Scena zbiorowa. W \u015brodku Gabriel D\u00edaz (Achilles). Fot. Javier del Real<\/p>\n Niestety, po nocy po\u015blubnej stwierdzono jednog\u0142o\u015bnie, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo nie zosta\u0142o skonsumowane. Nastoletni delfin nie stan\u0105\u0142 na wysoko\u015bci zadania. Jego skryta i nie\u015bmia\u0142a \u017cona sta\u0142a si\u0119 przedmiotem szyderstw i docink\u00f3w dworu. Sta\u0142o si\u0119 jednak co\u015b nieprzewidzianego. M\u0142odzi, zamiast zasklepi\u0107 si\u0119 w poczuciu wstydu i upokorzenia, zacz\u0119li si\u0119 bli\u017cej poznawa\u0107. Nie odst\u0119powali si\u0119 ani na krok. Maria straci\u0142a dziewictwo z Ludwikiem dopiero we wrze\u015bniu 1745 roku. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej zasz\u0142a w ci\u0105\u017c\u0119. Dziecko urodzi\u0142o si\u0119 po wyznaczonym przez medyk\u00f3w terminie. Matka zmar\u0142a trzy dni po porodzie, dwa tygodnie po \u015bmierci Filipa V. Mia\u0142a zaledwie dwadzie\u015bcia lat. Delfin wpad\u0142 w tak\u0105 rozpacz, \u017ce ojciec musia\u0142 podobno wyci\u0105ga\u0107 go si\u0142\u0105 z \u0142\u00f3\u017cka zmar\u0142ej \u017cony. Rok p\u00f3\u017aniej Ludwik Ferdynand zosta\u0142 zmuszony do kolejnego ma\u0142\u017ce\u0144stwa \u2013 z Mari\u0105 J\u00f3zef\u0105 Wettyn, c\u00f3rk\u0105 Augusta III, ksi\u0119cia-elektora Saksonii i kr\u00f3la Polski. Jego pierworodna c\u00f3reczka odesz\u0142a w wieku dw\u00f3ch lat. Ze zwi\u0105zku delfina z Mari\u0105 J\u00f3zef\u0105 przysz\u0142o na \u015bwiat trzyna\u015bcioro dzieci. Pi\u0119cioro urodzi\u0142o si\u0119 martwych. Troje zmar\u0142o we wczesnym dzieci\u0144stwie. Trzech syn\u00f3w obj\u0119\u0142o tron Francji \u2013 z kt\u00f3rych jeden, Ludwik XVI, straci\u0142 g\u0142ow\u0119 na gilotynie. Trzydziestosze\u015bcioletni Ludwik Ferdynand zmar\u0142 na gru\u017alic\u0119. Nigdy nie zosta\u0142 kr\u00f3lem. Prze\u017cy\u0142 go ojciec, a nawet dziadek ze strony matki. Przed \u015bmierci\u0105 delfin zarz\u0105dzi\u0142, \u017ceby jego serce pochowano w grobowcu jego pierwszej \u017cony.<\/p>\n Jego te\u015b\u0107 Filip V by\u0142 \u017carliwym wielbicielem muzyki i pi\u0119knych g\u0142os\u00f3w. El\u017cbieta Farnese w 1734 roku \u015bci\u0105gn\u0119\u0142a na dw\u00f3r madrycki s\u0142ynnego kastrata Farinellego \u2013 criado familiar<\/em>, czyli s\u0142uga rodziny kr\u00f3lewskiej, leczy\u0142 monarch\u0119 swym \u015bpiewem z ci\u0119\u017ckiej melancholii. W tym samym czasie Francesco Corselli \u2013 urodzony w Piacenzy syn francuskiego tancerza o zitalianizowanym p\u00f3\u017aniej nazwisku Courcelle \u2013 dzia\u0142a\u0142 w Madrycie jako \u015bpiewak, skrzypek, klawesynista i nauczyciel kr\u00f3lewskich dzieci. W 1738 roku zosta\u0142 mianowany kapelmistrzem Capilla Real. Nied\u0142ugo przed \u201ezdalnym\u201d \u015blubem infantki Marii Teresy dosta\u0142 zam\u00f3wienie na u\u015bwietniaj\u0105c\u0105 t\u0119 okoliczno\u015b\u0107 oper\u0119. Wykorzysta\u0142 w tym celu libretto Pietra Metastasia Achille in Sciro<\/em>, ubrane w szat\u0119 d\u017awi\u0119kow\u0105 ju\u017c przez Antonia Caldar\u0119, w roku 1736. Metastasio bynajmniej nie pierwszy zmierzy\u0142 si\u0119 z tym w\u0105tkiem mitologicznym w operze: ju\u017c w roku 1641 histori\u0119 herosa w kobiecych szatach podj\u0105\u0142 Francesco Sacrati \u2013 w La finta pazza<\/em> z librettem Carla Strozziego, wystawionej na scenie weneckiego Teatro Novissimo.<\/p>\n Achille <\/em>Corsellego mia\u0142 sw\u0105 premier\u0119 w Coliseo del Buen Retiro, pod dyrekcj\u0105 muzyczn\u0105 Farinellego, w dekoracjach i z maszyneri\u0105 sceniczn\u0105 przygotowan\u0105 przez Santiago Bonav\u00eda. Dzie\u0142o mia\u0142o znacznie mniej szcz\u0119\u015bcia ni\u017c balet komiczny Plat\u00e9e <\/em>Rameau, zainscenizowany z tej samej okazji, wkr\u00f3tce po \u201eprawdziwym\u201d \u015blubie Ludwika i Marii Teresy, w Wielkich Stajniach Kr\u00f3lewskich w Wersalu. Popad\u0142o w zapomnienie na prawie 280 lat, do czasu, gdy Ivor Bolton, dyrektor muzyczny Teatro Real, postanowi\u0142 w ko\u0144cu je wskrzesi\u0107 na madryckiej scenie. Jego plany pokrzy\u017cowa\u0142a pandemia. Achille in Sciro <\/em>w re\u017cyserii Mariame Cl\u00e9ment, ze scenografi\u0105 Julii Hansen, \u015bwiat\u0142ami Ulrika Gada i choreografi\u0105 Mathieu Guilhaumona, zosta\u0142 zdj\u0119ty z repertuaru tu\u017c przed lockdownem. Premiera odby\u0142a si\u0119 prawie trzy lata p\u00f3\u017aniej, cho\u0107 te\u017c nie bez przyg\u00f3d: z partii Achillesa wycofa\u0142 si\u0119 ostatecznie Franco Fagioli, zast\u0105piony przez hiszpa\u0144skiego kontratenora Gabriela D\u00edaza, kt\u00f3ry rozchorowa\u0142 si\u0119 po drugim przedstawieniu. Trzecie odwo\u0142ano, nast\u0119pne wisia\u0142y na w\u0142osku \u2013 spektakl, na kt\u00f3ry dotar\u0142am, odby\u0142 si\u0119 w atmosferze wyj\u0105tkowego napi\u0119cia ze wzgl\u0119du na planowan\u0105 od dawna transmisj\u0119 na platformie OperaVision.<\/p>\n Francesca Aspromonte (Deidamia). Fot. Javier del Real<\/p>\n Zgodnie z powszechnie znan\u0105 wersj\u0105 mitu Tetyda, matka Achillesa, postanowi\u0142a za wszelk\u0105 cen\u0119 uchroni\u0107 swego jedynego odchowanego syna przed \u015bmierci\u0105 pod murami Troi, ukrywaj\u0105c go w dziewcz\u0119cym przebraniu na rz\u0105dzonej przez kr\u00f3la Lykomedesa wyspie Skyros. Jej podst\u0119p przejrza\u0142 Odyseusz i uciekaj\u0105c si\u0119 do innego fortelu, sk\u0142oni\u0142 Achillesa, by poszed\u0142 za g\u0142osem w\u0142asnej natury i przed\u0142o\u017cy\u0142 wojenn\u0105 s\u0142aw\u0119 nad d\u0142ugie i gnu\u015bne \u017cycie, kt\u00f3re ska\u017ce go na niepami\u0119\u0107 przysz\u0142ych pokole\u0144. Metastasio wpl\u0105ta\u0142 w t\u0119 narracj\u0119 uczucie \u0142\u0105cz\u0105ce Achillesa z Deidami\u0105, c\u00f3rk\u0105 Lykomedesa. Mi\u0142o\u015b\u0107 Deidamii jest niewzruszona jak ska\u0142a. To Achilles si\u0119 waha, rozdarty mi\u0119dzy nami\u0119tno\u015bci\u0105 a powinno\u015bci\u0105, nie zdaj\u0105c sobie sprawy, \u017ce mimo wszystko da si\u0119 po\u0142\u0105czy\u0107 jedno z drugim.<\/p>\n Mariame Cl\u00e9ment postanowi\u0142a wprowadzi\u0107 w akcj\u0119 opery sam\u0105 infantk\u0119 (fenomenalna Katia Klein w pantomimicznej roli Marii Teresy), nie\u015bmia\u0142\u0105 i zagubion\u0105 nastolatk\u0119, w kt\u00f3rej oczach historia Deidamii i Achillesa przeistacza si\u0119 z kr\u00f3lewskiej rozrywki w pouczaj\u0105c\u0105 szko\u0142\u0119 uczu\u0107. Ca\u0142o\u015b\u0107 rozgrywa si\u0119 w umownej, \u201ebarokowej\u201d scenerii, w archetypicznych kostiumach, w na po\u0142y powa\u017cnej, na po\u0142y komicznej konwencji, kt\u00f3ra wywar\u0142aby jeszcze wi\u0119ksze wra\u017cenie, gdyby realizatorzy nie utkn\u0119li w p\u00f3\u0142 drogi mi\u0119dzy rekonstrukcj\u0105 a pr\u00f3b\u0105 przypodobania si\u0119 wra\u017cliwo\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnego widza. Za ma\u0142o by\u0142o w tej koncepcji ba\u015bniowej cudowno\u015bci, jaskrawych kolor\u00f3w, przesady, kontrast\u00f3w i zapieraj\u0105cej dech w piersiach iluzji. Z drugiej za\u015b strony \u2013 za du\u017co bieganiny, slapstickowego aktorstwa i pustych, wci\u0105\u017c powtarzanych gest\u00f3w. Musz\u0119 jednak przyzna\u0107, \u017ce wzruszy\u0142 mnie do g\u0142\u0119bi pomys\u0142 re\u017cyserki \u2013 doskonale podkre\u015blony przez Klein \u2013 by infantka uto\u017csami\u0142a si\u0119 raczej z Achillesem ni\u017c z Deidami\u0105, z targanym niepewno\u015bci\u0105 ch\u0142opakiem, kt\u00f3ry podobnie jak ona nie ma poj\u0119cia, co czeka go w obcym kraju, z dala od znienawidzonego, ale mimo wszystko oswojonego \u015bwiata; kt\u00f3ry chce kocha\u0107 i by\u0107 kochany, w g\u0142\u0119bi duszy jednak przeczuwa, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 musi ust\u0105pi\u0107 przed nieub\u0142agan\u0105 racj\u0105 stanu.<\/p>\n Pisz\u0119 to z perspektywy krytyka-przybysza, w pe\u0142ni zdaj\u0105c sobie spraw\u0119, \u017ce zawarte w tym spektaklu aluzje porusza\u0142y najczulsze struny w duszach miejscowych odbiorc\u00f3w. Bior\u0119 te\u017c pod uwag\u0119 uniwersaln\u0105 potrzeb\u0119 teatralnej \u201eprawdy\u201d, kt\u00f3ra sk\u0142oni\u0142a realizator\u00f3w do obsadzenia wi\u0119kszo\u015bci r\u00f3l w tej pi\u0119trowej grze pozor\u00f3w zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 dzi\u015b konwencj\u0105 wykonawstwa historycznego. Tymczasem \u2013 paradoksalnie \u2013 partie Achillesa i Ulissesa Corselli powierzy\u0142 kobietom. Jedyn\u0105 w tej operze parti\u0105 realizowan\u0105 przez kastrata by\u0142a charakterystyczna partia Nearco, w madryckim przedstawieniu wykonywana przez tenora.<\/p>\n Gabriel D\u00edaz. Fot. Javier del Real<\/p>\n Przystaj\u0119 jednak na t\u0119 staro-now\u0105 konwencj\u0119 bez protest\u00f3w, zw\u0142aszcza \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u015bpiewak\u00f3w wywi\u0105za\u0142a si\u0119 ze swych zada\u0144 bez zarzutu. Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142u\u017cy\u0142a swoboda w realizowaniu recytatyw\u00f3w, znajomo\u015b\u0107 stylu i wyczucie ekspresji w popisowych ariach da capo i \u2013 last but not least <\/em>\u2013 g\u0142\u0119bokie poszanowanie tekstu libretta, podawanego bez wyj\u0105tku wyrazi\u015bcie, z uwzgl\u0119dnieniem prozodii i logiki frazy. Na tle reszty obsady \u2013 zwa\u017cywszy na karko\u0142omne trudno\u015bci partii tytu\u0142owej \u2013 nadspodziewanie dobrze wypad\u0142 Gabriel D\u00edaz, obdarzony g\u0142osem niezbyt urodziwym, niemniej pewnym i \u015bwietnie prowadzonym, zw\u0142aszcza w odcinkach lirycznych. Jego Achilles znalaz\u0142 godn\u0105 partnerk\u0119 w osobie Franceski Aspromonte (Deidamia), cho\u0107 niedostatki techniczne koloratury \u015bpiewaczka musia\u0142a chwilami pokrywa\u0107 nadmiern\u0105 ekspresj\u0105. W partii Ulissesa troch\u0119 zawi\u00f3d\u0142 Tim Mead, dysponuj\u0105cy typowo angielskim, a co za tym idzie niezbyt no\u015bnym kontratenorem. W roli odrzuconego zalotnika Teagenesa \u015bwietnie sprawi\u0142a si\u0119 m\u0142oda hiszpa\u0144ska sopranistka Sabina Pu\u00e9rtolas. W charakterystycznych partiach tenorowych zdecydowanie lepiej wypad\u0142 Krystian Adam (Arcade), obdarzony swobodnym, pi\u0119knie otwartym g\u0142osem i znakomitym wyczuciem barokowej improwizacji. Przekonuj\u0105cy sk\u0105din\u0105d Juan Sancho (Nearco) cz\u0119sto wynagradza\u0142 drobne niedoci\u0105gni\u0119cia brawurowym aktorstwem. Z ca\u0142ej obsady zawi\u00f3d\u0142 jedynie Mirco Palazzi w roli Lykomedesa, \u015bpiewaj\u0105cy basem zbyt w\u0105t\u0142ym i ubogim w alikwoty do partii autorytatywnego, budz\u0105cego respekt w\u0142adcy Skyros. Jak zwykle znakomicie spisa\u0142 si\u0119 ch\u00f3r Teatro Real pod dyrekcj\u0105 Andr\u00e9sa M\u00e1spero.<\/p>\n Prawdziwym bohaterem wieczoru okaza\u0142 si\u0119 jednak Ivor Bolton, z imponuj\u0105cym wyczuciem stylu realizuj\u0105c na klawesynie b.c. wraz z pozosta\u0142ymi muzykami Monteverdi Continuo Ensemble, i prowadz\u0105c od instrumentu rozbudowan\u0105 Orquesta Barroca de Sevilla. Mimo sporadycznych kiks\u00f3w blachy i drobnych wahni\u0119\u0107 intonacyjnych uda\u0142o mu si\u0119 utrzyma\u0107 nerw i puls hybrydowej, zasadniczo w\u0142oskiej, chwilami uwodzicielsko francuskiej narracji muzycznej Corsellego, a w drugim i trzecim akcie uwypukli\u0107 niezwyk\u0142e dialogi skrzypiec, mandoliny oraz tr\u0105bki z popisami solist\u00f3w. Na uznanie zas\u0142uguje te\u017c jego pieczo\u0142owito\u015b\u0107 w pracy ze \u015bpiewakami. Interpretacje Boltona s\u0105 bardzo wyraziste, maj\u0105 charakterystyczny, rozpoznawalny rys jego intryguj\u0105cej osobowo\u015bci artystycznej. To rzadko\u015b\u0107 w coraz bardziej ujednoliconym \u015bwiecie wsp\u00f3\u0142czesnego wykonawstwa historycznego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Mo\u017cna by t\u0119 histori\u0119 opisa\u0107 jako klasyczny przyk\u0142ad tragedii, do jakich nieraz dochodzi\u0142o w ma\u0142\u017ce\u0144stwach aran\u017cowanych przez rody kr\u00f3lewskie, kiedy w pary \u0142\u0105czono ludzi ca\u0142kiem sobie obcych, niedobranych pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem \u2013 maj\u0105c na uwadze wy\u0142\u0105cznie interes polityczny b\u0105d\u017a gospodarczy uwik\u0142anych w t\u0119 praktyk\u0119 mocarstw. S\u0119k w tym, \u017ce akurat tych dwoje nastolatk\u00f3w naprawd\u0119 si\u0119 … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-7196","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7196","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7196"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7196\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7212,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7196\/revisions\/7212"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7196"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7196"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7196"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Aquiles-1790.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n