{"id":6570,"date":"2022-05-15T18:57:32","date_gmt":"2022-05-15T16:57:32","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=6570"},"modified":"2022-05-15T18:57:32","modified_gmt":"2022-05-15T16:57:32","slug":"piesni-wygnania-piesni-madrosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=6570","title":{"rendered":"Pie\u015bni wygnania, pie\u015bni m\u0105dro\u015bci"},"content":{"rendered":"

Szanowni Pa\u0144stwo, wreszcie mo\u017cna si\u0119 z czego\u015b cieszy\u0107 i czym\u015b pochwali\u0107. Jak informuje na swojej stronie Zwi\u0105zek Kompozytor\u00f3w Polskich, „dnia 9 maja 2022 Jury w sk\u0142adzie: Zygmunt Krauze (przewodnicz\u0105cy), Rafa\u0142 Augustyn, Beata Boles\u0142awska-Lewandowska, Mieczys\u0142aw Kominek, Tadeusz Wielecki i Ma\u0142gorzata Wo\u017ana-Stankiewicz przyzna\u0142o Doroczne Nagrody Zwi\u0105zku Kompozytor\u00f3w Polskich na rok 2022. Laureatami Nagr\u00f3d zostali: Jerzy Kornowicz \u2013 za wybitn\u0105 kreatywno\u015b\u0107 artystyczn\u0105 oraz nadzwyczajn\u0105 aktywno\u015b\u0107 w dzia\u0142aniach na rzecz \u015brodowiska ZKP i ca\u0142ej kultury polskiej. Dorota Kozi\u0144ska \u2013 za bogat\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 krytyczn\u0105, eseistyczn\u0105 i translatorsk\u0105, obejmuj\u0105c\u0105 rozleg\u0142e obszary muzyki, ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem\u00a0 teatru muzycznego”.<\/p>\n

Upi\u00f3r tak si\u0119 ucieszy\u0142 i tak pochwali\u0142 Wsp\u00f3\u0142laureata, \u017ce zamiast wybra\u0107 si\u0119 na Festiwal Katowice Kultura Natura, pojecha\u0142 z przyjaci\u00f3\u0142mi nad ukochane jezioro Majcz. Nie przepu\u015bci jednak okazji, by zaprosi\u0107 swoich Czytelnik\u00f3w na jutrzejszy koncert The Naghash Ensemble (16 maja o 19.30 w siedzibie NOSPR), a na zach\u0119t\u0119 opublikowa\u0107 esej na marginesie tego wydarzenia. Prosz\u0119 przybywa\u0107 t\u0142umnie i cieszy\u0107 si\u0119 dalej wraz ze mn\u0105.<\/p>\n

***<\/p>\n

Histori\u0119 Ormian mierzy si\u0119 miar\u0105 czasu, t\u0119sknoty i cierpienia. Czasu liczonego w tysi\u0105clecia, niezale\u017cnie od tego, czy za \u017ar\u00f3d\u0142o dziejowej chwa\u0142y uzna\u0107 osiedlenie pierwszych plemion protoormia\u0144skich na Wy\u017cynie Arme\u0144skiej, co najmniej kilkaset lat przed powstaniem staro\u017cytnego pa\u0144stwa Urartu, kt\u00f3re Herodot zwa\u0142 krain\u0105 Alarod\u00f3w; ekspansj\u0119 Wielkiej Armenii za czas\u00f3w panowania dynastii Artaksyd\u00f3w; czy te\u017c dzia\u0142alno\u015b\u0107 apostolsk\u0105 Grzegorza O\u015bwieciciela, dzi\u0119ki kt\u00f3rej kr\u00f3l Tiridates III uczyni\u0142 Armeni\u0119 najstarszym chrze\u015bcija\u0144skim pa\u0144stwem \u015bwiata \u2013 w 301 roku, prawie sto lat przed wprowadzeniem dekret\u00f3w teodozja\u0144skich w Cesarstwie Rzymskim i nieomal siedem wiek\u00f3w przed chrystianizacj\u0105 pa\u0144stwa Piast\u00f3w. T\u0119sknoty mierzonej wysoko\u015bci\u0105 masywu Ararat, symbolu narodu ormia\u0144skiego, miejsca, gdzie \u201emiesi\u0105ca si\u00f3dmego, siedemnastego dnia miesi\u0105ca arka osiad\u0142a na g\u00f3rach\u201d, a kt\u00f3re dzi\u015b, przy pi\u0119knej pogodzie, Ormianie mog\u0105 podziwia\u0107 z oddali, znalaz\u0142o si\u0119 bowiem na terytorium obcego pa\u0144stwa. Cierpienia, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 codzienno\u015bci\u0105 ormia\u0144skich uchod\u017ac\u00f3w i wygna\u0144c\u00f3w co najmniej od upadku kr\u00f3lestwa Cylicji u schy\u0142ku \u015bredniowiecza a\u017c po czystki i pogromy z ostatnich lat panowania imperium osma\u0144skiego \u2013 i zago\u015bci\u0142o na sta\u0142e w j\u0119zyku, mi\u0119dzy innymi w czu\u0142ym grzeczno\u015bciowym zwrocie \u201ecawyt tanem\u201d (\u201edaj mi ponie\u015b\u0107 sw\u00f3j b\u00f3l\u201d).<\/p>\n

Widmo ca\u0142kowitej zag\u0142ady wisia\u0142o nad Armeni\u0105 przez tysi\u0105ce lat. Ormianie, podbijani przez mameluk\u00f3w, Turk\u00f3w, Pers\u00f3w i Rosjan, tysi\u0105cami gin\u0119li, umierali z g\u0142odu i chor\u00f3b, kryli si\u0119 w niedost\u0119pnych g\u00f3rach, wybierali \u017cycie w diasporze. Derenik Demirczian, jeden z najwybitniejszych ormia\u0144skich pisarzy XX wieku \u2013 urodzony w gruzi\u0144skim dzi\u015b, ale wci\u0105\u017c zamieszkanym g\u0142\u00f3wnie przez Ormian mie\u015bcie Achalkalaki, wykszta\u0142cony w szwajcarskiej Genewie, z czasem zaw\u0142aszczony wraz z ca\u0142ym dorobkiem przez Zwi\u0105zek Radziecki \u2013 pisa\u0142 o swoim narodzie z gorzk\u0105 ironi\u0105 i sarkazmem, \u017ce tak niewielki, a nikt w \u015bwiecie mu nie dor\u00f3wna ogromem prze\u017cytych nieszcz\u0119\u015b\u0107; \u017ce tylko dwa uczucia s\u0105 mu ca\u0142kowicie obce \u2013 szcz\u0119\u015bcie i rozpacz \u2013 to pierwsze, bo nie p\u00f3jdzie na \u017caden kompromis, to drugie, bo nie zdo\u0142a porzuci\u0107 nadziei. Zwornikiem to\u017csamo\u015bci Ormian jest wielowiekowa, przekazywana z pokolenia na pokolenie tradycja: odr\u0119bny j\u0119zyk, w\u0142asny alfabet, wo\u017cone po \u015bwiecie ksi\u0119gi, pami\u0119\u0107 czas\u00f3w minionych i \u015bwietno\u015bci Ormia\u0144skiego Ko\u015bcio\u0142a Apostolskiego. Demirczian prowadzi dalej sw\u00f3j ci\u0105g paradoks\u00f3w: \u201eMo\u017cna im spali\u0107 pola, mo\u017cna rozgrabi\u0107 ich dobytek \u2013 nie b\u0119dzie z tym wi\u0119kszego k\u0142opotu. Ale nie daj Bo\u017ce, by jaka\u015b obca armia wa\u017cy\u0142a si\u0119 pl\u0105drowa\u0107 ich ko\u015bcio\u0142y. Wychodz\u0105 wtedy, obdarci, ze swoich nor, dzier\u017c\u0105c wid\u0142y i topory, gotowi zgin\u0105\u0107 za kamienn\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119 i wiar\u0119, o kt\u00f3rej przypomn\u0105 sobie znowu przy okazji nast\u0119pnego najazdu. Ormianie nie tyle czcz\u0105 Boga, co darz\u0105 uwielbieniem sw\u00f3j Ko\u015bci\u00f3\u0142\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Mkrticz Nagasz<\/p>\n

I maj\u0105 po temu wa\u017ckie powody. To w tych kamiennych, \u015bredniowiecznych \u015bwi\u0105tyniach rodzi\u0142y si\u0119 najwi\u0119ksze z arcydzie\u0142 poezji staroormia\u0144skiej, mi\u0119dzy innymi Ksi\u0119ga \u015bpiew\u00f3w \u017ca\u0142obliwych <\/em>\u015bwi\u0119tego Grzegorza z Nareku, \u201eormia\u0144skiego Eckharta\u201d, przez wieki wydawana i rozpowszechniana niemal w ka\u017cdej kolonii diaspory, oraz poemat teologiczny Jezus, Syn jedyny Ojca <\/em>patriarchy Nersesa IV Wdzi\u0119cznego, por\u00f3wnywany z p\u00f3\u017aniejsz\u0105 o stulecie tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Dantego. To w klasztorach i war\u017caranach, czyli kolegiach przyklasztornych, powstawa\u0142y najstarsze ormia\u0144skie poezje \u015bwieckie. W jednej z takich szk\u00f3\u0142, nieopodal dzisiejszej granicy z Turcj\u0105, uczy\u0142 si\u0119 Kostandin Erznkaci, jeden z pierwszych Ormian s\u0142awi\u0105cych w swych wierszach pi\u0119kno natury i kobiecego cia\u0142a, wygnaniec w\u015br\u00f3d swoich, t\u0119piony za butne wyznanie, \u017ce w swej zmys\u0142owej poezji jest tylko ziemskim naczyniem, przez kt\u00f3re przemawia duch Bo\u017cy. M\u0142odszy o stulecie Mkrticz Nagasz, arcybiskup Amidy i duchowy przyw\u00f3dca Ormian w Mezopotamii, piewca tu\u0142aczy takich jak on sam, przep\u0119dzony z miasta za wybudowanie ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3rego kopu\u0142a wznios\u0142a si\u0119 wy\u017cej ni\u017c iglice s\u0105siednich meczet\u00f3w, pisa\u0142 z gorycz\u0105 o \u201epr\u00f3\u017cno\u015bci \u015bwiata\u201d, zepsuciu obyczaj\u00f3w, tragicznym losie ormia\u0144skich uchod\u017ac\u00f3w, dziesi\u0105tkowanych przez n\u0119dz\u0119, Czarn\u0105 \u015amier\u0107 i fataln\u0105 t\u0119sknot\u0119.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

The Naghash Ensemble. Fot. naghashensemble.com<\/p>\n

Erznkaci pochyla\u0142 si\u0119 nad pi\u0119knem kwiat\u00f3w, rozkwitaj\u0105cych \u201eze smutku ziemi\u201d. Nagasz por\u00f3wnywa\u0142 wygna\u0144c\u00f3w do ptak\u00f3w, kt\u00f3re od\u0142\u0105czy\u0142y od stada i nie mog\u0105 znale\u017a\u0107 spoczynku. Kompozytor John Hodian, urodzony w Stanach Zjednoczonych potomek ocala\u0142ych z ludob\u00f3jczej rzezi w latach 1915-17, kiedy imperium osma\u0144skie postanowi\u0142o wydrze\u0107 Ormian \u201ejak j\u0105trz\u0105cy cier\u0144 z tureckiego serca\u201d, sam si\u0119 czuje jak wsp\u00f3\u0142czesny garib<\/em>, wieczny tu\u0142acz, kt\u00f3ry na pr\u00f3\u017cno szuka po \u015bwiecie domu. Je\u015bli gdzie\u015b go znajduje, to w ormia\u0144skiej poezji, ubieranej przez niego w muzyk\u0119 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 wszystko, co w drodze spami\u0119ta\u0142a i pods\u0142ucha\u0142a diaspora ormia\u0144skich wygna\u0144c\u00f3w: rodzimy folklor, zachodni\u0105 klasyk\u0119, jazz, rock i postminimalizm. Dzi\u015b ta skarga d\u017awi\u0119czy w nas g\u0142o\u015bniej ni\u017c kiedykolwiek i coraz nam bli\u017cej do s\u0142\u00f3w Nagasza, kt\u00f3ry przestrzega\u0142, \u017ce wszyscy jeste\u015bmy wygna\u0144cami, a naszym jedynym schronieniem jest \u017cycie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Szanowni Pa\u0144stwo, wreszcie mo\u017cna si\u0119 z czego\u015b cieszy\u0107 i czym\u015b pochwali\u0107. Jak informuje na swojej stronie Zwi\u0105zek Kompozytor\u00f3w Polskich, „dnia 9 maja 2022 Jury w sk\u0142adzie: Zygmunt Krauze (przewodnicz\u0105cy), Rafa\u0142 Augustyn, Beata Boles\u0142awska-Lewandowska, Mieczys\u0142aw Kominek, Tadeusz Wielecki i Ma\u0142gorzata Wo\u017ana-Stankiewicz przyzna\u0142o Doroczne Nagrody Zwi\u0105zku Kompozytor\u00f3w Polskich na rok 2022. Laureatami Nagr\u00f3d zostali: Jerzy Kornowicz \u2013 … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-6570","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6570","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6570"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6570\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6573,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6570\/revisions\/6573"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6570"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6570"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6570"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}