{"id":7731,"date":"2023-11-14T16:29:10","date_gmt":"2023-11-14T15:29:10","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=7731"},"modified":"2023-11-14T16:29:10","modified_gmt":"2023-11-14T15:29:10","slug":"jak-to-kochanski-gral-i-bisowal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=7731","title":{"rendered":"Jak to Kocha\u0144ski gra\u0142 i bisowa\u0142"},"content":{"rendered":"

Tak, wiem, \u017ce czekaj\u0105 Pa\u0144stwo niecierpliwie na Lili Elbe<\/em>, ale troch\u0119 si\u0119 Upiorowi pokomplikowa\u0142o i wypisze si\u0119 wprawdzie sumiennie, ale w przysz\u0142ym tygodniu. Tymczasem postanowi\u0142am si\u0119gn\u0105\u0107 do dawno nieodwiedzanego archiwum Mus Triton, gdzie z rozbawieniem – ale te\u017c pewn\u0105 gorycz\u0105 – odkry\u0142am felietony z ostatniego roku dzia\u0142alno\u015bci Myszy. Smutno, bo od tego czasu w gruncie rzeczy niewiele si\u0119 zmieni\u0142o, gorzko, bo kiedy\u015b potrafi\u0142am o tym pisa\u0107 z\u0142o\u015bliwiej, dosadniej i chyba dowcipniej, ale mimo wszystko nie tra\u0107my nadziei. B\u0119dzie tych drobia\u017cd\u017ck\u00f3w wi\u0119cej, niekt\u00f3re s\u0105 naprawd\u0119 obrzydliwie aktualne.<\/p>\n

***<\/p>\n

Kiedy zacz\u0119li\u015bmy prowadzi\u0107 t\u0119 rubryk\u0119 \u2013 a by\u0142o to bardzo dawno temu, przeci\u0119tna mysz tyle nie \u017cyje \u2013 mia\u0142o by\u0107 \u015bmiesznie. Zamierzali\u015bmy sobie podkpiwa\u0107 z naszych dawnych koleg\u00f3w po fachu, z ich staro\u015bwieckiej polszczyzny, niebacznie ferowanych wyrok\u00f3w i mylnych prognoz na przysz\u0142o\u015b\u0107. Tymczasem z roku na rok robi\u0142o nam si\u0119 coraz smutniej. Zamiast drwi\u0107 z nestor\u00f3w i wieszcz\u00f3w polskiej krytyki muzycznej, zacz\u0119li\u015bmy si\u0119 od nich uczy\u0107. Zamiast si\u0119 cieszy\u0107, ile si\u0119 w naszym \u015brodowisku zmieni\u0142o na lepsze, zacz\u0119li\u015bmy paskudnie zazdro\u015bci\u0107 melomanom sprzed p\u00f3\u0142 wieku, \u017ce mogli p\u00f3j\u015b\u0107 do filharmonii na koncert, nie za\u015b na wyj\u0105tkowy, dwugodzinny wiecz\u00f3r kabaretowy, podczas kt\u00f3rego swoje skecze przedstawi\u0105 jedne z najpopularniejszych grup satyrycznych w Polsce (jak mysi\u0105 babci\u0119 kochamy, wcale sobie tego nie zmy\u015blili\u015bmy). \u017beby wi\u0119c odrobin\u0119 poprawi\u0107 sobie nastr\u00f3j w te p\u00f3\u017anojesienne wieczory, kiedy s\u0142o\u0144ce zdaje si\u0119 zachodzi\u0107 godzin\u0119 po tym, jak zerwiemy si\u0119 z nory, wygry\u017ali\u015bmy ze sterty szparga\u0142\u00f3w numer 23\/1962 i roz\u0142o\u017cyli\u015bmy go na wspomnieniach Augusta Iwa\u0144skiego pod wielce obiecuj\u0105cym tytu\u0142em Humor Szymanowskiego<\/em> \u2013 zw\u0142aszcza \u017ce muzyka Karola z Atmy, jakkolwiek pi\u0119kna, weso\u0142o nam raczej nie brzmi. Iwa\u0144ski, pan na Ry\u017cawce i przyjaciel kompozytora, by\u0142 o niej podobnego zdania:<\/p>\n

Dziwne, \u017ce humor, kt\u00f3ry pomimo ci\u0119\u017ckich nieraz przej\u015b\u0107 i tarapat\u00f3w, tak silnie przenika\u0142 Szymanowskiego, ma\u0142o odzwierciedli\u0142 si\u0119 w jego kompozycjach, prawie zawsze powa\u017cnych i owianych raczej sentymentem, ni\u017c beztrosk\u0105 weso\u0142o\u015bci\u0105. Do utwor\u00f3w przesyconych ni\u0105 zaliczy\u0107 mo\u017cna chyba jedynie <\/em>Mandragor\u0119, Tarantell\u0119, niekt\u00f3re <\/em>Rymy dzieci\u0119ce, ostatni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 <\/em>I Kwartetu, mo\u017ce poszczeg\u00f3lne mazurki i etiudy z opusu 33, no i oczywi\u015bcie m\u0142odocian\u0105 operetk\u0119 <\/em>M\u0105\u017c z loterii.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Fiodor Szalapin i Pawe\u0142 Kocha\u0144ski. Fot. Cyfrowa Biblioteka Narodowa Polona<\/p>\n

Od razu zrobi\u0142o nam si\u0119 weselej. Wprawdzie operetka nazywa\u0142a si\u0119 troch\u0119 inaczej, ale wiemy sk\u0105din\u0105d, \u017ce dwudziestopi\u0119cioletni Szymanowski wpad\u0142 na pomys\u0142 jej napisania, bo \u201ewyszasta\u0142 mas\u0119 pieni\u0119dzy we W\u0142oszech\u201d i \u201eby\u0142 biedny jak szczur ko\u015bcielny\u201d. Ugada\u0142 si\u0119 wi\u0119c z Grzegorzem Fitelbergiem, wsp\u00f3\u0142udzia\u0142owcem Sp\u00f3\u0142ki Nak\u0142adowej M\u0142odych Kompozytor\u00f3w Polskich, \u017ceby pope\u0142ni\u0107 ten \u201efigielek p\u0142ochy w celu powi\u0119kszenia dochod\u00f3w\u201d. Napluli\u015bmy sobie w w\u0105sy, \u017ce w stosownym czasie nie wpadli\u015bmy na podobny pomys\u0142, bo ostatnio nawet myszom ko\u015bcielnym lepiej si\u0119 od nas powodzi. Niepotrzebnie: od zamys\u0142u do powi\u0119kszenia dochod\u00f3w droga daleka. A Szymanowskiego i tak pieni\u0105dze si\u0119 nie trzyma\u0142y:<\/p>\n

Przytocz\u0119 (\u2026) jeszcze zabawn\u0105 rozmow\u0119 z Karolem po jego powrocie z kt\u00f3rego\u015b z d\u0142u\u017cszych pobyt\u00f3w za granic\u0105. Na wyjezdnym powierzy\u0142 mi sw\u00f3j z\u0142oty zegarek i paczk\u0119 jakich\u015b akcji, kt\u00f3re mia\u0142y by\u0107 uzupe\u0142nione przez now\u0105 emisj\u0119. Po powrocie upomina\u0142 si\u0119 parokrotnie o jedno i drugie, mnie za\u015b wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce te przedmioty ju\u017c mu odda\u0142em, przy czym co do akcji nie myli\u0142em si\u0119 z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105. Jakie\u017c by\u0142o wi\u0119c moje zdumienie, gdy przegl\u0105daj\u0105c schowek w PKO natkn\u0105\u0142em si\u0119 na zegarek Karola. Odda\u0142em mu go oczywi\u015bcie bezzw\u0142ocznie, m\u00f3wi\u0105c:
\n<\/em>\u2013 W\u0142a\u015bnie wracam ze spowiedzi i ksi\u0105dz kaza\u0142 mi zwr\u00f3ci\u0107 ci tw\u00f3j zegarek.
\n<\/em>\u2013 Jaki\u017c to poczciwy ksi\u0119\u017culo, odpar\u0142 Karol. Mo\u017ceby\u015b wyspowiada\u0142 si\u0119 u niego powt\u00f3rnie, to mo\u017ce odzyska\u0142bym r\u00f3wnie\u017c me akcje?<\/em><\/p>\n

W\u0105tpimy wprawdzie, czy Szymanowskiemu rozmowa wyda\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie zabawna jak Iwa\u0144skiemu, zaczynamy jednak podejrzewa\u0107, \u017ce w Zarudziu u Jaroszy\u0144skiego i w Ry\u017cawce pi\u0142o si\u0119 cz\u0119sto i sporo. Uczestnikom libacji gubi\u0142y si\u0119 potem akcje i zegarki, zdarza\u0142o im si\u0119 za to znale\u017a\u0107 w zamian natchnienie, o czym ten\u017ce Iwa\u0144ski wspomina\u0142 gdzie indziej, wyja\u015bniaj\u0105c okoliczno\u015bci narodzin Taranteli<\/em>, kt\u00f3ra powsta\u0142a \u201ena pod\u0142o\u017cu doskona\u0142ego humoru, w kt\u00f3ry Szymanowskiego i Kocha\u0144skiego wprawi\u0142a butelka \u015bwietnego koniaku, wyci\u0105gni\u0119tego gdzie\u015b z g\u0142\u0119bi szafy nieobecnego gospodarza przez bezceremonialnych go\u015bci\u201d. Iwa\u0144ski w swoich wspomnieniach bywa\u0142 r\u00f3wnie bezceremonialny, pisz\u0105c o wielkim skrzypku, \u017ce:<\/p>\n

\u2026pochodzi\u0142 z drobnomieszcza\u0144skiej rodziny \u017cydowskiej, zamieszka\u0142ej w Odessie, nazwiskiem Kahan. Wynalaz\u0142 go tam Emil M\u0142ynarski, oceni\u0142 jego wybitny talent, zaopiekowa\u0142 si\u0119 nim po ojcowsku, wyci\u0105gn\u0105\u0142 go z jego \u015brodowiska, ochrzci\u0142, wykszta\u0142ci\u0142 i niemal wcieli\u0142 do swej rodziny.<\/em><\/p>\n

Zaiste, paskudne musia\u0142o to by\u0107 \u015brodowisko, a jeszcze gorszy papa Jozue Kahan, kt\u00f3ry tak si\u0119 zn\u0119ca\u0142 nad biednym Pawe\u0142kiem, ucz\u0105c go gry na skrzypcach, \u017ce gdy M\u0142ynarski us\u0142ysza\u0142 siedmiolatka po raz pierwszy, stwierdzi\u0142, \u017ce ma \u201enadzwyczaj silne palce, ju\u017c wystarczaj\u0105co wy\u0107wiczone. Pos\u0142uguje si\u0119 smyczkiem z niewiarygodn\u0105 wr\u0119cz swobod\u0105. Co jest najciekawsze \u2013 \u017ce interpretacja ma\u0142ego ch\u0142opca znajduje si\u0119 na poziomie najwy\u017cszym\u201d. Podobne katusze musia\u0142 wycierpie\u0107 brat Paw\u0142a, wiolonczelista Eli, p\u00f3\u017aniejszy koncertmistrz Filharmonii Warszawskiej i profesor Warszawskiego Konserwatorium. Ofiary takiej patologii \u017cycia rodzinnego trzeba niezw\u0142ocznie chrzci\u0107 i kszta\u0142ci\u0107, w przeciwnym razie nic z nich nie b\u0119dzie. Z Paw\u0142a Kocha\u0144skiego i tak wyros\u0142o niez\u0142e nicpotem, ale przynajmniej potrafi\u0142 dostarczy\u0107 Iwa\u0144skiemu uciechy:<\/p>\n

Je\u015bli idzie o zabawne przygody z artystycznej kariery, to m.in. opowiada\u0142 mi Pawe\u0142, jak w czasie tourn\u00e9e po Hiszpanii podejmowany by\u0142 go\u015bcinnie przez pewnego hurtownika win w kt\u00f3rym\u015b z mniejszych miast tego kraju. Zwiedzanie jego piwnic zako\u0144czy\u0142o si\u0119 takim \u201erauszem\u201d, \u017ce musiano z trudem cuci\u0107 artyst\u0119, by nie odk\u0142ada\u0107 wyst\u0119pu zapowiedzianego na najbli\u017cszy wiecz\u00f3r. Kocha\u0144ski twierdzi\u0142, \u017ce tego w og\u00f3le nie pami\u0119ta, i \u017ce dopiero nazajutrz ze zdziwieniem dowiedzia\u0142 si\u0119 z prasy, i\u017c gra\u0142 i bisowa\u0142 i zyska\u0142 gor\u0105cy aplauz.<\/em><\/p>\n

Wiedz\u0105 Pa\u0144stwo, co jest w tym wszystkim naj\u015bmieszniejsze? \u017be gdyby Kocha\u0144ski cokolwiek teraz gra\u0142 i gdziekolwiek bisowa\u0142, z pewno\u015bci\u0105 nie dowiedzia\u0142by si\u0119 o tym nazajutrz z prasy. Je\u015bli ju\u017c, to najwy\u017cej w przeddzie\u0144 koncertu z notki promocyjnej, o czym zapewnia, kulaj\u0105c si\u0119 ze \u015bmiechu,<\/p>\n

MUS TRITON<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tak, wiem, \u017ce czekaj\u0105 Pa\u0144stwo niecierpliwie na Lili Elbe, ale troch\u0119 si\u0119 Upiorowi pokomplikowa\u0142o i wypisze si\u0119 wprawdzie sumiennie, ale w przysz\u0142ym tygodniu. Tymczasem postanowi\u0142am si\u0119gn\u0105\u0107 do dawno nieodwiedzanego archiwum Mus Triton, gdzie z rozbawieniem – ale te\u017c pewn\u0105 gorycz\u0105 – odkry\u0142am felietony z ostatniego roku dzia\u0142alno\u015bci Myszy. Smutno, bo od tego czasu w gruncie … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["entry","post","publish","author-mangusta","post-7731","format-standard","category-miscellanea"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7731","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7731"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7731\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7733,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7731\/revisions\/7733"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7731"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7731"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7731"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}