{"id":6558,"date":"2022-05-08T18:59:25","date_gmt":"2022-05-08T16:59:25","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=6558"},"modified":"2022-05-17T12:18:31","modified_gmt":"2022-05-17T10:18:31","slug":"tam-gdzie-kwitna-roze-i-dzwieki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=6558","title":{"rendered":"Tam, gdzie kwitn\u0105 r\u00f3\u017ce i d\u017awi\u0119ki"},"content":{"rendered":"

Jak powiedzia\u0142 kiedy\u015b Javier Mar\u00edas, Madryt panicznie si\u0119 boi, \u017ce nie zd\u0105\u017cy powiedzie\u0107 wszystkiego. Do stolicy Hiszpanii zawsze wpada\u0142am jak po ogie\u0144. Tym razem przysz\u0142o mi w niej sp\u0119dzi\u0107 nieomal tydzie\u0144, w towarzystwie przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy znaj\u0105 to miasto jak w\u0142asn\u0105 kiesze\u0144 \u2013 a Madryt i tak szturcha\u0142 mnie pod \u017cebro, pokazywa\u0142 nieznane zau\u0142ki, kaza\u0142 si\u0119 gubi\u0107 w t\u0142umie na El Rastro, objada\u0107 \u015blimakami w g\u0119stym bulionie z szynki i chorizo, ch\u0142on\u0105\u0107 aromat w pe\u0142ni ju\u017c rozkwit\u0142ych r\u00f3\u017c w parku Retiro. Rzecz jasna, Madryt nie by\u0142by sob\u0105, gdyby nie przypomnia\u0142 mi jeszcze przed wyjazdem, \u017ceby zajrze\u0107 w kwietniowy repertuar Teatro Real. Z kt\u00f3rego ostatecznie wybra\u0142am dwie pozycje \u2013 mniej i bardziej oczywist\u0105 \u2013 nie spodziewaj\u0105c si\u0119 jednak, \u017ce obydwa spektakle oka\u017c\u0105 si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em niespodzianek i dadz\u0105 mi asumpt do nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 przemy\u015ble\u0144 i refleksji.<\/p>\n

Katalo\u0144ski zesp\u00f3\u0142 Agrupaci\u00f3n Se\u00f1or Serrano, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy w swoich spektaklach elementy performansu, ta\u0144ca, sztuki wideo oraz interaktywnych dzia\u0142a\u0144 scenicznych, wyst\u0119powa\u0142 ju\u017c wielokrotnie przed polsk\u0105 publiczno\u015bci\u0105, mi\u0119dzy innymi w ramach lubelskich Konfrontacji Teatralnych i festiwalu Kontrapunkt w Szczecinie. O Teatro de La Abad\u00eda, gdzie odby\u0142a si\u0119 premiera ich najnowszego przedsi\u0119wzi\u0119cia Extinci\u00f3n<\/em>, by\u0142o u nas g\u0142o\u015bno w roku 2010, przy okazji wystawienia Ko\u0144c\u00f3wki <\/em>Becketta w re\u017cyserii Krystiana Lupy (z muzyk\u0105 Paw\u0142a Szyma\u0144skiego) \u2013 przedstawienia, gdzie w posta\u0107 Hamma wcieli\u0142 si\u0119 sam Jos\u00e9 Luis G\u00f3mez, dla mnie pami\u0119tny z filmu Z przewi\u0105zanymi oczami <\/em>Saury, dla m\u0142odszych widz\u00f3w by\u0107 mo\u017ce ze Sk\u00f3ry, w kt\u00f3rej \u017cyj\u0119 <\/em>Almod\u00f3vara. To on w\u0142a\u015bnie, w 1995 roku, powo\u0142a\u0142 do istnienia to swoiste laboratorium teatralne \u2013 w kaplicy oraz w auli dawnej \u017ce\u0144skiej szko\u0142y z internatem, kompleksu wzniesionego w latach czterdziestych ubieg\u0142ego wieku w p\u00f3\u017anym stylu art d\u00e9co \u2013 i wci\u0105\u017c niestrudzenie dogl\u0105da wszystkich realizowanych w nim inicjatyw.<\/p>\n

Grupa Se\u00f1or Serrano od lat eksploruje temat post\u0119puj\u0105cej destrukcji \u015brodowiska naturalnego w powi\u0105zaniu z nieod\u0142\u0105czn\u0105 od tej katastrofy tragedi\u0105 ludzko\u015bci. Tym razem jednak postanowi\u0142a sprz\u0119gn\u0105\u0107 t\u0119 wizj\u0119 z muzyk\u0105 katalo\u0144skiego benedyktyna Joana Cererolsa, \u00a0wykonywan\u0105 na \u017cywo przez cz\u0142onk\u00f3w ch\u00f3ru Teatro Real oraz instrumentalist\u00f3w zespo\u0142u Nereydas pod dyrekcj\u0105 Javiera Ulisesa Ill\u00e1na. Wyb\u00f3r artyst\u00f3w pad\u0142 na dwie msze Cererolsa, spopularyzowane w \u015bwiecie iberyjskim dzi\u0119ki pami\u0119tnym nagraniom La Capella Reial de Catalunya pod dyrekcj\u0105 Jordiego Savalla: Missa de Batalla<\/em>, upami\u0119tniaj\u0105c\u0105 zwyci\u0119stwo wojsk hiszpa\u0144skich i odzyskanie kontroli nad Neapolem w 1648 roku, po niespe\u0142na rocznym epizodzie niepodleg\u0142ej Republiki Neapolita\u0144skiej, oraz nieco p\u00f3\u017aniejsz\u0105 Missa pro defunctis<\/em>, po\u015bwi\u0119con\u0105 ofiarom epidemii d\u017cumy, kt\u00f3ra w latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XVII wieku zdziesi\u0105tkowa\u0142a ludno\u015b\u0107 Barcelony.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Extinci\u00f3n<\/em>. Marcel Borr\u00e0s. Fot. Teatro de La Abad\u00eda<\/p>\n

\u00c0lex Serrano i Pau Palacios \u2013 re\u017cyser i dramaturg Extinci\u00f3n <\/em>\u2013 jak zwykle zarzucili sp\u00f3jn\u0105, linearn\u0105 narracj\u0119 na rzecz lu\u017anych dygresji. Od wyprawy konkwistadora Francisca de Orellana w poszukiwaniu legendarnej krainy El Dorado po nielegaln\u0105 \u2013 ze wzgl\u0119du na wojn\u0119 domow\u0105 \u2013 eksploatacj\u0119 kongijskich z\u0142\u00f3\u017c koltanu, wsp\u00f3\u0142czesnego \u201ez\u0142ota\u201d, niezb\u0119dnego mi\u0119dzy innymi do produkcji smartfon\u00f3w. Od rozwa\u017ca\u0144 filozof\u00f3w i medyk\u00f3w o siedlisku ludzkiej duszy po dylematy zwi\u0105zane ze sztuczn\u0105 inteligencj\u0105. Wszystko splata si\u0119 i przenika jak we \u015bnie: d\u0142o\u0144 zanurzona w czarnej glebie lasu amazo\u0144skiego wy\u0142awia stamt\u0105d telefon kom\u00f3rkowy, d\u0142o\u0144 zanurzona w ciele zmar\u0142ego uwalnia z jego trzewi p\u0142ynne z\u0142oto. Niszczycielski fanatyzm idzie r\u0119ka w r\u0119k\u0119 z orgi\u0105 konsumpcjonizmu. Wszystkie te obrazy, generowane in situ<\/em> przy wsp\u00f3\u0142udziale trojga performer\u00f3w \u2013 Carloty Grau, Marcela Borr\u00e0sa i samego Serrano \u2013 przetwarzane i rzutowane na ekran w g\u0142\u0119bi sceny, obudzi\u0142y we mnie niejasne wspomnienia skandalizuj\u0105cego Golgota Picnic <\/em>Rodriga Garc\u00edi. W przeciwie\u0144stwie do wi\u0119kszo\u015bci moich polskich koleg\u00f3w po fachu widzia\u0142am tamten spektakl na \u017cywo, nie dozna\u0142am zgorszenia, zosta\u0142am jednak w poczuciu, \u017ce kto\u015b tam wywa\u017ca\u0142 otwarte drzwi. Podobne wra\u017cenie zrobi\u0142a na mnie Extinci\u00f3n <\/em>\u2013 chwilami sugestywna, cz\u0119\u015bciej jednak grz\u0119zn\u0105ca w chaosie bez\u0142adnych skojarze\u0144, niepotrzebnie ods\u0142aniaj\u0105ca sceniczn\u0105 \u201ekuchni\u0119\u201d kosztem magii teatru. T\u0119 ostatni\u0105 poczu\u0142am dopiero w finale, w przewrotnej scenie odkupienia ludzko\u015bci przez ofiar\u0119 jej konsumpcyjnego szale\u0144stwa. Konwulsyjny taniec na d\u017awi\u0119kach Agnus Dei<\/em> z Missa de Batalla <\/em>(fenomenalna Carlota Grau) odby\u0142 si\u0119 w deszczu \u015bwie\u017cego popcornu, sypi\u0105cego si\u0119 z rozpalonych, wisz\u0105cych nad scen\u0105 \u201ekadzielnic\u201d. Zn\u00f3w o\u017cy\u0142y wspomnienia Golgota Picnic<\/em>: ma\u015blana wo\u0144 bu\u0142eczek Garc\u00edi, symbolizuj\u0105cych rozmno\u017cenie chleba ponad potrzeb\u0119, zla\u0142a mi si\u0119 w jedno z ma\u015blanym aromatem pra\u017conej kukurydzy \u2013 kadzid\u0142em w XXI-wiecznej \u015bwi\u0105tyni powszechnego rozpasania. Metafora mo\u017ce niezbyt odkrywcza, ale wreszcie czytelna.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Extinci\u00f3n<\/em>. Carlota Grau. Fot. Teatro de La Abad\u00eda<\/p>\n

Niestety, poza tym jednym wyj\u0105tkiem dzia\u0142ania teatralne nie sz\u0142y w parze z narracj\u0105 mszy Cererolsa. Po cz\u0119\u015bci to wina og\u00f3lnej koncepcji, spychaj\u0105cej muzyk\u00f3w na dalszy plan wobec performer\u00f3w, przede wszystkim jednak samego wykonania. O ile instrumentali\u015bci z zespo\u0142u Nereydas sprawili si\u0119 bez zarzutu, cho\u0107 ich subtelne, stylowe granie cz\u0119sto nik\u0142o w g\u0142\u0119bi sceny, o tyle ch\u00f3rzystom Teatro Real zabrak\u0142o woli albo umiej\u0119tno\u015bci, by wnikn\u0105\u0107 w specyficzny idiom katalo\u0144skiego kompozytora. Szwankowa\u0142a intonacja, zabrak\u0142o niuans\u00f3w dynamicznych, w niepewnym i cz\u0119sto niepi\u0119knym \u015bpiewie przepad\u0142y zar\u00f3wno smaczki polich\u00f3ralnej faktury Missa de Batalla<\/em>, jak i szorstki ascetyzm Missa pro defunctis<\/em>, w kt\u00f3rej Cererols \u015bwiadomie nawi\u0105za\u0142 do p\u00f3\u017anorenesansowej retoryki dzie\u0142 Tom\u00e1sa Luisa de Victorii.<\/p>\n

Extincion <\/em>potraktowa\u0142am zatem jako ciekawy, cho\u0107 nie w pe\u0142ni udany eksperyment performatywny, wi\u0119ksze nadzieje pok\u0142adaj\u0105c w inscenizatorach i wykonawcach Wesela Figara <\/em>na g\u0142\u00f3wnej scenie Teatro Real. Pierwotnie mia\u0142a to by\u0107 premiera nowej wizji re\u017cyserskiej Lotte de Beer, zrealizowanej w koprodukcji z festiwalem w Aix-en-Provence, ale ju\u017c w grudniu ubieg\u0142ego roku zapad\u0142a decyzja o zast\u0105pieniu kontrowersyjnej i, delikatnie rzecz ujmuj\u0105c, niezbyt udanej produkcji Holenderki wznowieniem g\u0142o\u015bnego spektaklu Clausa Gutha z 2006 roku. Salzburska inscenizacja Gutha wzbudzi\u0142a kiedy\u015b skrajne reakcje, przez wielu krytyk\u00f3w potraktowana jako zamach na Mozartowskie arcydzie\u0142o. Od\u015bwie\u017cona po latach, sk\u0142ania do konkluzji, \u017ce zamachu na u\u015bwi\u0119con\u0105 tradycj\u0119 interpretacyjn\u0105 dokona\u0142 w\u00f3wczas nie tyle re\u017cyser, co dyrygent w osobie Nikolausa Harnoncourta. To on, przy wydatnej wsp\u00f3\u0142pracy Gutha, wydoby\u0142 z partytury Wesela <\/em>niespodziewane akcenty groteski i tragizmu, podparte wyrazist\u0105 gr\u0105 aktorsk\u0105 \u015bpiewak\u00f3w i klarown\u0105, ascetyczn\u0105 scenografi\u0105 Christiana Schmidta.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Wesele Figara. <\/em>Julie Fuchs (Zuzanna) i Andr\u00e9 Schouen (Hrabia). Fot. Javier del Real<\/p>\n

W madryckim przedstawieniu akcenty zn\u00f3w si\u0119 odrobin\u0119 poprzesuwa\u0142y, a ca\u0142o\u015b\u0107, zw\u0142aszcza na tle p\u00f3\u017aniejszych inscenizacji Gutha w Wiedniu i Frankfurcie, sprawi\u0142a wra\u017cenie uj\u0119cia nieomal klasycznego, w przewa\u017caj\u0105cej mierze zgodnego z intencjami tw\u00f3rc\u00f3w. Dopiero teraz doceni\u0142am celno\u015b\u0107 zwierciadlanego podzia\u0142u przestrzeni scenicznej na \u201eprzyziemn\u0105\u201d cz\u0119\u015b\u0107 pod schodami, niedosi\u0119\u017cne dla maluczkich pi\u0119tro, gdzie wst\u0119p ma tylko najbli\u017csze otoczenie hrabiowskiej pary, oraz niejednoznaczne p\u00f3\u0142pi\u0119tro, obszar dzia\u0142a\u0144 wykraczaj\u0105cych poza granice konwencji, kt\u00f3rych natury mo\u017cemy si\u0119 tylko domy\u015bla\u0107. Zn\u00f3w oniemia\u0142am z podziwu nad precyzj\u0105 niemej k\u0142\u00f3tni Hrabiny i Hrabiego przy wt\u00f3rze marsza weselnego w III akcie. Znacznie przychylniej potraktowa\u0142am wprowadzenie dodatkowej postaci Anio\u0142a (Uli Kirsch), kt\u00f3ry w koncepcji Gutha jest nie tylko przegranym Kupidynem, ale te\u017c alter ego <\/em>naiwnego, dr\u0119czonego burz\u0105 hormon\u00f3w Cherubina.<\/p>\n

Ma ten spektakl swoje mielizny, na tyle jednak nieliczne, by nie zaburza\u0107 toku narracji i prowokowa\u0107 widowni\u0119 nie tylko do refleksji, ale i gromkich wybuch\u00f3w \u015bmiechu. Uj\u0119cie ca\u0142o\u015bci pod batut\u0105 Ivora Boltona pod pewnymi wzgl\u0119dami odpowiada mi bardziej ni\u017c mroczna interpretacja Harnoncourta. Bolton prowadzi Wesele <\/em>pewn\u0105 r\u0119k\u0105, unika zbyt dosadnych kontrast\u00f3w tempa, k\u0142adzie za to mocny nacisk na ekspresj\u0119, wydobywaj\u0105c z faktury mn\u00f3stwo niedocenianych detali (m.in. pysznie zaakcentowane przednutki w partiach fagot\u00f3w i oboj\u00f3w we wspomnianym ju\u017c marszu weselnym). Pomaga te\u017c \u015bpiewakom, a tych w s\u0142yszanej przeze mnie pierwszej obsadzie mia\u0142 doprawdy znakomitych \u2013 na czele z ol\u015bniewaj\u0105c\u0105 postaciowo i niebywale muzykaln\u0105 Julie Fuchs (Zuzanna), obdarzon\u0105 ruchliwym sopranem o pi\u0119knej srebrzystej barwie. Urod\u0105 g\u0142osu niewiele jej ust\u0119powa\u0142a, a si\u0142\u0105 wyrazu i dojrza\u0142o\u015bci\u0105 interpretacji w melancholijnej arii \u201eDove sono\u201d nawet j\u0105 przewy\u017cszy\u0142a Marie Jos\u00e9 Moreno w partii Hrabiny. Dawno nie by\u0142o dw\u00f3ch tak m\u0105drze zestawionych baryton\u00f3w w g\u0142\u00f3wnych rolach m\u0119skich: czerstwego, \u017cywio\u0142owego, zabarwionego charakterystyczn\u0105 plebejsk\u0105 nut\u0105 u Vita Priante (Figaro) i szlachetnego, aksamitnego, nieodparcie uwodzicielskiego w \u015bpiewie Andr\u00e9 Schouena (Hrabia). Lekki, jedwabisty, dobrze prowadzony mezzosopran Rachael Wilson brzmia\u0142 wprawdzie zbyt kobieco jak na spodenkow\u0105 rol\u0119 Cherubina, \u015bpiewaczka zamaskowa\u0142a jednak ten mankament brawurowym aktorstwem. W rolach drugoplanowych szczeg\u00f3lnie zapad\u0142a mi w pami\u0119\u0107 wyrazista, obdarzona niezwyk\u0142\u0105 vis comica <\/em>Monica Baccelli w partii Marcelliny i znakomity francuski tenor charakterystyczny Christophe Mortagne jako Basilio.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Wesele Figara. <\/em>Scena z IV aktu. Fot. Javier del Real<\/p>\n

Dziwnie si\u0119 teraz je\u017adzi po operowym \u015bwiecie. Ka\u017cdy d\u017awi\u0119k, ka\u017cdy gest i ka\u017cdy obraz ch\u0142onie si\u0119 ca\u0142ym sob\u0105, analizuje i rozwa\u017ca: na wypadek, gdyby miniona podr\u00f3\u017c mia\u0142a okaza\u0107 si\u0119 t\u0105 ostatni\u0105. A potem si\u0119 o tym pisze. Z pasj\u0105, ale i z poczucia obowi\u0105zku, bo \u2013 \u017ceby zn\u00f3w odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do s\u0142\u00f3w Mar\u00edasa \u2013 \u015bwiat zale\u017cy od swych opowiadaczy. R\u00f3wnie\u017c ten zakl\u0119ty w operze.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jak powiedzia\u0142 kiedy\u015b Javier Mar\u00edas, Madryt panicznie si\u0119 boi, \u017ce nie zd\u0105\u017cy powiedzie\u0107 wszystkiego. Do stolicy Hiszpanii zawsze wpada\u0142am jak po ogie\u0144. Tym razem przysz\u0142o mi w niej sp\u0119dzi\u0107 nieomal tydzie\u0144, w towarzystwie przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy znaj\u0105 to miasto jak w\u0142asn\u0105 kiesze\u0144 \u2013 a Madryt i tak szturcha\u0142 mnie pod \u017cebro, pokazywa\u0142 nieznane zau\u0142ki, kaza\u0142 si\u0119 … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-6558","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6558","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6558"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6558\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6581,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6558\/revisions\/6581"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6558"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6558"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6558"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}