{"id":6755,"date":"2022-07-31T11:42:47","date_gmt":"2022-07-31T09:42:47","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=6755"},"modified":"2022-07-31T11:42:47","modified_gmt":"2022-07-31T09:42:47","slug":"podroze-ksztalca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=6755","title":{"rendered":"Podr\u00f3\u017ce kszta\u0142c\u0105"},"content":{"rendered":"

Nied\u0142ugo zat\u0119sknimy za letnim skwarem – przynajmniej w Warszawie, gdzie zrobi\u0142o si\u0119 nie tylko ch\u0142odno, ale te\u017c wilgotno i smutno, jak w Ponurym Zak\u0105tku K\u0142apouchego. W g\u00f3r\u0119 serca: rozgrzejmy si\u0119 wspomnieniem koncertu NOSPR 22 kwietnia, z udzia\u0142em skrzypaczki Caroline Widman i pod batut\u0105 Lawrence’a Fostera. W najbli\u017cszy pi\u0105tek Upi\u00f3r ruszy w Polsk\u0119, zach\u0119ca\u0107 m\u0142odych adept\u00f3w krytyki muzycznej do wytrwa\u0142o\u015bci w tych trudnych dla kultury czasach. Przedtem podzieli si\u0119 jeszcze z Pa\u0144stwem obiecan\u0105 recenzj\u0105 z Grange Park Opera, a potem si\u0119 zobaczy. Plan\u00f3w wci\u0105\u017c co niemiara – oby nie zdo\u0142a\u0142y ich pokrzy\u017cowa\u0107 tak zwane okoliczno\u015bci zewn\u0119trzne. Zanim wejdziemy w nowy sezon, jeszcze raz podzi\u0119kuj\u0119 moim Mecenasom i przypomn\u0119, \u017ce tu\u017c pod wyszukiwark\u0105 strony znajd\u0105 Pa\u0144stwo link z bezpo\u015brednim przekierowaniem na Patronite. Z Wami jako\u015b lepiej si\u0119 s\u0142ucha, pisze i \u017cyje.<\/p>\n

***<\/p>\n

\u201eBy\u0142o ju\u017c dobrze po zmierzchu, kiedy poszli\u015bmy do Pa\u0142acu Holyrood, w kt\u00f3rym mieszka\u0142a i kocha\u0142a kr\u00f3lowa Maria. Mo\u017cna tam obejrze\u0107 niewielk\u0105 komnat\u0119, do kt\u00f3rej prowadzi szereg kr\u0119tych schod\u00f3w. T\u0119dy w\u0142a\u015bnie zakradli si\u0119 mordercy Riccia, kt\u00f3rzy wywlekli go z izby i zasztyletowali kilka komnat dalej. Kaplica jest ca\u0142kiem pozbawiona dachu, zaro\u015bni\u0119ta obficie traw\u0105 i bluszczem; przed rozbitym teraz o\u0142tarzem korowano Mari\u0119 na kr\u00f3low\u0105 Szkot\u00f3w. Wszystko zrujnowane, dotkni\u0119te rozk\u0142adem, a do \u015brodka s\u0105czy si\u0119 czyste niebo. My\u015bl\u0119, \u017ce dzi\u015b, w tej starej kaplicy, znalaz\u0142em pocz\u0105tek swojej szkockiej symfonii\u201d.<\/p>\n

List dwudziestoletniego Feliksa, opatrzony dat\u0105 30 lipca 1829 i wys\u0142any do rodzic\u00f3w z Edynburga, zawiera kilka nie\u015bcis\u0142o\u015bci. Koronacja Marii odby\u0142a si\u0119 zupe\u0142nie gdzie indziej, w rezydencji Stuart\u00f3w w Stirling, kiedy infantka mia\u0142a zaledwie dziesi\u0119\u0107 miesi\u0119cy. Przystojny W\u0142och David Riccio, nadworny instrumentalista i znakomity \u015bpiewak, faworyt oraz sekretarz kr\u00f3lowej, raczej nie by\u0142 jej kochankiem. Wra\u017cenia Mendelssohna z malowniczej i dzikiej Szkocj\u0105 s\u0105 jednak niek\u0142amane, podobnie jak wiadomo\u015b\u0107 o nag\u0142ym przyp\u0142ywie natchnienia, potwierdzona do\u0142\u0105czonym do listu zapisem pierwszych takt\u00f3w nowego utworu.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Pa\u0142ac Holyrood, rycina z 1800 roku na podstawie szkicu Thomasa Hearne’a z roku 1778<\/p>\n

Gdyby nie ten szkic, zapewne nie da\u0142oby si\u0119 jednoznacznie powi\u0105za\u0107 szkockiej wyprawy z III Symfoni\u0105 a-moll<\/em>, uko\u0144czon\u0105 dopiero w 1842 roku. Kompozytor porzuci\u0142 swoje zapiski niemal od razu po powrocie do Berlina i wpierw zaj\u0105\u0142 si\u0119 pechow\u0105 Reformacyjn\u0105<\/em>, z kt\u00f3rej pozosta\u0142 niezadowolony do ko\u0144ca \u017cycia, nied\u0142ugo potem za\u015b W\u0142osk\u0105<\/em>, owocem jego kolejnej podr\u00f3\u017cy, znacznie bardziej oczywistej jako cel modnych w\u00f3wczas Grand Tours<\/em>, odbywanych t\u0142umnie przez m\u0142odych arystokrat\u00f3w i aspiruj\u0105cych intelektualist\u00f3w, pragn\u0105cych pog\u0142\u0119bi\u0107 wiedz\u0119 o \u015bwiecie, nabra\u0107 og\u0142ady i wyrobi\u0107 sw\u00f3j smak artystyczny. W 1831 roku Mendelssohn pisa\u0142 z Rzymu, \u017ce widok tutejszych zabytk\u00f3w zaczyna przy\u0107miewa\u0107 jego impresje z mglistej i mrocznej Szkocji. Po premierze W\u0142oskiej <\/em>w maju 1833 roku, w Londy\u0144skim Towarzystwie Filharmonicznym, wszystko zda\u0142o si\u0119 wskazywa\u0107, \u017ce szkockie woja\u017ce Feliksa by\u0142y raczej uciele\u015bnieniem marze\u0144 jego ojca Abrahama, nami\u0119tnego wielbiciela Pie\u015bni Osjana <\/em>Jamesa Macphersona oraz prozy Sir Waltera Scotta, oraz wynikiem serdecznej przyja\u017ani Mendelssohn\u00f3w z niemieckim dyplomat\u0105 Karlem Klingemannem, kt\u00f3ry od 1827 roku przebywa\u0142 w Londynie jako sekretarz poselstwa hanowerskiego. Rodzicom kompozytora zale\u017ca\u0142o przecie\u017c na poszerzeniu nie tylko horyzont\u00f3w syna, lecz tak\u017ce sieci jego muzycznych kontakt\u00f3w \u2013 a Klingemann, uzdolniony poeta i muzyk-amator, prowadzi\u0142 jeden z najs\u0142ynniejszych salon\u00f3w intelektualnych \u00f3wczesnej stolicy, w wytwornej dzielnicy Belgravia.<\/p>\n

Przetrwa\u0142y jednak zar\u00f3wno przyja\u017a\u0144 z Klingemannem, jak i wspomnienia ich wsp\u00f3lnej wycieczki do Szkocji, podparte mn\u00f3stwem notatek i rysunk\u00f3w autorstwa samego Mendelssohna. \u201eSzkocko\u015b\u0107\u201d symfonii, kt\u00f3rej zamys\u0142 powsta\u0142 w g\u0142owie Feliksa podczas wizyty w Holyrood, jest niew\u0105tpliwa \u2013 nie sprowadza si\u0119 jednak do ewokowania d\u017awi\u0119kiem tamtejszych pejza\u017cy ani tym bardziej do stylizacji szkockich skal i rytm\u00f3w, daj\u0105cej o sobie zna\u0107 przede wszystkim w pogodnej cz\u0119\u015bci drugiej. Trop prowadzi g\u0142\u0119biej \u2013 do opowiedzianej w tym utworze historii, kt\u00f3rej zwarto\u015b\u0107 zosta\u0142a podkre\u015blona wymogiem grania ca\u0142o\u015bci attacca<\/em> \u2013 pocz\u0105wszy od pos\u0119pnej introdukcji, przez splecione kontrapunktycznie tematy kolejnych cz\u0119\u015bci, a\u017c po triumfaln\u0105 fina\u0142ow\u0105 kod\u0119 z cytatem tenorowego solo z Ave Maria <\/em>op. 23 nr 2. To opowie\u015b\u0107, kt\u00f3ra rozpoczyna si\u0119 w miejscu, gdzie zamachowcy pod wodz\u0105 Lorda Ruthvena zad\u017agali Davida Riccia na oczach ci\u0119\u017carnej kr\u00f3lowej Szkot\u00f3w, ko\u0144czy za\u015b jej \u017carliw\u0105 modlitw\u0105 przed p\u00f3j\u015bciem na szafot. Ten trop zdaje si\u0119 potwierdza\u0107 tak\u017ce symboliczna data prawykonania Symfonii<\/em> w lipskim Gewandhausie, 3 marca 1842, w roku trzechsetlecia narodzin Marii I Stuart, jednej z najtragiczniejszych i najbardziej uwielbianych bohaterek romantyzmu.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Rok 1925. Ravel i przyjaciele: pierwsza z lewej w grupce trzech obj\u0119tych kobiet H\u00e9l\u00e8ne Jourdan-Morhange<\/p>\n

Sonata G-dur<\/em> na skrzypce i fortepian Ravela, komponowana w latach 1923-27), te\u017c jest pok\u0142osiem swoistej podr\u00f3\u017cy \u2013 w lekcewa\u017cony przez \u00f3wczesnych muzyk\u00f3w klasycznych \u015bwiat bluesa z po\u0142udnia Stan\u00f3w Zjednoczonych. Ravel dzieli\u0142 mi\u0142o\u015b\u0107 do ameryka\u0144skiej muzyki popularnej ze skrzypaczk\u0105\u00a0 H\u00e9l\u00e8ne Morhange, wdow\u0105 po malarzu Jacquesie Jeanie Raoulu Jourdanie, kt\u00f3r\u0105 pozna\u0142 w 1917 roku, nied\u0142ugo po \u015bmierci jej m\u0119\u017ca w okopach Verdun. Zaprzyja\u017anili si\u0119 kilka lat po wojnie, kiedy H\u00e9l\u00e8ne sprowadzi\u0142a si\u0119 do niewielkiej wioski pod Montfort-l\u2019Amaury, miasteczkiem, w kt\u00f3rym kompozytor zamieszka\u0142 w roku 1921. To z my\u015bl\u0105 o Morhange Ravel napisa\u0142 swoj\u0105 Sonat\u0119<\/em> \u2013 inspirowan\u0105 jazzem i specyficzn\u0105 odmian\u0105 bluesa z St. Louis, kt\u00f3ry wsp\u00f3\u0142czesnemu s\u0142uchaczowi kojarzy si\u0119 raczej z ragtime\u2019em \u2013 drapie\u017cn\u0105, pe\u0142n\u0105 wyrazu, z nieustannie podkre\u015blan\u0105 niekompatybilno\u015bci\u0105 partii skrzypiec i fortepianu. Ten efekt obco\u015bci pr\u00f3buje zachowa\u0107 w swej orkiestracji Yan Maresz, pianista i perkusista, kt\u00f3ry porzuci\u0142 swe instrumenty na rzecz gitary jazzowej. T\u0119 studiowa\u0142 wpierw jako samouk, potem za\u015b \u2013 jako jedyny oficjalny ucze\u0144 legendarnego brytyjskiego gitarzysty Johna McLaughlina.<\/p>\n

W II Koncercie <\/em>Widmanna podr\u00f3\u017cuje sam instrument \u2013 od czasu prawykonania w 2018 roku w Tokio pod palcami i smyczkiem Carolin, siostry kompozytora, kt\u00f3rej brat zadedykowa\u0142 sw\u00f3j utw\u00f3r. W tej w\u0119dr\u00f3wce skrzypce zaczynaj\u0105 od poszukiwania w\u0142asnego g\u0142osu, wodzone na manowce przez niech\u0119tnie odpowiadaj\u0105c\u0105 na ich wo\u0142ania orkiestr\u0119. W drugiej, bardzo rozbudowanej, \u201epie\u015bniowej\u201d cz\u0119\u015bci, przestaj\u0105 b\u0142\u0105dzi\u0107 i ruszaj\u0105 w g\u0142\u0105b siebie, tym razem w poszukiwaniu sekretu w\u0142asnych emocji. W fina\u0142owym Mobile <\/em>podr\u00f3\u017c gwa\u0142townie nabiera tempa, podsumowuj\u0105c wszystkie poprzednie do\u015bwiadczenia skrzypcowej w\u0142\u00f3cz\u0119gi: rozpocz\u0119tej po omacku, trudnej, zawsze jednak wiod\u0105cej przez rozmigotany i fascynuj\u0105cy harmonicznie, cho\u0107 oparty na bardzo ograniczonym materiale pejza\u017c d\u017awi\u0119kowy Widmanna.<\/p>\n

No hay caminos, hay que caminar<\/em> \u2013 g\u0142osi napis na murze pewnego klasztoru w Toledo. Dr\u00f3g nie ma, ale i tak trzeba i\u015b\u0107. Czasem wr\u0119cz warto: podr\u00f3\u017ce po muzycznych bezdro\u017cach bywaj\u0105 najciekawsze.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nied\u0142ugo zat\u0119sknimy za letnim skwarem – przynajmniej w Warszawie, gdzie zrobi\u0142o si\u0119 nie tylko ch\u0142odno, ale te\u017c wilgotno i smutno, jak w Ponurym Zak\u0105tku K\u0142apouchego. W g\u00f3r\u0119 serca: rozgrzejmy si\u0119 wspomnieniem koncertu NOSPR 22 kwietnia, z udzia\u0142em skrzypaczki Caroline Widman i pod batut\u0105 Lawrence’a Fostera. W najbli\u017cszy pi\u0105tek Upi\u00f3r ruszy w Polsk\u0119, zach\u0119ca\u0107 m\u0142odych adept\u00f3w … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-6755","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6755","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6755"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6755\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6758,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6755\/revisions\/6758"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6755"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6755"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6755"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}