{"id":7770,"date":"2023-12-09T10:46:54","date_gmt":"2023-12-09T09:46:54","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=7770"},"modified":"2023-12-09T10:47:01","modified_gmt":"2023-12-09T09:47:01","slug":"mistrz-i-nasladowcy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=7770","title":{"rendered":"Mistrz i na\u015bladowcy"},"content":{"rendered":"<p>Do otwarcia tegorocznego festiwalu Actus Humanus Nativitas pozosta\u0142y zaledwie cztery dni. A ju\u017c 16 grudnia, na wieczornym koncercie w Dworze Artusa, wyst\u0105pi\u0105 belgijska sopranistka Sophie Junker i {oh!} Orkiestra pod dyrekcj\u0105 Martyny Pastuszki &#8211; w programie z\u0142o\u017conym z utwor\u00f3w Alessandra Scarlattiego. A mo\u017ce nie tylko jego? Przybywajcie, a sami si\u0119 przekonacie.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>W samym sercu Londynu, niedaleko katedry \u015bw. Paw\u0142a, mie\u015bci si\u0119 niewielki, zamkni\u0119ty dla ruchu ko\u0142owego plac o nazwie Paternoster Square. Urod\u0105 nie grzeszy, na co narzeka\u0142 sam Yehudi Menuhin, ods\u0142aniaj\u0105c w jego p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci uko\u0144czon\u0105 w 1975 roku rze\u017ab\u0119 angielskiej artystki Elisabeth Frink. Grupa figur z br\u0105zu, tworz\u0105ca dobitny kontrast z powojenn\u0105, zdaniem Menuhina paskudn\u0105 zabudow\u0105 placu, znana jest w\u015br\u00f3d turyst\u00f3w pod nazw\u0105 <em>Pasterz i owce <\/em>albo <em>Dobry Pasterz<\/em>, wzbudza bowiem skojarzenia zar\u00f3wno z po\u0142o\u017conym niegdy\u015b w s\u0105siedztwie Newgate Market, gdzie handlowano \u017cywym inwentarzem, jak i postaci\u0105 Chrystusa, kt\u00f3rego gorliwym na\u015bladowc\u0105 by\u0142 patron pobliskiej katedry. Prawdziwy tytu\u0142 rze\u017aby brzmi jednak <em>Paternoster<\/em>, na pami\u0105tk\u0119 nieistniej\u0105cej ju\u017c ulicy Paternoster Row, kt\u00f3ra w XVIII wieku sta\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnym o\u015brodkiem londy\u0144skiego ksi\u0119garstwa i bran\u017cy wydawniczej.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/stpauls.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-7771\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/stpauls-300x194.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"194\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/stpauls-300x194.jpg 300w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/stpauls-768x498.jpg 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/stpauls.jpg 875w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Okolice katedry \u015bw. Paw\u0142a po wielkim bombardowaniu w grudniu 1940 roku<\/p>\n<p>Ca\u0142y ten kwarta\u0142 uleg\u0142 doszcz\u0119tnemu zniszczeniu wskutek niemieckich bombardowa\u0144 podczas Blitzu. Bomby zr\u00f3wna\u0142y z ziemi\u0105 mi\u0119dzy innymi siedzib\u0119 Longmana i sk\u0142ad biblijny Oxford University Press. Zosta\u0142a tylko pami\u0119\u0107: przede wszystkim o siostrach Bront\u00eb, kt\u00f3re w 1847 roku, przed spotkaniem Charlotte z wydawc\u0105 <em>Dziwnych los\u00f3w Jane Eyre<\/em>, wynaj\u0119\u0142y pok\u00f3j nad tutejszym Chapter Coffeehouse, ale te\u017c o dziesi\u0105tkach londy\u0144skich gazet, kt\u00f3re dzie\u0144 w dzie\u0144 schodzi\u0142y z pras drukarskich przy Paternoster Row.<\/p>\n<p>Jedn\u0105 z nich by\u0142 \u201eDaily Gazetteer\u201d, sprzedawany od 1735 roku prawie do ko\u0144ca XVIII stulecia w imponuj\u0105cej liczbie pi\u0119ciu tysi\u0119cy egzemplarzy. Dziennik informowa\u0142 o najwa\u017cniejszych wydarzeniach w stolicy \u2013 na przyk\u0142ad o meczach krykieta i co bardziej atrakcyjnych publicznych egzekucjach \u2013 mia\u0142 te\u017c bardzo rozbudowan\u0105 rubryk\u0119 og\u0142oszeniow\u0105. W grudniu 1740 roku londy\u0144ski wydawca muzyczny Benjamin Cooke, ten sam, kt\u00f3ry przesz\u0142o \u0107wier\u0107 wieku wcze\u015bniej wypu\u015bci\u0142 w \u015bwiat pierwsz\u0105 edycj\u0119 <em>Concerti grossi <\/em>op. 6 Arcangela Corellego, zamie\u015bci\u0142 w gazecie anons, kt\u00f3ry zaczyna\u0142 si\u0119 od s\u0142\u00f3w: \u201eNOWA MUZYKA. Na mocy przywileju Jego Kr\u00f3lewskiej Mo\u015bci. Dzi\u015b ukaza\u0142 si\u0119 drukiem zbi\u00f3r SZE\u015aCIU Koncert\u00f3w na siedem g\u0142os\u00f3w instrumentalnych, czyli skrzypce etc., skomponowanych przez Signora ALEXANDRA SCARLATTIEGO. Druk i sprzeda\u017c B. Cooke, New-Street, Covent-Garden\u201d. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce Cooke by\u0142 pierwszym beneficjentem kr\u00f3lewskiego przywileju na druk materia\u0142\u00f3w muzycznych w Wielkiej Brytanii. Licencja by\u0142a do\u015b\u0107 kosztowna (op\u0142ata wynosi\u0142a 10 funt\u00f3w szterling\u00f3w, czyli r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 rocznej pensji wykwalifikowanego s\u0142u\u017c\u0105cego), a na decyzj\u0119 o jej przyznaniu trzeba by\u0142o czeka\u0107 co najmniej miesi\u0105c. Rzecz by\u0142a jednak warta \u015bwieczki \u2013 zapewnia\u0142a wydawcy presti\u017c oraz wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 praw do publikacji na czterna\u015bcie lat.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Alessandro_Scarlatti_2.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-7772\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Alessandro_Scarlatti_2-242x300.png\" alt=\"\" width=\"242\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Alessandro_Scarlatti_2-242x300.png 242w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Alessandro_Scarlatti_2-768x952.png 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Alessandro_Scarlatti_2.png 826w\" sizes=\"auto, (max-width: 242px) 100vw, 242px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Portret Alessandra Scarlattiego p\u0119dzla Nicoli Vaccaro. Ze zbior\u00f3w muzeum przy Conservatorio di San Pietro a Majella w Neapolu<\/p>\n<p>Wspomniane koncerty wysz\u0142y spod prasy drukarskiej niemal pi\u0119tna\u015bcie lat po \u015bmierci Alessandra Scarlattiego. Zawarte w tytule okre\u015blenie \u201ena siedem g\u0142os\u00f3w\u201d (\u201efor seven parts\u201d) jest o tyle nieprawdziwe, \u017ce zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych utwor\u00f3w powsta\u0142a ewidentnie na kwartet smyczkowy i jest poniek\u0105d to\u017csama z komponowanymi w ko\u0144cowej fazie tw\u00f3rczo\u015bci Scarlattiego <em>Sonate \u00e0 Quattro per due Violini, Violetta, e Violoncello senza Cembalo<\/em>. \u201eBrakuj\u0105ce\u201d trzy partie sprowadzaj\u0105 si\u0119 do dublowania czterech \u201ew\u0142a\u015bciwych\u201d g\u0142os\u00f3w instrumentalnych \u2013 z wyj\u0105tkiem ostatniego w zbiorze <em>Concerto E-dur<\/em> oraz kilku takt\u00f3w wype\u0142nienia harmonicznego w trzecim <em>Concerto F-dur.<\/em> Chodzi wi\u0119c raczej o siedem instrument\u00f3w, liczb\u0119 wystarczaj\u0105c\u0105 do wsp\u00f3\u0142zawodnictwa grupy <em>concertino <\/em>z grup\u0105 <em>ripieno<\/em>.<\/p>\n<p>Cho\u0107 Benjamin Cooke pisa\u0142 do swego brata Johna, \u017ce kompozycje s\u0105 dzie\u0142em \u201esamego Mistrza Scarlattiego\u201d, zobowi\u0105zywa\u0142 go w li\u015bcie do dyskrecji, bo \u201erzecz to wyborna\u201d, i prosi\u0142, \u017ceby nie odpisywa\u0107, tylko wstrzyma\u0107 si\u0119 z dalszymi pytaniami do osobistego spotkania braci przy fajce i piwie w\u0142asnej roboty \u2013 autorstwo koncert\u00f3w wci\u0105\u017c jest dyskutowane. Zmienna liczba i konfiguracja cz\u0119\u015bci, obecno\u015b\u0107 szybkiej fugi wewn\u0105trz formy oraz kr\u00f3tkiej, tanecznej cz\u0119\u015bci ko\u0144cowej s\u0105 istotnie typowe dla Alessandra Scarlattiego i wsp\u00f3\u0142czesnych mu cz\u0142onk\u00f3w szko\u0142y neapolita\u0144skiej, w\u015br\u00f3d nich Manciniego i Durantego. Inne cechy \u2013 mi\u0119dzy innymi rozbudowane partie solowe oraz instrumentacja, zdradzaj\u0105ca nie tylko cechy stylu rzymskiego, ale te\u017c wp\u0142ywy francuskie \u2013 wzbudza\u0142y jednak w\u0105tpliwo\u015bci badaczy. Dzi\u015b przewa\u017ca opinia, \u017ce w sk\u0142ad zbioru wesz\u0142y cztery <em>Sonate \u00e0 Quattro <\/em>Alessandra oraz dwa utwory z dorobku jego m\u0142odszego brata Francesca \u2013 uzupe\u0142nione i zrekomponowane, by\u0107 mo\u017ce r\u0119k\u0105 Francesca, by\u0107 mo\u017ce kt\u00f3rego\u015b z kompozytor\u00f3w angielskich.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/02_Martyna_Pastuszka_fot_Magdalena_Halas.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-7773\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/02_Martyna_Pastuszka_fot_Magdalena_Halas-200x300.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/02_Martyna_Pastuszka_fot_Magdalena_Halas-200x300.jpg 200w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/02_Martyna_Pastuszka_fot_Magdalena_Halas-684x1024.jpg 684w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/02_Martyna_Pastuszka_fot_Magdalena_Halas-768x1150.jpg 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/02_Martyna_Pastuszka_fot_Magdalena_Halas.jpg 855w\" sizes=\"auto, (max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Martyna Pastuszka. Fot. Magdalena Ha\u0142as<\/p>\n<p>Nikt za to nie kwestionuje autorstwa dw\u00f3ch wspania\u0142ych kantat bo\u017conarodzeniowych na g\u0142os solowy, dwoje skrzypiec i basso continuo. To zaledwie dwie krople w morzu tw\u00f3rczo\u015bci kantatowej Alessandra Scarlattiego, za to krople l\u015bni\u0105ce najprawdziwszym z\u0142otem. <em>O di Betlemme altera povert\u00e0<\/em> H 488 powsta\u0142a w 1695 roku, w czasach, gdy kompozytor sprawowa\u0142 funkcj\u0119 <em>maestro di cappella <\/em>na dworze wicekr\u00f3la Neapolu; p\u00f3\u017aniejsza o ponad dwadzie\u015bcia lat <em>Non s\u00f3 qual pi\u00fa m&#8217;ingombra <\/em>H 476 wysz\u0142a spod pi\u00f3ra tw\u00f3rcy bogatszego o do\u015bwiadczenia z Florencji, Rzymu i Wenecji. Zapewne obie by\u0142y pisane na zam\u00f3wienie jakiego\u015b mo\u017cnego szlachcica, w ramach \u201ecnotliwych rozrywek\u201d, jakie towarzyszy\u0142y sutej uczcie \u015bwi\u0105tecznej, wyprawianej zgodnie z obyczajem mi\u0119dzy pierwszymi nieszporami Narodzenia Pa\u0144skiego a Pasterk\u0105. Brzuch mia\u0142 si\u0119 czym syci\u0107, uszy czym napawa\u0107, a oczy cieszy\u0107 widokiem szykowanych przez ca\u0142y rok neapolita\u0144skich szopek. Jakimikolwiek \u015bcie\u017ckami kr\u0105\u017cy\u0142a tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Scarlattiego, ktokolwiek j\u0105 na\u015bladowa\u0142 i grza\u0142 si\u0119 w blasku jej chwa\u0142y \u2013 zawsze czuwali nad ni\u0105 jacy\u015b dobrzy pasterze.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Do otwarcia tegorocznego festiwalu Actus Humanus Nativitas pozosta\u0142y zaledwie cztery dni. A ju\u017c 16 grudnia, na wieczornym koncercie w Dworze Artusa, wyst\u0105pi\u0105 belgijska sopranistka Sophie Junker i {oh!} Orkiestra pod dyrekcj\u0105 Martyny Pastuszki &#8211; w programie z\u0142o\u017conym z utwor\u00f3w Alessandra Scarlattiego. A mo\u017ce nie tylko jego? Przybywajcie, a sami si\u0119 przekonacie. *** W samym sercu &#8230; <span class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/atorod.pl\/?p=7770\">[Read more&#8230;]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-7770","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7770","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7770"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7770\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7774,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7770\/revisions\/7774"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}