{"id":6703,"date":"2022-07-10T23:24:36","date_gmt":"2022-07-10T21:24:36","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=6703"},"modified":"2022-07-11T18:53:49","modified_gmt":"2022-07-11T16:53:49","slug":"trzeba-zabliznic-te-rane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=6703","title":{"rendered":"Trzeba zabli\u017ani\u0107 t\u0119 ran\u0119"},"content":{"rendered":"

W 1979 roku, w przedmowie do wydanego kilka lat p\u00f3\u017aniej S\u0142ownika mit\u00f3w i tradycji kultury<\/em>, W\u0142adys\u0142aw Kopali\u0144ski bi\u0142 na alarm, \u017ce \u201ewarunki \u017cycia wsp\u00f3\u0142czesnego (\u2026) coraz bardziej oddalaj\u0105 nas od naszego dziedzictwa kulturowego\u201d. Dalej wyja\u015bnia\u0142, \u017ce \u00f3w \u201eproces rwania si\u0119 wi\u0119zi kultury\u201d zaburza nie tylko to\u017csamo\u015b\u0107, lecz i zdolno\u015b\u0107 uczestniczenia w zbiorowej \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej. Wielki erudyta i niestrudzony leksykograf zmar\u0142 w 2007 roku, w wieku bez ma\u0142a stu lat. Zawsze by\u0142 pesymist\u0105, ale nawet on nie przypuszcza\u0142, \u017ce wspomniany proces tak szale\u0144czo przy\u015bpieszy w ostatnich dekadach, u progu najpot\u0119\u017cniejszego za \u017cywej pami\u0119ci kryzysu kultury zachodniej. Ucieczka od cierpienia i t\u0119sknota za bezpowrotnie utraconym \u015bwiatem przyzwyczaje\u0144 budzi coraz silniejszy g\u0142\u00f3d niewiedzy, wyzwala agresj\u0119, zniech\u0119ca do my\u015blenia.<\/p>\n

Z tym wi\u0119kszym podziwem obserwuj\u0119 inicjatywy teatr\u00f3w operowych, kt\u00f3re w powszechnym zalewie bylejako\u015bci si\u0119gaj\u0105 po utwory zmuszaj\u0105ce do g\u0142\u0119bszego wysi\u0142ku intelektualnego, wyj\u015bcia poza stref\u0119 komfortu, wnikliwszej refleksji nad szwankuj\u0105cym mechanizmem dziedziczenia kultury. Z podobnym kryzysem \u2013 na wielu p\u0142aszczyznach \u2013 \u015bwiat mierzy\u0142 si\u0119 cho\u0107by na prze\u0142omie XIX i XX wieku. Powolna agonia my\u015blenia romantycznego i bolesne narodziny modernizmu zostawi\u0142y po sobie kilka arcydzie\u0142, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie teraz, w dobie narastaj\u0105cych konflikt\u00f3w, uwi\u0105du etyki, wiary i nadziei, trzeba nie tylko przypomina\u0107, ale te\u017c poddawa\u0107 pod wsp\u00f3\u0142czesny os\u0105d, szuka\u0107 w nich sedna, a zarazem unika\u0107 pokusy przeinaczania go na w\u0142asne potrzeby.<\/p>\n

Takim w\u0142a\u015bnie utworem jest Umar\u0142e miasto <\/em>Korngolda, o kt\u00f3rym pisa\u0142am ju\u017c kilkakrotnie, \u017ce jest metafor\u0105 wychodzenia z \u017ca\u0142oby, szczeg\u00f3lnie dobitn\u0105 w kontek\u015bcie premiery dwa lata po zako\u0144czeniu Wielkiej Wojny. \u017be bohaterem zar\u00f3wno Bruges-la-Morte<\/em> Georges\u2019a Rodenbacha, jak i libretta opery, kt\u00f3re Korngold i jego ojciec oparli na sztuce Le mirage, <\/em>zaadaptowanej na scen\u0119 przez samego autora noweli, nie jest cz\u0142owiek, lecz Brugia \u2013 \u00a0\u201eWenecja P\u00f3\u0142nocy\u201d, kr\u00f3lestwo \u015bredniowiecznych bankier\u00f3w i sukiennik\u00f3w, miasto Memlinga i Van Eycka \u2013 kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a umiera\u0107 ju\u017c na pocz\u0105tku XVI wieku, kiedy kana\u0142y zaros\u0142y mu\u0142em, przeganiaj\u0105c kupc\u00f3w i rzemie\u015blnik\u00f3w do odleg\u0142ej o niespe\u0142na sto kilometr\u00f3w Antwerpii. Bruges-la-Morte<\/em> uchodzi za jedno z najwi\u0119kszych arcydzie\u0142 symbolizmu. Bez niego nie by\u0142oby \u015amierci w Wenecji<\/em> Manna, by\u0107 mo\u017ce Ulissesa<\/em> Joyce\u2019a, zdaniem niekt\u00f3rych tak\u017ce Wyjechali <\/em>Sebalda. Umar\u0142a Brugia jest tak\u017ce kobiet\u0105, kt\u00f3ra u Rodenbacha wp\u0119dzi owdowia\u0142ego m\u0119\u017cczyzn\u0119 w szale\u0144stwo i nak\u0142oni go do morderstwa. U Korngolda otworzy mu we \u015bnie wrota do innego \u015bwiata, zainicjuje katabaz\u0119, z kt\u00f3rej \u2013 podobnie jak Orfeusz \u2013 bohater wr\u00f3ci samotnie, niemniej got\u00f3w przepracowa\u0107 gorzk\u0105 strat\u0119 i p\u00f3j\u015b\u0107 dalej w niepewn\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n

Umar\u0142e miasto <\/em>nie bez powodu bywa zestawiane z Kobiet\u0105 bez cienia<\/em>. Z regu\u0142y jednak s\u0105 to por\u00f3wnania krzywdz\u0105ce, rozwijane w kontek\u015bcie rzekomej \u201ewt\u00f3rno\u015bci\u201d opery m\u0142odziutkiego Korngolda wobec dorobku starszego o ponad trzydzie\u015bci lat Ryszarda Straussa. Tymczasem najistotniejszym w\u0105tkiem \u0142\u0105cz\u0105cym obydwa te trudne i przez lata zaniedbane dzie\u0142a jest nadzieja \u2013 w przypadku Straussa na op\u0142akanie wszystkich nienarodzonych przez wojn\u0119 dzieci, w przypadku Korngolda na od\u017ca\u0142owanie wszystkich niepotrzebnych na tej wojnie doros\u0142ych ofiar. W przypadku obydwu utwor\u00f3w przefiltrowana przez \u017ca\u0142ob\u0119 po utraconym \u015bwiecie. Brugia w Umar\u0142ym mie\u015bcie <\/em>sta\u0142a si\u0119 figur\u0105 upodlonego, odartego ze \u015bwietno\u015bci Wiednia. W roku 1915, pi\u0119\u0107 lat przed podw\u00f3jn\u0105 premier\u0105 opery Korngolda \u2013 w Hamburgu i Kolonii \u2013 Bruges-la-Morte <\/em>doczeka\u0142a si\u0119 filmowej adaptacji Jewgienija Bauera, przeniesionej w realia upodlonej, zag\u0142odzonej, dotkni\u0119tej kryzysem uchod\u017aczym Moskwy. Arcydzie\u0142o Rodenbacha rezonowa\u0142o w ca\u0142ej dotkni\u0119tej wojn\u0105 Europie. Ale tylko w utworze Korngolda doczeka\u0142o si\u0119 reinterpretacji, kt\u00f3ra rozbudzi\u0142a w odbiorcach otuch\u0119 na przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Umar\u0142e miasto. <\/em>Peter Auty (Paul). Fot. Matthew Williams-Ellis<\/p>\n

Longborough Festival Opera planowa\u0142a pierwotnie p\u00f3\u0142sceniczne wystawienie Umar\u0142ego miasta<\/em>. Na szcz\u0119\u015bcie koncepcja si\u0119 rozros\u0142a i wdar\u0142a na male\u0144k\u0105 scen\u0119 teatru w Gloucestershire w postaci inscenizacji gruntownie przemy\u015blanej i ol\u015bniewaj\u0105cej wizualnie. Re\u017cyserka Carmen Jakobi \u2013 we wsp\u00f3\u0142pracy ze scenografem Natem Gibsonem, odpowiedzialn\u0105 za ruch sceniczny Elaine Brown i niezawodnym re\u017cyserem \u015bwiate\u0142 Benem Ormerodem \u2013 stworzyli iluzj\u0119 Brugii osadzon\u0105 w wiede\u0144skim imaginarium prze\u0142omu stuleci. Mosty nad kana\u0142ami, schody i bramy kamienic wsparli na \u201erusztowaniach\u201d z dziesi\u0105tk\u00f3w pustych ram, nawi\u0105zuj\u0105c do geometrii z\u0142otych kwadrat\u00f3w i prostok\u0105t\u00f3w Gustava Klimta. Klarowny podzia\u0142 sceny na przyt\u0142aczaj\u0105cy pok\u00f3j pami\u0119ci zmar\u0142ej \u017cony, ciasn\u0105 sypialni\u0119 wdowca i rozpo\u015bcieraj\u0105c\u0105 si\u0119 po\u015brodku przestrze\u0144, w kt\u00f3rej zaciera\u0142y si\u0119 granice mi\u0119dzy jaw\u0105, marzeniem a sennym koszmarem, pom\u00f3g\u0142 im uwypukli\u0107 freudowskie aspekty tej historii. Wyraziste interakcje mi\u0119dzy postaciami przywodzi\u0142y na my\u015bl ju\u017c to zmys\u0142owe secesyjne alegorie, ju\u017c to drastyczny ekspresjonizm obraz\u00f3w Egona Schielego. Narracja o\u017cywa\u0142a w jaskrawych kolorach Marietty i jej kompanii, \u017ceby po chwili zamrze\u0107 w zgni\u0142ych zieleniach, ponurych b\u0142\u0119kitach i czerni wspomnie\u0144 o zmar\u0142ej Marii, zupe\u0142nie jak w s\u0142ynnym Klimtowskim obrazie \u015amier\u0107 i \u017cycie, <\/em>w kt\u00f3rym mroczna, wyg\u0142odzona kostucha obserwuje rozbuchan\u0105 apoteoz\u0119 ludzkiej rodziny \u2013 t\u0119tni\u0105cej \u017cyciem, odsuwaj\u0105cej w niesko\u0144czono\u015b\u0107 perspektyw\u0119 kresu ziemskiej w\u0119dr\u00f3wki.<\/p>\n

Jakobi jak zwykle po\u0142o\u017cy\u0142a nacisk na prac\u0119 z aktorami-\u015bpiewakami, buduj\u0105c charakter postaci z dziesi\u0105tk\u00f3w prostych i przez to tym bardziej wymownych gest\u00f3w. Paul utwierdza si\u0119 w swojej obsesji powtarzaniem tych samych, absurdalnie zb\u0119dnych rytua\u0142\u00f3w: porz\u0105dkuje galeri\u0119 portret\u00f3w Marii wed\u0142ug \u015bci\u015ble ustalonego schematu, zawsze w tej samej kolejno\u015bci zapala \u015bwiece przed relikwi\u0105 z w\u0142os\u00f3w ukochanej, nawet we w\u0142asnych koszmarach zachowuje si\u0119 jak automat. Marietta niepostrze\u017cenie przeistacza si\u0119 z niewinnej kobiety-dziecka w drapie\u017cn\u0105, uwodzicielsk\u0105 Lilith: widz sam traci pewno\u015b\u0107, czy rzekomy sobowt\u00f3r zmar\u0142ej \u017cony jest istot\u0105 z krwi i ko\u015bci, czy tylko projekcj\u0105 wszystkich l\u0119k\u00f3w i uroje\u0144 bohatera. Ko\u015bcielne procesje wychodz\u0105 jak \u017cywcem z Roberta Diab\u0142a<\/em>, w kt\u00f3rym Marietta ta\u0144czy przeorysz\u0119, okazuj\u0105 si\u0119 jednak orszakiem demon\u00f3w z piek\u0142a samotno\u015bci Paula. Fina\u0142 jest pi\u0119knie niejednoznaczny: wdowiec otrz\u0105sa si\u0119 z odr\u0119twienia, ale nie wiadomo, kt\u00f3r\u0119dy p\u00f3jdzie dalej. Jakobi w okamgnieniu pi\u0119trzy napi\u0119cie w niemej scenie po\u017cegnania Paula z wiern\u0105 Brigitt\u0105, by r\u00f3wnie szybko je roz\u0142adowa\u0107. Tu nie ma \u0142atwych rozwi\u0105za\u0144. \u015awiat si\u0119 przecie\u017c zawali\u0142. Obudzi\u0142a si\u0119 jednak nadzieja, \u017ce da si\u0119 go kiedy\u015b postawi\u0107 od nowa.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Umar\u0142e miasto. <\/em>Peter Auty i Rachel Nicholls (Marietta). Fot. Matthew Williams-Ellis<\/p>\n

Pot\u0119\u017cn\u0105 orkiestr\u0119 ze szczeg\u00f3lnie rozbudowan\u0105 perkusj\u0105 trzeba by\u0142o zredukowa\u0107 do rozmiar\u00f3w kana\u0142u LFO. Dobrze si\u0119 sta\u0142o, \u017ce ekipa realizator\u00f3w postanowi\u0142a w tym celu skorzysta\u0107 z \u201epandemicznej\u201d wersji zaprezentowanej pod koniec 2020 roku w La Monnaie. Utw\u00f3r \u2013 ze wzgl\u0119du na \u00f3wczesny wym\u00f3g grania opery bez przerwy \u2013 poddano pewnym skr\u00f3tom, trzeba jednak podkre\u015bli\u0107 mistrzostwo aran\u017cacji Leonarda Er\u00f6da, kt\u00f3ry ograniczy\u0142 sk\u0142ad do niespe\u0142na sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu instrumentalist\u00f3w, a mimo to zdo\u0142a\u0142 zachowa\u0107 niezwyk\u0142y koloryt brzmieniowy tej partytury, zaakcentowa\u0107 w niej nie tylko do\u015b\u0107 oczywiste wp\u0142ywy Pucciniego, Straussa i Wagnera, ale te\u017c oryginalne, ca\u0142kiem ju\u017c modernistyczne pomys\u0142y Korngolda na rozszerzenie harmoniki do ostatnich granic systemu tonalnego. Wszystkie te elementy konsekwentnie egzekwowa\u0142 od muzyk\u00f3w Justin Brown, dyryguj\u0105c pewnym, ekspresyjnym gestem, na kt\u00f3ry orkiestra reagowa\u0142a chwilami zbyt du\u017cym d\u017awi\u0119kiem, co z pewno\u015bci\u0105 nie przys\u0142u\u017cy\u0142o si\u0119 \u015bpiewakom. Wci\u0105\u017c jeszcze niecz\u0119sto grywane Umar\u0142e miasto<\/em> przysparza najwi\u0119kszych trudno\u015bci wykonawcom dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych partii. Wbrew opiniom niekt\u00f3rych, nie jest to wina samego Korngolda, lecz nieuchronnych zmian w oczekiwaniach odbiorc\u00f3w i estetyce \u015bpiewu. Nie ma ju\u017c dzi\u015b i zapewne nie b\u0119dzie artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy przed stu laty z r\u00f3wn\u0105 swobod\u0105 wcielali si\u0119 w protagonist\u00f3w oper Straussa i Pucciniego, jak w bohater\u00f3w operetek Leh\u00e1ra i Supp\u00e9go. St\u0105d nagminne k\u0142opoty z realizacj\u0105 partii Marii\/Marietty oraz Paula, kt\u00f3re wymagaj\u0105 takiej w\u0142a\u015bnie stylistycznej \u017conglerki i umiej\u0119tnego roz\u0142o\u017cenia si\u0142 na ca\u0142o\u015b\u0107 utworu. Obronn\u0105 r\u0119k\u0105 wysz\u0142a z tego znakomita Rachel Nicholls, kt\u00f3ra zreszt\u0105 \u201ewskoczy\u0142a\u201d w obsad\u0119 do\u015b\u0107 p\u00f3\u017ano i w kr\u00f3tkim czasie opanowa\u0142a nieznany wcze\u015bniej materia\u0142. Ale nawet w jej przypadku nadmiar ekspresji zaowocowa\u0142 kilkoma wykrzyczanymi g\u00f3rami i zbyt rozleg\u0142ym wibratem w \u015brednicy. Peter Auty, obdarzony mocnym, urodziwym, ciemnym w barwie tenorem, wypad\u0142 imponuj\u0105co w dramatycznych fragmentach partii Paula, zawi\u00f3d\u0142 jednak \u2013 i to kilkakrotnie \u2013 w operetkowej piosence \u201eGl\u00fcck, das mir verblieb\u201d, atakuj\u0105c wysokie d\u017awi\u0119ki pe\u0142nym rejestrem piersiowym. Mimo to obydwoje zbudowali swych bohater\u00f3w po mistrzowsku i jestem niemal pewna, \u017ce z czasem mog\u0105 stworzy\u0107 w Umar\u0142ym mie\u015bcie <\/em>prawdziwe kreacje. Z pozosta\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w obsady na szczeg\u00f3lne uznanie zas\u0142u\u017cyli m\u0142ody nowozelandzki baryton Benson Wilson w roli Franka\/Fritza (zw\u0142aszcza za liryzm i urod\u0119 frazy w serenadzie Pierrota) oraz dysponuj\u0105ca pewnym intonacyjnie, \u015bwietnie postawionym mezzosopranem Stephanie Windsor-Lewis (Brigitta\/Lucienne).<\/p>\n

Kolejny wypad na letni festiwal w Cotswolds postanowi\u0142am tym razem przed\u0142u\u017cy\u0107 o jeden dzie\u0144 i zako\u0144czy\u0107 w Royal Festival Hall w Londynie, ostatnim z cyklu wyjazdowych koncert\u00f3w Opera North z Parsifalem<\/em>, kt\u00f3ry ruszy\u0142 w tras\u0119 po czterech p\u00f3\u0142inscenizowanych spektaklach w Leeds Grand Theatre. Nie mog\u0142am przepu\u015bci\u0107 takiej okazji: przedsi\u0119wzi\u0119cie z wiadomych wzgl\u0119d\u00f3w nie dosz\u0142o do skutku w ubieg\u0142ym roku i trudno przewidzie\u0107, czy \u015bwietna p\u00f3\u0142nocnoangielska kompania operowa zdecyduje si\u0119 powt\u00f3rzy\u0107 ten wyczyn w najbli\u017cszych sezonach. Z ostatnim arcydzie\u0142em Wagnera zmierzy\u0142a si\u0119 zreszt\u0105 po raz pierwszy, co w kraju meloman\u00f3w rozkochanych w tw\u00f3rczo\u015bci tego kompozytora i na og\u00f3\u0142 znaj\u0105cych si\u0119 na rzeczy powinno dawa\u0107 do my\u015blenia. Sama podchodz\u0119 do Parsifala <\/em>z podziwem przemieszanym z nabo\u017cnym l\u0119kiem. Wychowa\u0142am si\u0119 na s\u0142ynnym nagraniu Knapperstbuscha z 1962 roku i od tamtej pory nie mog\u0119 si\u0119 wyzby\u0107 poczucia, \u017ce ka\u017cde wykonanie najpe\u0142niejszego uciele\u015bnienia Wagnerowskiej idei Gesamtkunstwerk <\/em>jest aktem strace\u0144czej odwagi.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Parsifal. <\/em>Brindley Sherratt (Gurnemanz). Fot. Mark Allan<\/p>\n

Zw\u0142aszcza \u017ce Parsifal <\/em>wci\u0105\u017c pilnie strze\u017ce swojej tajemnicy, kt\u00f3ra nie mie\u015bci si\u0119 w obiegowym podsumowaniu, \u017ce to historia o cierpieniu, wsp\u00f3\u0142czuciu i odkupieniu. Nietzschego ostatecznie utwierdzi\u0142 w przekonaniu, \u017ce Wagner jednak nie jest artyst\u0105 dionizyjskim, i zmusi\u0142 filozofa do ostatecznego rozbratu z muzyk\u0105 i estetyk\u0105 wielbionego niegdy\u015b kompozytora. Nastoletniego Regera przyprawi\u0142 najpierw o rozstr\u00f3j nerwowy, a potem zawa\u017cy\u0142 na jego decyzji o po\u015bwi\u0119ceniu si\u0119 karierze muzyka. W ubieg\u0142ym stuleciu sta\u0142 si\u0119 przedmiotem rozlicznych debat wok\u00f3\u0142 rasizmu, antysemityzmu i mizoginii Wagnera. Jedno jest pewne: pod wzgl\u0119dem muzycznym Parsifal <\/em>jest dzie\u0142em absolutnie sko\u0144czonym, rekapitulacj\u0105 wszystkich najistotniejszych w\u0105tk\u00f3w Wagnerowskiej tw\u00f3rczo\u015bci, oceanem d\u017awi\u0119k\u00f3w, z kt\u00f3rego strach uroni\u0107 cho\u0107by kropl\u0119. A poza tym, jak w s\u0142owach Gurnemanza, \u201ezum Raum wird hier die Zeit\u201d. Cokolwiek to jest, misterium czy \u201etylko\u201d opera, czas staje si\u0119 tutaj przestrzeni\u0105.<\/p>\n

Nigdy wcze\u015bniej nie by\u0142am w Royal Festival Hall i przyznam, \u017ce po pierwszych taktach preludium mia\u0142am obawy, czy wykonanie koncertowe ostanie si\u0119 w starciu z such\u0105 i bardzo selektywn\u0105 akustyk\u0105 wn\u0119trza. Na szcz\u0119\u015bcie obawy okaza\u0142y si\u0119 p\u0142onne: Richard Farnes prowadzi\u0142 Parsifala <\/em>w stosunkowo szybkich tempach (przynajmniej w por\u00f3wnaniu do kanonicznych uj\u0119\u0107), niemniej z szerokim oddechem i na og\u00f3\u0142 w\u0142a\u015bciwym pulsem dramatycznym, kt\u00f3ry posypa\u0142 si\u0119 dopiero w trzecim akcie, paradoksalnie spowalniaj\u0105c narracj\u0119. Wa\u017cne, \u017ce dyrygent rozrysowa\u0142 gr\u0119 napi\u0119\u0107 ju\u017c w akcie pierwszym, skutecznie przykuwaj\u0105c uwag\u0119 s\u0142uchaczy (wspania\u0142e dzwony na otwarcie ceremonii ods\u0142oni\u0119cia Graala, z u\u017cyciem prawdziwego Glockenklavier oraz zestawu podwieszonych p\u0142yt z metalu). Soczyste, klarowne brzmienie orkiestry na og\u00f3\u0142 nie przyt\u0142acza\u0142o g\u0142os\u00f3w \u015bpiewak\u00f3w, ustawionych dogodnie z przodu estrady.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d nich bezsprzeczn\u0105 rewelacj\u0105 wieczoru okaza\u0142 si\u0119 Brindley Sherratt, Gurnemanz ciep\u0142y i ojcowski, a zarazem pe\u0142en powagi i dostoje\u0144stwa, \u015bwiadom zawartych w ka\u017cdej frazie tre\u015bci i emocji \u2013 podawanych basem aksamitnym, przepi\u0119knym w barwie, p\u0142yn\u0105cym swobodnie we wszystkich rejestrach. Jego m\u0105dre, dojrza\u0142e uj\u0119cie tej partii ca\u0142kowicie dor\u00f3wnuje lirycznej interpretacji G\u00fcnthera Groissb\u00f6cka sprzed trzech lat w Bayreuth, a pod wzgl\u0119dem technicznym nawet j\u0105 przewy\u017csza. Sk\u0105din\u0105d w tamtym bayreuckim przedstawieniu \u015bpiewa\u0142 te\u017c Derek Welton, kt\u00f3ry wyda\u0142 mi si\u0119 w\u00f3wczas nie do\u015b\u0107 wyrazistym Klingsorem. Niestety, wra\u017cenie utrzyma\u0142o si\u0119 tak\u017ce w Londynie, a szkoda, bo g\u0142os Welton ma du\u017cy i urodziwy, ale niezbyt d\u017awi\u0119czny w dole skali, co jest przywar\u0105 wi\u0119kszo\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnych bas-baryton\u00f3w. Klas\u0119 sam\u0105 dla siebie, mimo zm\u0119czenia aparatu wokalnego, pokaza\u0142 za to Robert Hayward w partii Amfortasa, artysta na tyle do\u015bwiadczony, by obr\u00f3ci\u0107 pewne niedostatki na korzy\u015b\u0107 interpretacji swojej postaci. Przyznam, \u017ce mam k\u0142opot z ocen\u0105 Toby\u2019ego Spence\u2019a w roli tytu\u0142owej. Bardzo ceni\u0119 tego \u015bpiewaka: za doskona\u0142y warsztat, wra\u017cliwo\u015b\u0107 i muzykalno\u015b\u0107. Pami\u0119tam jednak czasy, kiedy Siegfried Jerusalem uchodzi\u0142 za zbyt \u201elekkiego\u201d Parsifala. I nie bez przyczyny: delikatny tenor Spence\u2019a te\u017c chwilami si\u0119 nie przebija\u0142 przez g\u0119st\u0105 faktur\u0119 orkiestrow\u0105, co jednak istotniejsze, nie ud\u017awign\u0105\u0142 ci\u0119\u017caru wyrazowego kluczowych fragment\u00f3w partii, na czele z \u201eAmfortas! Die Wunde!\u201d, gdzie nag\u0142e doznanie wsp\u00f3\u0142czucia graniczy nieomal z mi\u0142osn\u0105 ekstaz\u0105. Spence w\u0142o\u017cy\u0142 w t\u0119 rol\u0119 wszystko, co m\u00f3g\u0142 \u2013 to, \u017ce okaza\u0142 si\u0119 mimo wszystko przekonuj\u0105cym w swej ch\u0142opi\u0119co\u015bci Parsifalem, zawdzi\u0119cza przede wszystkim ponadprzeci\u0119tnej inteligencji. Na osobne s\u0142owa uznania zas\u0142u\u017cy\u0142 znakomity bas Stephen Richardson: Titurel w\u0142adczy i naprawd\u0119 z\u0142owieszczy.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Parsifal. <\/em>Toby Spence (Parsifal) i Katarina Karn\u00e9us (Kundry). Fot. Mark Allan<\/p>\n

Kundry zostawi\u0142am sobie na koniec, by\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce Farnes uczyni\u0142 jej odkupienie centraln\u0105 osi\u0105 narracji. Pi\u0119kny mezzosopran Katariny Karn\u00e9us du\u017co ju\u017c straci\u0142 z dawnego blasku, zachowa\u0142 jednak pewno\u015b\u0107 intonacyjn\u0105 i niespo\u017cyt\u0105 \u017carliwo\u015b\u0107, dzi\u0119ki kt\u00f3rym stopniowo nabiera\u0142 coraz wi\u0119kszej si\u0142y wyrazu. Co \u015bpiewaczka potrafi naprawd\u0119, udowodni\u0142a dopiero w drugim akcie. Po jej rozpaczliwym \u201eIch sah Ihn \u2013 Ihn \u2013 und lachte\u201d ma\u0142o mi serce nie p\u0119k\u0142o i musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce dawno ju\u017c nie s\u0142ysza\u0142am Kundry, kt\u00f3ra by\u0142a tak blisko uwiedzenia czystego prostaczka.<\/p>\n

Troch\u0119 sobie ponarzeka\u0142am, ale fina\u0142 i tak niemal zerwa\u0142 nas z krzese\u0142. Owacja by\u0142a d\u0142uga i w pe\u0142ni zas\u0142u\u017cona. S\u0105 jeszcze miejsca, gdzie mo\u017cna uczestniczy\u0107 w zbiorowej \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej \u2013 i to przy okazji wykona\u0144 dzie\u0142 trudnych, zmuszaj\u0105cych do refleksji, wymagaj\u0105cych wysi\u0142ku intelektualnego zar\u00f3wno od artyst\u00f3w, jak i odbiorc\u00f3w. Id\u0105 ci\u0119\u017ckie czasy. Jest wiara, \u017ce nadziei nam nie zabraknie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W 1979 roku, w przedmowie do wydanego kilka lat p\u00f3\u017aniej S\u0142ownika mit\u00f3w i tradycji kultury, W\u0142adys\u0142aw Kopali\u0144ski bi\u0142 na alarm, \u017ce \u201ewarunki \u017cycia wsp\u00f3\u0142czesnego (\u2026) coraz bardziej oddalaj\u0105 nas od naszego dziedzictwa kulturowego\u201d. Dalej wyja\u015bnia\u0142, \u017ce \u00f3w \u201eproces rwania si\u0119 wi\u0119zi kultury\u201d zaburza nie tylko to\u017csamo\u015b\u0107, lecz i zdolno\u015b\u0107 uczestniczenia w zbiorowej \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej. Wielki … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-6703","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6703","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6703"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6703\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6712,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6703\/revisions\/6712"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6703"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6703"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6703"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}