u0144skim Targu (obecnie Plac Wac\u0142awa)<\/p>\n

Podobnie jak We\u0142tawa <\/em>\u0142\u0105czy si\u0119 w ca\u0142o\u015b\u0107 z poprzedzaj\u0105cym j\u0105 Wyszehradem<\/em>, tak dwie ostatnie cz\u0119\u015bci cyklu, T\u00e1bor<\/em> i Blan\u00edk<\/em>, uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w sp\u00f3jn\u0105 narracj\u0119 o przebudzeniu, potrzebie reformy i nadziei na ostateczne zwyci\u0119stwo. Miasto Hradi\u0161t\u011b przemianowali na T\u00e1bor husyci, kt\u00f3rzy przybyli tam po ucieczce z Pragi w 1420 roku i do ko\u0144ca wojen husyckich g\u0142osili has\u0142a gruntownej reorganizacji stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych. Ich apele nie straci\u0142y na aktualno\u015bci. Gdyby podczas walki o s\u0142uszn\u0105 spraw\u0119 ojczyzna znalaz\u0142a si\u0119 w potrzebie, przyjd\u0105 jej w sukurs blaniccy rycerze pod wodz\u0105 \u015bwi\u0119tego Wac\u0142awa: g\u00f3ra si\u0119 otworzy, konni rusz\u0105 do boju i wespr\u0105 spragnionych niepodleg\u0142o\u015bci Czech\u00f3w. Spo\u015br\u00f3d ca\u0142ego cyklu tylko Z czeskich \u0142\u0105k i gaj\u00f3w <\/em>nie opowiada \u017cadnej historii. Trzecia cz\u0119\u015b\u0107, \u0160\u00e1rka<\/em>, nawi\u0105zuje do legendy o czeskiej Amazonce, przybocznej Vlasty, kt\u00f3rej uda\u0142o si\u0119 zaprowadzi\u0107 na tych ziemiach kr\u00f3tkotrwa\u0142e rz\u0105dy kobiecej r\u0119ki.<\/p>\n

Najs\u0142ynniejszy motyw muzyczny pojawia si\u0119 we wspomnianej ju\u017c We\u0142tawie <\/em>\u2013 pobrzmiewa w nim echo dzieci\u0119cej piosenki Ko\u010dka leze d\u00edrou<\/em>, kt\u00f3ra dotar\u0142a do Czech okr\u0119\u017cn\u0105 drog\u0105, prowadz\u0105c\u0105 wstecz a\u017c do szesnastowiecznego w\u0142oskiego madryga\u0142u La Mantovana. <\/em>Z tego samego \u017ar\u00f3d\u0142a wywodzi si\u0119 flamandzka pie\u015b\u0144 Ik zag Cecilia komen<\/em>, szkocka My mistress is prettie<\/em>, tradycyjna szwedzka piosenka Ack V\u00e4rmeland, du skona<\/em> i rumu\u0144ska przy\u015bpiewka Carul cu boi<\/em>, kt\u00f3ra z kolei da\u0142a pocz\u0105tek hymnowi Izraela Hatikwa<\/em> i polskiej pie\u015bni powsta\u0144czej Pod Krakowem czarna rola<\/em>. Nie spos\u00f3b przewidzie\u0107, w jak\u0105 stron\u0119 potoczy\u0142yby si\u0119 obrady Zjazdu S\u0142owia\u0144skiego w 1848 roku, gdyby nie przerwa\u0142y ich rozruchy na ulicach Pragi. Dyskusje by\u0142y pono\u0107 \u017carliwe, droga do porozumienia daleka i wyboista. Wprawdzie 8 czerwca zaproponowano utworzenie federacji S\u0142owian, a uczestnicy spotkania jeszcze tego samego dnia og\u0142osili Manifest do Lud\u00f3w Europy<\/em>, a w nim deklaracj\u0119, \u017ce \u201emy S\u0142owianie pot\u0119piamy i odpychamy z wzgard\u0105 wszelk\u0105 w\u0142adz\u0119 przemocy, kt\u00f3ra obok prawa osobn\u0105 jeszcze chce zachowa\u0107 wol\u0119 sw\u0105 i utrzyma\u0107; odrzucamy wszelkie przywileje, wszelkie maj\u0105tk\u00f3w prawa i tytu\u0142y, nie mniej wszelkie polityczne r\u00f3\u017cnice stan\u00f3w, a domagamy si\u0119 natomiast bezwarunkowej r\u00f3wno\u015bci w obliczu prawa; \u017c\u0105damy r\u00f3wnego wymiaru praw i powinno\u015bci dla ka\u017cdego; gdziekolwiek w\u015br\u00f3d milion\u00f3w cho\u0107by jeden tylko rodzi\u0142 si\u0119 niewolnikiem, tam niemasz jeszcze prawdziwej wolno\u015bci. Tak wi\u0119c \u2014 Wolno\u015b\u0107, R\u00f3wno\u015b\u0107 i Braterstwo wszystkich cz\u0142onk\u00f3w politycznego spo\u0142ecze\u0144stwa, jako przed lat tysi\u0105cem, tak i po dzi\u015b dzie\u0144 s\u0105 znowu has\u0142em naszem\u201d. Has\u0142a delegat\u00f3w na praski Zjazd pozosta\u0142y jednak \u00a0w sferze utopii.<\/p>\n

W pa\u0142acu \u017dof\u00edn wykie\u0142kowa\u0142o jednak ziarenko bardziej realistycznej idei: lokalnej wolno\u015bci, miejscowego braterstwa, podstawowej r\u00f3wno\u015bci. Czescy uczeni, pisarze i ludzie sztuki mozolnie k\u0142adli fundamenty pod odrodzenie niewielkiego narodu, zjednoczonego wsp\u00f3lnot\u0105 znajomego pejza\u017cu, oswojonej kultury i bliskiej sercu historii. Smetana po\u0142o\u017cy\u0142 w tym dziele niema\u0142\u0105 zas\u0142ug\u0119, komponuj\u0105c swoje ostatnie arcydzie\u0142o \u2013 wykonane po raz pierwszy w miejscu, kt\u00f3re w oczach jego rodak\u00f3w uros\u0142o do rangi symbolu. <\/em>I mimochodem zjednoczy\u0142 ca\u0142y \u015bwiat, kt\u00f3ry w motywach Mojej ojczyzny <\/em>potrafi wychwyci\u0107 echa w\u0142asnych hymn\u00f3w, pie\u015bni i dzieci\u0119cych rymowanek. Wyros\u0142ych z jednego pnia, jako przed lat tysi\u0105cem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Drodzy moi: nie b\u0119d\u0119 si\u0119 powtarza\u0107 w deklaracjach i o\u015bwiadczeniach. P\u00f3jd\u0119 swoj\u0105 w\u0142asn\u0105, pozytywistyczn\u0105 drog\u0105 – obja\u015bniaj\u0105c, przypominaj\u0105c, t\u0142umacz\u0105c – \u017ceby\u015bmy wszyscy mieli co zbiera\u0107 i do czego wraca\u0107, kiedy koszmar si\u0119 sko\u0144czy. Wspomnienie tego koncertu, przynajmniej moim zdaniem, dobrze si\u0119 wpisuje w obecn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Kiedy\u015b ju\u017c pisa\u0142am o wybranych cz\u0119\u015bciach Mojej ojczyzny Smetany: w … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["entry","post","publish","author-mangusta","post-6443","format-standard","category-miscellanea"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6443","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6443"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6443\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6446,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6443\/revisions\/6446"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6443"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6443"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6443"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}