{"id":8169,"date":"2024-07-14T02:32:07","date_gmt":"2024-07-14T00:32:07","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=8169"},"modified":"2024-07-14T23:46:01","modified_gmt":"2024-07-14T21:46:01","slug":"o-orlandzie-co-z-wielkiej-oszalal-milosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=8169","title":{"rendered":"O Orlandzie, co z wielkiej oszala\u0142 mi\u0142o\u015bci"},"content":{"rendered":"

A\u017c trudno uwierzy\u0107, \u017ce to ju\u017c ponad p\u00f3\u0142 wieku. By\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce powsta\u0142a w 1973 roku Academy of Ancient Music mia\u0142a do tej pory zaledwie trzech dyrektor\u00f3w muzycznych: swego za\u0142o\u017cyciela Christophera Hogwooda, kt\u00f3ry sp\u0119dzi\u0142 z ni\u0105 a\u017c trzydzie\u015bci trzy lata, Richarda Egarra, kt\u00f3ry sta\u0142 na jej czele przez pi\u0119tna\u015bcie sezon\u00f3w, oraz Laurence\u2019a Cummingsa, kt\u00f3ry przej\u0105\u0142 stery w roku 2021, po dziesi\u0119ciu latach kierowania Internationale H\u00e4ndel-Festspiele G\u00f6ttingen. Nazwa zespo\u0142u nawi\u0105zuje do elitarnej grupy muzyk\u00f3w, od 1726 roku dzia\u0142aj\u0105cej w londy\u0144skiej tawernie Crown and Anchor niedaleko Strandu, p\u00f3\u017aniej za\u015b w siedzibie lo\u017cy maso\u0144skiej w dzielnicy Covent Garden. Mimo \u017ce w XVIII stuleciu czas bieg\u0142 wolniej ni\u017c dzi\u015b, terminem \u201eancient music\u201d okre\u015blano w\u00f3wczas nie tylko tw\u00f3rczo\u015b\u0107 okresu przedreformacyjnego, ale te\u017c dawne, nies\u0142yszane na co dzie\u0144 dzie\u0142a angielskich i cudzoziemskich kompozytor\u00f3w barokowych. W tym muzyk\u0119 Jerzego Fryderyka H\u00e4ndla, kt\u00f3ra od pocz\u0105tku jest jednym z filar\u00f3w repertuaru „nowej” Akademii.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Anna Dennis (Angelica) i Laurence Cummings na czele AAM. Fot. Mark Allan<\/p>\n

W\u015br\u00f3d najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 obchod\u00f3w pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciolecia AAM znalaz\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy innymi premiera ksi\u0105\u017cki Richarda Bratby\u2019ego Refiner\u2019s Fire<\/em>, kt\u00f3rej autor opowiedzia\u0142 histori\u0119 zespo\u0142u na tle XX-wiecznej rewolucji w dziedzinie wykonawstwa muzyki dawnej, a tak\u017ce pierwsza w dziejach fonografii kompletna rejestracja utwor\u00f3w klawiszowych Mozarta. W nat\u0142oku innych obowi\u0105zk\u00f3w musia\u0142am pomin\u0105\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 ambitnych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 orkiestry w salach koncertowych Londynu i Cambridge. Nie opar\u0142am si\u0119 jednak pokusie wys\u0142uchania Orlanda <\/em>na fina\u0142 jubileuszu w Barbican Centre \u2013 zw\u0142aszcza, \u017ce z ostatni\u0105 H\u00e4ndlowsk\u0105 oper\u0105 przeznaczon\u0105 dla Senesina i wystawion\u0105 w King\u2019s Theatre przy Haymarket zetkn\u0119\u0142am si\u0119 w m\u0142odo\u015bci w\u0142a\u015bnie w nagraniu Academy of Ancient Music z 1990 roku, pod dyrekcj\u0105 samego Hogwooda, z Jamesem Bowmanem w partii tytu\u0142owej. Kolejna w dorobku H\u00e4ndla opera \u201eczarodziejska\u201d, a zarazem pierwsza na motywach Orlando furioso <\/em>Ariosta, <\/em>przez p\u00f3\u017aniejszych muzykolog\u00f3w por\u00f3wnywana z Die Zauberfl\u00f6te <\/em>Mozarta, to niby opera seria<\/em>, ale z elementami fantastycznymi, pe\u0142na nieprzewidzianych zwrot\u00f3w akcji, obserwowanych jakby z dystansu i czasem z wyra\u017anym przymru\u017ceniem oka. Anonimowe libretto (by\u0107 mo\u017ce autorstwa samego kompozytora) nawi\u0105zuje do wcze\u015bniejszego tekstu Carla Sigismonda Capecego, sk\u0105din\u0105d nadwornego poety kr\u00f3lowej Marysie\u0144ki. U Ariosta szalony Orlando fruwa po ca\u0142ym \u015bwiecie, wyprawia si\u0119 na Ksi\u0119\u017cyc, w t\u0142umie postaci przewijaj\u0105 si\u0119 Saraceni, dzielni rycerze i czarnoksi\u0119\u017cnicy, znalaz\u0142o si\u0119 te\u017c miejsce dla potwora morskiego i skrzydlatego hipogryfa. U H\u00e4ndla jest nieco pro\u015bciej, co nie zmienia faktu, \u017ce dzielny rycerz kocha si\u0119 w kitajskiej ksi\u0119\u017cniczce, kt\u00f3ra z kolei odda\u0142a swe serce afryka\u0144skiemu ksi\u0119ciu, ten za\u015b jest obiektem westchnie\u0144 prostej pastereczki. A za sznurki poci\u0105ga czarodziej Zoroastro, pilnuj\u0105c bacznie, \u017ceby protagoni\u015bci poprowadzili intryg\u0119 ku w miar\u0119 szcz\u0119\u015bliwemu zako\u0144czeniu.<\/p>\n

Mn\u00f3stwo w tym utworze dziwno\u015bci, pocz\u0105wszy od sinfonii w niepokoj\u0105cej tonacji fis-moll, bodaj tylko raz u\u017cytej wcze\u015bniej przez H\u00e4ndla (w suicie klawesynowej HWV 431), przez pierwszy rozbudowany popis Zoroastra \u2013 wspania\u0142\u0105, w\u0142osk\u0105 w stylu ari\u0119 basow\u0105, w kt\u00f3rej miejscu \u00f3wcze\u015bni s\u0142uchacze spodziewaliby si\u0119 raczej brawurowej arii g\u0142\u00f3wnego bohatera, a\u017c po jedn\u0105 z najs\u0142ynniejszych w dziejach formy scen szale\u0144stwa z rzekomym zej\u015bciem Orlanda do podziemi, w kt\u00f3rej H\u00e4ndel siedmiokrotnie zmieni\u0142 soli\u015bcie tempo i pi\u0119ciokrotnie metrum, uciekaj\u0105c si\u0119 mi\u0119dzy innymi do \u201enieprzystojnej\u201d miary na 5\/8, a na domiar w\u0142o\u017cy\u0142 w usta Senesina ari\u0119 tempo di gavotta<\/em>, z\u0142aman\u0105 po\u015brodku rozpaczliwym larghetto<\/em>, gdzie patos walczy o lepsze z grotesk\u0105. Osobliwe s\u0105 tak\u017ce relacje mi\u0119dzy postaciami \u2013 z niespodziewanie wysuni\u0119t\u0105 na r\u00f3wnorz\u0119dny plan z Orlandem pasterk\u0105 Dorind\u0105, kt\u00f3ra z nieodwzajemnionej mi\u0142o\u015bci do Medora potrafi wyci\u0105gn\u0105\u0107 znacznie m\u0105drzejsze wnioski ni\u017c rozkochany w niedosi\u0119\u017cnej Angelice paladyn kr\u00f3la Frank\u00f3w. Do\u0142\u00f3\u017cmy do tego jeszcze scen\u0119 snu Orlanda z III aktu \u2013 z towarzyszeniem dw\u00f3ch t\u0119sknie brzmi\u0105cych violette marine <\/em>oraz wiolonczel pizzicato \u2013 a ods\u0142oni si\u0119 przed nami arcydzie\u0142o na tyle wy\u0142amuj\u0105ce si\u0119 z \u00f3wczesnej konwencji, by por\u00f3\u017cni\u0107 kompozytora z pierwszym wykonawc\u0105 g\u0142\u00f3wnej partii, zej\u015b\u0107 ze sceny po zaledwie jedenastu przedstawieniach i wr\u00f3ci\u0107 do \u0142ask po up\u0142ywie blisko dwustu lat od londy\u0144skiej premiery w 1733 roku.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Na pierwszym planie teorbista William Carter oraz Iestyn Davies (Orlando). Fot. Mark Allan<\/p>\n

Na koncercie zamykaj\u0105cym sezon AAM \u2013 prowadzonym przez Cummingsa na stoj\u0105co od klawesynu \u2013 potwierdzi\u0142o te\u017c swoje walory dramaturgiczne, zw\u0142aszcza dzi\u0119ki niezwykle przejrzystej i zdyscyplinowanej grze dwudziestoosobowej orkiestry. W tej za\u015b na szczeg\u00f3ln\u0105 wzmiank\u0119 zas\u0142u\u017cyli koncertmistrz Bojan \u010ci\u010di\u0107 (kt\u00f3ry wraz z Williamem Thorpem od\u0142o\u017cy\u0142 skrzypce, by w arii \u201eGi\u00e0 l\u2019ebro mia ciglio\u201d uko\u0142ysa\u0107 Orlanda do snu mi\u0119kkim d\u017awi\u0119kiem dw\u00f3ch viol d\u2019amore, zast\u0119puj\u0105cych tajemnicze violette marine<\/em>); wspaniali oboi\u015bci Leo Duarte i Robert de Bree, kt\u00f3rzy realizowali te\u017c partie flet\u00f3w prostych; oraz Ursula Paludan Monberg i David Bentley, dope\u0142niaj\u0105cy koloryt I aktu czystym i pe\u0142nym brzmieniem dw\u00f3ch trzymanych wysoko, skierowanych kielichem ku g\u00f3rze rog\u00f3w naturalnych. Smyczki zachwyci\u0142y soczysto\u015bci\u0105 barwy i mistrzowskim niuansowaniem narracji, stylowym zdobnictwem w partii continuo zaimponowali Alastair Ross (klawesyn) i William Carter (teorba).<\/p>\n

Academy of Ancient Music wyst\u0105pi\u0142a w dwukrotnie mniejszym sk\u0142adzie ni\u017c zesp\u00f3\u0142 towarzysz\u0105cy pierwszym wykonawcom opery, o kt\u00f3rym szkocki polityk i kompozytor Sir John Clerk pisa\u0142 \u2013 owszem, z zachwytem \u2013 \u017ce brzmia\u0142 na tyle pot\u0119\u017cnie, by czasem zag\u0142usza\u0107 \u015bpiewak\u00f3w. G\u0142osy pi\u0119ciorga solist\u00f3w dociera\u0142y na widowni\u0119 Barbican Hall bez \u017cadnych problem\u00f3w, cho\u0107 gi\u0119tki i kolorowy bas Matthew Brooka (Zoroastro) zdecydowanie lepiej ni\u00f3s\u0142 si\u0119 nad orkiestr\u0105 w brawurowych koloraturach ni\u017c w przymglonych czasem d\u017awi\u0119kach dolnej cz\u0119\u015bci skali. Realizuj\u0105cy parti\u0119 tytu\u0142ow\u0105 Iestyn Davies z pewno\u015bci\u0105 nie dor\u00f3wna\u0142 wolumenem legendarnemu Senesino, niedostatek pot\u0119gi brzmienia wynagrodzi\u0142 jednak szlachetno\u015bci\u0105 barwy swego kontratenoru, nieskaziteln\u0105 technik\u0105 i wyj\u0105tkow\u0105 muzykalno\u015bci\u0105 (znakomite \u201eFammi combattere\u201d z I aktu). W roli Medora \u2013 zgodnie z intencj\u0105 kompozytora odgrywanej przez kobiet\u0119 \u2013 dobrze spisa\u0142a si\u0119 Sophie Rennert, obdarzona gi\u0119tkim i pewnym intonacyjnie mezzosopranem, mo\u017ce odrobin\u0119 zbyt jasnym do tej altowej partii en travesti. <\/em>Trudno za to skierowa\u0107 jakiekolwiek zastrze\u017cenia pod adresem Rachel Redmond, kt\u00f3rej czysty, \u201erozta\u0144czony\u201d sopran idealnie pasowa\u0142 do postaci Dorindy, a jej ognisty temperament i niepospolita vis comica<\/em> z pewno\u015bci\u0105 wzbudzi\u0142yby uznanie samej Celeste Gismondi, kt\u00f3ra wcieli\u0142a si\u0119 w pi\u0119kn\u0105 pasterk\u0119 na premierze dzie\u0142a. Ozdob\u0105 ca\u0142ej obsady okaza\u0142a si\u0119 jednak Anna Dennis (Angelica), kt\u00f3ra podobnie jak dwa miesi\u0105ce wcze\u015bniej w Getyndze zaimponowa\u0142a swobod\u0105 frazy, wspaniale otwart\u0105 g\u00f3r\u0105 i umiej\u0119tno\u015bci\u0105 malowania nastroju odpowiednio dobran\u0105 barw\u0105 g\u0142osu \u2013 w jej \u201eVerdi piante\u201d naprawd\u0119 trawa si\u0119 ko\u0142ysa\u0142a, a li\u015bcie odbija\u0142y si\u0119 w rzecznej toni jak w lustrze.<\/p>\n

Nie trzeba zatem pysznych dekoracji i wymy\u015blnych gest\u00f3w, by wynie\u015b\u0107 nauk\u0119 z przewrotnej H\u00e4ndlowskiej szko\u0142y uczu\u0107, zaduma\u0107 si\u0119 nad szale\u0144stwem Orlanda, szcz\u0119\u015bciem Angeliki i Medora, zaskakuj\u0105co dojrza\u0142\u0105 m\u0105dro\u015bci\u0105 Dorindy. Wystarczy wiara w magiczn\u0105 moc jednego z najwi\u0119kszych arcydzie\u0142 opery barokowej \u2013 podsycana zara\u017aliwym entuzjazmem Laurence\u2019a Cummingsa. Academy of Ancient Music ma przed sob\u0105 jeszcze niejeden jubileusz: od pocz\u0105tku istnienia czuwaj\u0105 nad ni\u0105 prawdziwi czarodzieje.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

A\u017c trudno uwierzy\u0107, \u017ce to ju\u017c ponad p\u00f3\u0142 wieku. By\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce powsta\u0142a w 1973 roku Academy of Ancient Music mia\u0142a do tej pory zaledwie trzech dyrektor\u00f3w muzycznych: swego za\u0142o\u017cyciela Christophera Hogwooda, kt\u00f3ry sp\u0119dzi\u0142 z ni\u0105 a\u017c trzydzie\u015bci trzy lata, Richarda Egarra, kt\u00f3ry sta\u0142 na jej czele przez pi\u0119tna\u015bcie sezon\u00f3w, oraz Laurence\u2019a Cummingsa, kt\u00f3ry … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-8169","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8169","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8169"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8169\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8191,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8169\/revisions\/8191"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8169"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8169"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8169"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}