{"id":6924,"date":"2022-10-10T15:39:41","date_gmt":"2022-10-10T13:39:41","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=6924"},"modified":"2022-10-10T20:21:11","modified_gmt":"2022-10-10T18:21:11","slug":"trzy-milosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=6924","title":{"rendered":"Trzy mi\u0142o\u015bci"},"content":{"rendered":"

Mia\u0142am dzi\u015b usi\u0105\u015b\u0107 do pisania recenzji z otwarcia sezonu Academy of Ancient Music w londy\u0144skim Barbican Centre, ale po lekturze porannych wiadomo\u015bci s\u0142\u00f3w mi zabrak\u0142o. Prosz\u0119 o chwil\u0119 cierpliwo\u015bci, nied\u0142ugo wr\u00f3c\u0119 do tematu. Tymczasem pozwol\u0119 sobie zaanonsowa\u0107 kilka wydarze\u0144, kt\u00f3re pomog\u0105 wszystkim pouk\u0142ada\u0107 my\u015bli. Po pierwsze, ju\u017c w najbli\u017cszy pi\u0105tek, 14 pa\u017adziernika, w katowickiej siedzibie NOSPR wyst\u0105pi pewna czeska \u015bpiewaczka, o kt\u00f3rej pisa\u0142am cztery lata temu, przy okazji Maratonu Janaczkowskiego w Ostrawie, \u017ce „obdarzona jasnym, pi\u0119knie otwartym sopranem <\/span>Kate\u0159ina Kn\u011b\u017e\u00edkov\u00e1 i (…) Roman Hoza dali wspania\u0142y koncert morawskiej i hukwaldzkiej poezji w pie\u015bniach \u2013 zazdro\u015b\u0107 cz\u0142owieka bierze, kiedy ze \u015bpiewu dwojga Czech\u00f3w rozumie si\u0119 wi\u0119cej ni\u017c z pie\u015bni Kar\u0142owicza w interpretacji niejednego Polaka”. Mam nadziej\u0119, \u017ce Kn\u011b\u017e\u00edkov\u00e1 wci\u0105\u017c jest w dobrej formie, bo w programie wieczoru wspania\u0142a aria koncertowa Ch\u2019io mi scordi di te? <\/em>KV 505 Mozarta, a parti\u0119 fortepianu obbligato zrealizuje Tymoteusz Bies. Orkiestr\u0119 – tak\u017ce w Uwerturze <\/em>D 590 Schuberta i IV Symfonii <\/em>Mahlera – poprowadzi Domingo Hindoyan. Przybywajcie. Po drugie: bezp\u0142atny serwis internetowy ARTE.tv po polsku rozpoczyna nowy sezon operowy. Od dzi\u015b dost\u0119pna Lakm\u00e9 <\/em>Delibes’a w tegorocznej inscenizacji Laurenta Pelly’ego z paryskiej Op\u00e9ra Comique, pod batut\u0105 Rapha\u00ebla Pichona i z Sabine Devieilhe w roli tytu\u0142owej. Wkr\u00f3tce nowe premiery, du\u017co dobrych wykonawc\u00f3w, jeszcze wi\u0119cej g\u0142o\u015bnych re\u017cyser\u00f3w, sporo muzyki, o kt\u00f3rej w Polsce – z rozmaitych wzgl\u0119d\u00f3w – mo\u017cna tylko pomarzy\u0107. Patrzcie i s\u0142uchajcie. B\u0119dzie si\u0119 o co pospiera\u0107 z przyjaci\u00f3\u0142mi. Wi\u0119cej szczeg\u00f3\u0142\u00f3w pod linkiem: https:\/\/www.arte.tv\/pl\/articles\/sezon-arte-opera-2022-2023<\/a>
\nA poni\u017cej – kr\u00f3tki esej na marginesie pi\u0105tkowego koncertu NOSPR.<\/p>\n

***<\/p>\n

Nazywa\u0142a si\u0119 Nancy Storace i by\u0142a c\u00f3rk\u0105 w\u0142oskiego imigranta Stefana, uzdolnionego kontrabasisty, oraz Elizabeth Trusler, kt\u00f3rej ojciec, z zawodu cukiernik, dorobi\u0142 si\u0119 fortuny jako zarz\u0105dca londy\u0144skiego parku rozrywek Marylebone Gardens. Kiedy przysz\u0142a na \u015bwiat w 1765 roku, piecza nad parkiem zd\u0105\u017cy\u0142a ju\u017c przej\u015b\u0107 z r\u0105k dziadka, a potem wuja, autora przepisu na sernik z migda\u0142ami, serwowany go\u015bciom codziennie o pierwszej po po\u0142udniu, pod kuratel\u0119 angielskiego tenora Thomasa Lowe\u2019a. Nancy wzrasta\u0142a w otoczeniu najwybitniejszych artyst\u00f3w epoki, w miejscu, kt\u00f3re z biegiem lat przeistoczy\u0142o si\u0119 z jaskini hazardu i areny okrutnych walk zwierz\u0105t w t\u0119tni\u0105ce \u017cyciem centrum muzyczne stolicy. Ojciec wcze\u015bnie odkry\u0142 w niej cudowne dziecko: zadebiutowa\u0142a w wieku dwunastu lat w Southampton, rok p\u00f3\u017aniej wyst\u0105pi\u0142a w Theatre Royal Haymarket, po czym zosta\u0142a oddana na nauki do w\u0142oskiego kastrata-sopranisty Venanzia Rauzziniego, kt\u00f3ry nam\u00f3wi\u0142 j\u0105 na dalsze studia w Wenecji, u Antonia Sacchiniego, r\u00f3wnie bieg\u0142ego w dziele kompozycji, jak w sztuce \u015bpiewu i gry na skrzypcach.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Nancy Storace. Miedzioryt kolorowany na podstawie portretu Pietra Betteliniego, druk z londy\u0144skiej oficyny Moltens Colnaghi & Co, 1788. Ze zbior\u00f3w Biblioteki Uniwersytetu Goethego we Frankfurcie<\/p>\n

Na scenach w\u0142oskich, mi\u0119dzy innymi w Parmie, Mediolanie i Florencji, zacz\u0119\u0142a wyst\u0119powa\u0107 jako pi\u0119tnastolatka. Nie mia\u0142a jeszcze dwudziestu lat, kiedy przeprowadzi\u0142a si\u0119 do Wiednia, skrad\u0142a serce tamtejszej publiczno\u015bci oraz pewnego podstarza\u0142ego angielskiego muzyka, za kt\u00f3rego wkr\u00f3tce wysz\u0142a za m\u0105\u017c. Zwi\u0105zek okaza\u0142 si\u0119 tak nieszcz\u0119\u015bliwy, \u017ce cesarz J\u00f3zef II wygna\u0142 m\u0119\u017ca-brutala ze swego imperium. Ca\u0142y Wiede\u0144 kocha\u0142 obdarzon\u0105 ujmuj\u0105cym, cho\u0107 odrobin\u0119 nosowym sopranem Nancy Storace: jej dziewcz\u0119cy urok i anielsk\u0105 prezencj\u0119 sceniczn\u0105, jej pi\u0119kne oczy, jej bia\u0142\u0105 szyj\u0119, jej \u015bwie\u017ce usta\u2026 Karl von Zinzendorf, skarbnik cesarzowej Marii Teresy, skrupulatnie wylicza\u0142 cnoty m\u0142odziutkiej \u015bpiewaczki w swoich Tageb\u00fccher<\/em>, sugeruj\u0105c zarazem, \u017ce wst\u0119p na jej popisy powinni mie\u0107 wy\u0142\u0105cznie m\u0119\u017cczy\u017ani dojrzali i umiej\u0105cy pow\u015bci\u0105gn\u0105\u0107 nami\u0119tno\u015bci.<\/p>\n

Trudno orzec, czy zdo\u0142a\u0142 pow\u015bci\u0105gn\u0105\u0107 je Mozart, kt\u00f3ry zapewni\u0142 Storace nie\u015bmiertelno\u015b\u0107, obsadzaj\u0105c j\u0105 w roli Zuzanny w premierowym przedstawieniu Wesela Figara<\/em> na scenie Burgtheater. Nancy wci\u0105\u017c jeszcze dochodzi\u0142a do siebie po kryzysie wokalnym, kt\u00f3ry wy\u0142\u0105czy\u0142 j\u0105 z wyst\u0119p\u00f3w na d\u0142ugie miesi\u0105ce i pozostawi\u0142 po sobie niezatarte \u015blady. Mozart przepisa\u0142 gotow\u0105 parti\u0119 specjalnie dla niej. Publiczno\u015b\u0107 zn\u00f3w szala\u0142a. Nancy wkr\u00f3tce jednak podj\u0119\u0142a decyzj\u0119 o powrocie do Anglii. Mozart wyci\u0105gn\u0105\u0142 z szuflady ari\u0119, kt\u00f3r\u0105 w\u0142\u0105czy\u0142 kiedy\u015b do zrewidowanej wersji Idomenea <\/em>przed prywatnym wykonaniem opery w jednej z wiede\u0144skich rezydencji, zmieni\u0142 recytatyw, zast\u0105pi\u0142 parti\u0119 skrzypiec obbligato parti\u0105 fortepianu, sam zasiad\u0142 do klawiatury i wyst\u0105pi\u0142 wraz ze Storace na jej koncercie po\u017cegnalnym 23 lutego 1787 roku. W swoim katalogu opatrzy\u0142 t\u0119 mistrzowsko skomponowan\u0105 scen\u0119 dopiskiem: \u201ef\u00fcr Mad.selle Storace und mich\u201d, co sk\u0142oni\u0142o p\u00f3\u017aniejszych badaczy do podejrze\u0144, \u017ce oboje \u0142\u0105czy\u0142o co\u015b wi\u0119cej ni\u017c wsp\u00f3\u0142praca przy Weselu Figara<\/em>. Zdaniem niekt\u00f3rych, \u015bwiadczy te\u017c o tym tekst Ch\u2019io mi scordi di te? <\/em>KV 505:<\/p>\n

\u201eProsisz, bym ci\u0119 pu\u015bci\u0142a w niepami\u0119\u0107? \u015amiesz mi doradza\u0107, \u017cebym si\u0119 jemu odda\u0142a? I to dop\u00f3ki jeszcze \u017cyj\u0119? O nie! \u017bycie b\u0119dzie dla mnie po stokro\u0107 gorsze ni\u017c \u015bmier\u0107! Niech \u015bmier\u0107 ju\u017c przyjdzie, czekam na ni\u0105 bez l\u0119ku. Jak\u017ce mia\u0142abym ogrza\u0107 si\u0119 w cieple innego p\u0142omienia, z kim innym si\u0119 dzieli\u0107 uczuciem? Ach! Umar\u0142abym z \u017calu! Nie b\u00f3j si\u0119, ukochany, moje serce zawsze b\u0119dzie twoje. Nie znios\u0119 d\u0142u\u017cej tej m\u0119czarni, duch mnie zaczyna zawodzi\u0107. Wzdychasz? Och, c\u00f3\u017c za smutek i \u017ca\u0142o\u015b\u0107! Pomy\u015bl tylko, c\u00f3\u017c to za chwila! Bo\u017ce, s\u0142\u00f3w mi braknie! Gwiazdy barbarzy\u0144skie, gwiazdy bezlitosne, czemu\u015bcie tak nieugi\u0119te? Dusze \u0142askawe, \u015bwiadkowie mych cierpie\u0144 \u2013 powiedzcie, czy wierne serce jest w stanie znie\u015b\u0107 tak\u0105 udr\u0119k\u0119?\u201d.<\/p>\n

Nancy prze\u017cy\u0142a wprawdzie Mozarta o ponad \u0107wier\u0107 wieku, nie wr\u00f3ci\u0142a jednak do Wiednia, nie odzyska\u0142a cho\u0107by cz\u0119\u015bci swej dawnej s\u0142awy i zmar\u0142a przedwcze\u015bnie po kl\u0119sce kolejnego zwi\u0105zku. Schubert skomponowa\u0142 obydwie uwertury koncertowe \u201ew stylu w\u0142oskim\u201d w\u0142a\u015bnie w 1817, roku \u015bmierci \u015bpiewaczki, po\u015br\u00f3d tocz\u0105cej si\u0119 w Wiedniu debaty, czy pisa\u0107 opery w stylu w\u0142oskim, wzorem Rossiniego, czy sk\u0142oni\u0107 si\u0119 w stron\u0119 Weberowskiego modelu opery niemieckiej. Dwudziestoletni Schubert opowiedzia\u0142 si\u0119 ca\u0142ym sercem za Rossinim, by\u0107 mo\u017ce pod wp\u0142ywem prywatnych studi\u00f3w u Antonia Salieriego. Uwertura D-dur<\/em> D.590, w kt\u00f3rej wykorzysta\u0142 materia\u0142 ze wst\u0119pu do wystawionej trzy lata p\u00f3\u017aniej melodramy Die Zauberharfe<\/em>, niesie ju\u017c wprawdzie zapowied\u017a indywidualnego stylu kompozytora, swoim wdzi\u0119kiem, finezj\u0105 i \u017cywio\u0142ow\u0105 brawur\u0105 przywodzi jednak na my\u015bl skojarzenia z Rossiniowskim Tankredem<\/em>, niedo\u015bcignionym wzorcem prawdziwej w\u0142oskiej opery. Mi\u0142o\u015b\u0107 Schuberta do kr\u00f3lowej form muzycznych pozosta\u0142a jednak na zawsze niespe\u0142niona. O ile jego \u201ew\u0142oskie\u201d uwertury cieszy\u0142y si\u0119 wzgl\u0119dn\u0105 popularno\u015bci\u0105, o tyle \u017cadna z jego kompozycji scenicznych nie przetrwa\u0142a pr\u00f3by czasu, a tylko dwie doczeka\u0142y si\u0119 premiery za \u017cycia tw\u00f3rcy: z mizernym sukcesem.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Zdj\u0119cie z autografem Margarethe Michalek, koniec XIX wieku<\/p>\n

Za to Czwarta <\/em>Mahlera, ostatnia z jego \u201eWunderhorn-Symphonien\u201d, nawi\u0105zuj\u0105cych do pie\u015bni ze zbioru Arnima i Brentano, o ma\u0142y w\u0142os zako\u0144czy\u0142aby i tak burzliwy romans s\u0142uchaczy z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 kompozytora. Podczas prawykonania w monachijskiej Kaim-Saal, w listopadzie 1901 roku, pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wybuczano, drug\u0105 wy\u015bmiano, trzeci\u0105 za\u015b przespano. Dopiero w finale publiczno\u015b\u0107 zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119 na dzieci\u0119co-anielski g\u0142os Margarethe Michalek w pochwale urok\u00f3w \u201eniebia\u0144skiego \u017cycia\u201d, ma\u0142o kto jednak wczu\u0142 si\u0119 w g\u0142\u0119bi\u0119 przes\u0142ania utworu. Ma\u0142o kto poj\u0105\u0142, \u017ce za fasad\u0105 naiwnej prostoty kryje si\u0119 najbardziej wyrafinowana z dotychczasowych partytur Mahlera. Nowatorstwo symfonii przyt\u0142oczy\u0142o \u00f3wczesnych odbiorc\u00f3w. Sam kompozytor, zakochany przelotnie w odtw\u00f3rczyni partii solowej, por\u00f3wna\u0142 Czwart\u0105 <\/em>z \u201ejednolitym b\u0142\u0119kitem nieba\u201d. Jeszcze nie wiedzia\u0142, \u017ce wkr\u00f3tce zakocha si\u0119 w kim\u015b innym i pozna ca\u0142kiem inne niebo: na przemian zalane o\u015blepiaj\u0105cym blaskiem s\u0142o\u0144ca i zasnute ci\u0119\u017ckimi chmurami.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mia\u0142am dzi\u015b usi\u0105\u015b\u0107 do pisania recenzji z otwarcia sezonu Academy of Ancient Music w londy\u0144skim Barbican Centre, ale po lekturze porannych wiadomo\u015bci s\u0142\u00f3w mi zabrak\u0142o. Prosz\u0119 o chwil\u0119 cierpliwo\u015bci, nied\u0142ugo wr\u00f3c\u0119 do tematu. Tymczasem pozwol\u0119 sobie zaanonsowa\u0107 kilka wydarze\u0144, kt\u00f3re pomog\u0105 wszystkim pouk\u0142ada\u0107 my\u015bli. Po pierwsze, ju\u017c w najbli\u017cszy pi\u0105tek, 14 pa\u017adziernika, w katowickiej siedzibie … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-6924","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6924","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6924"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6924\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6928,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6924\/revisions\/6928"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6924"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6924"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6924"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}