{"id":8033,"date":"2024-04-24T23:46:02","date_gmt":"2024-04-24T21:46:02","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=8033"},"modified":"2024-04-25T11:06:08","modified_gmt":"2024-04-25T09:06:08","slug":"i-poszli-na-kraniec-swiata","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=8033","title":{"rendered":"I poszli na kraniec \u015bwiata"},"content":{"rendered":"

Kiedy w g\u00f3rach na p\u00f3\u0142nocy Tajwanu nadchodzi czas siewu prosa, m\u0119\u017cczy\u017ani z rdzennej grupy etnicznej Bunun celebruj\u0105 rytua\u0142 pasibutbut<\/em>. Ubrani w od\u015bwi\u0119tne szaty, ustawiaj\u0105 si\u0119 w kr\u0119gu spleceni ramionami, po czym intonuj\u0105 pie\u015b\u0144 do pot\u0119\u017cnego b\u00f3stwa dehanin<\/em>. \u015apiew rozpoczyna si\u0119 w bardzo niskim rejestrze i stopniowo pnie si\u0119 w g\u00f3r\u0119, szeregiem mikrotonowych zmian, dokonuj\u0105cych si\u0119 synchronicznie we wszystkich g\u0142osach. W zasadzie jest ich nie wi\u0119cej ni\u017c pi\u0119\u0107, ale ze wzgl\u0119du na heterofoniczn\u0105 faktur\u0119 i pojawiaj\u0105ce si\u0119 alikwoty rozmaitej barwy i wysoko\u015bci pie\u015b\u0144 sprawia wra\u017cenie niezwykle skomplikowanego wielog\u0142osu. Podobno inspiracj\u0105 dla tych \u015bpiew\u00f3w by\u0142o bzyczenie pszcz\u00f3\u0142, szum wodospad\u00f3w i szelest li\u015bci bambusa. Cz\u0142on pasi <\/em>oznacza wsp\u00f3lnot\u0119, butbut<\/em> \u2013 wzajemne wsparcie. Rytua\u0142 trwa kilka minut, a stopie\u0144 porozumienia mi\u0119dzy \u015bpiewakami uchodzi za prognostyk, czy \u017cniwa b\u0119d\u0105 udane.<\/p>\n

Kiedy w King\u2019s College Chapel w Cambridge rozleg\u0142y si\u0119 pierwsze d\u017awi\u0119ki Path of Miracles <\/em>Joby\u2019ego Talbota \u2013 we fragmencie nawi\u0105zuj\u0105cym do rytua\u0142u pasibutbut<\/em>, ale bardziej skondensowanym i narastaj\u0105cym crescendo a\u017c do pot\u0119\u017cnego zderzenia z hymnem Dum Pater Familias<\/em> \u2013 z miejsca uzna\u0142am, \u017ce stopie\u0144 porozumienia mi\u0119dzy cz\u0142onkami ch\u00f3ru Tenebrae wr\u00f3\u017cy nadzwyczaj obfite plony. Ten godzinny utw\u00f3r, b\u0119d\u0105cy muzycznym zapisem pielgrzymki do Santiago da Compostela wzd\u0142u\u017c Camino Franc\u00e9s, najbardziej ucz\u0119szczanej z Dr\u00f3g \u015bw. Jakuba, powsta\u0142 na specjalne zam\u00f3wienie zespo\u0142u i doczeka\u0142 si\u0119 prawykonania w 2005 roku, w londy\u0144skim ko\u015bciele St. Bartholomew-the-Great. Od tamtej pory przeby\u0142 z nim p\u00f3\u0142 \u015bwiata. W roku 2006 zabrzmia\u0142 w hiszpa\u0144skich ko\u015bcio\u0142ach na trasie Drogi Francuskiej, dekad\u0119 p\u00f3\u017aniej wszed\u0142 do g\u0142\u00f3wnego programu obchod\u00f3w pi\u0119tnastolecia ch\u00f3ru, w tym roku trafi\u0142 do Cambridge nazajutrz po koncercie w St. Martin-in-the-Fields, \u017ceby dwa dni p\u00f3\u017aniej, 29 marca, zaw\u0119drowa\u0107 do Elbphilharmonie w Hamburgu. Do ko\u0144ca roku Tenebrae planuj\u0105 jeszcze co najmniej trzy wyst\u0119py z Path of Miracles, <\/em>mi\u0119dzy innymi w Szwajcarii.<\/p>\n

W chwili przyj\u0119cia oferty Talbot ledwie przekroczy\u0142 trzydziestk\u0119, ale mia\u0142 ju\u017c za sob\u0105 kilka znacz\u0105cych sukces\u00f3w kompozytorskich, i to na zadziwiaj\u0105co zr\u00f3\u017cnicowanych polach, od ca\u0142kiem \u201epowa\u017cnych\u201d zam\u00f3wie\u0144, mi\u0119dzy innymi dla BBC Philharmonic, przez muzyk\u0119 do seriali telewizyjnych, a\u017c po wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z zespo\u0142ami popowymi i rockowymi. Praca nad Path of Miracles <\/em>zaj\u0119\u0142a mu przesz\u0142o trzy lata i od pocz\u0105tku przebiega\u0142a pod znakiem niek\u0142amanego podziwu dla rzemios\u0142a muzycznego Tenebrae. A jest co podziwia\u0107, bo to zesp\u00f3\u0142 naprawd\u0119 niezwyk\u0142y. Powsta\u0142 z inicjatywy kontratenora Nigela Shorta, wieloletniego cz\u0142onka King\u2019s Singers i Tallis Scholars, solisty oratoryjnego i operowego, a tak\u017ce kompozytora, kt\u00f3remu zamarzy\u0142 si\u0119 ch\u00f3r \u0142\u0105cz\u0105cy rozmach i dramatyzm wykona\u0144 z precyzj\u0105 godn\u0105 najlepszych ansambli kameralnych. Przez jego Tenebrae przewin\u0119li si\u0119 \u015bpiewacy tej miary, co Emma Walshe, Guy Cutting i Matthew Brook. W dziewi\u0119tnastoosobowej obsadzie Path of Miracles <\/em>w Cambridge znale\u017ali si\u0119 mi\u0119dzy innymi dwaj cz\u0142onkowie znakomitej grupy Gesualdo Six \u2013 jej za\u0142o\u017cyciel Owain Park oraz Joseph Wicks.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ch\u00f3r Tenebrae. Fot. SIMPHOTOGRAPHY<\/span><\/span><\/p>\n

Talbot w pe\u0142ni wykorzysta\u0142 potencja\u0142 Tenebrae, rozpisuj\u0105c partytur\u0119 na siedemna\u015bcie g\u0142os\u00f3w wokalnych i ujmuj\u0105c materia\u0142 w cztery cz\u0119\u015bci \u2013 ch\u00f3ralne obrazy czterech przystank\u00f3w na trasie pielgrzymki, od Roncesvalles, pierwszego postoju na Camino Franc\u00e9s po przekroczeniu Pirenej\u00f3w, przez Burgos i Le\u00f3n, a\u017c po Santiago. Poszczeg\u00f3lne cz\u0119\u015bci s\u0105 wyrazi\u015bcie skontrastowane. Po transowym pocz\u0105tku i euforii towarzysz\u0105cej wyruszeniu w podr\u00f3\u017c, w Burgos nastaje czas zmaga\u0144 z si\u0142\u0105 nieczyst\u0105, kt\u00f3re odchodz\u0105 w niepami\u0119\u0107 w zalanej \u015bwiat\u0142em katedrze w Le\u00f3n. Cz\u0119\u015b\u0107 czwarta zaczyna si\u0119 \u017cmudn\u0105 wspinaczk\u0105 na szczyt Monte de Gozo \u2013 G\u00f3ry Rado\u015bci \u2013 gdzie euforia powraca na widok wie\u017c katedry w Santiago. To jednak nie koniec drogi, kt\u00f3ra po duchowych uniesieniach i rozpasanej hulance w mie\u015bcie \u015bw. Jakuba prowadzi p\u0105tnik\u00f3w na koniec \u015bwiata, czyli do Finisterre, gdzie mog\u0105 wreszcie zanurzy\u0107 si\u0119 w oceanie, zmy\u0107 z siebie brud i zacz\u0105\u0107 wszystko od nowa.<\/p>\n

Kompozytor pomiesza\u0142 pielgrzymom j\u0119zyki. Teksty zaczerpni\u0119te z liturgii i \u017ar\u00f3de\u0142 \u015bredniowiecznych (po \u0142acinie, grecku, francusku, niemiecku, baskijsku i hiszpa\u0144sku) po\u0142\u0105czono spoiwem z angielskich wierszy Roberta Dickinsona, odpowiedzialnego za ca\u0142o\u015b\u0107 libretta. Pod wzgl\u0119dem muzycznym Path of Miracles <\/em>jest arcydzie\u0142em szlachetnego eklektyzmu. Talbot z powodzeniem odwo\u0142uje si\u0119 do wra\u017cliwo\u015bci ka\u017cdego s\u0142uchacza. Je\u015bli gdziekolwiek ociera si\u0119 o kicz, to jedynie w cz\u0119\u015bci Le\u00f3n<\/em>, gdzie uleg\u0142 pokusie odmalowania nastroju b\u0142ogo\u015bci zanadto ju\u017c uproszczonymi \u015brodkami harmonicznymi. Gdzie indziej jednak imponuje bieg\u0142o\u015bci\u0105 warsztatu: mistrzowsko zderza faktury, kontrastuje brzmienia w skrajnych rejestrach, bawi si\u0119 ruchem d\u017awi\u0119ku w przestrzeni. Zabarwia melodyk\u0119 modalizmami, przesuwa centra tonalne z wdzi\u0119kiem godnym francuskich impresjonist\u00f3w, zatrzymuje wsp\u00f3\u0142brzmienia metodami znanymi z najlepszych utwor\u00f3w Tavenera. Tworzy rzecz bezpretensjonalnie pi\u0119kn\u0105 i naznaczon\u0105 wyra\u017anym prze\u017cyciem duchowym, dost\u0119pnym i zrozumia\u0142ym nawet dla zatwardzia\u0142ego agnostyka.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Joby Talbot. Fot. Anna McCarthy<\/p>\n

Trudno mi sobie wyobrazi\u0107 zesp\u00f3\u0142 wra\u017cliwszych i bardziej kompetentnych odtw\u00f3rc\u00f3w tej kompozycji ni\u017c ch\u00f3r Tenebrae, w kt\u00f3rym ka\u017cdy \u015bpiewak ju\u017c to przemawia w\u0142asnym, odr\u0119bnym g\u0142osem, ju\u017c to \u0142\u0105czy si\u0119 w idealnie sp\u00f3jn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 z reszt\u0105 zespo\u0142u. A przy tym nie musi wspomaga\u0107 si\u0119 kamertonem, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 nieod\u0142\u0105cznym narz\u0119dziem wi\u0119kszo\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnych ch\u00f3rzyst\u00f3w. Godzina muzyki p\u0142yn\u0105cej swobodnie, bez stukania si\u0119 w g\u0142ow\u0119 wide\u0142kami, bez zatrzymywania narracji w oczekiwaniu na d\u017awi\u0119k podany przez dyrygenta. Wykonanie, kt\u00f3rego s\u0142ucha\u0142am z zachwytem, niedowierzaniem i \u017calem, \u017ce niepr\u0119dko do\u015bwiadcz\u0119 tak dobitnego poczucia wsp\u00f3lnoty i wzajemnego wsparcia. Potrzebnych nam wszystkim jak s\u0142o\u0144ce i woda \u2013 nie tylko po to, by proso uros\u0142o.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy w g\u00f3rach na p\u00f3\u0142nocy Tajwanu nadchodzi czas siewu prosa, m\u0119\u017cczy\u017ani z rdzennej grupy etnicznej Bunun celebruj\u0105 rytua\u0142 pasibutbut. Ubrani w od\u015bwi\u0119tne szaty, ustawiaj\u0105 si\u0119 w kr\u0119gu spleceni ramionami, po czym intonuj\u0105 pie\u015b\u0144 do pot\u0119\u017cnego b\u00f3stwa dehanin. \u015apiew rozpoczyna si\u0119 w bardzo niskim rejestrze i stopniowo pnie si\u0119 w g\u00f3r\u0119, szeregiem mikrotonowych zmian, dokonuj\u0105cych si\u0119 … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-8033","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8033","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8033"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8033\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8039,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8033\/revisions\/8039"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8033"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8033"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8033"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}