{"id":6869,"date":"2022-09-28T13:15:57","date_gmt":"2022-09-28T11:15:57","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=6869"},"modified":"2022-09-28T13:15:57","modified_gmt":"2022-09-28T11:15:57","slug":"gdzie-buja-laur-i-cyprys-cicho-stoi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=6869","title":{"rendered":"Gdzie buja laur i cyprys cicho stoi"},"content":{"rendered":"<p>Drodzy Czytelnicy: d\u0142u\u017cej nie da si\u0119 tego ukry\u0107. Jury w sk\u0142adzie Zygmunt Krauze (przewodnicz\u0105cy), Rafa\u0142 Augustyn, Beata Boles\u0142awska-Lewandowska, Mieczys\u0142aw Kominek, Tadeusz Wielecki i Ma\u0142gorzata Wo\u017ana-Stankiewicz przyzna\u0142o mi doroczn\u0105 Nagrod\u0119 Zwi\u0105zku Kompozytor\u00f3w Polskich &#8211; &#8222;za bogat\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 krytyczn\u0105, eseistyczn\u0105 i translatorsk\u0105, obejmuj\u0105c\u0105 rozleg\u0142e obszary muzyki, ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem teatru muzycznego&#8221;. To pierwsza wa\u017cna nagroda w moim d\u0142ugim \u017cyciu &#8211; tym wa\u017cniejsza, \u017ce wreszcie utwierdzi\u0142a mnie w przekonaniu, \u017ce warto. Tyle ode mnie tytu\u0142em podzi\u0119kowania. Oddaj\u0119 g\u0142os Rafa\u0142owi Augustynowi, publikuj\u0105c jego laudacj\u0119 &#8211; tak pi\u0119kn\u0105 pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem, \u017ce po dzi\u015b dzie\u0144 si\u0119 rumieni\u0119.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>W\u0142a\u015bciwie powinienem zacz\u0105\u0107 od znanej formu\u0142y: gdyby Dorota Kozi\u0144ska nie istnia\u0142a, nale\u017ca\u0142oby j\u0105 wymy\u015bli\u0107.\u00a0 Tylko \u017ce to zadanie wymaga\u0142oby nieprzeci\u0119tnej wyobra\u017ani.<\/p>\n<p>Gdyby Linneusz mia\u0142 j\u0105 zaklasyfikowa\u0107, pewnie napisa\u0142by \u2013 wzi\u0105wszy pod uwag\u0119 pola zainteresowa\u0144 \u2013 \u017ce to <em>species omnivora<\/em>, gatunek wszystko\u017cerny.<\/p>\n<p>Linneusz jest nieprzypadkowy, bowiem o ma\u0142y w\u0142os nie wyl\u0105dowa\u0142a na studiach biologicznych, a i dzi\u015b przyrod\u0105 \u201eo\u017cywion\u0105\u201c interesuje si\u0119 ponadprzeci\u0119tnie, obserwuj\u0105c ptaki, hoduj\u0105c kolejne pokolenia kot\u00f3w, a tak\u017ce je\u017cd\u017c\u0105c konno. Nie gardzi r\u00f3wnie\u017c stworzeniami najmniejszymi i pograniczem o\u017cywionej natury; gdy wybuch\u0142a epidemia Covidu, zasypywa\u0142a nas zbieranymi z\u00a0r\u00f3\u017cnych stron informacjami o \u017cyciu i tw\u00f3rczo\u015bci mikrob\u00f3w.<\/p>\n<p>Nieprzypadkowa jest tak\u017ce \u0142acina, bowiem Dorota Kozi\u0144ska, porzuciwszy zamiar studi\u00f3w przyrodniczych, trafi\u0142a na filologi\u0119 klasyczn\u0105, pod skrzyd\u0142a znakomitego latynisty Jerzego Axera.<\/p>\n<p>Jednak\u017ce ju\u017c doktorat mia\u0142a pisa\u0107 o Williamie Blake\u2019u, kt\u00f3ry interesowa\u0142 j\u0105 od dawna \u2013 w nastoleciu prze\u0142o\u017cy\u0142a po swojemu, i arcyzgrabnie, s\u0142ynnego <em>Tygrysa<\/em>. \u00a0Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Blake\u2019a konsultowa\u0142a z\u00a0niebylejakim indywidualnym mentorem, znakomitym historykiem sztuki i literatury Wies\u0142awem Juszczakiem.<\/p>\n<p>Zn\u00f3w ciekawa zbie\u017cno\u015b\u0107: literatura i sztuki plastyczne. Dorota Kozi\u0144ska, de domo Urba\u0144ska, jest c\u00f3rk\u0105 \u015bwietnego grafika i typografa, zwanego w rodzinie pieszczotliwie \u0141ysym Leonem, profesora warszawskiej Akademii i autora grafiki ksi\u0105\u017ckowej oraz niezliczonych wysmakowanych akcydens\u00f3w. Z\u00a0m\u0142odo\u015bci pami\u0119tam wydawan\u0105 przez Ossolineum kolekcj\u0119 literatury orientalnej, bodaj czy nie najpi\u0119kniejsz\u0105 w \u00f3wczesnej Polsce seri\u0119 poetyck\u0105.\u00a0 Nie wiem w jakim stopniu ta filiacja wp\u0142yn\u0119\u0142a na fakt, \u017ce ksi\u0105\u017cki Kozi\u0144skiej, nawet je\u015bli nale\u017c\u0105 do zaprojektowanej og\u00f3lnie serii, maj\u0105 jaki\u015b charakterystyczny rys sp\u00f3jno\u015bci, elegancji i dowcipu zarazem.<\/p>\n<p>Doktoratowi o Williamie Blake\u2018u przeszkodzi\u0142y problemy zdecydowanie nieakademickiej natury; jeden z\u00a0serii cyklicznych pech\u00f3w, kt\u00f3re nasz\u0105 bohaterk\u0119 b\u0119d\u0105 n\u0119ka\u0107 a\u017c po czasy najnowsze.<\/p>\n<p>Ale ja dzisiaj nie o pechach, tylko o osi\u0105gni\u0119ciach.<\/p>\n<p>Uprawia przede wszystkim ma\u0142e formy \u2013 co jest po trosze wynikiem \u017cyciowych okoliczno\u015bci, ale tak\u017ce wrodzonej sk\u0142onno\u015bci do zwi\u0119z\u0142ego pisania, jednak\u017ce nie bez stylistycznej wirtuozerii, by nie rzec \u2013 popisu.\u00a0 C\u00f3\u017c! Jak powiada Charles Rosen, mamy sk\u0142onno\u015b\u0107 do deprecjonowania wirtuozerii dla niej samej; tylko \u017ce wirtuozeri\u0119 dla niej samej ch\u0119tnie uprawia\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 wybitnych artyst\u00f3w.<\/p>\n<p>Ale styl to narz\u0119dzie; \u015bwietnym stylem mo\u017cna pisa\u0107 g\u0142upoty.\u00a0 Zatem dwa s\u0142owa o zawarto\u015bci.<\/p>\n<p>Podkre\u015bli\u0142bym dwie rzeczy.<\/p>\n<p>Pierwsza to temperatura. Te teksty \u201egrzej\u0105\u201c, czasem si\u0119 gotuj\u0105.\u00a0 Dorota prywatnie lubi u\u017cywa\u0107 hiperbol i wielkich kwantyfikator\u00f3w, ale tu chodzi o rzecz inn\u0105. To s\u0105 teksty pisane przez \u017cywego cz\u0142owieka dla \u017cywych ludzi o \u017cywych (cho\u0107 czasem dawno nie\u017cywych) ludziach i ich sprawach. Tu nie ma mumifikowania, ani tematu, ani samego pisania.<\/p>\n<p>Druga \u2013 powi\u0105zana \u2013 to kontekstowo\u015b\u0107. Muzyka, teatr, ich tworzenie i odbi\u00f3r s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 kulturowej ca\u0142o\u015bci, epoki, struktur spo\u0142ecznych. Nie s\u0105 wyobcowane.\u00a0 My\u015bl\u0119, \u017ce w niebie, na odpowiedniej muzyczno-teatralnej chmurce, siedz\u0105 Peri i Caccini, Landi i Monteverdi, i ogl\u0105daj\u0105c pisanie Kozi\u0144skiej m\u00f3wi\u0105: \u201eNo w\u0142a\u015bnie, o to nam chodzi\u0142o, kiedy projektowali\u015bmy nasz\u0105 Wielk\u0105 Syntez\u0119\u201c.<\/p>\n<p>Dorota \u2013 cho\u0107 sama jako wokalistka uprawia\u0142a muzyk\u0119 dawn\u0105 \u2013 do pierwocin opery si\u0119 nie zaw\u0119\u017ca. Mozart i Verdi, Britten, Berg i Janaczek, po wielekro\u0107 Wagner. \u00a0Ale tak\u017ce Aleksander Nowak i Pawe\u0142 Mykietyn, Pawe\u0142 Szyma\u0144ski i \u2013 nie da si\u0119 ukry\u0107 \u2013 m\u00f3wi\u0105cy te s\u0142owa. No i niemog\u0105cy si\u0119 doczeka\u0107 wydania panteon wybitnych, a zapomnianych, operowych \u015bpiewak\u00f3w.<\/p>\n<p>Nagradzamy Dorot\u0119 Kozi\u0144sk\u0105 jako muzykologa, kt\u00f3rym formalnie nie jest i uprawia gatunki popularne i eseistyczne. Ale \u2013 co akcentowa\u0142em przedstawiaj\u0105c Jury jej kandydatur\u0119 \u2013 w tych tekstach znajdziemy niejedn\u0105 my\u015bl, kt\u00f3ra jest albo dobrze ugruntowanym faktem historycznym, albo p\u0142odnym impulsem \u2013 i poddana sprawdzaniu i obudowana \u201eaparatem\u201c mog\u0142aby da\u0107 w efekcie pe\u0142nokrwiste naukowe opracowanie.<\/p>\n<p>Teraz \u2013 Warszawa. \u00a0Oto rodowita warszawianka dla kt\u00f3rej miasto jest ca\u0142o\u015bci\u0105, ale \u201ema\u0142\u0105 ojczyzn\u0105\u201c jest Warszawa \u201eniska\u201c \u2013 najpierw Czerniak\u00f3w, a od lat centralna Praga, tu\u017c przy bazarze R\u00f3\u017cyckiego, niedaleko \u201e\u015bpi\u0105cych\u201c, Zoo i nieistniej\u0105cego ju\u017c niestety sklepu pod szczeg\u00f3ln\u0105 nazw\u0105 \u201ePlanet Alkoholi\u201c, uwa\u017cnie ws\u0142uchuje si\u0119 w spl\u0105tane rytmy, polifoni\u0119 ruch\u00f3w i akcent\u00f3w i znaczonych przez nie ludzkich istnie\u0144 i los\u00f3w.<\/p>\n<p>Jeste\u015bmy w Zwi\u0105zku Kompozytor\u00f3w Polskich. Nie by\u0142em jedynym, kt\u00f3ry namawia\u0142 Dorot\u0119 do wst\u0105pienia do naszego grona; bez skutku. \u201eNie nale\u017c\u0119 nigdzie i mam to po swoim tacie\u201c \u2013 odpowiada\u0142a. Przeczy temu wprawdzie pokutuj\u0105ce w niekt\u00f3rych biogramach cz\u0142onkostwo w pewnym stowarzyszeniu t\u0142umaczy, ale to epizod, szybko zako\u0144czony.\u00a0 No c\u00f3\u017c, nie nale\u017cy i trudno.<\/p>\n<p>Ale nienale\u017cenie nie oznacza nieprzynale\u017cenia. M\u00f3j przyjaciel Grzegorz Piechota, historyk sztuki ze Szczecina, ma w swoim telefonie Dorot\u0119 Kozi\u0144sk\u0105 zapisan\u0105 kr\u00f3tko jako \u201eKoz\u0119\u201c. Wielu z\u00a0nas ma prawo powiedzie\u0107, zwa\u017cywszy rozliczne osobiste kontakty i za\u017cy\u0142o\u015bci, \u017ce jest to po prostu \u201eKoza nostra\u201c.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/307804281_1776898856004582_1305385981106528147_n.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-6870\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/307804281_1776898856004582_1305385981106528147_n-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/307804281_1776898856004582_1305385981106528147_n-300x225.jpg 300w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/307804281_1776898856004582_1305385981106528147_n-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/307804281_1776898856004582_1305385981106528147_n-768x576.jpg 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/307804281_1776898856004582_1305385981106528147_n-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/307804281_1776898856004582_1305385981106528147_n.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Z Laudatorem na schodach Sali im. Karola Szymanowskiego w UMFC. Fot. S\u0142awomir Wojciechowski<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/IMG_3784-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-6872\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/IMG_3784-1-224x300.jpg\" alt=\"\" width=\"224\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/IMG_3784-1-224x300.jpg 224w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/IMG_3784-1.jpg 443w\" sizes=\"auto, (max-width: 224px) 100vw, 224px\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Drodzy Czytelnicy: d\u0142u\u017cej nie da si\u0119 tego ukry\u0107. Jury w sk\u0142adzie Zygmunt Krauze (przewodnicz\u0105cy), Rafa\u0142 Augustyn, Beata Boles\u0142awska-Lewandowska, Mieczys\u0142aw Kominek, Tadeusz Wielecki i Ma\u0142gorzata Wo\u017ana-Stankiewicz przyzna\u0142o mi doroczn\u0105 Nagrod\u0119 Zwi\u0105zku Kompozytor\u00f3w Polskich &#8211; &#8222;za bogat\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 krytyczn\u0105, eseistyczn\u0105 i translatorsk\u0105, obejmuj\u0105c\u0105 rozleg\u0142e obszary muzyki, ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem teatru muzycznego&#8221;. To pierwsza wa\u017cna nagroda w moim &#8230; <span class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/atorod.pl\/?p=6869\">[Read more&#8230;]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-6869","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6869","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6869"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6869\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6873,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6869\/revisions\/6873"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6869"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6869"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6869"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}