Katedra w Cremonie. Fot. Roman Klementschitz<\/p>\n Mimo \u017ce przy tutejszej katedrze Santa Maria Assunta \u2013 zgodnie z krzywdz\u0105c\u0105 opini\u0105 niekt\u00f3rych turyst\u00f3w jedynym godnym uwagi zabytku w Cremonie \u2013 dzia\u0142a\u0142 \u015bwietny ch\u00f3r, kt\u00f3ry zapewnia\u0142 nie tylko godn\u0105 opraw\u0119 wokaln\u0105 nabo\u017ce\u0144stw, ale i solidn\u0105 edukacj\u0119 najbardziej uzdolnionych ch\u0142opc\u00f3w, wykszta\u0142ceni ju\u017c muzycy korzystali z pierwszej nadarzaj\u0105cej si\u0119 okazji, by uciec z sennego, spowitego mg\u0142\u0105 miasta na prowincji i poszuka\u0107 szcz\u0119\u015bcia gdzie indziej. Tak post\u0105pi\u0142 Tiburtio Massaino, augustia\u0144ski mnich i kompozytor, kt\u00f3ry zaw\u0119drowa\u0142 mi\u0119dzy innymi na dw\u00f3r ksi\u0119cia Tyrolu Ferdynanda II w Innsbrucku, a ostatnie lata \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 jako maestro di cappella <\/em>w lombardzkim Lodi. Tak uczyni\u0142 wy\u015bmienity kontrapunktysta Costanzo Porta, wychowanek kremo\u0144skiego klasztoru San Luca, kt\u00f3remu z czasem powierzono misj\u0119 ca\u0142kowitej odnowy praktyki muzycznej w katedrze w Rawennie. Tym tropem pod\u0105\u017cy\u0142 Benedetto Pallavicino, wybitny tw\u00f3rca madryga\u0142\u00f3w, ho\u0142ubiony na dworze Gonzag\u00f3w w Mantui. W Cremonie prosperowali tylko lutnicy, pocz\u0105wszy od Andrei Amatiego, ojca-za\u0142o\u017cyciela kremo\u0144skiej szko\u0142y lutniczej, kt\u00f3ry w 1539 roku otworzy\u0142 sw\u00f3j s\u0142ynny warsztat w samym sercu miasta, na placu przy ko\u015bciele San Domenico. Nie przyczyni\u0142 si\u0119 jednak do tego artystyczny klimat miasta, lecz specyficzne warunki regionu. Bezs\u0142oneczne lata i wilgotne, cz\u0119sto mro\u017ane zimy \u2013 typowe dla n\u0119kaj\u0105cej p\u00f3\u0142noc \u00f3wczesnej Italii ma\u0142ej epoki lodowcowej \u2013 wp\u0142yn\u0119\u0142y zar\u00f3wno na struktur\u0119 sprowadzanego z Alp drewna rezonansowego, jak i w\u0142a\u015bciwo\u015bci \u017cywicy, z kt\u00f3rej sporz\u0105dzano lakier do pokrywania instrument\u00f3w.<\/p>\n Domniemany portret Claudia Monteverdiego, p\u0119dzla nieznanego malarza z Cremony<\/p>\n Skrzypcom i lutnikom by\u0142o wi\u0119c w Cremonie od ptak\u00f3w l\u017cej, czego nie da si\u0119 powiedzie\u0107 o zwyk\u0142ych ludziach, n\u0119kanych pog\u0142\u0119biaj\u0105cym si\u0119 pod rz\u0105dami Hiszpan\u00f3w kryzysem, kt\u00f3ry w pierwszej po\u0142owie XVII wieku mia\u0142 jeszcze \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 na miasto kl\u0119sk\u0119 g\u0142odu i katastrofaln\u0105 fal\u0119 czarnej \u015bmierci. Takim w\u0142a\u015bnie skromnym, cho\u0107 pracowitym i ambitnym cz\u0142owiekiem by\u0142 Baldassare Monteverdi, felczer i zielarz, w\u0142a\u015bciciel niewielkiego sklepiku przy kremo\u0144skiej katedrze. O\u017ceni\u0142 si\u0119 z Maddalen\u0105, c\u00f3rk\u0105 z\u0142otnika, z kt\u00f3r\u0105 doczeka\u0142 si\u0119 trojga dzieci, zanim m\u0142od\u0105 matk\u0119 zabra\u0142a epidemia tyfusu. Ich pierworodny syn Claudio urodzi\u0142 si\u0119 w maju 1567 roku i wkr\u00f3tce potem zosta\u0142 ochrzczony w ko\u015bciele Santi Nazario e Celso. Niewiele wiadomo o jego edukacji, poza niepotwierdzonymi informacjami, \u017ce w dzieci\u0144stwie by\u0142 cz\u0142onkiem ch\u00f3ru katedralnego, potem za\u015b uzupe\u0142nia\u0142 studia na miejscowym uniwersytecie. Pierwszy zbi\u00f3r jego utwor\u00f3w, Sacrae cantiunculae<\/em>, ukaza\u0142 si\u0119 w 1582 roku w Wenecji, w oficynie Angela Gardano; drukarz opatrzy\u0142 go informacj\u0105, \u017ce pi\u0119tnastoletni kompozytor jest uczniem Marc\u2019Antonia Ingegneriego. Urodzony w Weronie Ingegnieri by\u0142 chyba jedynym znacz\u0105cym muzykiem, kt\u00f3ry z Cremony nie uciek\u0142, tylko si\u0119 do niej sprowadzi\u0142, i to ju\u017c oko\u0142o 1570 roku. Wkr\u00f3tce ugruntowa\u0142 sw\u0105 reputacj\u0119 znakomitego skrzypka, \u015bpiewaka i kompozytora: w roku 1581 zosta\u0142 maestro di cappella <\/em>w katedrze, a zapewne kilka lat wcze\u015bniej nauczycielem m\u0142odego Claudia. Wspania\u0142y muzyk, cz\u0142owiek wielkiej warto\u015bci, prawy chrze\u015bcijanin \u2013 m\u00f3wili o nim kremo\u0144czycy. Monteverdi zawdzi\u0119cza\u0142 mu solidne podstawy rzemios\u0142a i niezmienne przywi\u0105zanie do wielkiej tradycji polifonii renesansowej. W opublikowanej pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej pierwszej ksi\u0119dze madryga\u0142\u00f3w wyp\u0142yn\u0105\u0142 ju\u017c jednak na ca\u0142kiem nowe wody, eksperymentuj\u0105c z chromatyk\u0105 i malarstwem d\u017awi\u0119kowym wzorem tw\u00f3rc\u00f3w mniej konserwatywnych ni\u017c Ingegneri, kt\u00f3ry jako kompozytor spe\u0142nia\u0142 si\u0119 przede wszystkim w muzyce religijnej.<\/p>\n Rinaldo Alessandrini. Fot. Emile Moysson<\/p>\n Druga ksi\u0119ga wysz\u0142a drukiem w roku 1590, w oficynie Alessandra Raveriego, innego weneckiego drukarza, sk\u0105din\u0105d blisko spokrewnionego z Gardano. Monteverdi po raz ostatni przywo\u0142a\u0142 w niej nazwisko \u201esignora Ingegneriego\u201d, co o tyle nie dziwi, \u017ce zawarte w niej madryga\u0142y nie zdradzaj\u0105 ju\u017c \u017cadnych pokrewie\u0144stw ze stylem wero\u0144skiego mistrza. Znalaz\u0142o to sw\u00f3j wyraz tak\u017ce w doborze tekst\u00f3w, w du\u017cej cz\u0119\u015bci zaczerpni\u0119tych z tw\u00f3rczo\u015bci petrarkisty Pietra Bemba, przede wszystkim za\u015b z wierszy Torquata Tassa, jednego z najwybitniejszych tw\u00f3rc\u00f3w w\u0142oskiego renesansu, poety spod znaku \u201eprzenikania sztuk\u201d, reprezentanta stylu przej\u015bciowego, \u0142\u0105cz\u0105cego elementy schy\u0142kowe z zapowiedzi\u0105 ca\u0142kiem nowej epoki. W \u017cadnym z p\u00f3\u017aniejszych zbior\u00f3w madryga\u0142owych Monteverdi nie podejmie tylu gier z wyobra\u017ani\u0105 wzrokow\u0105 s\u0142uchacza, w \u017cadnej kolejnej ksi\u0119dze nie znajdziemy tylu muzycznych obraz\u00f3w wschodu s\u0142o\u0144ca, o\u017cywczej bryzy, zmiennego nieba, roz\u0107wierkanych ptak\u00f3w, rw\u0105cych rzek i cicho szemrz\u0105cych potok\u00f3w. W \u017cadnej kolejnej ksi\u0119dze nie pobudzi tylu innych zmys\u0142\u00f3w odbiorcy: d\u017awi\u0119kowymi opisami zapachu kwiat\u00f3w, rozpalonego upa\u0142em powietrza, ciep\u0142ych \u0142ez na policzkach kochank\u00f3w.<\/p>\n Sko\u0144czy\u0142y si\u0119 lata terminowania. Monteverdi \u017cegna\u0142 si\u0119 w tych utworach z Cremon\u0105: z jej sierpniowym skwarem i lodowatym ch\u0142odem zimy, z d\u017awi\u0119kiem dzwon\u00f3w Torazzo, najwy\u017cszej kampanili we W\u0142oszech, z kremo\u0144skim nugatem torrone<\/em>, istn\u0105 polifoni\u0105 smaku, komponowan\u0105 przez miejscowych cukiernik\u00f3w niczym s\u0142odki madryga\u0142 z cukru, migda\u0142\u00f3w, bia\u0142ek jaj, miodu i bezcennej wanilii. Dwudziestotrzyletni muzyk zamie\u015bci\u0142 w zbiorze dedykacj\u0119 dla Giacoma Ricardiego, doktora praw i przewodnicz\u0105cego senatu mediola\u0144skiego, u kt\u00f3rego stara\u0142 si\u0119 o posad\u0119 \u201esuonatore di vivuola\u201d. Marzy\u0142 o karierze w Mediolanie, trafi\u0142 na dw\u00f3r Vincenza Gonzagi, ksi\u0119cia Mantui, jednego z najhojniejszych mecenas\u00f3w sztuki i nauki w \u00f3wczesnej Italii. Dope\u0142ni\u0142 przeznaczenia wi\u0119kszo\u015bci muzyk\u00f3w z Cremony. Znalaz\u0142 szcz\u0119\u015bcie gdzie indziej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" I jeszcze jedna zapowied\u017a – wieczornego koncertu Actus Humanus 9 grudnia, w gda\u0144skim Dworze Artusa, z udzia\u0142em Concerto Italiano pod dyrekcj\u0105 Rinalda Alessandriniego. *** Z Jeografii powszechnej, u\u0142o\u017conej \u201edla u\u017cytku m\u0142odzi polskiej\u201d i wydanej w 1831 roku we Wroc\u0142awiu (\u201ez now\u0105 mapp\u0105 powszechn\u0105 kuli ziemskiej na spos\u00f3b Mercatora\u201d), mo\u017cna si\u0119 dowiedzie\u0107, \u017ce w Cremonie nad … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-7033","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7033","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7033"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7033\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7038,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7033\/revisions\/7038"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7033"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7033"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7033"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/800px-Cremona_Duomo.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n