Brahms by\u0142 z natury melancholikiem i czarne skrzyd\u0142a niepewno\u015bci \u0142opota\u0142y nad nim tak\u017ce w najlepszych chwilach \u017cycia. Latem 1877 roku, kt\u00f3re sp\u0119dzi\u0142 w Karyntii, w sielskim kurorcie P\u00f6rtschach nad jeziorem W\u00f6rthersee, m\u00f3g\u0142 wreszcie poczu\u0107 ulg\u0119, \u017ce nie s\u0142yszy ju\u017c za plecami st\u0105pania olbrzyma, \u017ce przynajmniej po cz\u0119\u015bci wyzby\u0142 si\u0119 kompleksu Beethovena i nic nie stoi na przeszkodzie, by zabra\u0142 si\u0119 do pracy nad kolejn\u0105 symfoni\u0105. Komponowanie Pierwszej <\/em>zaj\u0119\u0142o mu z g\u00f3r\u0105 dwadzie\u015bcia lat. Komplementy Eduarda Hanslicka po jej prawykonaniu w 1876 roku Brahms przyj\u0105\u0142 jednak z rezerw\u0105. Zw\u0142aszcza \u017ce ten sam Hanslick podrwiwa\u0142 wcze\u015bniej z zapuszczonej przez niego brody, spod kt\u00f3rej \u201er\u00f3wnie trudno rozpozna\u0107 rysy twarzy kompozytora, jak wyodr\u0119bni\u0107 temat z jego wariacji\u201d.<\/p>\n Z\u0142o\u015bliwy krytyk mia\u0142 zapewne na my\u015bli Wariacje na temat Haydna,<\/em> pierwsze w pe\u0142ni dojrza\u0142e dzie\u0142o symfoniczne Brahmsa, niezwyk\u0142y w tamtej epoce popis kontrapunktu, mistrzowski uk\u0142on w stron\u0119 wielkiego klasyka. Historia utworu, skomponowanego w 1873 roku w bawarskim Tutzing, si\u0119ga trzy lata wstecz, kiedy Carl Ferdinand Pohl, bibliotekarz Gesellschaft der Musikfreunde w Wiedniu, trafi\u0142 na nieznany r\u0119kopis sze\u015bciu partit na instrumenty d\u0119te i uzna\u0142 je za dzie\u0142o Haydna. Swoim odkryciem podzieli\u0142 si\u0119 z Brahmsem, kt\u00f3ry zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na prost\u0105 melodi\u0119 z Partity b-moll<\/em>, oznaczon\u0105 w partyturze jako \u201echora\u0142 \u015bw. Antoniego\u201d. W\u0142a\u015bnie na jej podstawie powsta\u0142 cykl o\u015bmiu wariacji z fina\u0142em \u2013 w dw\u00f3ch r\u00f3wnoleg\u0142ych wersjach, na dwa fortepiany oraz na orkiestr\u0119. Prawykonanie tej drugiej Brahms poprowadzi\u0142 od pulpitu dyrygenckiego Filharmonik\u00f3w Wiede\u0144skich. Dopiero po jego \u015bmierci wysz\u0142o na jaw, \u017ce partity nie s\u0105 dzie\u0142em Haydna, a melodia wybrana na temat Wariacji <\/em>okaza\u0142a si\u0119 dawn\u0105 pie\u015bni\u0105 p\u0105tnicz\u0105.<\/p>\n Hans Richter. Odbitka fotomechaniczna zdj\u0119cia Herberta Rose’a Barrauda z lat 80. XIX wieku<\/p>\n W 1877 roku nikt ju\u017c nie szydzi\u0142 z zarostu Brahmsa, za to Brahms coraz cz\u0119\u015bciej podrwiwa\u0142 sobie z krytyk\u00f3w i koleg\u00f3w po fachu. Po wakacjach w P\u00f6rtschach uporz\u0105dkowa\u0142 partytur\u0119 b\u0142yskawicznie skomponowanej II Symfonii D-dur <\/em>i zanim wys\u0142a\u0142 j\u0105 do druku, poprzedzi\u0142 j\u0105 listem, w kt\u00f3rym zapowiedzia\u0142 totaln\u0105 klap\u0119 utworu i fal\u0119 zarzut\u00f3w, \u017ce tym razem poszed\u0142 na \u0142atwizn\u0119. Kaza\u0142 wydawcy zastanowi\u0107 si\u0119 dwa razy, zanim wyp\u0142aci mu honorarium: \u201eTa symfonia jest tak melancholijna, \u017ce nie zdo\u0142asz dos\u0142ucha\u0107 jej do ko\u0144ca. W \u017cyciu nie napisa\u0142em czego\u015b r\u00f3wnie smutnego: partytura powinna ukaza\u0107 si\u0119 w czarnych ramkach\u201d. W podobnie prze\u015bmiewczym tonie korespondowa\u0142 z pianistk\u0105 Elisabeth von Herzogenberg: \u201enie ma potrzeby, bym prezentowa\u0142 Pani ten drobiazg. Nabierze Pani o nim wystarczaj\u0105cego poj\u0119cia, przez d\u0142u\u017csz\u0105 chwil\u0119 graj\u0105c akord f-moll na przemian w lewej i prawej r\u0119ce, raz pianissimo, raz fortissimo\u201d. Brahms mia\u0142 szczeg\u00f3lne poczucie humoru \u2013 akurat ten akord nie pojawia si\u0119 w utworze ani razu.<\/p>\n Prawykonanie II Symfonii <\/em>odby\u0142o si\u0119 ju\u017c w grudniu, w wiede\u0144skim Musikverein, z Filharmonikami pod batut\u0105 Hansa Richtera. Zako\u0144czy\u0142o si\u0119 jeszcze wi\u0119ksz\u0105 owacj\u0105 ni\u017c w przypadku Pierwszej. <\/em>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 krytyk\u00f3w uzna\u0142a nowy utw\u00f3r za jej skrajne przeciwie\u0144stwo, z miejsca nadaj\u0105c mu ba\u0142amutne miano Brahmsowskiej Pastoralnej<\/em>: radosnej, \u0142agodnej, nieledwie sielskiej w wyrazie. Hanslick te\u017c nie kry\u0142 zachwytu, cho\u0107 w g\u0142\u0119bi duszy przeczuwa\u0142, \u017ce pod pozorem s\u0142onecznej pogody ducha kryj\u0105 si\u0119 niezmierzone pok\u0142ady melancholii. \u201eII Symfonia<\/em> b\u0142yszczy jak s\u0142o\u0144ce (…). Na wskro\u015b przyst\u0119pna, ol\u015bniewa zdrow\u0105 \u015bwie\u017co\u015bci\u0105, a jednak nieustannie przykuwa uwag\u0119 s\u0142uchacza i zmusza go do my\u015blenia\u201d \u2013 pisa\u0142 cztery dni po premierze na \u0142amach wiede\u0144skiej gazety \u201eNeue Freie Presse\u201d. Nie wszystkich wszak\u017ce zmusi\u0142a do g\u0142\u0119bszej refleksji. Komentatorzy dopiero wiele lat p\u00f3\u017aniej zwr\u00f3cili uwag\u0119 na gwa\u0142towne zderzenia nastroj\u00f3w w pocz\u0105tkowym Allegro non troppo<\/em>, mroczny koloryt Adagia <\/em>i dobitn\u0105 symbolik\u0119 ciszy muzycznej w przebiegu ca\u0142ego utworu. Smutek czai si\u0119 w ka\u017cdym zakamarku Brahmsowskiej Arkadii.<\/p>\n Ferdinand Helmann, pierwszy wykonawca Koncertu<\/em> Hindemitha. Fotografia Charlesa Breijera (1945) ze zbior\u00f3w Nationaal Archief w Hadze<\/p>\n W latach 20. ubieg\u0142ego wieku nic nie wskazywa\u0142o, by Hindemith mia\u0142 kiedykolwiek opu\u015bci\u0107 ojczyst\u0105 krain\u0119 szcz\u0119\u015bliwo\u015bci, w kt\u00f3rej zyska\u0142 s\u0142aw\u0119 jednego z najwybitniejszych kompozytor\u00f3w swego pokolenia. Po zwyci\u0119stwie NSDAP w 1933 roku tw\u00f3rca tak bezceremonialnie kontestowa\u0142 nowy porz\u0105dek rzeczy, \u017ce nawet w\u0142adze nie bardzo wiedzia\u0142y, co z nim pocz\u0105\u0107. Cz\u0119\u015b\u0107 nazistowskich decydent\u00f3w przymyka\u0142a oczy na jego wybryki, pr\u00f3buj\u0105c go wykreowa\u0107 na \u201echor\u0105\u017cego\u201d niemieckiej muzyki przysz\u0142o\u015bci. Inni nie mogli \u015bcierpie\u0107, \u017ce wci\u0105\u017c koncertowa\u0142 w triu z \u017cydowskimi muzykami Szymonem Goldbergiem i Emanuelem Feuermannem, nie wspominaj\u0105c ju\u017c o jego ma\u0142\u017ce\u0144stwie z Gertrud\u0105 Rottenberg. Atmosfera g\u0119stnia\u0142a. Premiera nowej opery Hindemitha Mathis der Maler <\/em>odby\u0142a si\u0119 28 maja 1938 w Zurychu \u2013 dok\u0142adnie tego samego dnia, kiedy w D\u00fcsseldorfie otwarto wystaw\u0119 \u201eEntartete Musik\u201d, na kt\u00f3rej osobny dzia\u0142 po\u015bwi\u0119cono jego tw\u00f3rczo\u015bci. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej Hindemithowie opu\u015bcili Niemcy na zawsze.<\/p>\n Prawykonanie jedynego w dorobku kompozytora Koncertu skrzypcowego <\/em>\u2013 z holenderskim solist\u0105 Ferdinandem Helmannem i orkiestr\u0105 Concertgebouw pod dyrekcj\u0105 Willema Mengelberga \u2013 odby\u0142o si\u0119 w marcu 1940, na dwa miesi\u0105ce przed zaj\u0119ciem Amsterdamu przez nazist\u00f3w. Utw\u00f3r powsta\u0142 jednak latem 1939 roku, w kantonie Valais, w sielskim kurorcie Bluche nad jeziorem Grenon. Podobnie jak Druga <\/em>Brahmsa jest na wskro\u015b przyst\u0119pny, ol\u015bniewa \u015bwie\u017co\u015bci\u0105 wirtuozerii \u2013 a przecie\u017c niesie z sob\u0105 przeczucie nadchodz\u0105cej katastrofy, t\u0119tni podsk\u00f3rn\u0105 niepewno\u015bci\u0105 i ukryt\u0105 w\u015br\u00f3d d\u017awi\u0119k\u00f3w rozpacz\u0105.<\/p>\n Brahmsowska Symfonia <\/em>i Koncert <\/em>Hindemitha: dwie tyle\u017c odmienne, co zarazem pokrewne opowie\u015bci o pami\u0119ci utraconego szcz\u0119\u015bcia. ET IN ARCADIA EGO. Zdanie bez orzeczenia. Otwarte jak interpretacja obydwu arcydzie\u0142.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wiem, \u017ce prawie wszyscy moi Czytelnicy wyruszyli ju\u017c na maj\u00f3wk\u0119, ale je\u015bli kto\u015b zosta\u0142 w domu i nie ma nic lepszego do roboty, mo\u017ce wpierw poczyta\u0107, a potem poszpera\u0107 tu i \u00f3wdzie w poszukiwaniu ciekawych nagra\u0144. Albo wr\u00f3ci\u0107 wspomnieniami do koncertu NOSPR 1 grudnia ubieg\u0142ego roku – pod batut\u0105 Lawrence’a Fostera, z udzia\u0142em niemieckiej skrzypaczki … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-7332","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7332","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7332"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7332\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7336,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7332\/revisions\/7336"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7332"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7332"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7332"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Hans_Richter_by_Barraud_c1880s.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n