{"id":7628,"date":"2023-10-03T00:42:57","date_gmt":"2023-10-02T22:42:57","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=7628"},"modified":"2023-10-09T14:42:27","modified_gmt":"2023-10-09T12:42:27","slug":"pieklo-czysciec-raj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=7628","title":{"rendered":"Piek\u0142o, czy\u015bciec, raj"},"content":{"rendered":"<p>A\u017c trudno uwierzy\u0107, \u017ce Bayreuth \u2013 stolica rejencji i drugie co wielko\u015bci miasto G\u00f3rnej Frankonii \u2013 wci\u0105\u017c wzbudza niemal wy\u0142\u0105czne skojarzenia z Festiwalem Wagnerowskim. Ma\u0142o kto wie, \u017ce w\u0142a\u015bnie tutaj przysz\u0142a na \u015bwiat Krystyna Eberhardyna, niekoronowana kr\u00f3lowa Polski, \u017cona Augusta II Mocnego i matka Augusta III Sasa, na kt\u00f3rej \u00a0uroczysto\u015bci pogrzebowe Bach skomponowa\u0142 s\u0142ynn\u0105 <em>Trauer-Ode <\/em>BWV 198. Tury\u015bci zachwycaj\u0105 si\u0119 pere\u0142kami niemieckiego rokoka w Dre\u017anie i Poczdamie, nie maj\u0105c poj\u0119cia, ile skarb\u00f3w architektury w tym stylu kryje si\u0119 w samym Bayreuth i na obrze\u017cach miasta. Wielbicielom judaik\u00f3w cz\u0119sto umyka, \u017ce dzia\u0142aj\u0105ca od 1760 roku Wielka Synagoga wysz\u0142a prawie bez szwanku z nocy kryszta\u0142owej: tylko dlatego, \u017ce jej budynek przylega\u0142 bezpo\u015brednio do Opery Margrabi\u00f3w. Niewielu meloman\u00f3w pami\u0119ta, \u017ce ten wspania\u0142y teatr, w 2012 roku wpisany na list\u0119 dziedzictwa kulturowego UNESCO, go\u015bci\u0142 festiwal muzyki barokowej ju\u017c w pierwszej dekadzie bie\u017c\u0105cego stulecia. Decyzj\u0119 o wskrzeszeniu imprezy, pod nazw\u0105 Bayreuth Baroque, podj\u0119to dopiero w roku 2019, po gruntownej renowacji gmachu.<\/p>\n<p>Ma\u0142o brakowa\u0142o, by ofiar\u0105 pandemii w 2020 roku pad\u0142y nie tylko Bayreuther Festspiele na Zielonym Wzg\u00f3rzu, ale te\u017c nowy festiwal pod kierownictwem artystycznym Maksa Emanuela Cen\u010dicia. Na szcz\u0119\u015bcie uda\u0142o si\u0119 \u201ewstrzeli\u0107\u201d w kr\u00f3tk\u0105 przerw\u0119 mi\u0119dzy falami zarazy i zorganizowa\u0107 Bayreuth Baroque w \u015bcis\u0142ym re\u017cimie sanitarnym, za to bez \u017cadnych ci\u0119\u0107 programowych. Wpad\u0142am w\u00f3wczas do miasta dos\u0142ownie na jeden wiecz\u00f3r, z koncertowym wykonaniem <em>Gismonda <\/em>Vinciego przez siolist\u00f3w i {oh!} Orkiestr\u0119 pod wodz\u0105 Martyny Pastuszki.<\/p>\n<p>W kolejnych latach Bayreuth Baroque zdo\u0142a\u0142 utwierdzi\u0107 swoj\u0105 renom\u0119 i \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 now\u0105 publiczno\u015b\u0107 do miasta, kt\u00f3re ku rozpaczy rajc\u00f3w pustosza\u0142o tu\u017c po zako\u0144czeniu Festiwalu Wagnerowskiego. Z rozmaitych przyczyn nie uda\u0142o mi si\u0119 dotrze\u0107 na drug\u0105 i trzeci\u0105 ods\u0142on\u0119 imprezy, przyjmowanej coraz lepiej tak\u017ce przez krytyk\u00f3w. W tym roku postanowi\u0142am nie odpu\u015bci\u0107 i wybra\u0107 si\u0119 na obydwie uwzgl\u0119dnione w programie inscenizacje oper, przedzielone recitalem \u015bpiewaka, kt\u00f3ry robi ostatnio furor\u0119 w gronie mi\u0142o\u015bnik\u00f3w stylowego wykonawstwa muzyki barokowej.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/B2A4448_Bayreuth-Baroque_Orfeo_Villazon\u00a9-Clemens-Manser-_-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-7629\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/B2A4448_Bayreuth-Baroque_Orfeo_Villazon\u00a9-Clemens-Manser-_-300x284.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"284\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/B2A4448_Bayreuth-Baroque_Orfeo_Villazon\u00a9-Clemens-Manser-_-300x284.jpg 300w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/B2A4448_Bayreuth-Baroque_Orfeo_Villazon\u00a9-Clemens-Manser-_-1024x970.jpg 1024w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/B2A4448_Bayreuth-Baroque_Orfeo_Villazon\u00a9-Clemens-Manser-_-768x727.jpg 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/B2A4448_Bayreuth-Baroque_Orfeo_Villazon\u00a9-Clemens-Manser-_-1536x1454.jpg 1536w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/B2A4448_Bayreuth-Baroque_Orfeo_Villazon\u00a9-Clemens-Manser-_-2048x1939.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p><em>Orfeusz <\/em>Monteverdiego. Na pierwszym planie Roland Villaz\u00f3n, w g\u0142\u0119bi Marios Sarantidis (Charon). Fot. Clemens Manser<\/p>\n<p>Spektakl <em>Orfeusza <\/em>Monteverdiego w re\u017cyserii Thanosa Papakonstantinou wprawi\u0142 mnie, ogl\u0119dnie m\u00f3wi\u0105c, w konfuzj\u0119. Rzecz nie jest nowa: ten eksperyment teatralny, z wykorzystaniem live-electronics oraz materia\u0142u zaaran\u017cowanego i dokomponowanego przez Panosa Iliopoulosa, mia\u0142 premier\u0119 w 2017 roku w ate\u0144skim Megaronie. Zosta\u0142 do\u015b\u0107 \u017cyczliwie przyj\u0119ty przez greck\u0105 krytyk\u0119 i zlekcewa\u017cony przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 recenzent\u00f3w z zagranicy \u2013 nie bez powodu, jako \u017ce by\u0142 jednym z licznych wydarze\u0144 towarzysz\u0105cych \u201eprawdziwym\u201d obchodom 450. rocznicy narodzin kompozytora. Tw\u00f3rcy uczciwie w\u00f3wczas przyznali, \u017ce b\u0119dzie to <em>Orfeusz <\/em>\u201ez niespodziank\u0105\u201d, odwo\u0142uj\u0105cy si\u0119 do wra\u017cliwo\u015bci innych odbiorc\u00f3w ni\u017c zwolennicy historycznej prawdy wykonawczej. W istocie niespodzianek by\u0142o w nim co niemiara: pocz\u0105wszy od uzupe\u0142nienia barokowego instrumentarium (zesp\u00f3\u0142 Latinitas Nostra prowadzony od klawesynu przez Markellosa Chryssicosa) mi\u0119dzy innymi pi\u0142\u0105, gitar\u0105 basow\u0105 i tereminem, poprzez do\u015b\u0107 nachalne uto\u017csamienie Orfeusza z postaci\u0105 Chrystusa, sko\u0144czywszy na dziwacznych decyzjach obsadowych. Na domiar wi\u0119kszo\u015b\u0107 pomys\u0142\u00f3w Iliopoulosa by\u0142a nie tylko w z\u0142ym gu\u015bcie, ale te\u017c sta\u0142a w sprzeczno\u015bci z logik\u0105 muzyczn\u0105 i dramaturgiczn\u0105 orygina\u0142u.<\/p>\n<p>Podobnie zreszt\u0105 jak inscenizacja, wprawdzie do\u015b\u0107 mi\u0142a dla oka (scenografia Niki Psyhogoiu, \u015bwiat\u0142a Christina Thanasoula), wystawiaj\u0105ca jednak na ci\u0119\u017ck\u0105 pr\u00f3b\u0119 widz\u00f3w obeznanych z samym dzie\u0142em oraz recepcj\u0105 literatury orfickiej w czasach Monteverdiego. Zw\u0142aszcza \u017ce pomys\u0142y w rodzaju ta\u0144c\u00f3w weselnych z wst\u0105\u017ckami oplatanymi wok\u00f3\u0142 krzy\u017ca (i to \u0142aci\u0144skiego) ani nie s\u0105 odkrywcze, ani nie \u015bwiadcz\u0105 zbyt dobrze o kompetencjach kulturoznawczych realizator\u00f3w. Nie przekonuje mnie te\u017c koncepcja, \u017ceby ca\u0142\u0105 oper\u0119 przeistoczy\u0107 w thriller, zapowiedziany ju\u017c w prologu, w kt\u00f3rym s\u0142ynn\u0105 toccat\u0119 zast\u0105piono melodi\u0105 ze z\u0142owieszczo zacinaj\u0105cej si\u0119 pozytywki. Monteverdi dokona\u0142 mistrzowskiego zabiegu dramaturgicznego, prowadz\u0105c narracj\u0119 I aktu w atmosferze narastaj\u0105cej rado\u015bci i ekstazy \u2013 tak przekonuj\u0105cej, \u017ceby s\u0142uchacze zapomnieli, co b\u0119dzie dalej; \u017ceby wie\u015b\u0107 o \u015bmierci Eurydyki spad\u0142a dla nich r\u00f3wnie niespodzianie jak na Orfeusza. Z tej adaptacji groz\u0105 wieje od samego pocz\u0105tku i wszystko zmierza w stron\u0119 fina\u0142owego pandemonium \u2013 czyli zarzuconej przez kompozytora wersji z sza\u0142em menad rozszarpuj\u0105cych trackiego \u015bpiewaka. Wersji, dodajmy, zaginionej, wi\u0119c Iliopoulos poszed\u0142 na ca\u0142o\u015b\u0107 i dopisa\u0142 co\u015b, co nie mia\u0142o ju\u017c \u017cadnego zwi\u0105zku z Monteverdia\u0144sk\u0105 <em>La favola d\u2019Orfeo<\/em>.<\/p>\n<p>Inna rzecz, \u017ce orygina\u0142 te\u017c zdo\u0142a\u0142 popsu\u0107. Jego wstawki i aran\u017cacje do tego stopnia zachwia\u0142y podstaw\u0105 akordow\u0105 w basso continuo, \u017ce \u015bpiewacy miewali k\u0142opoty z prawid\u0142ow\u0105 intonacj\u0105 swoich kwestii. Swoje do\u0142o\u017cy\u0142 Chryssicos, dodatkowo zbijaj\u0105c ich z tropu dziwacznym doborem temp i lekcewa\u017ceniem wewn\u0119trznej symboliki kluczowych fragment\u00f3w utworu (m.in. w \u201ePossente spirto\u201d, przejmuj\u0105cym starciu emocji z konwencj\u0105, kt\u00f3re w tym uj\u0119ciu przypomina\u0142o bardziej \u015bcie\u017ck\u0119 d\u017awi\u0119kow\u0105 do horroru klasy B). Soli\u015bci \u015bpiewali na og\u00f3\u0142 poprawnie, lecz niestylowo, zbyt szerokim, rozwibrowanym d\u017awi\u0119kiem, z pomini\u0119ciem wi\u0119kszo\u015bci charakterystycznych dla Monteverdiego figur zdobniczych. Chlubnym wyj\u0105tkiem okaza\u0142 si\u0119 Marios Sarantidis, kt\u00f3ry swym urodziwym, \u015bwietnie prowadzonym basem zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 ju\u017c w ansamblach \u2013 niestety, w partii Charona skutecznie zag\u0142uszy\u0142a go elektronika. Osobnych dylemat\u00f3w przysporzy\u0142 mi udzia\u0142 Rolanda Villaz\u00f3na w tym przedsi\u0119wzi\u0119ciu. Po przebytym kryzysie wokalnym jego g\u0142os wr\u00f3ci\u0142 w ca\u0142kiem innej postaci: przydymiony, chropawy, mniej rozleg\u0142y w skali, co artysta potrafi jednak zamaskowa\u0107, a nawet obr\u00f3ci\u0107 na w\u0142asn\u0105 korzy\u015b\u0107 znakomit\u0105 technik\u0105 i wyrazisto\u015bci\u0105 interpretacji. Tym razem si\u0119 nie uda\u0142o. W I akcie jego Orfeusz dos\u0142ownie walczy\u0142 o przetrwanie. Potem by\u0142o ju\u017c nieco lepiej, cho\u0107 nie mog\u0142am si\u0119 wyzby\u0107 poczucia, \u017ce Villaz\u00f3n zb\u0142\u0105dzi\u0142 w ten eksperyment z ca\u0142kiem innej bajki i nie dosta\u0142 wsparcia z niczyjej strony: ani dyrygenta, ani re\u017cysera, ani autora tej kuriozalnej adaptacji.<\/p>\n<p>Po spektaklu rozp\u0119ta\u0142o si\u0119 istne piek\u0142o. Po\u0142owa widowni bucza\u0142a jak op\u0119tana, zag\u0142uszana przez drug\u0105 po\u0142ow\u0119 frenetycznymi brawami i okrzykami entuzjazmu. Wytrwa\u0142am w milczeniu, gor\u0105czkowo zbieraj\u0105c my\u015bli i z obaw\u0105 szykuj\u0105c si\u0119 na nast\u0119pny wiecz\u00f3r.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/230914_Bayreuth-Baroque_Bruno-de-Sa_\u00a9_bayreuth.media-1-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-7630\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/230914_Bayreuth-Baroque_Bruno-de-Sa_\u00a9_bayreuth.media-1-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/230914_Bayreuth-Baroque_Bruno-de-Sa_\u00a9_bayreuth.media-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/230914_Bayreuth-Baroque_Bruno-de-Sa_\u00a9_bayreuth.media-1-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/230914_Bayreuth-Baroque_Bruno-de-Sa_\u00a9_bayreuth.media-1-768x512.jpg 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/230914_Bayreuth-Baroque_Bruno-de-Sa_\u00a9_bayreuth.media-1-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/230914_Bayreuth-Baroque_Bruno-de-Sa_\u00a9_bayreuth.media-1-2048x1366.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Bruno de S\u00e1 i Nuovo Barocco. Fot. bayreuth.media<\/p>\n<p>Obawa okaza\u0142a si\u0119 p\u0142onna. Recital brazylijskiego sopranisty Brunona de S\u00e1 w barokowym Ordenskirche St. Georgen, ufundowanym przez margrabiego Jerzego Wilhelma dla dworskiego zakonu rycerskiego Ordre de la Sincerit\u00e9, zaimponowa\u0142 nie tylko poziomem wykonawczym i g\u0142\u0119boko przemy\u015blanym uk\u0142adem programu, lecz tak\u017ce wyj\u0105tkow\u0105 atmosfer\u0105 \u2013 odby\u0142 si\u0119 bowiem we wn\u0119trzu sk\u0105panym w naturalnym \u015bwietle \u015bwiec, w bliskim kontakcie z muzykami ustawionymi po\u015brodku krzy\u017ca greckiego, na kt\u00f3rego planie wzniesiono \u015bwi\u0105tyni\u0119.<\/p>\n<p>Potrzebowa\u0142am takiego czy\u015b\u0107ca po m\u0119kach piekielnych minionego dnia. Zaczn\u0119 od pochwa\u0142 dla znakomitego ansamblu Nuovo Barocco, za\u0142o\u017conego przez w\u0119giersk\u0105 oboistk\u0119 Bettin\u0119 Simon i greckiego skrzypka Dimitrisa Karakantasa. Jeszcze do niedawna mi\u0142o\u015bnicy historycznego wykonawstwa mogli wybiera\u0107 mi\u0119dzy osch\u0142\u0105 doskona\u0142o\u015bci\u0105 barokowych zespo\u0142\u00f3w p\u00f3\u0142nocnoeuropejskich a ognistym, cz\u0119sto niechlujnym \u017cywio\u0142em po\u0142udniowc\u00f3w. Nuovo Barocco wpisuje si\u0119 w ca\u0142kiem nowy nurt gry energicznej i nami\u0119tnej, a zarazem nacechowanej ol\u015bniewaj\u0105c\u0105, niemal\u017ce romantyczn\u0105 urod\u0105 brzmienia, daj\u0105c\u0105 o sobie zna\u0107 zar\u00f3wno w akompaniamentach do arii, jak i w utworach instrumentalnych (fenomenalnie uwypuklona \u201esentymentalna\u201d faktura <em>Concerto nr 2 g-moll<\/em> Francesca Durantego).<\/p>\n<p>Muzycy przedstawili program z\u0142o\u017cony z dzie\u0142 kompozytor\u00f3w szko\u0142y neapolita\u0144skiej: w pierwszej cz\u0119\u015bci Bruno de S\u00e1 \u015bpiewa\u0142 arie przeznaczone dla kastrat\u00f3w sopranowych w rolach \u017ce\u0144skich (Kunegundy z <em>Gismonda <\/em>i tytu\u0142owej bohaterki <em>Didone abbandonata <\/em>Vinciego, Sabiny z <em>Adriano in Siria <\/em>Pergolesiego oraz Ismeny z opery <em>Siface <\/em>Giuseppe Sellitta), w drugiej za\u015b arie m\u0119skich protagonist\u00f3w (Curiazia z <em>Gli Orazi e I Curiazi <\/em>Cimarosy, Volusia z opery <em>Cajo Fabricio <\/em>Hassego, Arminia z <em>Germanico in Germania <\/em>Porpory oraz ari\u0119 \u201eSon qual nave\u201d, napisan\u0105 przez Riccarda Broschiego dla jego brata Farinellego do opery pasticcio <em>Artaserse<\/em>).<\/p>\n<p>Po wielkim odrodzeniu g\u0142osu kontratenorowego przysz\u0142a pora na znacznie bardziej ekskluzywny sopran m\u0119ski, czyli \u015bpiew m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rzy z rozmaitych przyczyn nie przeszli mutacji w okresie dojrzewania. Z trzech najja\u015bniejszych gwiazd tego rzadkiego fachu (mam na my\u015bli tak\u017ce Samuela Mari\u00f1o i Dennisa Orellan\u0119) de S\u00e1 jest bezsprzecznie najbardziej muzykalny i najlepszy technicznie. Biegle dysponuje koloratur\u0105, potrafi utrzyma\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 brzmienia w przej\u015bciach mi\u0119dzy rejestrami, fraz\u0119 prowadzi p\u0142ynnie i z du\u017cym wyczuciem stylu. Ma te\u017c bardzo rozleg\u0142\u0105 skal\u0119 \u2013 okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce nie do\u015b\u0107 rozleg\u0142\u0105, by sprosta\u0107 wszystkim wyzwaniom zamykaj\u0105cej recital arii z <em>Artaserse<\/em>. Z prostej sk\u0105din\u0105d przyczyny: Farinelli porusza\u0142 si\u0119 swobodnie w obr\u0119bie trzech i p\u00f3\u0142 oktawy, a jego mo\u017cliwo\u015bci oddechowe by\u0142y niezwyk\u0142e nawet jak na kastrata.<\/p>\n<p>I tu rodzi si\u0119 pytanie o przydatno\u015b\u0107 sopran\u00f3w m\u0119skich w nurcie wykonawstwa historycznego. Kontratenorzy te\u017c nie s\u0105 w stanie dor\u00f3wna\u0107 sztuce dawnych kastrat\u00f3w, ich g\u0142osy s\u0105 jednak g\u0119stsze i bardziej wyraziste. Tymczasem sopran Brunona de S\u00e1 brzmi jak prze\u015bliczny, niewiarygodnie dobrze wyszkolony g\u0142os dziewcz\u0119cego podlotka, co si\u0142\u0105 rzeczy ogranicza \u015bpiewaka w wyborze r\u00f3l \u017ce\u0144skich i niemal go dyskwalifikuje jako wykonawc\u0119 r\u00f3l m\u0119skich w operze barokowej. Raczej si\u0119 nie zanosi, by problem mia\u0142 znikn\u0105\u0107 w przysz\u0142o\u015bci, kiedy pionierzy \u2013 w\u015br\u00f3d nich de S\u00e1 \u2013 zacz\u0119liby ust\u0119powa\u0107 miejsca coraz bieglejszym technicznie sopranistom. Problem nie le\u017cy bowiem w technice, tylko w fizjologii. S\u0105dz\u0119, ju\u017c teraz nale\u017ca\u0142oby si\u0119 zastanowi\u0107 nad odpowiedni\u0105 nisz\u0105 dla m\u0119skich sopran\u00f3w, dysponuj\u0105cych instrumentem fascynuj\u0105cym, niemniej znacznie delikatniejszym ni\u017c w przypadku wi\u0119kszo\u015bci kontratenor\u00f3w. W tym prze\u015bwiadczeniu utwierdzi\u0142y mnie kolejne bisy wyra\u017anie ju\u017c zm\u0119czonego \u015bpiewaka: pocz\u0105wszy od niezbyt przekonuj\u0105cej interpretacji \u201eTu del Ciel ministro eletto\u201d z <em>Il trionfo del Tempo e del Disinganno<\/em> H\u00e4ndla, sko\u0144czywszy na \u201eOmbra mai fu\u201d z <em>Xerse<\/em> Bononciniego, gdzie nawet ol\u015bniewaj\u0105ca barwa g\u0142osu nie zdo\u0142a\u0142a pokry\u0107 k\u0142opot\u00f3w z ustabilizowaniem jego brzmienia.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Bayreuth-Baroque-2023_FlavioI_Max-Cencic_\u00a9_Clemens-Manser_U-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-7631\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Bayreuth-Baroque-2023_FlavioI_Max-Cencic_\u00a9_Clemens-Manser_U-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Bayreuth-Baroque-2023_FlavioI_Max-Cencic_\u00a9_Clemens-Manser_U-300x200.jpg 300w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Bayreuth-Baroque-2023_FlavioI_Max-Cencic_\u00a9_Clemens-Manser_U-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Bayreuth-Baroque-2023_FlavioI_Max-Cencic_\u00a9_Clemens-Manser_U-768x512.jpg 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Bayreuth-Baroque-2023_FlavioI_Max-Cencic_\u00a9_Clemens-Manser_U-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Bayreuth-Baroque-2023_FlavioI_Max-Cencic_\u00a9_Clemens-Manser_U-2048x1366.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p><em>Flavio, re de\u2019 Longobardi<\/em> H\u00e4ndla. Na pierwszym planie Max Emanuel Cen\u010di\u0107 (Guido). Fot. Clemens Manser<\/p>\n<p>Recital pozostawi\u0142 jednak og\u00f3lnie bardzo dobre wra\u017cenie, nie spodziewa\u0142am si\u0119 wi\u0119c, \u017ce ko\u0144cz\u0105cy moj\u0105 wypraw\u0119 spektakl <em>Flavio, re de\u2019 Longobardi<\/em>, czwartej z H\u00e4ndlowskich oper dla King\u2019s Theatre przy Haymarket, zabierze mnie wprost do raju. \u015amia\u0142o mog\u0119 przyzna\u0107, \u017ce tak pi\u0119knej wizualnie, a zarazem m\u0105drej inscenizacji dzie\u0142a barokowego nie widzia\u0142am od co najmniej dekady. Realizatorzy zdecydowali si\u0119 wystawi\u0107 ca\u0142o\u015b\u0107 w stylu dworskiej tragikomedii, uwypuklaj\u0105c osobliw\u0105 niejednorodno\u015b\u0107 tej <em>dramma per musica<\/em>, chwilami rzeczywi\u015bcie zatr\u0105caj\u0105cej o parodi\u0119 opery <em>seria<\/em>. W doskonale zaprojektowanych, co chwila sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 w now\u0105 przestrze\u0144 dekoracjach Helmuta St\u00fcrmera rozgrywa\u0142y si\u0119 sceny przywodz\u0105ce na my\u015bl ju\u017c to teatr Corneille\u2019a i Moliera, ju\u017c to grafiki Hogartha i obrazy Gainsborough \u2013 niewykluczone, \u017ce przefiltrowane tak\u017ce przez pryzmat filmowej adaptacji <em>Barry\u2019ego Lyndona<\/em> Kubricka. Na nic by jednak posz\u0142y starania scenografa, autorki kostium\u00f3w (Corina Gr\u0103mo\u015fteanu) i projektanta \u015bwiate\u0142 (Romain De Lagarde), gdyby nie re\u017cyseria Maksa Cen\u010dicia, kt\u00f3ry wzorem najwi\u0119kszych mistrz\u00f3w teatru operowego wywi\u00f3d\u0142 t\u0119 powik\u0142an\u0105 opowie\u015b\u0107 nie tylko z libretta, ale i z partytury, fenomenalnie ustawi\u0142 sceny zbiorowe, a przy tym zadba\u0142 o ka\u017cdy gest, spojrzenie i zmian\u0119 mimiki uczestnicz\u0105cych w spektaklu \u015bpiewak\u00f3w oraz kilkana\u015bciorga wprz\u0119gni\u0119tych w akcj\u0119 niemych aktor\u00f3w. Cen\u010di\u0107 brawurowo splata w\u0105tki komediowo-mi\u0142osne z elementami groteski, czasem na granicy szar\u017cy, jak w epizodzie p\u0142odzenia potomka przez Flavia, kt\u00f3ry spe\u0142nia sw\u00f3j kr\u00f3lewski obowi\u0105zek na oczach kibicuj\u0105cego mu dworu. Granicy tej jednak Cen\u010di\u0107 nie przekracza \u2013 ba, wpycha nam \u015bmiech z powrotem do gard\u0142a, kiedy upodlona kr\u00f3lowa wychodzi z \u0142o\u017cnicy i w ciszy przerwanej narracji muzycznej znajduje pociech\u0119 w czu\u0142o\u015bci nadwornego kar\u0142a, kt\u00f3ry wyprowadza sw\u0105 pani\u0105 za kulisy, mierz\u0105c zebranych wzrokiem pe\u0142nym pogardy (znakomity Mick Morris Mehnert).<\/p>\n<p>Takich epizod\u00f3w by\u0142o w tym przedstawieniu znacznie wi\u0119cej i widzowie r\u00f3wnie cz\u0119sto musieli \u0142yka\u0107 \u0142zy wzruszenia, jak t\u0142umi\u0107 gwa\u0142towne napady chichotu. W kilku fragmentach realizatorzy odwo\u0142ali si\u0119 do konwencji pastiszu, w\u0142\u0105czaj\u0105c w oper\u0119 inne utwory H\u00e4ndla, kompozycje instrumentalne Telemanna, ari\u0119 z <em>Teofane <\/em>Lottiego oraz <em>air de court <\/em>Michela Lamberta \u201eVos m\u00e9pris chaque jour\u201d \u2013 t\u0119 ostatni\u0105 w wykonaniu niemi\u0142osiernie fa\u0142szuj\u0105cej damy dworu (Filippa Kaye). Jakim sposobem uda\u0142o si\u0119 Cen\u010diciowi wyzwoli\u0107 takie pok\u0142ady talentu aktorskiego ze wszystkich cz\u0142onk\u00f3w obsady, doprawdy nie mam poj\u0119cia. Tym wi\u0119ksza mu za to chwa\u0142a, \u017ce obsad\u0119 zebra\u0142 jak z marze\u0144. Sam podj\u0105\u0142 sched\u0119 Senesina i wyst\u0105pi\u0142 w heroicznej partii Guidona, w kt\u00f3rej zaimponowa\u0142 nie tylko soczystym brzmieniem swego coraz pi\u0119kniej rozwijaj\u0105cego si\u0119 kontratenoru, lecz tak\u017ce niezwykle stylowym ornamentowaniem w ariach da capo. Bez reszty zawojowa\u0142a publiczno\u015b\u0107 Julia Le\u017cniewa w roli przyrzeczonej Guidonowi Emilii: jej kr\u0105g\u0142y sopran wzbogaci\u0142 si\u0119 o g\u0142\u0119bsze, prawdziwie \u201ekobiece\u201d tony, a zdolno\u015bci improwizacyjne si\u0119gn\u0119\u0142y zenitu \u2013 nie wiem, co na to pury\u015bci, ale w trzecim cz\u0142onie arii \u201eM\u00e0 chi punir desio\u201d stworzy\u0142a popisowy ozdobnik z fragmentu \u015bcie\u017cki d\u017awi\u0119kowej Nina Roty do filmu <em>Romeo i Julia<\/em>. W drugiej parze kochank\u00f3w na szczeg\u00f3lne uznanie zas\u0142u\u017cy\u0142 Jurij Mynenko (Vitige), dysponuj\u0105cy \u015bwietnie postawionym i pi\u0119knie otwartym w g\u00f3rze kontratenorem sopranowym. Dzielnie partnerowa\u0142a mu Monika J\u00e4gerov\u00e1 (Teodata), obdarzona kontraltem niezwyk\u0142ej urody, kt\u00f3ry w ostatnim akcie zacz\u0105\u0142 jednak zdradza\u0107 oznaki zm\u0119czenia. W roli tytu\u0142owego Flavia wyst\u0105pi\u0142 m\u0142ody francuski kontratenor R\u00e9my Br\u00e8-Feuillet, drobne mankamenty techniczne nadrabiaj\u0105cy niepospolit\u0105 vis comica. W charakterystycznych partiach Ugona i Lotaria brawurowo sprawili si\u0119 Fabio Tr\u00fcmpy i Sreten Manojlovi\u0107 \u2013 ten pierwszy odrobin\u0119 lepszy wokalnie, ten drugi niepor\u00f3wnanie lepszy pod wzgl\u0119dem aktorskim. Jak zwykle znakomit\u0105 orkiestr\u0119 Concerto K\u00f6ln prowadzi\u0142 od klawesynu Benjamin Bayl: precyzyjnie, z bezb\u0142\u0119dnym wyczuciem formy dzie\u0142a oraz mo\u017cliwo\u015bci uczestnicz\u0105cych w jego wykonaniu solist\u00f3w.<\/p>\n<p>Kiedy oklaski wreszcie ucich\u0142y, naprawd\u0119 poczu\u0142am si\u0119 jak wygnanka z ogrodu rozkoszy. Od tej pory b\u0119d\u0119 niestrudzenie szuka\u0107 powrotu. Mam niejasne poczucie, \u017ce da si\u0119 ten raj odzyska\u0107. Bo gdzie go straci\u0142am, wiem ju\u017c na pewno.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A\u017c trudno uwierzy\u0107, \u017ce Bayreuth \u2013 stolica rejencji i drugie co wielko\u015bci miasto G\u00f3rnej Frankonii \u2013 wci\u0105\u017c wzbudza niemal wy\u0142\u0105czne skojarzenia z Festiwalem Wagnerowskim. Ma\u0142o kto wie, \u017ce w\u0142a\u015bnie tutaj przysz\u0142a na \u015bwiat Krystyna Eberhardyna, niekoronowana kr\u00f3lowa Polski, \u017cona Augusta II Mocnego i matka Augusta III Sasa, na kt\u00f3rej \u00a0uroczysto\u015bci pogrzebowe Bach skomponowa\u0142 s\u0142ynn\u0105 Trauer-Ode &#8230; <span class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/atorod.pl\/?p=7628\">[Read more&#8230;]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-7628","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7628","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7628"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7628\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7689,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7628\/revisions\/7689"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7628"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7628"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7628"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}