{"id":6742,"date":"2022-07-24T11:08:07","date_gmt":"2022-07-24T09:08:07","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=6742"},"modified":"2022-07-24T11:08:07","modified_gmt":"2022-07-24T09:08:07","slug":"eine-grosse-nachtmusik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=6742","title":{"rendered":"Eine grosse Nachtmusik"},"content":{"rendered":"

Po kilku upalnych dniach mo\u017cna wreszcie odetchn\u0105\u0107 – niewykluczone, \u017ce wielbiciele tw\u00f3rczo\u015bci Mahlera znajd\u0105 przy okazji czas na lektur\u0119 eseju na marginesie koncertu NOSPR, 7 kwietnia, pod batut\u0105 Simone Young. W najbli\u017cszych dniach impresja z wizyty „po\u015br\u00f3d zielonych Anglii b\u0142oni”, w wioskach „The Horsleys” w hrabstwie Surrey, oraz recenzja z Lataj\u0105cego Holendra <\/em>w przeniesionej tam przed kilku laty siedzibie The Grange Park Opera. Tymczasem nieustaj\u0105ce podzi\u0119kowania dla coraz liczniejszych Mecenas\u00f3w Upiora i przypomnienie, \u017ce tu\u017c pod wyszukiwark\u0105 strony znajd\u0105 Pa\u0144stwo link z bezpo\u015brednim przekierowaniem na Patronite.<\/p>\n

***<\/p>\n

Premier\u0119 VII Symfonii <\/em>zaplanowano jako dziesi\u0105ty i ostatni z cyklu wyst\u0119p\u00f3w Filharmonii Czeskiej, u\u015bwietniaj\u0105cych Diamentowy Jubileusz panowania cesarza Franciszka J\u00f3zefa I. Ostatnie pr\u00f3by z pot\u0119\u017cnym zespo\u0142em, powi\u0119kszonym o muzyk\u00f3w orkiestry Neues deutsches Theater (p\u00f3\u017aniejszej praskiej St\u00e1tn\u00ed opera), odbywa\u0142y si\u0119 pod batut\u0105 kompozytora w pawilonie koncertowym na terenie V\u00fdstavist\u011b, olbrzymiego kompleksu budowli wzniesionych przy okazji Wystawy \u015awiatowej 1891 roku. Na widowni, pr\u00f3cz koronowanych g\u0142\u00f3w, dyplomat\u00f3w i miejscowej \u015bmietanki towarzyskiej, mieli te\u017c zasi\u0105\u015b\u0107 przyjaciele Mahlera \u2013 mi\u0119dzy innymi wroc\u0142awski lekarz Albert Neisser i jego kuzyn Arnold Berliner, fizyk z Hamburga \u2013 oraz jego m\u0142odzi wielbiciele: Alban Berg, Otto Klemperer i Karl Horwitz. Na kilka dni przed koncertem, w programie obchod\u00f3w figuruj\u0105cym pod dat\u0105 19 wrze\u015bnia 1908 roku, do Pragi zjecha\u0142a Alma Mahler. Kiedy wysiad\u0142a z poci\u0105gu i zamiast m\u0119\u017ca wypatrzy\u0142a na peronie Arnolda Berlinera, poczu\u0142a, \u017ce potwierdzaj\u0105 si\u0119 jej najgorsze obawy.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Poczt\u00f3wka z okazji diamentowego jubileuszu Franciszka J\u00f3zefa I<\/p>\n

Przyjaciel odprowadzi\u0142 j\u0105 do hotelu Zum Blauen Stern, gdzie Alma zasta\u0142a Gustava w \u0142\u00f3\u017cku: zbola\u0142ego, wyczerpanego, na skraju za\u0142amania nerwowego. Jego wcze\u015bniejsze doniesienia \u2013 \u017ce koncert odb\u0119dzie si\u0119 w jakiej\u015b podrz\u0119dnej spelunce, \u017ce brakuj\u0105ce kot\u0142y trzeba przerabia\u0107 z garnk\u00f3w do gotowania gulaszu, a tr\u0105bki z zardzewia\u0142ych konewek \u2013 bra\u0142a za kiepskie \u017carty \u017cyj\u0105cego w nieustannym stresie kompozytora. Tymczasem naprawd\u0119 wszystko sz\u0142o nie tak. W pawilonie koncertowym dzia\u0142a\u0142a restauracja, kt\u00f3rej w\u0142a\u015bciciel ani my\u015bla\u0142 wyprasza\u0107 sto\u0142uj\u0105cych si\u0119 w niej go\u015bci na czas pr\u00f3b. Atmosfera w mie\u015bcie by\u0142a napi\u0119ta: czescy muzycy wdawali si\u0119 w nieustanne k\u0142\u00f3tnie z Niemcami z Deutsches Theater i patrzyli spode \u0142ba na austriackiego dyrygenta, kt\u00f3ry popsu\u0142 im ostatni wyst\u0119p w ramach jubileuszu prawykonaniem w\u0142asnej symfonii. Sam Mahler d\u0142uba\u0142 w niej do ostatniej chwili. Lu\u017ane kartki partytury wraz z g\u0142osami orkiestrowymi wala\u0142y si\u0119 po ca\u0142ym pokoju. Gustav niech\u0119tnie rusza\u0142 si\u0119 z hotelu: k\u0142ad\u0142 si\u0119 spa\u0107 p\u00f3\u017anym popo\u0142udniem, oszcz\u0119dzaj\u0105c si\u0142y na pr\u00f3by, kt\u00f3re i tak wysysa\u0142y ze\u0144 resztki energii.<\/p>\n

Przez cztery lata, jakie min\u0119\u0142y od skre\u015blenia pierwszych szkic\u00f3w do VII Symfonii <\/em>a\u017c po jej prask\u0105 premier\u0119, w \u017cyciu Mahlera zasz\u0142y dramatyczne zmiany. W 1904 roku zacz\u0105\u0142 odnosi\u0107 pierwsze powa\u017cne sukcesy kompozytorskie, znalaz\u0142 te\u017c spe\u0142nienie w \u017cyciu rodzinnym: 15 czerwca przysz\u0142a na \u015bwiat Anna, druga c\u00f3rka z ma\u0142\u017ce\u0144stwa z Alm\u0105. K\u0142opoty nadesz\u0142y wkr\u00f3tce potem, skumulowa\u0142y si\u0119 jednak w koszmarnym roku 1907. W maju, po ostrym konflikcie z muzykami wiede\u0144skiej Hofoper, Mahler z\u0142o\u017cy\u0142 dymisj\u0119 ze stanowiska jej dyrektora. Zaszy\u0142 si\u0119 wraz z rodzin\u0105 w swej g\u00f3rskiej posiad\u0142o\u015bci w Karyntii, gdzie obie c\u00f3reczki z\u0142apa\u0142y szkarlatyn\u0119 i b\u0142onic\u0119. M\u0142odsza prze\u017cy\u0142a, starsza Maria Anna zmar\u0142a 12 lipca. Podczas kolejnej wizyty domowej miejscowy lekarz wykry\u0142 u Mahlera \u201eszmery w sercu\u201d, kt\u00f3re po konsultacji ze specjalist\u0105 w Wiedniu okaza\u0142y si\u0119 symptomem nieuleczalnej wady zastawki. Zanim nadesz\u0142a jesie\u0144, will\u0119 w karynckiej osadzie Maiernigg zamkni\u0119to na cztery spusty i wystawiono na sprzeda\u017c \u2013 wraz z male\u0144kim Komponierh\u00e4uschen<\/em>, gdzie Mahler mia\u0142 zwyczaj zaszywa\u0107 si\u0119 co dzie\u0144, maj\u0105c do towarzystwa jedynie fortepian i p\u00f3\u0142ki pe\u0142ne ksi\u0105\u017cek.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Gustaw Mahler prowadzi pr\u00f3b\u0119 przed prawykonaniem VII Symfonii<\/em><\/p>\n

Tam w\u0142a\u015bnie, tu\u017c po narodzinach Anny, pracuj\u0105c nad fina\u0142em VI Symfonii, <\/em>skomponowa\u0142 dwie oddzielne \u201eNachtmusik\u201d, kt\u00f3re z czasem wesz\u0142y w sk\u0142ad Si\u00f3dmej <\/em>jako cz\u0119\u015bci druga i czwarta. Wbrew powielanej cz\u0119sto opinii nie nale\u017cy tego okre\u015blenia t\u0142umaczy\u0107 dos\u0142ownie, jako \u201emuzyki nocy\u201d \u2013 Mahler u\u017cywa go w znaczeniu \u201emozartowskim\u201d, na oznaczenie klasycystycznej serenady b\u0105d\u017a nokturnu, utwor\u00f3w przeznaczonych do wykonania na \u015bwie\u017cym powietrzu, w ramach wieczornych koncert\u00f3w parkowych i innych od\u015bwi\u0119tnych uroczysto\u015bci w plenerze. Zar\u00f3wno marszowe Allegro moderato. Molto moderato (Andante)<\/em>, jak i bardziej intymne, rozmarzone Andante amoroso <\/em>nie ewokuj\u0105 atmosfery nocy, lecz nastr\u00f3j pogodnych, beztroskich spotka\u0144, flirt\u00f3w i przechadzek w pejza\u017cu roz\u015bwietlonym ciep\u0142ym blaskiem \u015bwiec i pochodni. Ich \u201etajemniczo\u015b\u0107\u201d wynika z nowatorskich rozwi\u0105za\u0144 brzmieniowych, kt\u00f3re tworz\u0105 przestrzenne z\u0142udzenie g\u0142os\u00f3w na przemian zanikaj\u0105cych w oddali i wy\u0142aniaj\u0105cych si\u0119 z g\u0142\u0119bi misternej faktury.<\/p>\n

Obydwie cz\u0119\u015bci pow\u0119drowa\u0142y do szuflady na rok, a\u017c do nast\u0119pnych wakacji w Maiernigg, kiedy Mahler napisa\u0142 pozosta\u0142e trzy cz\u0119\u015bci symfonii: otwieraj\u0105ce ca\u0142o\u015b\u0107, skomponowane w formie sonatowej Langsam \u2013 Allegro risoluto, ma non troppo<\/em>, niezwykle zr\u00f3\u017cnicowane pod wzgl\u0119dem dramaturgicznym, przez samego tw\u00f3rc\u0119 por\u00f3wnywane z \u201epomrukiem natury\u201d; wpasowane mi\u0119dzy obie Nachtmusik <\/em>demoniczne, groteskowe, pulsuj\u0105ce podsk\u00f3rnym erotyzmem Scherzo <\/em>z dopiskiem Schattenhaft <\/em>(\u201emgli\u015bcie, niewyra\u017anie\u201d); oraz Rondo Finale<\/em>, kt\u00f3re przedziera si\u0119 przez g\u0105szcz nieoczekiwanych pomys\u0142\u00f3w harmonicznych, by w ko\u0144cu wyj\u015b\u0107 w o\u015blepiaj\u0105ce \u015bwiat\u0142o pot\u0119\u017cnego akordu C-dur.<\/p>\n

Ostatni\u0105 kresk\u0119 taktow\u0105 w partyturze Mahler postawi\u0142 15 sierpnia 1905. Ca\u0142o\u015b\u0107 zorkiestrowa\u0142 niespe\u0142na rok p\u00f3\u017aniej, po czym od\u0142o\u017cy\u0142 na bok, \u017ceby zaj\u0105\u0107 si\u0119 przygotowaniami do prawykonania Sz\u00f3stej. <\/em>Zanim odkurzy\u0142 Si\u00f3dm\u0105, <\/em>spad\u0142 na niego grad nieszcz\u0119\u015b\u0107. Narodziny kolejnej symfonii op\u00f3\u017ani\u0142y si\u0119 o trzy lata. Gor\u0105czkowe poprawki przed prask\u0105 premier\u0105 nie mia\u0142y jednak zmieni\u0107 jej wyd\u017awi\u0119ku, lecz tym bardziej go podkre\u015bli\u0107. To nie jest \u201epie\u015b\u0144 o nocy\u201d, ani opis podr\u00f3\u017cy od zmierzchu do \u015bwitu, jak pr\u00f3bowano interpretowa\u0107 ten utw\u00f3r w XX stuleciu. To swoista kontynuacja IV Symfonii<\/em>, opowie\u015b\u0107 o \u201epogodnych\u201d za\u015bwiatach, do kt\u00f3rych trzeba dow\u0119drowa\u0107 po ciemku, spotykaj\u0105c po drodze nie tylko przyjazne dusze, lecz i z\u0142o\u015bliwe inkuby. Sugerowa\u0142 to ju\u017c sam Mahler, w ka\u017cdym opisie nowego utworu u\u017cywaj\u0105c \u201eweso\u0142ego\u201d przymiotnika heiter<\/em>.<\/p>\n

Dzie\u0142o ponios\u0142o pora\u017ck\u0119. S\u0142uchacze nie zrozumieli \u2013 ani przedziwnej struktury ca\u0142o\u015bci, ani niecodziennych zabieg\u00f3w artykulacyjnych, ani uderzaj\u0105cych kontrast\u00f3w dynamiki i rejestr\u00f3w, ani wzbogacenia kolorystyki egzotycznym brzmieniem sakshornu tenorowego, gitary i mandoliny. Nie zrozumieli te\u017c dyrygenci, latami spychaj\u0105cy \u201enieudan\u0105\u201d symfoni\u0119 Mahlera na sam koniec listy repertuarowej. Si\u00f3dma <\/em>dopiero teraz ods\u0142ania sw\u0105 tajemnic\u0119: w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym pi\u0119kno zaczyna bole\u0107, a brzydota bywa \u017ar\u00f3d\u0142em rado\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po kilku upalnych dniach mo\u017cna wreszcie odetchn\u0105\u0107 – niewykluczone, \u017ce wielbiciele tw\u00f3rczo\u015bci Mahlera znajd\u0105 przy okazji czas na lektur\u0119 eseju na marginesie koncertu NOSPR, 7 kwietnia, pod batut\u0105 Simone Young. W najbli\u017cszych dniach impresja z wizyty „po\u015br\u00f3d zielonych Anglii b\u0142oni”, w wioskach „The Horsleys” w hrabstwie Surrey, oraz recenzja z Lataj\u0105cego Holendra w przeniesionej tam … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-6742","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6742","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6742"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6742\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6747,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6742\/revisions\/6747"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6742"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6742"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6742"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}