{"id":648,"date":"2015-07-27T15:26:21","date_gmt":"2015-07-27T13:26:21","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=648"},"modified":"2015-07-28T12:31:02","modified_gmt":"2015-07-28T10:31:02","slug":"o-holender","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=648","title":{"rendered":"O Holender…*"},"content":{"rendered":"

Nie zapomnia\u0142am. Zastanawia\u0142am si\u0119, jak to ugry\u017a\u0107, od 6 czerwca, czyli od dnia, w kt\u00f3rym Der fliegende Holl\u00e4nder<\/i> poszed\u0142 we Wroc\u0142awiu w drugiej obsadzie. Jako tak zwane megawidowisko operowe na wodzie, w ramach tamtejszego letniego festiwalu, pod mniej celnym, za to ugruntowanym tradycj\u0105 lwowskiej premiery tytu\u0142em Lataj\u0105cy Holender<\/em>. Duma\u0142am nad t\u0105 plenerow\u0105 imprez\u0105 prawie dwa miesi\u0105ce, a to z kilku powod\u00f3w. Po pierwsze, z zasady unikam tego rodzaju „event\u00f3w”, kt\u00f3re z regu\u0142y niewiele maj\u0105 wsp\u00f3lnego z prze\u017cyciem czysto muzycznym, ale tym razem si\u0119 z\u0142ama\u0142am, bo przecie\u017c Wagner. Po drugie, da\u0142am pierwsze\u0144stwo angielskiemu Tristanowi<\/em>, kt\u00f3ry okaza\u0142 si\u0119 dla mnie prze\u017cyciem tak piorunuj\u0105cym, nie tylko pod wzgl\u0119dem muzycznym, \u017ce d\u0142ugo musia\u0142am dochodzi\u0107 do siebie. Po trzecie, wroc\u0142awskie przedstawienie dostarczy\u0142o mi tylu refleksji, przewa\u017cnie nieweso\u0142ych, \u017ce postanowi\u0142am odczeka\u0107, a\u017c emocje opadn\u0105 i zyskam odrobin\u0119 dystansu. Niestety, niewiele pomog\u0142o.<\/p>\n

Prosz\u0119 mnie \u017ale nie zrozumie\u0107. Nie uwa\u017cam, \u017ce opera jest sztuk\u0105 przeznaczon\u0105 wy\u0142\u0105cznie dla znawc\u00f3w i erudyt\u00f3w, kt\u00f3rzy wys\u0142ysz\u0105 ka\u017cdy fa\u0142sz, dostrzeg\u0105 ka\u017cde odst\u0119pstwo od stylu i wyczuj\u0105 ka\u017cdy zgrzyt koncepcji re\u017cyserskiej. Wr\u0119cz przeciwnie, o \u017cywotno\u015bci tej formy przes\u0105dzaj\u0105 g\u0142\u00f3wnie zwykli zjadacze chleba. Cho\u0107 mo\u017cna ich z grubsza podzieli\u0107 na widz\u00f3w naiwnych, z\u0142aknionych wzruszaj\u0105cych, prosto opowiedzianych historii w mo\u017cliwie efektownym opakowaniu, oraz publiczno\u015b\u0107 id\u0105c\u0105 z tak zwanym duchem czasu, kt\u00f3ra w operze szuka przede wszystkim g\u0142o\u015bnych nazwisk i czytelnych odniesie\u0144 do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, obydwie te grupy reprezentuj\u0105 dwie strony tego samego medalu – odbiorc\u0119 w gruncie rzeczy gnu\u015bnego, niech\u0119tnego samodzielnej eksploracji dzie\u0142a, podatnego na wszelkie sugestie z zewn\u0105trz. Tak by\u0142o zawsze, tak b\u0119dzie i w przysz\u0142o\u015bci. S\u0119k w tym, \u017ce polityka polskich teatr\u00f3w operowych coraz bardziej wyostrza podzia\u0142 na rzekomych konserwatyst\u00f3w i rzekomych post\u0119powc\u00f3w. Dzi\u0119ki tej bezpiecznej strategii zawsze zyska czyj\u015b poklask – albo przedstawicieli klasy na dorobku, kt\u00f3rzy z braku prawdziwych tradycji mieszcza\u0144skich buduj\u0105 now\u0105 polsk\u0105 klas\u0119 \u015bredni\u0105 w\u0142a\u015bciwie od zera, niekoniecznie odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do w\u0142a\u015bciwych wzorc\u00f3w, albo przedstawicieli nowej elity, kszta\u0142tuj\u0105cych swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 na gruzach etosu dawnej inteligencji, kt\u00f3ra kiedy\u015b zbyt pochopnie uzna\u0142a, \u017ce wszytki ludzkie frasunki umie wykorzeni\u0107, a cz\u0142owieka tylko nie w anio\u0142a odmieni\u0107. Tyle \u017ce cierpi na tym Bogu ducha winna opera. Z jednej strony skansen, z drugiej weneckie biennale, a po\u015brodku przepa\u015b\u0107, kt\u00f3rej wkr\u00f3tce ju\u017c nikt nie zdo\u0142a zape\u0142ni\u0107. Zw\u0142aszcza \u017ce inicjatywy prawdziwych zapale\u0144c\u00f3w – wy\u015bmienicie nieraz wykszta\u0142conych i wra\u017cliwych muzyk\u00f3w, zdolnych i my\u015bl\u0105cych re\u017cyser\u00f3w – zbywa si\u0119 w mediach kr\u00f3tkimi wzmiankami, oddaj\u0105c \u0142amy i czas antenowy wygodnym pewniakom, opatrzonym zawczasu plakietk\u0105 „najwi\u0119kszego wydarzenia sezonu”. <\/span><\/p>\n

\"Holender<\/a><\/p>\n

Lataj\u0105cy Holender<\/em> – widok og\u00f3lny. Fot. Marek Grotowski.<\/p>\n

Wroc\u0142awski Holender <\/em>uplasowa\u0142 si\u0119 w nurcie skansenowym – bezpieczniejszym i gwarantuj\u0105cym szeroki odd\u017awi\u0119k w\u015br\u00f3d potencjalnych sponsor\u00f3w, kt\u00f3rzy w Polsce z kultur\u0105 wysok\u0105 maj\u0105 z regu\u0142y na bakier. Przepis na sukces jest w tym przypadku do\u015b\u0107 prosty: zamiast scenografii dajemy efektowny antura\u017c w postaci dw\u00f3ch nieruchomych, wbitych w scen\u0119 \u017caglowc\u00f3w, re\u017cyseri\u0119 \u015bwiate\u0142 zast\u0119pujemy o\u015bwietleniem dyskotekowym opartym na trybie CMYK (z pomini\u0119ciem czarnego), kostiumy szyjemy jak zawsze, czyli na mod\u0142\u0119, kt\u00f3ra niewyrobionemu odbiorcy na pierwszy rzut oka skojarzy si\u0119 z oper\u0105, w scenach zbiorowych dajemy balet, a wszelkie niedor\u00f3bki re\u017cyserskie pokrywamy efektami specjalnymi w postaci kolorowych rozbryzg\u00f3w fontanny na Pergoli przy Hali Stulecia. Trudno zreszt\u0105 m\u00f3wi\u0107 o niedor\u00f3bkach re\u017cyserskich, skoro Waldemar Zawodzi\u0144ski zafundowa\u0142 nam spoiler ju\u017c w I akcie, ubieraj\u0105c \u017ceglarzy Holendra w maski z trupich czaszek, w trzecim za\u015b przeoczy\u0142, \u017ce marynarzy nale\u017ca\u0142oby ze wzgl\u0119d\u00f3w dramaturgicznych podzieli\u0107 na dwa p\u00f3\u0142ch\u00f3ry. Utyskiwanie na brak jakiejkolwiek chemii mi\u0119dzy Sent\u0105 a Holendrem (chyba \u017ce uzna\u0107 za takow\u0105 trzymanie si\u0119 obojga na bezpieczny dystans i obrzucanie spojrzeniami, jakich nie powstydzi\u0142aby si\u0119 sama Meduza) by\u0142oby w tej sytuacji oznak\u0105 recenzenckiej ma\u0142ostkowo\u015bci.<\/p>\n

\"Holender<\/a><\/p>\n

Scena z I aktu. W \u015brodku nieprzeczuwaj\u0105cy niczego Sternik (Igor Stroin). Fot. Marek Grotowski.<\/p>\n

Jak takie przedstawienie ocenia\u0107 pod wzgl\u0119dem muzycznym, dalipan, nie mam poj\u0119cia. O tym, \u017ce \u015bpiewanie do mikroport\u00f3w stanowi kategori\u0119 ca\u0142kiem odr\u0119bn\u0105, przekona\u0142am si\u0119 na spektaklu Anio\u0142\u00f3w w Ameryce<\/em>, kiedy po awarii jednego z tych urz\u0105dze\u0144 sopranistka urz\u0105dzi\u0142a nam kr\u00f3tki pokaz kina niemego. Z pewno\u015bci\u0105 \u017caden z wokalist\u00f3w uwzgl\u0119dnionych w drugiej obsadzie nie mia\u0142 ani specjalnej ochoty, ani specjalnych umiej\u0119tno\u015bci, by wyst\u0119powa\u0107 w repertuarze Wagnerowskim. W najlepszym razie by\u0142o wi\u0119c przyzwoicie (co dotyczy mi\u0119dzy innymi Grzegorza Szostaka w partii Dalanda), w najgorszym – zgodnie z moimi oczekiwaniami (co dotyczy odtw\u00f3rcy roli tytu\u0142owej Bogus\u0142awa Szynalskiego). O brzmieniu orkiestry akompaniuj\u0105cej \u015bpiewakom pod batut\u0105 Ewy Michnik, schowanej pod czym\u015b, co przypomina\u0142o tunel do uprawy warzyw, wola\u0142abym te\u017c si\u0119 nie wypowiada\u0107. Wspomn\u0119 tylko, \u017ce gra\u0142a w zaskakuj\u0105co dobrze dobranych tempach, cho\u0107 nie jestem pewna, czy nie wynika\u0142y one przypadkiem z troski o szybki i bezpieczny powr\u00f3t widz\u00f3w do domu. W ka\u017cdym razie tempa z pewno\u015bci\u0105 przys\u0142u\u017cy\u0142y si\u0119 solistom i doda\u0142y lekko\u015bci partiom ch\u00f3ru, kt\u00f3ry ku mojemu zaskoczeniu okaza\u0142 si\u0119 bohaterem wieczoru. Niczemu za to nie przys\u0142u\u017cy\u0142a si\u0119 skandaliczna decyzja, \u017ceby jedyn\u0105 przerw\u0119 urz\u0105dzi\u0107 w po\u0142owie drugiego aktu, po scenie z Erykiem, w samym \u015brodku pochodu harmonicznego w orkiestrze.<\/p>\n

O dziwo, od pewnego momentu cierpia\u0142am mniej, ni\u017c si\u0119 spodziewa\u0142am. Przekonawszy si\u0119, \u017ce ani tu zatka\u0107 uszu, ani tym bardziej zamkn\u0105\u0107 oczu, podda\u0142am si\u0119 piknikowej atmosferze wiosennego festynu, odgrywaj\u0105c sobie i od\u015bpiewuj\u0105c tego Holendra <\/em>we w\u0142asnej g\u0142owie. Z tego wszystkiego a\u017c si\u0119 wzruszy\u0142am w finale, wyobraziwszy sobie, jak po\u0142\u0105czone dusze Senty i nieszcz\u0119snego Tu\u0142acza ulatuj\u0105 w niebo ze s\u0142upem pod\u015bwietlonej na zielono wody z fontanny. Pomog\u0142a znajomo\u015b\u0107 libretta i didaskali\u00f3w, bo z koncepcji Zawodzi\u0144skiego nijak nie da\u0142oby si\u0119 tego wywnioskowa\u0107. Podejrzewam, \u017ce mniej wyluzowani mi\u0142o\u015bnicy Wagnera musieli prze\u017cywa\u0107 katusze.<\/p>\n

\"Holender<\/a><\/p>\n

Holender (Bogus\u0142aw Szynalski) i zastyg\u0142y w wymownym ge\u015bcie Daland (Grzegorz Szostak). Fot. Marek Grotowski.<\/p>\n

\u017beby to jeszcze by\u0142o tanie przedsi\u0119wzi\u0119cie. \u017beby dawa\u0142o nadziej\u0119, \u017ce do kasy teatru sp\u0142yn\u0105 wi\u0119ksze pieni\u0105dze na realizacj\u0119 ambitnych inicjatyw muzycznych, rozbudow\u0119 i unowocze\u015bnienie infrastruktury, za\u017cegnanie konflikt\u00f3w w\u015br\u00f3d coraz bardziej sfrustrowanych cz\u0142onk\u00f3w zespo\u0142u. Niestety, jest tajemnic\u0105 Poliszynela, \u017ce spektakle plenerowe Opery Wroc\u0142awskiej kosztuj\u0105 olbrzymie jak na jej bud\u017cet pieni\u0105dze. \u017beby urz\u0105dza\u0107 zapieraj\u0105ce dech w piersiach megaprodukcje pod go\u0142ym niebem, trzeba mie\u0107 tyle kasy, co festiwal w Bregencji. \u017beby urz\u0105dza\u0107 letnie spektakle na najwy\u017cszym poziomie muzycznym, trzeba mie\u0107 tyle zapa\u0142u, wiedzy i wra\u017cliwo\u015bci, co wspominani ju\u017c kilkakrotnie wariaci z Longborough, na czele z samym w\u0142a\u015bcicielem teatru, kt\u00f3ry na wie\u015b\u0107, \u017ce dyrygent chce mie\u0107 fos\u0119 orkiestrow\u0105 jak w Bayreuth, pono\u0107 sam zakasa\u0142 r\u0119kawy i rzuci\u0142 si\u0119 z \u0142opat\u0105 robi\u0107 podkop pod scen\u0105. Wroc\u0142awianom brakuje wszystkiego. Atmosfera w Operze jest ju\u017c napi\u0119ta do granic mo\u017cliwo\u015bci, o czym \u015bwiadcz\u0105 internetowe reakcje na niedawn\u0105 decyzj\u0119 Ewy Michnik, kt\u00f3ra z\u0142o\u017cy\u0142a w biurze Marsza\u0142ka Wojew\u00f3dztwa Dolno\u015bl\u0105skiego wniosek o odwo\u0142anie swojego zast\u0119pcy Janusza S\u0142oniowskiego, zarzucaj\u0105c mu nadu\u017cycia finansowe, kt\u00f3rych dopu\u015bci\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy innymi przez „przekroczenie za\u0142o\u017conego bud\u017cetu produkcji kostium\u00f3w”, w\u0142a\u015bnie do\u00a0Holendra<\/em>, oraz „pomijanie kierownika technicznego w pracach nad kosztorysami”. P\u00f3\u017aniej wycofa\u0142a zarzuty i zaproponowa\u0142a zast\u0119pcy odej\u015bcie za porozumieniem stron, z powodu rzekomej „utraty zaufania”. \u0179le to rokuje na nadchodz\u0105cy sezon, ostatni za dyrekcji Michnik, kt\u00f3r\u0105 przed dwudziestu laty witano we Wroc\u0142awiu z otwartymi ramionami – i s\u0142usznie, bo z pocz\u0105tku si\u0119 wydawa\u0142o, \u017ce przekszta\u0142ci wroc\u0142awsk\u0105 scen\u0119 w pr\u0119\u017cny, ambitny o\u015brodek operowy, atrakcyjny tak\u017ce dla przybysz\u00f3w z zewn\u0105trz. Czy w Polsce zawsze musi by\u0107 jak w tym dowcipie o wi\u0119\u017aniu, kt\u00f3ry dosta\u0142 do zamkni\u0119tej celi dwie kule do zabawy i po jakim\u015b czasie si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce jedn\u0105 zepsu\u0142, a drug\u0105 zgubi\u0142? <\/span><\/p>\n

* Tytu\u0142 zawdzi\u0119czam Stanis\u0142awowi Suchorze, m\u0142odemu mened\u017cerowi z agencji Sonora Music, kt\u00f3ry zapewne przeczyta ten wpis z op\u00f3\u017anieniem, bo w\u0142a\u015bnie podr\u00f3\u017cuje po Azji \u015arodkowej. Ten spontaniczny okrzyk wyrwa\u0142 mu si\u0119 z piersi na widok pierwszych zdj\u0119\u0107 ze spektaklu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie zapomnia\u0142am. Zastanawia\u0142am si\u0119, jak to ugry\u017a\u0107, od 6 czerwca, czyli od dnia, w kt\u00f3rym Der fliegende Holl\u00e4nder poszed\u0142 we Wroc\u0142awiu w drugiej obsadzie. Jako tak zwane megawidowisko operowe na wodzie, w ramach tamtejszego letniego festiwalu, pod mniej celnym, za to ugruntowanym tradycj\u0105 lwowskiej premiery tytu\u0142em Lataj\u0105cy Holender. Duma\u0142am nad t\u0105 plenerow\u0105 imprez\u0105 prawie dwa … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-648","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/648","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=648"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/648\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":658,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/648\/revisions\/658"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=648"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=648"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=648"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}