{"id":7185,"date":"2023-02-23T19:46:25","date_gmt":"2023-02-23T18:46:25","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=7185"},"modified":"2023-02-27T10:39:37","modified_gmt":"2023-02-27T09:39:37","slug":"o-pozytkach-z-muzycznych-przyjazni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=7185","title":{"rendered":"O po\u017cytkach z muzycznych przyja\u017ani"},"content":{"rendered":"

Upi\u00f3r ju\u017c jedn\u0105 nog\u0105 w podr\u00f3\u017cy – a zarazem pe\u0142en obaw, czy spektakl, na kt\u00f3ry si\u0119 wybiera, nie zostanie w ostatniej chwili odwo\u0142any ze wzgl\u0119du na niedyspozycj\u0119 obydwu wykonawc\u00f3w jednej z g\u0142\u00f3wnych partii. Przekonamy si\u0119 ju\u017c w sobot\u0119, a tymczasem, dla roz\u0142adowania napi\u0119cia, proponuj\u0119 wr\u00f3ci\u0107 pami\u0119ci\u0105 do koncertu NOSPR 10 listopada ubieg\u0142ego roku. Orkiestr\u0105 Gospodarzy dyrygowa\u0142 Lawrence Foster, parti\u0119 solow\u0105 w pierwszym polskim wykonaniu skomponowanego na zam\u00f3wienie NOSPR Koncertu na gitar\u0119 i orkiestr\u0119 <\/em>Marca Neikruga wykona\u0142 \u0141ukasz Kuropaczewski.<\/p>\n

***<\/p>\n

By\u0142 rok 1853. Kierownictwo Das Niederrheinische Musikfest, jednego z najs\u0142ynniejszych festiwali w \u00f3wczesnej Europie, powierzono trzem kompozytorom \u2013 Robertowi Schumannowi, Ferdinandowi Hillerowi i Juliusowi Tauschowi \u2013 a jako miejsce muzycznego \u015bwi\u0119ta, organizowanego na przemian w kilku miastach Dolnej Nadrenii, wybrano D\u00fcsseldorf. Festiwal przeszed\u0142 do historii przede wszystkim za spraw\u0105 skrzypka J\u00f3zefa Joachima i jego fenomenalnej interpretacji Koncertu D-dur <\/em>Beethovena. Robert i jego \u017cona Clara, zachwyceni wirtuozeri\u0105 i osobowo\u015bci\u0105 zaledwie dwudziestodwuletniego W\u0119gra, nawi\u0105zali z nim bli\u017csze kontakty, kt\u00f3re wkr\u00f3tce przerodzi\u0142y si\u0119 w przyja\u017a\u0144. Joachim nie sta\u0142 si\u0119 zak\u0142adnikiem w\u0142asnej s\u0142awy: inspiruj\u0105ce rozmowy i wsp\u00f3lne muzykowanie w domu Schumann\u00f3w tylko utwierdzi\u0142y go w prze\u015bwiadczeniu, \u017ce powinien wykorzysta\u0107 sw\u0105 pozycj\u0119 do promowania innych m\u0142odych i nieprzeci\u0119tnie uzdolnionych artyst\u00f3w. Jego wyb\u00f3r pad\u0142 na pewnego pocz\u0105tkuj\u0105cego pianist\u0119, kt\u00f3ry zaprezentowa\u0142 mu kilka swoich utwor\u00f3w. Skrzypek wspomina\u0142 p\u00f3\u017aniej, \u017ce w \u017cyciu nie zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z tak osza\u0142amiaj\u0105cym talentem. Pianista nazywa\u0142 si\u0119 Johannes Brahms. W pa\u017adzierniku dosta\u0142 od Joachima list polecaj\u0105cy do Schumann\u00f3w. I tak si\u0119 to wszystko zacz\u0119\u0142o.<\/p>\n

Po kilku dniach pobytu Brahmsa w D\u00fcsseldorfie Schumann wpad\u0142 na pomys\u0142, \u017ceby sprezentowa\u0107 Joachimowi sonat\u0119, napisan\u0105 wsp\u00f3lnie przez niego samego, jego ucznia Alberta Dietricha i \u015bwie\u017co poznanego go\u015bcia. Wszystkie jej cztery cz\u0119\u015bci zosta\u0142y oparte na d\u017awi\u0119kach F-A-E, w kt\u00f3rych muzycy zaszyfrowali osobiste motto Joachima: \u201efrei aber einsam\u201d (wolny, lecz samotny). Skrzypek deklarowa\u0142 w ten spos\u00f3b zamiar wytrwania w stanie kawalerskim, ale dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej z\u0142ama\u0142 sw\u0105 obietnic\u0119, \u017ceni\u0105c si\u0119 ze znakomit\u0105 kontralcistk\u0105 Amali\u0105 z domu Schneeweiss. Brahms pozosta\u0142 wolny na zawsze. W 1854 roku, kiedy Schumann wyl\u0105dowa\u0142 w szpitalu po nieudanej pr\u00f3bie samob\u00f3jczej, Brahms zamieszka\u0142 w D\u00fcsseldorfie na sta\u0142e, \u017ceby zaopiekowa\u0107 si\u0119 jego \u017con\u0105. Kocha\u0142 Clar\u0119 wiernie jak pies, nie wiadomo, czy z wzajemno\u015bci\u0105. Po \u015bmierci Roberta sta\u0142 si\u0119 jej opiekunem i najbli\u017cszym przyjacielem. Nigdy nie zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z \u017cadn\u0105 inn\u0105 kobiet\u0105.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

J\u00f3zef Joachim i jego \u017cona Amalia z domu Schneeweiss<\/p>\n

Wst\u0119pne szkice do I Symfonii<\/em>, z kt\u00f3r\u0105 Brahms zmaga\u0142 si\u0119 przesz\u0142o dwadzie\u015bcia lat, powsta\u0142y jeszcze za \u017cycia Schumanna. Drug\u0105 <\/em>skomponowa\u0142 w rekordowym tempie, przez kilka letnich miesi\u0119cy 1877 roku. Za kolejn\u0105, <\/em>najkr\u00f3tsz\u0105 w swoim dorobku, zabra\u0142 si\u0119 w najbardziej tw\u00f3rczym okresie kariery. III Symfoni\u0119 <\/em>z roku 1883 mo\u017cna interpretowa\u0107 zar\u00f3wno jako ho\u0142d dla zmar\u0142ego mistrza, jak i muzyczn\u0105 wyk\u0142adni\u0119 strawestowanego motta Joachima, dewizy \u201efroh aber frei\u201d (wolny, ale szcz\u0119\u015bliwy), kt\u00f3r\u0105 Brahms zaszyfrowa\u0142 w otwieraj\u0105cym utw\u00f3r motywie F-As-F. Szcz\u0119\u015bliwy w przeciwie\u0144stwie do skrzypka, kt\u00f3ry rozwodzi\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie z Amali\u0105? Nie do ko\u0144ca szcz\u0119\u015bliwy, skoro motyw zawiera d\u017awi\u0119k A obni\u017cony o p\u00f3\u0142 tonu? A mo\u017ce po prostu pogodzony z losem, kt\u00f3ry tak szybko odebra\u0142 mu rado\u015b\u0107 przyja\u017ani z Schumannami, m\u0142odzie\u0144cze zauroczenie Clar\u0105, wspomnienie malowniczych widok\u00f3w zakola Renu w D\u00fcsseldorfie, przywo\u0142ane ju\u017c na pocz\u0105tku, w rozpoznawalnym nawi\u0105zaniu do Re\u0144skiej <\/em>Schumanna? Trzecia <\/em>jest bodaj najintymniejsz\u0105 z symfonii Brahmsa. Ka\u017cdy z jej cz\u0142on\u00f3w, nawet burzliwe cz\u0119\u015bci skrajne, pod koniec raptownie zacicha. Cz\u0119\u015bci \u015brodkowe, zw\u0142aszcza melancholijne, rozlewne jak pie\u015b\u0144 Poco allegretto<\/em>, w pe\u0142ni uzasadniaj\u0105 opini\u0119 o symfonice Brahmsa jako wy\u017cszej formie kameralistyki. Fina\u0142 utworu, z nawracaj\u0105cym kolejny raz motywem F-As-F, kt\u00f3ry rozp\u0142ywa si\u0119 w migotliwych d\u017awi\u0119kach melodii Renu, stopniowo zamieraj\u0105cych w pianissimo<\/em>, zdaje si\u0119 sugerowa\u0107, \u017ce zar\u00f3wno wolno\u015b\u0107, jak i szcz\u0119\u015bcie min\u0119\u0142y bezpowrotnie.<\/p>\n

A\u017c trudno uwierzy\u0107, \u017ce z tego arcydzie\u0142a, kt\u00f3re Hanslick nazwa\u0142 \u201eniemal doskona\u0142ym\u201d, w zbiorowej wyobra\u017ani zagnie\u017adzi\u0142 si\u0119 tylko liryczny walc z cz\u0119\u015bci trzeciej, eksploatowany do znudzenia w kulturze popularnej, na czele z piosenk\u0105 Sinatry Take My Love<\/em>. Podobny los spotka\u0142 Ungarische T\u00e4nze<\/em>, pok\u0142osie wsp\u00f3\u0142pracy Brahmsa ze skrzypkiem Ede Rem\u00e9nyim, kt\u00f3ry wprowadzi\u0142 go w \u015bwiat muzyki w\u0119gierskich Rom\u00f3w. Zbi\u00f3r dwudziestu jeden kr\u00f3tkich utwor\u00f3w, skomponowanych pierwotnie na fortepian na cztery r\u0119ce i opublikowanych w dw\u00f3ch zestawach po dwa zeszyty (odpowiednio w 1869 i 1880 roku), sta\u0142 si\u0119 przebojem jeszcze za \u017cycia Brahmsa i przysporzy\u0142 mu niema\u0142ych zysk\u00f3w. \u017baden z ta\u0144c\u00f3w uj\u0119tych w pierwszym zeszycie nie jest kompozycj\u0105 w pe\u0142ni oryginaln\u0105: Brahms traktowa\u0142 je jako opracowania melodii ludowych, nie zdaj\u0105c sobie sprawy, \u017ce czardasz wykorzystany w ta\u0144cu nr 5 jest w istocie autorstwa B\u00e9li K\u00e9lera, wsp\u00f3\u0142czesnego mu tw\u00f3rcy z W\u0119gier. Z czasem Brahms opublikowa\u0142 pierwsze dziesi\u0119\u0107 utwor\u00f3w w wersji na fortepian solo, dokona\u0142 te\u017c orkiestracji ta\u0144c\u00f3w nr 1, 3 i 10. Popularno\u015b\u0107 \u017cywio\u0142owych Ta\u0144c\u00f3w w\u0119gierskich <\/em>przechodzi granice wyobra\u017ani: ich echa pobrzmiewaj\u0105 nawet w ragtime\u2019ach Scotta Joplina, a wielu meloman\u00f3w wci\u0105\u017c bardziej kojarzy taniec nr 5 z komediami braci Marx i golibrod\u0105 z Dyktatora <\/em>Chaplina ni\u017c z sal\u0105 koncertow\u0105.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Marc Neikrug. Fot. Archiwum prywatne<\/p>\n

Mimo \u017ce uwielbiany przez Brahmsa Beethoven por\u00f3wna\u0142 gitar\u0119 do orkiestry w miniaturze, sam Brahms nie napisa\u0142 ani jednego utworu na ten instrument. Wirtuozi i wielbiciele gitary zdaj\u0105 si\u0119 podziela\u0107 opini\u0119 mistrza z Bonn, o czym \u015bwiadczy rosn\u0105ca liczba nowych zam\u00f3wie\u0144 kompozytorskich i opracowa\u0144 dzie\u0142 dawnych mistrz\u00f3w. \u0141atwo zrozumie\u0107 ten zapa\u0142: Koncert lutniowy D-dur <\/em>Vivaldiego, pierwotnie z towarzyszeniem dwojga skrzypiec i basso continuo, w uwsp\u00f3\u0142cze\u015bnionej wersji daje szerokie pole do popisu soli\u015bcie, zapewniaj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 wydobycia ca\u0142ego bogactwa brzmieniowego akord\u00f3w arpeggiowanych na gitarze klasycznej. Jeszcze wi\u0119kszy potencja\u0142 mo\u017ce ods\u0142oni\u0107 utw\u00f3r pisany z my\u015bl\u0105 o wra\u017cliwo\u015bci dzisiejszych artyst\u00f3w i odbiorc\u00f3w: zw\u0142aszcza przez muzyka tak wszechstronnego jak ameryka\u0144ski kompozytor i pianista Marc Neikrug, cz\u0119sty partner estradowy skrzypka Pinchasa Zuckermana i wraz nim pierwszy wykonawca Partity <\/em>Lutos\u0142awskiego. Muzyczne partnerstwa i przyja\u017anie cz\u0119sto owocuj\u0105 dzie\u0142ami, kt\u00f3re trafiaj\u0105 na dobre do kanonu koncertowego. Tak by\u0142o na d\u0142ugo przed Brahmsem i zapewne b\u0119dzie jeszcze d\u0142ugo po nim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Upi\u00f3r ju\u017c jedn\u0105 nog\u0105 w podr\u00f3\u017cy – a zarazem pe\u0142en obaw, czy spektakl, na kt\u00f3ry si\u0119 wybiera, nie zostanie w ostatniej chwili odwo\u0142any ze wzgl\u0119du na niedyspozycj\u0119 obydwu wykonawc\u00f3w jednej z g\u0142\u00f3wnych partii. Przekonamy si\u0119 ju\u017c w sobot\u0119, a tymczasem, dla roz\u0142adowania napi\u0119cia, proponuj\u0119 wr\u00f3ci\u0107 pami\u0119ci\u0105 do koncertu NOSPR 10 listopada ubieg\u0142ego roku. Orkiestr\u0105 Gospodarzy … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["entry","post","publish","author-mangusta","post-7185","format-standard","category-miscellanea"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7185","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7185"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7185\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7189,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7185\/revisions\/7189"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7185"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7185"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7185"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}