{"id":6976,"date":"2022-11-07T14:14:13","date_gmt":"2022-11-07T13:14:13","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=6976"},"modified":"2022-11-07T14:14:13","modified_gmt":"2022-11-07T13:14:13","slug":"casanova-wenecjanin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=6976","title":{"rendered":"Casanova wenecjanin"},"content":{"rendered":"<p>Przed kolejnym, tym razem nieco d\u0142u\u017cszym wyjazdem recenzenckim Upiora, proponuj\u0119 Pa\u0144stwu tekst z pogranicza &#8211; kr\u00f3tki esej biograficzny o Casanovie, na marginesie baletu pod tym samym tytu\u0142em, w choreografii Graya Veredona i z muzyk\u0105 innego wenecjanina, Antonia Vivaldiego. Premiera odby\u0142a si\u0119 22 pa\u017adziernika w Teatrze Wielkim w \u0141odzi, w ramach tegorocznych \u0141\u00f3dzkich Spotka\u0144 Baletowych.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Gdyby za miar\u0119 dokona\u0144 Casanovy przyj\u0105\u0107 jego erotyczne podboje, wysz\u0142oby na jaw, \u017ce w por\u00f3wnaniu z Don Giovannim by\u0142 nieledwie impotentem. Cyniczny i maj\u0105cy w pogardzie wszelkie nakazy moralne rozpustnik z opery Mozarta uwi\u00f3d\u0142 przecie\u017c sze\u015b\u0107set czterdzie\u015bci dziewcz\u0105t i kobiet w Italii, dwie\u015bcie trzydzie\u015bci jeden (co Leporello wylicza z podziwu godn\u0105 skrupulatno\u015bci\u0105) w Niemczech, sto we Francji, dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t jeden w barbarzy\u0144skiej Turcji, a w samej tylko Hiszpanii tysi\u0105c trzy. A przy tym nie grymasi\u0142, bra\u0142, co mu w r\u0119ce wpad\u0142o: ch\u0142opki, s\u0142u\u017c\u0105ce, mieszczki, hrabianki, baronowe, markizy, ksi\u0119\u017cniczki, brunetki, blondynki, staruszki siwe jak go\u0142\u0119bice, dziewki grube i chude, pi\u0119kne i brzydkie, biedne i bogate \u2013 jedynym kryterium, jakim si\u0119 kierowa\u0142, by\u0142a p\u0142e\u0107 ofiary jego seksualnych zap\u0119d\u00f3w. Tymczasem Casanova, nawet we w\u0142asnych, podkoloryzowanych pami\u0119tnikach, doliczy\u0142 si\u0119 raptem stu dwudziestu dw\u00f3ch kochanek oraz nielicznych kochank\u00f3w, z kt\u00f3rych kilku zaci\u0105gn\u0105\u0142 do \u0142\u00f3\u017cka przez nieporozumienie.<\/p>\n<p>Kim zatem by\u0142 Casanova, o kt\u00f3rym Jacek Kaczmarski \u2013 po obejrzeniu skandalizuj\u0105cego filmu Felliniego \u2013 \u015bpiewa\u0142, \u017ce mia\u0142 mniszki rozpalone, wdowy stare i bogate, kt\u00f3rym Jowisz pie\u015bci\u0142 \u0142ono, a w turniejach salonowych jego groto\u0142az pokonywa\u0142 jurno\u015b\u0107 szlachty i stangret\u00f3w? Urodzi\u0142 si\u0119 w 1725 roku w Wenecji, z rodzic\u00f3w, kt\u00f3rych losy te\u017c mog\u0142yby starczy\u0107 za temat niejednej powie\u015bci awanturniczej. Gaetano, ojciec Giacoma, by\u0142 aktorem i tancerzem, synem przybysza z Aragonii, kt\u00f3ry osiedli\u0142 si\u0119 w Parmie na p\u00f3\u0142nocy W\u0142och. Giambattista, starszy brat Gaetana, uciek\u0142 z domu i zagin\u0105\u0142 bez wie\u015bci, kiedy ch\u0142opak mia\u0142 zaledwie pi\u0119tna\u015bcie lat. Gaetano poszed\u0142 w jego \u015blady rok p\u00f3\u017aniej, zakochawszy si\u0119 bez pami\u0119ci w Giovannie Benozzi, aktorce commedia dell\u2019arte, wyst\u0119puj\u0105cej pod zalotnym pseudonimem La Fragoletta (\u201eTruskaweczka\u201d). Niestety, r\u00f3\u017cnica wieku zrobi\u0142a swoje: Truskaweczka, starsza od Gaetana o trzydzie\u015bci pi\u0119\u0107 lat, wysz\u0142a ostatecznie za m\u0105\u017c za Francesca Ballettiego, jednego z najs\u0142ynniejszych w owym czasie odtw\u00f3rc\u00f3w roli Arlekina. Niepocieszony Gaetano wyjecha\u0142 do Wenecji i zatrudni\u0142 si\u0119 w Teatro San Samuele, na prze\u0142omie XVII i XVIII wieku jednym z najprzedniejszych teatr\u00f3w w mie\u015bcie, zarz\u0105dzanym przez patrycjuszowsk\u0105 rodzin\u0119 Grimanich. Tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce tu\u017c obok mia\u0142 sw\u00f3j warsztat pewien wenecki szewc, niejaki Girolamo Farussi, ojciec niezwykle pon\u0119tnej Zanetty.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/casanova-portrait-par-anton-graff-1766.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-6977\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/casanova-portrait-par-anton-graff-1766-214x300.jpg\" alt=\"\" width=\"214\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/casanova-portrait-par-anton-graff-1766-214x300.jpg 214w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/casanova-portrait-par-anton-graff-1766-730x1024.jpg 730w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/casanova-portrait-par-anton-graff-1766-768x1077.jpg 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/casanova-portrait-par-anton-graff-1766.jpg 998w\" sizes=\"auto, (max-width: 214px) 100vw, 214px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Anton Graff, portret Casanovy, ok. 1755. Kolekcja prywatna<\/p>\n<p>Role si\u0119 odwr\u00f3ci\u0142y. Tym razem adorator by\u0142 dziesi\u0119\u0107 lat starszy od swej siedemnastoletniej wybranki. Pan Girolamo i tak umar\u0142 ze zgryzoty, mimo \u017ce wraz ze sw\u0105 \u017con\u0105 Marci\u0105 ostatecznie wyrazi\u0142 zgod\u0119 na \u015blub zakochanych \u2013 pod warunkiem, \u017ce Zanetta nigdy nie p\u00f3jdzie w \u015blady swego ma\u0142\u017conka.<\/p>\n<p>Z\u0142ama\u0142a obietnic\u0119. Wkr\u00f3tce po \u015bmierci ojca rozpocz\u0119\u0142a praktyk\u0119 w trupie Gaetana i zasz\u0142a w ci\u0105\u017c\u0119. S\u0119k w tym, \u017ce podobno nie z m\u0119\u017cem, tylko z Michele Grimanim, w\u0142a\u015bcicielem teatru. Tak czy inaczej, Giacomo by\u0142 oficjalnie najstarszym z pi\u0119ciorga dzieci pa\u0144stwa Casanova, kt\u00f3re ostatecznie \u2013 po przedwczesnej i podejrzanej \u015bmierci Gaetana \u2013 przesz\u0142y wraz z wdow\u0105 pod opiek\u0119 dyrektora teatru.<\/p>\n<p>Giacomo okaza\u0142 si\u0119 pono\u0107 najbystrzejszy z rodze\u0144stwa. Tak bystry, \u017ce ju\u017c w wieku dwunastu lat wst\u0105pi\u0142 na Uniwersytet w Padwie, aczkolwiek we wczesnym dzieci\u0144stwie nie do\u015b\u0107, \u017ce nie zdradza\u0142 szczeg\u00f3lnych predyspozycji intelektualnych, to wr\u0119cz uchodzi\u0142 za g\u0142upka. Jak stwierdzi\u0142 w swoich pami\u0119tnikach, nie pami\u0119ta\u0142 nic, co dzia\u0142o si\u0119 w jego \u017cyciu przed sierpniem 1733 roku, kiedy kolejny krwotok z nosa sk\u0142oni\u0142 jego babk\u0119 Marzi\u0119 do konsultacji z czarownic\u0105 na wyspie Murano nieopodal Wenecji. Ta, wed\u0142ug s\u0142\u00f3w samego Casanovy (tutaj w przek\u0142adzie Tadeusza Everta), \u201eotworzy\u0142a skrzyni\u0119, wzi\u0119\u0142a mnie na r\u0119ce i zamkn\u0119\u0142a w skrzyni m\u00f3wi\u0105c, \u017cebym si\u0119 nie l\u0119ka\u0142, co wystarczy\u0142oby, \u017ceby nape\u0142ni\u0107 mnie przera\u017ceniem, gdybym nie by\u0142 ca\u0142kowicie og\u0142upia\u0142y. Siedzia\u0142em wi\u0119c w k\u0105cie skrzyni, trzymaj\u0105c chustk\u0119 przy wci\u0105\u017c krwawi\u0105cym nosie, oboj\u0119tny na ha\u0142as z zewn\u0105trz. S\u0142ysza\u0142em kolejno \u015bpiewy, p\u0142acze, krzyki i stukanie w skrzyni\u0119. Nic mnie to nie obchodzi\u0142o. Wreszcie czarownica wydoby\u0142a mnie ze skrzyni. Krew ciek\u0142a ju\u017c mniej gwa\u0142townie. Ta nadzwyczajna baba, wypie\u015bciwszy mnie na wszystkie strony, rozebra\u0142a mnie, po\u0142o\u017cy\u0142a do \u0142\u00f3\u017cka, spali\u0142a jakie\u015b ziela, zebra\u0142a dym w prze\u015bcierad\u0142o, owin\u0119\u0142a mnie nim, odm\u00f3wi\u0142a zakl\u0119cia, odwin\u0119\u0142a prze\u015bcierad\u0142o i da\u0142a mi do zjedzenia pi\u0119\u0107 pastylek o przyjemnym smaku. Nast\u0119pnie natar\u0142a mi skronie ma\u015bci\u0105 o s\u0142odkim zapachu, ubra\u0142a mnie i orzek\u0142a, i\u017c krwotok powoli ustanie, o ile nikomu nie powiem, co zrobi\u0142a, aby mnie wyleczy\u0107, w razie za\u015b gdybym komukolwiek wyjawi\u0142 ten sekret, czeka mnie \u015bmier\u0107 niechybna z up\u0142ywu krwi\u201d.<\/p>\n<p>Casanova zachowa\u0142 dyskrecj\u0119. W miesi\u0105c nauczy\u0142 si\u0119 czyta\u0107, a osiem lat p\u00f3\u017aniej uzyska\u0142 stopie\u0144 doktora obojga praw na podstawie dysertacji <em>O testamentach<\/em> oraz <em>Czy Hebrajczycy mog\u0105 budowa\u0107 nowe synagogi<\/em>. Zanim jednak rozpocz\u0105\u0142 karier\u0119 akademick\u0105, zd\u0105\u017cy\u0142 rozkocha\u0107 w sobie siostrzyczk\u0119 m\u0142odego ksi\u0119dza Gozziego, dok\u0105d babka odda\u0142a go na wychowanie: niejak\u0105 Bettin\u0119, pann\u0119 \u0142adn\u0105, weso\u0142\u0105 i pilnie czytuj\u0105c\u0105 romanse, kt\u00f3ra pr\u00f3cz pierwszej lekcji platonicznej mi\u0142o\u015bci obdarzy\u0142a go tak\u017ce osp\u0105, po kt\u00f3rej m\u0142odemu Casanovie zosta\u0142a nie tylko zadra w sercu, lecz i dzioby na twarzy. Dziewictwo straci\u0142 jednak dopiero w wieku lat siedemnastu, za spraw\u0105 dalekich krewniaczek dyrektora Grimaniego, si\u00f3str Nanette i Marton Savorgnan, m\u0142odszych od Casanovy odpowiednio o cztery lata i rok, z kt\u00f3rymi wyl\u0105dowa\u0142 w \u0142\u00f3\u017cku w towarzystwie dw\u00f3ch butelek wina, obfito\u015bci w\u0119dzonych mi\u0119s, chleba oraz parmezanu, po czym sp\u0119dzi\u0142 noc na \u201erozlicznych potyczkach mi\u0142osnych\u201d, kt\u00f3re ostatecznie go przekona\u0142y, \u017ce jest stworzony dla p\u0142ci przeciwnej. Siostry nie oponowa\u0142y. Ich radosny tr\u00f3jk\u0105t przetrwa\u0142 d\u0142ugie lata.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/casanova_20photo_203-82905aba-4816-4d8f-830f-457b8d1b99fb.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-6978\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/casanova_20photo_203-82905aba-4816-4d8f-830f-457b8d1b99fb-300x236.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"236\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/casanova_20photo_203-82905aba-4816-4d8f-830f-457b8d1b99fb-300x236.jpg 300w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/casanova_20photo_203-82905aba-4816-4d8f-830f-457b8d1b99fb.jpg 670w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Donald Sutherland jako Casanova. Kadr z filmu Federica Felliniego (1976)<\/p>\n<p>Stereotypowy wizerunek Casanovy-uwodziciela zawdzi\u0119czamy przede wszystkim jemu samemu, a \u015bci\u015blej jego pami\u0119tnikom, kt\u00f3re zacz\u0105\u0142 spisywa\u0107 w s\u0142usznym ju\u017c wieku sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu pi\u0119ciu lat. Trudno orzec, czy Casanova by\u0142 naprawd\u0119 przystojny: z pewno\u015bci\u0105 by\u0142 bardzo wysoki jak na t\u0119 epok\u0119, mierzy\u0142 bowiem prawie metr dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t wzrostu, mia\u0142 atletyczn\u0105 budow\u0119, cer\u0119 mocno \u015bniad\u0105, wysokie czo\u0142o, wyraziste, by nie rzec wy\u0142upiaste oczy i niepohamowany temperament. Je\u015bli wierzy\u0107 \u015bwiadectwom jego wsp\u00f3\u0142czesnych, za najbardziej seksowny element jego fizjonomii uchodzi\u0142 nos: w\u0105ski i d\u0142ugi, wyrze\u017abiony pi\u0119knie jak u greckiego pos\u0105gu, co zgodnie z \u00f3wczesnymi przekonaniami \u015bwiadczy\u0142o nie tylko o jego m\u0119skiej potencji, ale te\u017c wyrafinowanym gu\u015bcie i rozleg\u0142ych zainteresowaniach.<\/p>\n<p>Abstrahuj\u0105c bowiem od rozlicznych podboj\u00f3w, Casanova pracowa\u0142 na sw\u0105 reputacj\u0119 typowym dla swoich czas\u00f3w awanturnictwem, a tak\u017ce sk\u0142onno\u015bci\u0105 do niewybrednych \u017cart\u00f3w, kt\u00f3re z pewno\u015bci\u0105 przesz\u0142yby niezauwa\u017cone, gdyby nie jego nieprzeci\u0119tna inteligencja i talent literacki. Z seminarium duchownego w Padwie wylecia\u0142 za erotyczne igraszki ze wsp\u00f3\u0142bra\u0107mi, przede wszystkim jednak za szulerskie d\u0142ugi, przez kt\u00f3re po raz pierwszy i nie ostatni w \u017cyciu wyl\u0105dowa\u0142 w wi\u0119zieniu. S\u0142u\u017cby u pewnego biskupa odm\u00f3wi\u0142, niezadowolony z proponowanych mu warunk\u00f3w lokalowych i finansowych. Podczas pierwszego spotkania z papie\u017cem Benedyktem XIV zapyta\u0142, czy w razie czego mo\u017ce liczy\u0107 na dyspens\u0119 od czytania zakazanych ksi\u0105g, z drugiej za\u015b strony \u2013 zwolnienie od jedzenia ryb, kt\u00f3re jego zdaniem przyprawia\u0142y go o zapalenie\u00a0 spoj\u00f3wek. Pr\u00f3bowa\u0142 kariery wojskowej na Korfu, ale przegra\u0142 ca\u0142y \u017co\u0142d w faraona. Nie bacz\u0105c na dotychczasowe niepowodzenia, w wieku dwudziestu jeden lat postanowi\u0142 zosta\u0107 zawodowym hazardzist\u0105, straciwszy jednak fortun\u0119, wr\u00f3ci\u0142 do gry na skrzypcach w ojcowskim teatrze w Wenecji. Mniej wi\u0119cej w tym czasie zaskarbi\u0142 sobie do\u017cywotni patronat patrycjusza z rodu Bragadin\u00f3w, kt\u00f3remu uratowa\u0142 \u017cycie po nieudanej interwencji medyk\u00f3w, kiedy wielmo\u017ca dozna\u0142 wylewu na weneckiej gondoli, w drodze powrotnej z weselnego przyj\u0119cia.<\/p>\n<p>W 1749 roku pozna\u0142 prawdziw\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 swojego \u017cycia: tajemnicz\u0105 Henriett\u0119, jedyn\u0105 kobiet\u0119, kt\u00f3rej pozwala\u0142 \u015bmia\u0107 si\u0119 z siebie i gra\u0107 w erotyczn\u0105 gr\u0119 na warunkach narzuconych przez drug\u0105 stron\u0119. Ona ten romans zacz\u0119\u0142a, on jej pozwoli\u0142 ten zwi\u0105zek zako\u0144czy\u0107. On pisa\u0142 p\u00f3\u017aniej: \u201eci, kt\u00f3rzy s\u0105dz\u0105, \u017ce kobieta nie wystarczy, by uszcz\u0119\u015bliwia\u0107 m\u0119\u017cczyzn\u0119 przez wszystkie dwadzie\u015bcia cztery godziny doby, nigdy nie posiadali \u017cadnej Henrietty\u201d. Do dzi\u015b nie wiadomo, kim by\u0142a. Jedni wskazuj\u0105 na Jeann\u0119 Marie d\u2019Albert de Saint-Hippolyte, dam\u0119 w s\u0142usznym wieku trzydziestu jeden lat, kt\u00f3ra po nieszcz\u0119\u015bliwym ma\u0142\u017ce\u0144stwie rozwiod\u0142a si\u0119 z m\u0119\u017cem. Inni m\u00f3wi\u0105 o Anne-Henriette de Bourbon, jednej z c\u00f3rek Ludwika XV. Jeszcze inni s\u0105 zdania, \u017ce chodzi\u0142o o jej siostr\u0119, Ad\u00e9la\u00efd\u0119 de Gueidan, urodzon\u0105 ze wstydliwego zwi\u0105zku w klasztorze. Jakkolwiek b\u0105d\u017a, Henrietta sko\u0144czy\u0142a ten romans na dobre i nie przyzna\u0142a si\u0119 do znajomo\u015bci z Casanov\u0105 nawet w\u00f3wczas, kiedy jej dawny kochanek wda\u0142 si\u0119 przez przypadek we flirt z jej pokoj\u00f3wk\u0105.<\/p>\n<p>Wkr\u00f3tce potem Casanova zosta\u0142 wolnomularzem. Dalsze jego losy, umiej\u0119tnie motane przez samego zainteresowanego, wci\u0105\u017c nie daj\u0105 nam odpowiedzi na pytanie, czy by\u0142 agentem masonerii, czy wr\u0119cz przeciwnie, szpiegowa\u0142 na us\u0142ugach zakonu jezuit\u00f3w. W 1755 roku zn\u00f3w zosta\u0142 aresztowany, tym razem przez Inquisitori di Stato, za uprawianie czar\u00f3w, i osadzony na pi\u0119\u0107 lat I Piombi, lochach pod o\u0142owianym dachem Pa\u0142acu Do\u017c\u00f3w, w celi ciemnej i tak niskiej, \u017ce nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 w niej swobodnie wyprostowa\u0107. Sp\u0119dzi\u0142 tam ponad rok. By\u0107 mo\u017ce uciek\u0142by wcze\u015bniej, gdyby zaprzyja\u017anieni patrycjusze nie zmusili inkwizycji pa\u0144stwowej do przeniesienia go w przestronniejsze miejsce, gdzie m\u00f3g\u0142 swobodnie korzysta\u0107 z ksi\u0105\u017cek. Tam Casanova nawi\u0105za\u0142 kontakt z pensjonariuszem s\u0105siedniej celi, ksi\u0119dzem Marinem Balbim, wymieniaj\u0105c z nim listy pisane paznokciem umoczonym w soku z morwy. W nocy z 31 pa\u017adziernika na 1 listopada 1756 roku obydwaj zbiegli z wi\u0119zienia przez dziur\u0119 w dachu.<\/p>\n<p>Po ucieczce z I Piombi Casanova przedosta\u0142 si\u0119 wpierw do Niemiec, potem za\u015b do Pary\u017ca, gdzie zn\u00f3w dorobi\u0142 si\u0119 fortuny, korzystaj\u0105c ze swych niezwyk\u0142ych umiej\u0119tno\u015bci na loterii pa\u0144stwowej. Od tamtej pory podr\u00f3\u017cowa\u0142 niestrudzenie, kolejno wysprzedaj\u0105c obligacje skarbu francuskiego, zak\u0142adaj\u0105c fabryk\u0119 jedwabiu, przegrywaj\u0105c po pijaku maj\u0105tek w faraona, przez kr\u00f3tki czas rozwa\u017caj\u0105c sp\u0119dzenie reszty \u017cycia w szwajcarskim klasztorze, dyskutuj\u0105c z Wolterem o filozofii i literaturze, wkupuj\u0105c si\u0119 w \u0142aski papie\u017ca Klemensa XIII, zwodz\u0105c markiz\u0119 d\u2019Urf\u00e9, kt\u00f3rej obieca\u0142, \u017ce odrodzi si\u0119 w ciele ch\u0142opca, \u0142api\u0105c rze\u017c\u0105czk\u0119 od prostytutki i bezskutecznie doradzaj\u0105c carycy Katarzynie II, \u017ceby przesz\u0142a z kalendarza julia\u0144skiego na gregoria\u0144ski.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Portrait_of_Giacomo_Girolamo_Casanova.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-6979\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Portrait_of_Giacomo_Girolamo_Casanova-176x300.jpg\" alt=\"\" width=\"176\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Portrait_of_Giacomo_Girolamo_Casanova-176x300.jpg 176w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Portrait_of_Giacomo_Girolamo_Casanova-601x1024.jpg 601w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Portrait_of_Giacomo_Girolamo_Casanova.jpg 761w\" sizes=\"auto, (max-width: 176px) 100vw, 176px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Johann Berka, rycina z wizerunkiem 63-letniego Casanovy zamieszczona na frontyspisie jego powie\u015bci fantastycznej <em>Ikosameron, <\/em>Praga, 1788<\/p>\n<p>Z Petersburga zjecha\u0142 do Warszawy, gdzie dozna\u0142 gorzkiego rozczarowania urod\u0105 polskich niewiast, ci\u0119\u017cko rani\u0142 w pojedynku na pistolety Franciszka Ksawerego Branickiego, z kt\u00f3rym posprzecza\u0142 si\u0119 o w\u0142osk\u0105 tancerk\u0119 Teres\u0119 Casaci, ukry\u0142 si\u0119 przed jego zwolennikami w klasztorze ojc\u00f3w reformat\u00f3w przy Senatorskiej, po czym zbieg\u0142 z Polski \u2013 wpierw do Prus, potem do Wiednia, p\u00f3\u017aniej za\u015b do Hiszpanii, gdzie w Barcelonie zn\u00f3w wyl\u0105dowa\u0142 na kr\u00f3tko w wi\u0119zieniu, tym razem z powodu domniemanego romansu z kochank\u0105 wicekr\u00f3la. Opu\u015bci\u0142 P\u00f3\u0142wysep Iberyjski z w\u0142asnej woli. Powoli zacz\u0105\u0142 si\u0119 statkowa\u0107: coraz wi\u0119cej pisa\u0142, unika\u0142 podejrzanych koneksji, w 1774 roku powr\u00f3ci\u0142 do rodzinnej Wenecji. D\u0142ugo nie zagrza\u0142 tam miejsca: uko\u0144czywszy przek\u0142ad <em>Iliady<\/em> Homera na miejscowy dialekt, zn\u00f3w ruszy\u0142 w podr\u00f3\u017c po Europie. Jego s\u0142awa i chwa\u0142a przygas\u0142y. Zacz\u0119\u0142y si\u0119 drwiny: z jego mi\u0142osnych podboj\u00f3w, \u015bmiesznych fryzur i staro\u015bwieckich manier. Ostatnie kilkana\u015bcie lat \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 jako bibliotekarz hrabiego Karla von Waldsteina na zamku w dzisiejszym Duchcovie w kraju usteckim w Czechach. Podczas kt\u00f3rego\u015b z wypad\u00f3w do Pragi zawar\u0142 pono\u0107 znajomo\u015b\u0107 z Mozartem i Lorenzem Da Ponte, udzielaj\u0105c obydwu bezcennych porad, jak uwiarygodni\u0107 posta\u0107 \u201eukaranego rozpustnika\u201d w ich wsp\u00f3lnej operze o Don Giovannim. Zmar\u0142 w 1798 roku i zosta\u0142 pogrzebany gdzie\u015b na cmentarzu w Duchcovie, do dzi\u015b jednak nie znamy miejsca jego poch\u00f3wku.<\/p>\n<p>Rozpanoszy\u0142 si\u0119 w naszej zbiorowej wyobra\u017ani jako synonim drapie\u017cnego uwodziciela. A przecie\u017c by\u0142 tak\u017ce teologiem, filozofem, domoros\u0142ym matematykiem, alchemikiem, poet\u0105, t\u0142umaczem, pisarzem i przedsi\u0119biorc\u0105. Z drugiej za\u015b strony \u2013 mitomanem, narcyzem i fantast\u0105. Do\u0142o\u017cy\u0142 wszelkich stara\u0144, by prawdy o nim nie uda\u0142o si\u0119 nigdy dociec. Wszystkie wsp\u00f3\u0142brzmienia jego \u017cycia w\u0119drowa\u0142y w przestrzeni jak u Kaczmarskiego: \u201eOd pokory akord do pot\u0119gi, od szale\u0144stwa akord do geniuszu, od ogromnych miech\u00f3w instrumentu do ogromnych architektur duszy\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Przed kolejnym, tym razem nieco d\u0142u\u017cszym wyjazdem recenzenckim Upiora, proponuj\u0119 Pa\u0144stwu tekst z pogranicza &#8211; kr\u00f3tki esej biograficzny o Casanovie, na marginesie baletu pod tym samym tytu\u0142em, w choreografii Graya Veredona i z muzyk\u0105 innego wenecjanina, Antonia Vivaldiego. Premiera odby\u0142a si\u0119 22 pa\u017adziernika w Teatrze Wielkim w \u0141odzi, w ramach tegorocznych \u0141\u00f3dzkich Spotka\u0144 Baletowych. *** &#8230; <span class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/atorod.pl\/?p=6976\">[Read more&#8230;]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-6976","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6976","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6976"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6976\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6981,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6976\/revisions\/6981"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6976"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6976"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6976"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}