{"id":6478,"date":"2022-03-27T21:28:06","date_gmt":"2022-03-27T19:28:06","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=6478"},"modified":"2022-03-27T21:28:06","modified_gmt":"2022-03-27T19:28:06","slug":"przebudzenie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=6478","title":{"rendered":"Przebudzenie"},"content":{"rendered":"

Na tym przedwio\u015bniu jezioro Ha\u0144cza prawie ju\u017c ca\u0142kiem odmarz\u0142o, wi\u0119c b\u0119dzie o \u017cabach. Czule i z sympati\u0105 do tych p\u0142az\u00f3w, czego nauczy\u0142am si\u0119 mi\u0119dzy innymi z lektury ksi\u0105\u017cek Alfreda Brehma, XIX-wiecznego niemieckiego zoologa, dyrektora Zoo w Hamburgu i za\u0142o\u017cyciela berli\u0144skiego akwarium. Jego monumentalne dzie\u0142o Tierleben <\/em>ukazywa\u0142o si\u0119 w Polsce wielokrotnie – po raz pierwszy w przek\u0142adzie Wincentego Niewiadomskiego, popularyzatora nauk przyrodniczych i wybitnego szachisty, kt\u00f3ry – niestety – przeszed\u0142 do historii z ca\u0142kiem innego powodu: jako ojciec zab\u00f3jcy prezydenta Narutowicza. Z \u017byciem zwierz\u0105t<\/em> zapozna\u0142am si\u0119 w innym t\u0142umaczeniu, autorstwa niestrudzonego Jana \u017babi\u0144skiego. To on przepi\u0119knie spolszczy\u0142 pe\u0142ne zapa\u0142u obserwacje Brehma na temat \u017cab wodnych: „Pod\u0105\u017canie (…) jednego osobnika w stron\u0119 pokarmu powoduje, \u017ce ca\u0142e \u017cabie towarzystwo po\u015bpiesza r\u00f3wnie\u017c ku temu samemu celowi. Ale z drugiej strony skoro tylko jedna skoczy w ucieczce do wody, w\u00f3wczas wszystkie inne te\u017c natychmiast kryj\u0105 si\u0119 na wi\u0119kszych g\u0142\u0119boko\u015bciach, a z chwil\u0105 gdy kt\u00f3ra\u015b z nich zacznie rechota\u0107, w jej \u015blady jedna za drug\u0105 p\u00f3jd\u0105 inne, a\u017c wreszcie ha\u0142asuj\u0105 ju\u017c wszystkie. Jednak niech tylko kt\u00f3ra\u015b zaniepokojona nagle przerwie sw\u00f3j koncert – jak uci\u0105\u0142 zamilknie natychmiast reszta orkiestry. Takie zachowanie dowodzi, \u017ce \u017caby zwracaj\u0105 na siebie wzajemn\u0105 uwag\u0119, a wi\u0119c w pewnym sensie tworz\u0105 jedno\u015b\u0107, przynale\u017c\u0105c do wsp\u00f3lnej zbiorowo\u015bci. Mamy tu zatem do czynienia z pierwszym stopniem \u017cycia spo\u0142ecznego w \u015bwiecie zwierz\u0119cym, gdzie pojedynczy osobnik w swym post\u0119powaniu kieruje si\u0119 zachowaniem ca\u0142ej grupy”.<\/p>\n

Nad Ha\u0144cz\u0105 budzi\u0142y si\u0119 w\u0142a\u015bnie z zimowego letargu \u017caby trawne, u kt\u00f3rych – zdaniem Brehma – „niemal\u017ce nie spos\u00f3b stwierdzi\u0107 istnienia czego\u015b w rodzaju wi\u0119zi spo\u0142ecznej. (…) [\u017baba trawna] wa\u0142\u0119sa si\u0119 swobodnie to tu, to tam po okolicy, b\u0119d\u0105c cz\u0119sto na du\u017cym obszarze jedynym przedstawicielem swego gatunku. (…) Co prawda w stawach i jeziorach silniejsza od niej \u017caba wodna zatruwa jej \u017cycie i wkr\u00f3tce ponownie przep\u0119dza z wody, wobec czego, cho\u0107 oba te gatunki zasiedlaj\u0105 te same obszary, to jednak nie wyst\u0119puj\u0105 nigdy razem na mniejszym terytorium \u017cyciowym, na przyk\u0142ad w ma\u0142ej ka\u0142u\u017cy”. \u017baby trawne wa\u0142\u0119sa\u0142y si\u0119 w tym roku po suwalskich \u015bcie\u017ckach i szosach w ca\u0142kiem poka\u017anej liczbie – wolne przynajmniej od zagro\u017ce\u0144 ze strony \u017cab wodnych, kt\u00f3re nie lubi\u0105 marcowych przymrozk\u00f3w i wychodz\u0105 z mu\u0142owych kryj\u00f3wek dopiero na prze\u0142omie kwietnia i maja.<\/p>\n

\u017baby trawne pe\u0142zn\u0105 na gody niestrudzenie, lecz p\u00f3\u0142przytomnie, przez co nieraz gin\u0105 pod butami przechodni\u00f3w i ko\u0142ami samochod\u00f3w. Czasem tury\u015bci skracaj\u0105 im drog\u0119 do wody: o ile zdo\u0142aj\u0105 przem\u00f3c wstr\u0119t, wzi\u0105\u0107 do r\u0119ki zimne, o\u015bliz\u0142e zwierz\u0105tko i przenie\u015b\u0107 je w bezpieczniejsze miejsce. Odraza do \u017cab i ropuch, kojarzonych w ludowych wierzeniach z czarami i \u015bmierci\u0105, wydawa\u0142a si\u0119 zawsze tak naturalna, \u017ce nawet dawni t\u0142umacze braci Grimm nie zadawali sobie trudu, by z\u0142agodzi\u0107 co drastyczniejsze fragmenty ba\u015bni z udzia\u0142em tych stworze\u0144. Chyba musia\u0142am wpierw przeczyta\u0107 Brehma, bo w dzieci\u0144stwie bardzo si\u0119 przej\u0119\u0142am losem \u017cabiego kr\u00f3la, kt\u00f3ry przemieni\u0142 si\u0119 w pi\u0119knego kr\u00f3lewicza dopiero w\u00f3wczas, gdy kr\u00f3lewna cisn\u0119\u0142a nim z ca\u0142ych si\u0142 o \u015bcian\u0119.<\/p>\n

Dopiero teraz rozumiem mora\u0142 tej ba\u015bni. \u017beby co\u015b zmieni\u0107, trzeba wstrz\u0105sn\u0105\u0107 \u015bwiatem. Oby\u015bmy zn\u00f3w nie zaspali gdzie\u015b w przydennym mule.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Wszystkie zdj\u0119cia: Dorota Kozi\u0144ska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na tym przedwio\u015bniu jezioro Ha\u0144cza prawie ju\u017c ca\u0142kiem odmarz\u0142o, wi\u0119c b\u0119dzie o \u017cabach. Czule i z sympati\u0105 do tych p\u0142az\u00f3w, czego nauczy\u0142am si\u0119 mi\u0119dzy innymi z lektury ksi\u0105\u017cek Alfreda Brehma, XIX-wiecznego niemieckiego zoologa, dyrektora Zoo w Hamburgu i za\u0142o\u017cyciela berli\u0144skiego akwarium. Jego monumentalne dzie\u0142o Tierleben ukazywa\u0142o si\u0119 w Polsce wielokrotnie – po raz pierwszy w … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-6478","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6478","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6478"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6478\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6484,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6478\/revisions\/6484"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6478"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6478"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6478"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}