{"id":7711,"date":"2023-10-27T12:49:38","date_gmt":"2023-10-27T10:49:38","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=7711"},"modified":"2023-10-27T20:28:44","modified_gmt":"2023-10-27T18:28:44","slug":"tancz-i-znaj-swoj-poczatek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=7711","title":{"rendered":"Ta\u0144cz i znaj sw\u00f3j pocz\u0105tek"},"content":{"rendered":"<p>Powoli \u017cegnamy si\u0119 &#8211; tak\u017ce we wspomnieniach &#8211; z poprzednim sezonem w NOSPR. Oto kr\u00f3tki esej na marginesie koncertu Gospodarzy 14 kwietnia, pod batut\u0105 Valentiny Peleggi i z udzia\u0142em wiolonczelistki Inbal Segev, kt\u00f3ra zagra\u0142a parti\u0119 solow\u0105 w utworze Anny Clyne.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Czasem koniec bywa pocz\u0105tkiem. W grudniu 1808 roku Beethoven przedstawi\u0142\u00a0publiczno\u015bci sw\u00f3j <em>Koncert fortepianowy D-dur<\/em> w wiede\u0144skim Theater an der Wien: wraz z prawykonaniami <em>V\u00a0<\/em>i\u00a0<em>VI Symfonii\u00a0<\/em>oraz\u00a0<em>Fantazji ch\u00f3ralnej<\/em>, trzema cz\u0119\u015bciami z\u00a0<em>Mszy C-dur<\/em>\u00a0i scen\u0105 z ari\u0105 \u201eAh, Perfido\u201d. Maraton ci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 ponad cztery godziny: w zimowy wiecz\u00f3r, przy nieogrzewanej widowni. Prawykonanie\u00a0<em>Koncertu\u00a0<\/em>graniczy\u0142o z katastrof\u0105. Beethoven, pr\u00f3buj\u0105c jednocze\u015bnie gra\u0107 i dyrygowa\u0107, str\u0105ci\u0142 z instrumentu o\u015bwietlaj\u0105ce scen\u0119 lichtarze; kiedy s\u0142uchacze zacz\u0119li si\u0119 \u015bmia\u0107, przerwa\u0142 i zacz\u0105\u0142 utw\u00f3r od nowa; w furii wali\u0142 w klawisze z tak\u0105 si\u0142\u0105, \u017ce zerwa\u0142 kilka strun w fortepianie. By\u0142 to jego ostatni publiczny wyst\u0119p solowy.<\/p>\n<p>Za to koncert, na kt\u00f3rym wykonano po raz pierwszy\u00a0<em>VII Symfoni\u0119<\/em>, 8 grudnia 1813 roku, okaza\u0142 si\u0119 jednym z jego najwi\u0119kszych sukces\u00f3w. Beethoven tak w\u00f3wczas skomentowa\u0142 swoje nowe dzie\u0142o: \u201eMuzyka jest winem, kt\u00f3re pobudza do tw\u00f3rczo\u015bci; ja jestem Bachusem, kt\u00f3ry szafuje tym wspania\u0142ym trunkiem, by upi\u0107 nim ludzkie dusze\u201d. W programie gali w auli Uniwersytetu Wiede\u0144skiego, z kt\u00f3rej doch\u00f3d przeznaczono na pomoc dla \u017co\u0142nierzy rannych w bitwie pod Hanau, znalaz\u0142 si\u0119 tak\u017ce kr\u00f3tki utw\u00f3r orkiestrowy\u00a0<em>Zwyci\u0119stwo Wellingtona<\/em>, ku czci rozgromienia wojsk napoleo\u0144skich przez armi\u0119 Zjednoczonego Kr\u00f3lestwa w bitwie pod Vitori\u0105. Pr\u00f3by nie sz\u0142y g\u0142adko: muzycy narzekali na karko\u0142omne trudno\u015bci\u00a0<em>VII Symfonii<\/em>. Rozsierdzony Beethoven kaza\u0142 im zabra\u0107 nuty do domu i tam porz\u0105dnie po\u0107wiczy\u0107. Na szcz\u0119\u015bcie pos\u0142uchali \u2013 ze wspania\u0142ym skutkiem, co o tyle nie dziwi, \u017ce w sk\u0142adzie orkiestry znalaz\u0142o si\u0119 kilka znakomito\u015bci, mi\u0119dzy innymi skrzypek Louis Spohr, kontrabasista Domenico Dragonetti, a tak\u017ce kompozytorzy Johann Nepomuk Hummel i Giacomo Meyerbeer, kt\u00f3rzy zaj\u0119li si\u0119 gr\u0105 na kot\u0142ach. Ca\u0142o\u015b\u0107\u00a0<em>Si\u00f3dmej\u00a0<\/em>\u2013 nazwanej p\u00f3\u017aniej przez Wagnera apoteoz\u0105 ta\u0144ca \u2013 poprowadzi\u0142 Ignaz Schuppanzigh, skrzypek i dyrygent, jeden z najbli\u017cszych przyjaci\u00f3\u0142 Beethovena i uczestnik licznych prawykona\u0144 jego p\u00f3\u017anych kwartet\u00f3w smyczkowych.<\/p>\n<p>Czasem pocz\u0105tek nadchodzi p\u00f3\u017ano: tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Ralpha Vaughana Williamsa zyska\u0142a uznanie dopiero gdy kompozytor dobiega\u0142 czterdziestki. Wtedy w\u0142a\u015bnie, w roku 1910, otrzyma\u0142 zam\u00f3wienie od Three Choirs Festival, organizowanego rokrocznie, na przemian w katedrach w Hereford, Gloucester i Worcester. Spotkania ch\u00f3r\u00f3w katedralnych z czasem rozros\u0142y si\u0119 z lokalnego mityngu muzyk\u00f3w ko\u015bcielnych do masowej imprezy z udzia\u0142em najwybitniejszych wykonawc\u00f3w, wyst\u0119puj\u0105cych w coraz szerszym repertuarze. Na przestrzeni wiek\u00f3w pojawia\u0142y si\u0119 i znika\u0142y kolejne sta\u0142e elementy swoistej \u201eliturgii\u201d festiwalowej. Repertuar czysto wokalny i oratoryjny wzbogacono o muzyk\u0119 orkiestrow\u0105 i kameraln\u0105, wyst\u0119py aktor\u00f3w dramatycznych, sympozja, otwarte przyj\u0119cia w ogrodach, pokazy ogni sztucznych oraz doroczne mecze krykieta, w kt\u00f3rych uczestniczyli szacowni dziekani wymienionych katedr.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/G386P5-642x920-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-7712\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/G386P5-642x920-1-209x300.jpg\" alt=\"\" width=\"209\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/G386P5-642x920-1-209x300.jpg 209w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/G386P5-642x920-1.jpg 642w\" sizes=\"auto, (max-width: 209px) 100vw, 209px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Ralph Vaughan Williams oko\u0142o 1910 roku<\/p>\n<p>Tym razem kolej przysz\u0142a na Gloucester. W pierwszej po\u0142owie katedralnego koncertu 6 wrze\u015bnia zabrzmia\u0142a <em>Fantazja na temat Thomasa Tallisa <\/em>w wykonaniu London Symphony Orchestra \u2013 pod batut\u0105 kompozytora. W drugiej Elgar poprowadzi\u0142 sw\u00f3j <em>Sen Geroncjusza<\/em>, opromieniony s\u0142aw\u0105 arcydzie\u0142a trzy lata po premierze, w roku 1903, kiedy po raz pierwszy zabrzmia\u0142 w Katedrze Westminsterskiej w Londynie. A mimo to utw\u00f3r Vaughana Williamsa nie tylko z powodzeniem stan\u0105\u0142 w szranki z kompozycj\u0105 Elgara, ale wr\u0119cz j\u0105 pokona\u0142 \u2013 staj\u0105c si\u0119 w kr\u00f3tkim czasie swoist\u0105 wizyt\u00f3wk\u0105 jego niezwyk\u0142ego stylu. Bezpo\u015bredni\u0105 inspiracj\u0105 do powstania <em>Fantazji <\/em>by\u0142y do\u015bwiadczenia Vaughana Williamsa ze wsp\u00f3\u0142pracy z anglika\u0144skim duchownym Percivalem Dearmerem przy oksfordzkiej edycji <em>The English Hymnal<\/em>. Tytu\u0142owy temat pochodzi z kr\u00f3lewsko-mesja\u0144skiego Psalmu Drugiego w oprawie muzycznej Thomasa Tallisa \u2013 jednej z dziewi\u0119ciu, jakich mistrz angielskiego renesansu dokona\u0142 z my\u015bl\u0105 o psa\u0142terzu wydanym w 1567 roku z inicjatywy Matthew Parkera, \u00f3wczesnego arcybiskupa Canterbury. Wykorzystany przez Vaughana Williamsa w formie XVI-wiecznego poprzednika barokowej fugi \u2013 w kt\u00f3rej poszczeg\u00f3lne w\u0105tki tematu nieustannie \u201egubi\u0142y si\u0119\u201d i \u201eodnajdywa\u0142y\u201d w toku utworu \u2013 do dzi\u015b topi serca meloman\u00f3w, ale te\u017c wielbicieli sztuki filmowej Petera Weira, tw\u00f3rcy obsypanego nagrodami <em>Pana i w\u0142adcy<\/em>: <em>na kra\u0144cu \u015bwiata<\/em>, dramatycznego obrazu przej\u015b\u0107 za\u0142ogi brytyjskiej fregaty H.M.S. \u201eSurprise\u201d podczas wojen napoleo\u0144skich.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/AnnaClyne_22_V5_WEB_center.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-7713\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/AnnaClyne_22_V5_WEB_center-300x245.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"245\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/AnnaClyne_22_V5_WEB_center-300x245.jpg 300w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/AnnaClyne_22_V5_WEB_center-1024x837.jpg 1024w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/AnnaClyne_22_V5_WEB_center-768x628.jpg 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/AnnaClyne_22_V5_WEB_center-1536x1256.jpg 1536w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/AnnaClyne_22_V5_WEB_center-2048x1674.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Anna Clyne. Fot. Christina Kernohan<\/p>\n<p>Czasem uznanie przychodzi w najw\u0142a\u015bciwszej chwili \u2013 jak w przypadku urodzonej w Londynie Anny Clyne, kt\u00f3ra spisa\u0142a sw\u00f3j pierwszy utw\u00f3r w wieku lat siedmiu, cztery lata p\u00f3\u017aniej doczeka\u0142a si\u0119 prawykonania na Oxford Youth Prom, zanim sko\u0144czy\u0142a lat trzydzie\u015bci, zosta\u0142a kompozytork\u0105-rezydentk\u0105 Chicago Symphony Orchestra, a do dzi\u015b doczeka\u0142a si\u0119 dziesi\u0105tk\u00f3w zam\u00f3wie\u0144, mi\u0119dzy innymi od Barbican Hall, Carnegie Hall, Kennedy Center, Los Angeles Philharmonic, Filharmonii Paryskiej, Koninklijk Concertgebouworkest i Sydney Opera House. Jej pi\u0119ciocz\u0119\u015bciowy koncert wiolonczelowy <em>Dance<\/em>, powsta\u0142y w 2019 roku na zam\u00f3wienie Inbal Segev i nagrany przez ni\u0105 rok p\u00f3\u017aniej, doczeka\u0142 si\u0119 blisko o\u015bmiu milion\u00f3w ods\u0142on na platformie Spotify.<\/p>\n<p>Trzeba ta\u0144czy\u0107, jak zagraj\u0105? Lepiej ta\u0144czy\u0107 po swojemu, pilnuj\u0105c jednak, gdzie jest w tym ta\u0144cu pocz\u0105tek, a gdzie powinien by\u0107 koniec. I czy czasem \u00f3w koniec nie oka\u017ce si\u0119 czyim\u015b pocz\u0105tkiem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Powoli \u017cegnamy si\u0119 &#8211; tak\u017ce we wspomnieniach &#8211; z poprzednim sezonem w NOSPR. Oto kr\u00f3tki esej na marginesie koncertu Gospodarzy 14 kwietnia, pod batut\u0105 Valentiny Peleggi i z udzia\u0142em wiolonczelistki Inbal Segev, kt\u00f3ra zagra\u0142a parti\u0119 solow\u0105 w utworze Anny Clyne. *** Czasem koniec bywa pocz\u0105tkiem. W grudniu 1808 roku Beethoven przedstawi\u0142\u00a0publiczno\u015bci sw\u00f3j Koncert fortepianowy D-dur &#8230; <span class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/atorod.pl\/?p=7711\">[Read more&#8230;]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-7711","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7711","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7711"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7711\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7715,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7711\/revisions\/7715"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7711"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7711"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7711"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}