Od tygodnia przygotowywano si\u0119 w ratuszu do tego uroczystego wieczoru. Stolarz miejski zbudowa\u0142 estrady dla zaproszonych dam; korzennik miejski ozdobi\u0142 sal\u0119 dwustu \u015bwiecami z bia\u0142ego wosku, co by\u0142o niezwyk\u0142ym zjawiskiem w owych czasach; wreszcie zam\u00f3wiono dwudziestu muzykant\u00f3w, p\u0142ac\u0105c im dwa razy tyle co zazwyczaj, pod warunkiem, \u017ce b\u0119d\u0105 grali przez ca\u0142\u0105 noc\u201d.<\/p>\n
Maurice Leloir, ilustracja do Rozdzia\u0142u XXII Trzech muszkieter\u00f3w<\/em>, 1895<\/p>\n Tak zaczyna si\u0119 Rozdzia\u0142 XXII s\u0142ynnej powie\u015bci p\u0142aszcza i szpady Trzej muszkieterowie\u00a0 <\/em>Aleksandra Dumasa, zatytu\u0142owany Balet Merlaison <\/em>i zawieraj\u0105cy opis jednego z kluczowych element\u00f3w intrygi (tutaj w klasycznym przek\u0142adzie Joanny Guze). Ot\u00f3\u017c podst\u0119pny kardyna\u0142 Richelieu doradza kr\u00f3lowi Ludwikowi XIII, \u017ceby po kilku ma\u0142\u017ce\u0144skich scenach zazdro\u015bci przeprosi\u0142 Ann\u0119 Austriaczk\u0119 i wyda\u0142 na jej cze\u015b\u0107 wielki bal, na kt\u00f3rym kr\u00f3lowa wyst\u0105pi w sukni ozdobionej kompletem dwunastu diamentowych spinek \u2013 prezentem urodzinowym od kr\u00f3la. Richelieu doskonale wie, \u017ce Anna Austriaczka b\u0119dzie odchodzi\u0107 od zmys\u0142\u00f3w, bo w porywie uczucia ofiarowa\u0142a spinki George\u2019owi Villiersowi, ksi\u0119ciu Buckingham, \u017cegnaj\u0105c si\u0119 z kochankiem przed jego powrotem do Anglii. Kardyna\u0142 jest te\u017c w pe\u0142ni \u015bwiadom, \u017ce na odsiecz kr\u00f3lowej rusz\u0105 natychmiast dzielni podw\u0142adni pana de Treville, nakazuje wi\u0119c kradzie\u017c dw\u00f3ch spinek demonicznej Milady de Winter. Ani przez my\u015bl mu nie przejdzie, \u017ce ksi\u0105\u017c\u0119 zleci swemu z\u0142otnikowi dorobienie brakuj\u0105cych klejnot\u00f3w, dzi\u0119ki czemu d\u2019Artagnan i jego dzielny s\u0142u\u017c\u0105cy Wi\u00f3rek wr\u00f3c\u0105 ze strace\u0144czej misji z kompletem ozd\u00f3b, a Richelieu b\u0119dzie musia\u0142 g\u0119sto si\u0119 t\u0142umaczy\u0107, dlaczego sk\u0142oni\u0142 Ludwika do wr\u0119czenia Annie dw\u00f3ch \u201ezabranych\u201d spinek, skoro po tym zabiegu kr\u00f3l doliczy\u0142 si\u0119 ich a\u017c czternastu.<\/p>\n \u201eBalet trwa\u0142 godzin\u0119. Mia\u0142 szesna\u015bcie figur\u201d \u2013 czytamy dalej. W rzeczywisto\u015bci Ballet de la Merlaison<\/em>, czyli balet dworski o polowaniu na kosy, liczy\u0142 tych \u201efigur\u201d, czyli entr\u00e9es<\/em>, co najmniej dziewi\u0119tna\u015bcie i podobno wszystkie wysz\u0142y spod pi\u00f3ra samego Ludwika XIII. Na te pyszne widowiska sk\u0142ada\u0142y si\u0119 nie tylko \u201ewej\u015bcia taneczne\u201d, ale te\u017c pantomimy, airs de court, <\/em>fragmenty instrumentalne i ch\u00f3ralne oraz partie m\u00f3wione. Dumasowi pomiesza\u0142y si\u0119 te\u017c miejsca i daty: akcja tego rozdzia\u0142u Trzech muszkieter\u00f3w <\/em>toczy si\u0119 w roku 1625, tymczasem \u201ebalet Merlaison<\/em>\u201d wykonano po raz pierwszy ca\u0142\u0105 dekad\u0119 p\u00f3\u017aniej, i nie w paryskim ratuszu, tylko na zamku w Chantilly. Z pewno\u015bci\u0105 pozosta\u0142 jednak najpopularniejszym ballet de court <\/em>za panowania Ludwika XIII, kt\u00f3ry \u2013 je\u015bli nawet nie skomponowa\u0142 do\u0144 muzyki \u2013 u\u0142o\u017cy\u0142 scenariusz i choreografi\u0119 przedstawienia, wyst\u0119powa\u0142 te\u017c w nim jako tancerz.<\/p>\n Daniel Rabel, projekt kostium\u00f3w do Ballet de la Douairi\u00e8re de Billebahaut, <\/em>1626<\/p>\n W XVII wieku Francj\u0119 ogarn\u0119\u0142o istne szale\u0144stwo ta\u0144ca \u2013 i to na d\u0142ugo przed wst\u0105pieniem na tron Ludwika XIV, kt\u00f3ry uczyni\u0142 z niego jedno z najskuteczniejszych narz\u0119dzi absolutyzmu: form\u0119 sztuki o pot\u0119\u017cnym znaczeniu spo\u0142ecznym i politycznym, nieod\u0142\u0105czny element edukacji szlachty, niezbywalny warunek uzyskania pe\u0142nej kontroli nad w\u0142asnym cia\u0142em i umys\u0142em, a co za tym idzie, nad \u017cyciem swoich poddanych. Prekursorami takiego my\u015blenia o ta\u0144cu byli ju\u017c jednak dziadkowie Kr\u00f3la S\u0142o\u0144ce \u2013 Henryk IV, a zw\u0142aszcza jego druga \u017cona Maria Medycejska. To w ich epoce propaganda w\u0142adzy wysz\u0142a w przestrze\u0144 miejsk\u0105. W 1605 roku kr\u00f3l Henryk zleci\u0142 budow\u0119 Place Royal (obecnie Place des Vosges) \u2013 na miejscu zburzonego zamku Tournelles \u2013 miejsce dost\u0119pne na co dzie\u0144 dla wszystkich pary\u017can, a w chwilach kluczowych dla pa\u0144stwa teatr wspania\u0142ych widowisk z muzyk\u0105 i ta\u0144cem, popisami \u015bpiewak\u00f3w i recytator\u00f3w.<\/p>\n W roku 1610, kiedy Henryk IV zgin\u0105\u0142 z r\u0119ki Fran\u00e7ois Ravaillaca, tron po nim obj\u0105\u0142 jego najstarszy syn, p\u00f3\u017aniejszy Ludwik XIII. Mia\u0142 w\u00f3wczas zaledwie dziewi\u0119\u0107 lat, tak wi\u0119c do czasu jego pe\u0142noletnio\u015bci rz\u0105dy regencyjne sprawowa\u0142a Maria Medycejska. To ona w 1611 roku postanowi\u0142a zorganizowa\u0107 na Place Royal osza\u0142amiaj\u0105c\u0105, trzydniow\u0105 ceremoni\u0119 og\u0142oszenia zar\u0119czyn dziesi\u0119cioletniego delfina z pi\u0119\u0107 dni od niego starsz\u0105 Ann\u0105 Austriaczk\u0105, c\u00f3rk\u0105 Filipa III Habsburga, kr\u00f3la Hiszpanii i Portugalii. Infantka, kiedy cztery lata p\u00f3\u017aniej dosz\u0142o do konfirmacji i \u201edope\u0142nienia\u201d ma\u0142\u017ce\u0144stwa, zyska\u0142a tytu\u0142 reine r\u00e9gnante <\/em>i rozpocz\u0119\u0142a smutne \u017cycie u boku niezainteresowanego jej wdzi\u0119kami Ludwika, w cieniu kr\u00f3lowej wdowy i kolejnych ministr\u00f3w w\u0142adcy. Frustracj\u0119 i gorycz pr\u00f3bowa\u0142a os\u0142odzi\u0107 sobie muzyk\u0105 i ta\u0144cem. Na paryskim dworze zago\u015bci\u0142y sarabandy, folies d\u2019Espagne<\/em>, espa\u00f1olas<\/em> i espa\u00f1oletas<\/em>. Zacz\u0119\u0142a si\u0119 z\u0142ota epoka dworskiego baletu, w kt\u00f3rym hiszpa\u0144scy kompozytorzy i hiszpa\u0144skie motywy muzyczne odegra\u0142y niepo\u015bledni\u0105 rol\u0119.<\/p>\n Vincent Dumestre. Fot. Le Po\u00e8me Harmonique<\/p>\n Luis de Brice\u00f1o zaszczepi\u0142 we Francji hiszpa\u0144ski styl gry na gitarze, instrumencie przedtem lekcewa\u017conym na korzy\u015b\u0107 wszechobecnej lutni. W 1626 roku wyda\u0142 w Pary\u017cu Metodo mui facilissimo para aprender a ta\u00f1er la guitarra a lo Espa\u00f1ol<\/em>, rok p\u00f3\u017aniej o\u017ceni\u0142 si\u0119 z rodowit\u0105 Francuzk\u0105, a gdy oboje dochowali si\u0119 drugiego syna, poprosi\u0142 na ojca chrzestnego jednego z kr\u00f3lewskich marsza\u0142k\u00f3w, tym sprytnym sposobem wchodz\u0105c w \u0142aski Ludwika XIII. Kiedy Brice\u00f1o wy\u0142ga\u0142 si\u0119 z obowi\u0105zku napisania air de court <\/em>do kt\u00f3rego\u015b z widowisk, uczyni\u0142 to za niego Henri de Bailly, dawny \u015bpiewak kapeli Henryka IV i surintendant de la musique <\/em>na dworze jego nast\u0119pcy \u2013 ale ju\u017c na hiszpa\u0144sk\u0105 mod\u0142\u0119, komponuj\u0105c ari\u0119 Yo soy la locura, la que sola infundo<\/em> z elementami passacaglii. Francuscy muzycy grali utwory z Flores de M\u00fasica<\/em> hiszpa\u0144skiego franciszkanina Antonia Mart\u00edna y Colla, Francuz \u00c9tienne Moulini\u00e9, nadworny \u015bpiewak Ludwika XIII, opracowa\u0142 w\u0142asn\u0105 wersj\u0119 modnej w\u00f3wczas galisyjskiej piosenki El baxel esta en la playa<\/em>. Ze skarbnicy tw\u00f3rczo\u015bci Calder\u00f3na, dramaturga, kt\u00f3rego w Hiszpanii przewy\u017csza\u0142 s\u0142aw\u0105 jedynie Lope de Vega, pe\u0142nymi gar\u015bciami czerpa\u0142 mi\u0119dzy innymi Pierre Corneille, mistrz tragedii klasycystycznej.<\/p>\n Iberyjski \u017cywio\u0142 nie mie\u015bci\u0142 si\u0119 ani w Luwrze, ani w Tuileriach, ani w H\u00f4tel du Petit-Bourbon. Wylewa\u0142 si\u0119 na place, ws\u0105cza\u0142 w uliczki i miejskie zau\u0142ki \u2013 mi\u0119dzy rzemie\u015blnik\u00f3w i s\u0142u\u017c\u0105cych, mi\u0119dzy z\u0142oczy\u0144c\u00f3w i w\u0119druj\u0105cych za chlebem ch\u0142op\u00f3w, mi\u0119dzy brunetki o \u201eniebieskich oczach\u201d, \u201enosku nieco zadartym\u201d i d\u0142oniach \u201eo niezbyt wytwornym kszta\u0142cie\u201d. Ca\u0142y Pary\u017c ta\u0144czy\u0142, jak mo\u017cni zagrali.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Tegoroczny Actus Humanus Nativitas startuje pojutrze, a tymczasem kolejne zaproszenie: na pierwszym sobotnim koncercie wyst\u0105pi\u0105 francuska mezzosopranistka Isabelle Druet oraz zesp\u00f3\u0142 Le Po\u00e8me Harmonique pod kierunkiem Vincenta Dumestre’a. Pocz\u0105tek o 17.30 w Dworze Artusa. Przybywajcie! *** \u201eNast\u0119pnego dnia w ca\u0142ym Pary\u017cu m\u00f3wiono tylko o balu, kt\u00f3ry panowie \u0142awnicy wydawali na cze\u015b\u0107 kr\u00f3la i kr\u00f3lowej. Ich … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["entry","post","publish","author-mangusta","post-7776","format-standard","category-miscellanea"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7776","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7776"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7776\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7780,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7776\/revisions\/7780"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7776"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7776"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7776"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Maurice_Leloir_-_Le_ballet_de_la_Merlaison.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n