{"id":8211,"date":"2024-07-29T00:43:21","date_gmt":"2024-07-28T22:43:21","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=8211"},"modified":"2024-08-01T17:19:42","modified_gmt":"2024-08-01T15:19:42","slug":"mit-co-lasem-jak-niedzwiedz-sie-toczy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=8211","title":{"rendered":"Mit, co lasem jak nied\u017awied\u017a si\u0119 toczy"},"content":{"rendered":"<p>Na ostatnie z czterech czerwcowych przedstawie\u0144 <em>Z\u0142ota Renu <\/em>w 2019 roku zjecha\u0142am do Longborough z rozpalonej skwarem Warszawy \u2013 wprost w s\u0105\u017cnist\u0105 ulew\u0119 i przenikliwy ch\u0142\u00f3d. \u017bartowa\u0142am p\u00f3\u017aniej, \u017ce przed I aktem planowanej na nast\u0119pny sezon<em> Walkirii<\/em> spodziewam si\u0119 \u015bnie\u017cycy i wol\u0119 nikogo nie straszy\u0107, jakie anomalie pogodowe b\u0119d\u0105 towarzyszy\u0142y przedstawieniom <em>Zmierzchu bog\u00f3w<\/em>. Nie przewidzia\u0142am jednak pandemii, kt\u00f3ra zatrzasn\u0119\u0142a Wielk\u0105 Brytani\u0119 w lockdownie i postawi\u0142a pod znakiem zapytania dalsz\u0105 realizacj\u0119 drugiego kompletnego <em>Pier\u015bcienia Nibelunga <\/em>w LFO. Sytuacja zacz\u0119\u0142a si\u0119 odrobin\u0119 poprawia\u0107 w roku 2021, <em>Walkiria <\/em>przesz\u0142a mi jednak ko\u0142o nosa. Obserwatorzy z zagranicy nie podj\u0119li ryzyka ugrz\u0119\u017ani\u0119cia w samoizolacji albo kwarantannie, zw\u0142aszcza \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 pensjonat\u00f3w i hoteli pozosta\u0142a zamkni\u0119ta na cztery spusty. Spektakl przygotowano zreszt\u0105 w wersji p\u00f3\u0142scenicznej i z udzia\u0142em zaledwie trzydziestoosobowej orkiestry. Na szcz\u0119\u015bcie op\u00f3\u017anione premiery <em>Zygfryda<\/em> i <em>Zmierzchu bog\u00f3w<\/em> odby\u0142y si\u0119 ju\u017c zgodnie z planem, odpowiednio w 2022 i 2023 roku, a w tym sezonie, po pi\u0119ciu latach przygotowa\u0144, <em>Ring <\/em>w re\u017cyserii Amy Lane i pod batut\u0105 Anthony\u2019ego Negusa, poszed\u0142 w Longborough trzykrotnie.<\/p>\n<p>Nie pami\u0119tam, bym kiedykolwiek czeka\u0142a w wi\u0119kszym napi\u0119ciu na akredytacj\u0119. Bilety w og\u00f3le nie trafi\u0142y do otwartej sprzeda\u017cy: rozesz\u0142y si\u0119 na pniu w\u015br\u00f3d darczy\u0144c\u00f3w i patron\u00f3w, p\u00f3\u0142 roku przed rozpocz\u0119ciem festiwalu. Niewielki teatr w Cotswolds, nazywany czule, cho\u0107 z pewn\u0105 doz\u0105 ironii \u201eangielskim Bayreuth\u201d, wreszcie dostarczy\u0142 zasadnych podstaw do por\u00f3wna\u0144 z domem festiwalowym na Zielonym Wzg\u00f3rzu. Nie jest i zapewne nigdy nie b\u0119dzie dla niego konkurencj\u0105. Z pewno\u015bci\u0105 jest ju\u017c przeciwwag\u0105 \u2013 miejscem pielgrzymek wagneryt\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata, mi\u0142o\u015bnik\u00f3w i znawc\u00f3w, kt\u00f3rzy nie czuj\u0105 potrzeby dekonstrukcji b\u0105d\u017a odkrywania \u201ena nowo\u201d tw\u00f3rczo\u015bci Wagnera \u2013 na tyle \u015bwiadomi uwarunkowa\u0144 kulturowych i tradycji interpretacyjnych, by uwierzy\u0107 w jej immanentny potencja\u0142.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Paul-Carey-Jones-Madeleine-Shaw-LFO-Das-Rheingold-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-7-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-8213\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Paul-Carey-Jones-Madeleine-Shaw-LFO-Das-Rheingold-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-7-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Paul-Carey-Jones-Madeleine-Shaw-LFO-Das-Rheingold-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-7-300x200.jpg 300w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Paul-Carey-Jones-Madeleine-Shaw-LFO-Das-Rheingold-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-7-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Paul-Carey-Jones-Madeleine-Shaw-LFO-Das-Rheingold-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-7-768x512.jpg 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Paul-Carey-Jones-Madeleine-Shaw-LFO-Das-Rheingold-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-7-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Paul-Carey-Jones-Madeleine-Shaw-LFO-Das-Rheingold-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-7-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p><em>Z\u0142oto Renu<\/em>. Paul Carey Jones (Wotan) i Madeleine Shaw (Fryka). Fot. Matthew Williams-Ellis<\/p>\n<p>Inscenizacje w Longborough nigdy nie k\u0142\u00f3ci\u0142y si\u0119 z dzie\u0142em, nie zawsze jednak ol\u015bniewa\u0142y bogactwem wyobra\u017ani. Koncepcja Amy Lane, kt\u00f3r\u0105 \u015bledzi\u0142am etapami od 2019 roku, rzadko odsy\u0142a widza w sfer\u0119 symbolu. Re\u017cyserka bardziej si\u0119 skupia na opowiadaniu historii, uciekaj\u0105c si\u0119 czasem do rozwi\u0105za\u0144 zbyt dos\u0142ownych i przerysowanych, do u\u017cycia zb\u0119dnych i niepotrzebnie \u201eswojskich\u201d rekwizyt\u00f3w \u2013 z drugiej za\u015b strony nie wykorzystuj\u0105c w pe\u0142ni mo\u017cliwo\u015bci projekcji i \u015bwiate\u0142 scenicznych. Pisa\u0142am ju\u017c o tym przy okazji poprzednich, wystawianych pojedynczo cz\u0119\u015bci cyklu i tym bardziej mi szkoda, \u017ce Lane zabrak\u0142o czasu albo energii na skorygowanie wytykanych wcze\u015bniej mankament\u00f3w. Bo zrealizowana w tym roku <em>Walkiria <\/em>pod wzgl\u0119dem teatralnym okaza\u0142a si\u0119 bezsprzecznie najlepszym cz\u0142onem cyklu. Osadzona w mrocznej scenerii, w\u015br\u00f3d wy\u0142aniaj\u0105cych si\u0119 z grafitowej czerni rozb\u0142ysk\u00f3w ksi\u0119\u017cycowego \u015bwiat\u0142a, w\u015br\u00f3d z\u0142amanego brunatnym odcieniem b\u0142\u0119kitu nocnego nieba i ch\u0142odnej zieleni widmowego lasu \u2013 idealnie wpisa\u0142a si\u0119 w zamys\u0142 samego Wagnera, kt\u00f3ry w wyprzedzaj\u0105cych epok\u0119 didaskaliach podkre\u015bla\u0142, by reszt\u0119 zostawi\u0107 wyobra\u017ani. Tej malarskiej czysto\u015bci \u2013 przywodz\u0105cej na my\u015bl skojarzenia z symboliczn\u0105 wymow\u0105 dzie\u0142 Friedricha i poezj\u0105 le\u015bnych pejza\u017cy Lessinga \u2013 zabrak\u0142o zw\u0142aszcza w prze\u0142adowanej inscenizacji <em>Zygfryda. <\/em>Musz\u0119 jednak przyzna\u0107, \u017ce dopiero po obejrzeniu w kr\u00f3tkim czasie ca\u0142ego <em>Ringu<\/em> zda\u0142am sobie spraw\u0119 z jednorodno\u015bci koncepcji re\u017cyserki, kt\u00f3ra postanowi\u0142a spi\u0105\u0107 wszystkie cz\u0142ony Tetralogii wyra\u017an\u0105 klamr\u0105 kompozycyjn\u0105, jak w prawdziwym eposie. Lane wprowadza poszczeg\u00f3lne postaci i motywy z \u017celazn\u0105 konsekwencj\u0105, coraz \u0142atwiej rozpoznawalne, coraz bli\u017csze widzowi w miar\u0119 post\u0119p\u00f3w akcji scenicznej. W tle wszystkich spektakli przewijaj\u0105 si\u0119 lu\u017ane my\u015bli, reminiscencje i wybiegaj\u0105ce w przysz\u0142o\u015b\u0107 wizje, uj\u0119te w staro\u015bwieck\u0105 ram\u0119 obrazu. Kluczem do interpretacji ca\u0142o\u015bci jest przechodz\u0105cy z r\u0105k do r\u0105k tajemniczy notatnik w sk\u00f3rzanej oprawie \u2013 by\u0107 mo\u017ce dziennik Wotana \u2013 kt\u00f3ry pomaga uczestnikom dramatu wraca\u0107 do zawieszonych wcze\u015bniej w\u0105tk\u00f3w i powoli domyka\u0107 opowie\u015b\u0107, kt\u00f3rej fina\u0142 Wagner zasugerowa\u0142 ju\u017c w <em>Z\u0142ocie Renu. <\/em><\/p>\n<p>Poczucie konsekwencji i prawdy scenicznej ugruntowa\u0142a te\u017c decyzja Negusa, by partie bohater\u00f3w powracaj\u0105cych w kolejnych cz\u0119\u015bciach <em>Tetralogii <\/em>powierzy\u0107 tym samym \u015bpiewakom \u2013 zamys\u0142, kt\u00f3rego nie uda\u0142o si\u0119 zrealizowa\u0107 w pe\u0142ni w poprzednich sezonach i kt\u00f3ry niecz\u0119sto znajduje odzwierciedlenie w obsadach <em>Pier\u015bcienia Nibelunga <\/em>w innych teatrach. Na szczeg\u00f3lne wyr\u00f3\u017cnienie zas\u0142uguje niezmordowany Bradley Daley, kt\u00f3rego \u015bwietnie prowadzony, a zarazem szorstki w brzmieniu i odrobin\u0119 \u201ez gruba ciosany\u201d tenor idealnie pasuje do postaci Zygfryda \u2013 swoistego antybohatera tej tragedii, bezmy\u015blnego i okrutnego czasem ch\u0142opca, kt\u00f3remu los nie pozwoli\u0142 dojrze\u0107 \u2013 chyba \u017ce w ostatnim przeb\u0142ysku przed\u015bmiertnej agonii. Jednym z najja\u015bniejszych punkt\u00f3w obsady okaza\u0142 si\u0119 Paul Carey Jones (Wotan\/W\u0119drowiec), dysponuj\u0105cy d\u017awi\u0119cznym i bardzo skupionym bas-barytonem o charakterystycznej miodowej barwie. Pami\u0119tn\u0105 kreacj\u0119 stworzy\u0142 zw\u0142aszcza w <em>Walkirii<\/em>, przejmuj\u0105co rozdarty mi\u0119dzy rozpaczliwie podtrzymywanym pozorem autorytetu a g\u0142osem serca. Odrobin\u0119 mniej przekona\u0142 mnie w <em>Z\u0142ocie Renu <\/em>i w <em>Zygfrydzie<\/em>, gdzie niekwestionowany popis umiej\u0119tno\u015bci wokalnych bra\u0142 czasem g\u00f3r\u0119 nad subtelno\u015bci\u0105 interpretacji. Z dw\u00f3ch Nibelung\u00f3w zdecydowanie bardziej przypad\u0142 mi do gustu obdarzony mi\u0119sistym i elastycznym tenorem Adrian Dwyer w partii Mimego. Mark Stone nie powt\u00f3rzy\u0142 swego sukcesu sprzed pi\u0119ciu lat: jego uj\u0119cie za\u015blepionego nienawi\u015bci\u0105 i \u017c\u0105dz\u0105 w\u0142adzy Alberyka, brawurowe pod wzgl\u0119dem aktorskim, nie znalaz\u0142o tym razem dostatecznego podparcia w warstwie wokalnej, realizowanej g\u0142osem dono\u015bnym, lecz zmatowia\u0142ym i nieuwodz\u0105cym ju\u017c tak szerok\u0105 palet\u0105 barw. Tymczasem kr\u0105g\u0142y, soczysty sopran Madeleine Shaw nabra\u0142 jeszcze wi\u0119kszej wyrazisto\u015bci w partii nieprzejednanej Fryki, wynios\u0142ej a\u017c do granic karykatury.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/LFO-Die-Walkure-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-26-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-8214\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/LFO-Die-Walkure-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-26-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/LFO-Die-Walkure-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-26-300x200.jpg 300w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/LFO-Die-Walkure-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-26-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/LFO-Die-Walkure-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-26-768x512.jpg 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/LFO-Die-Walkure-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-26-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/LFO-Die-Walkure-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-26-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p><em>Walkiria<\/em>. Scena z III aktu. Fot. Matthew Williams-Ellis<\/p>\n<p>Dw\u00f3ch \u015bpiewak\u00f3w wzi\u0119\u0142o na siebie podw\u00f3jne role, co zas\u0142uguje na szczeg\u00f3ln\u0105 wzmiank\u0119 zw\u0142aszcza w przypadku Marka Le Brocqa, artysty wszechstronnego, dysponuj\u0105cego d\u017awi\u0119cznym i jasnym, doskonale wyszkolonym tenorem. Bywalcy teatr\u00f3w operowych kojarz\u0105 go przede wszystkim z repertuarem Mozartowskim i Brittenowskim (niedawno zebra\u0142 \u015bwietne recenzje jako Aschenbach w nowej inscenizacji <em>\u015amierci w Wenecji <\/em>w WNO), cho\u0107 Le Brocq nie stroni te\u017c od l\u017cejszych i drugoplanowych partii w operach Wagnera (w zesz\u0142ym roku nie mog\u0142am si\u0119 go nachwali\u0107 po <em>Tristanie <\/em>w Grange Park Opera, gdzie re\u017cyser obsadzi\u0142 go w roli scalaj\u0105cej w jedno postaci Melota i M\u0142odego \u017beglarza). W Longborough dokona\u0142 jednak rzeczy z pozoru niemo\u017cliwej: trzykrotnie za\u015bpiewa\u0142 dzie\u0144 po dniu Logego i Zygmunta. W swej popisowej ju\u017c partii ze <em>Z\u0142ota Renu<\/em> bawi\u0142 si\u0119 fraz\u0105 i pie\u015bci\u0142 ka\u017cde s\u0142owo z r\u00f3wn\u0105 gi\u0119tko\u015bci\u0105 i swobod\u0105, z jak\u0105 knu\u0142 intrygi przeciwko Nibelungom. Do Zygmunta w <em>Walkirii <\/em>podszed\u0142 ca\u0142kiem inaczej, g\u0142osem ciemniejszym, bardziej skupionym, podbarwianym na przemian odcieniami niedoli i mi\u0142osnej ekstazy; i cho\u0107 w \u015bpiewie Le Brocqa zabrak\u0142o g\u0119stszego, prawdziwie bohaterskiego brzmienia, artysta wynagrodzi\u0142 ten mankament umiej\u0119tno\u015bci\u0105 \u201eopowiadania\u201d swej roli, budowania jej wzorem XIX-wiecznych aktor\u00f3w dramatycznych. W dw\u00f3ch pierwszych aktach <em>Walkirii <\/em>towarzyszy\u0142 mu na scenie jeden z najlepszych Hunding\u00f3w, z jakimi kiedykolwiek mia\u0142am do czynienia na \u017cywo. Przepastny jak studnia i czarny jak noc bas Juliana Close\u2019a \u2013 w po\u0142\u0105czeniu z mro\u017c\u0105c\u0105 krew w \u017cy\u0142ach interpretacj\u0105 samej postaci \u2013 zapad\u0142y mi w pami\u0119\u0107 bardziej ni\u017c jego uj\u0119cie partii Hagena w <em>Zmierzchu bog\u00f3w<\/em>, w por\u00f3wnaniu z ubieg\u0142ym rokiem mniej przekonuj\u0105ce, chwilami wr\u0119cz przeszar\u017cowane.<\/p>\n<p>Z ocen\u0105 Lee Bisset, kt\u00f3ra po raz kolejny wcieli\u0142a si\u0119 w Brunhild\u0119, zwleka\u0142am do ostatniej chwili. Szkocka \u015bpiewaczka ma przepi\u0119kny sopran o bogatej, z\u0142ocistej barwie, wy\u015bmienit\u0105, jakby wymarzon\u0105 do tej roli prezencj\u0119 sceniczn\u0105 i wybitne zdolno\u015bci aktorskie. Niestety, w jej g\u0142osie coraz bardziej razi zanadto szerokie wibrato, nad kt\u00f3rym artystka ca\u0142kowicie traci kontrol\u0119 w dynamice powy\u017cej mezzoforte. By\u0107 mo\u017ce wynika to ze zm\u0119czenia, by\u0107 mo\u017ce z niedostatecznego podparcia oddechowego, na co wskazywa\u0142yby tak\u017ce si\u0142owo atakowane d\u017awi\u0119ki w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci skali. C\u00f3\u017c jednak na to poradz\u0119, \u017ce za jej Brunhild\u0105 i tak posz\u0142abym w ogie\u0144, kt\u00f3ry strawi\u0142 Walhall\u0119 \u2013 tyle w tym \u015bpiewie m\u0105dro\u015bci, takie w nim zespolenie z kreowan\u0105 postaci\u0105, tyle prawdy wywiedzionej wprost z kart partytury. Trudno wywik\u0142a\u0107 si\u0119 z tego paradoksu, zw\u0142aszcza \u017ce w ka\u017cdej cz\u0119\u015bci <em>Ringu <\/em>przez scen\u0119 LFO dos\u0142ownie przeskakiwa\u0142y iskry, wzniecane przez obecnych na niej wykonawc\u00f3w: w\u015br\u00f3d nich tak\u017ce fenomenaln\u0105 Zyglind\u0119 w osobie Emmy Bell, kt\u00f3rej ciep\u0142y, soczysty sopran wzbudzi\u0142 we mnie nieodparte skojarzenia z g\u0142osem m\u0142odej R\u00e9gine Crespin; wspania\u0142ego, naznaczonego barytonowym odcieniem Froha w uj\u0119ciu Charne Rochforda; aksamitnog\u0142osego Fasolta (Pauls Putnins); znakomicie dobrane rodze\u0144stwo Gibichung\u00f3w (Laure Meloy i Benedict Nelson) i \u017carliw\u0105 jak ogie\u0144 Waltraut\u0119 (Claire Barnett-Jones). Nie wspominaj\u0105c ju\u017c o dwudziestodwuosobowym m\u0119skim ch\u00f3rze w <em>Zmierzchu bog\u00f3w<\/em>, kt\u00f3ry pot\u0119g\u0105 i wyrazisto\u015bci\u0105 brzmienia zdeklasowa\u0142by niejeden zesp\u00f3\u0142 wyst\u0119puj\u0105cy w pe\u0142nym sk\u0142adzie.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Paul-Carey-Jones-Bradley-Daley-LFO-Siegfried-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-25-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-8215\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Paul-Carey-Jones-Bradley-Daley-LFO-Siegfried-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-25-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Paul-Carey-Jones-Bradley-Daley-LFO-Siegfried-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-25-300x200.jpg 300w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Paul-Carey-Jones-Bradley-Daley-LFO-Siegfried-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-25-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Paul-Carey-Jones-Bradley-Daley-LFO-Siegfried-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-25-768x512.jpg 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Paul-Carey-Jones-Bradley-Daley-LFO-Siegfried-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-25-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Paul-Carey-Jones-Bradley-Daley-LFO-Siegfried-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-25-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p><em>Zygfryd. <\/em>Paul Carey Jones jako W\u0119drowiec i Bradley Daley w roli tytu\u0142owej. Fot. Matthew Williams-Ellis<\/p>\n<p>I nie by\u0142oby wszystkich tych cudowno\u015bci, gdyby nie Anthony Negus \u2013 cz\u0142owiek absolutnie bezkompromisowy, dyrygent, kt\u00f3ry wyszed\u0142 w cienia dopiero w\u00f3wczas, kiedy o muzyce Wagnera i towarzysz\u0105cych jej kontekstach wiedzia\u0142 o niebo wi\u0119cej ni\u017c debiutuj\u0105cy dzi\u015b na Zielonym Wzg\u00f3rzu koledzy po fachu. O tym, \u017ce jest mistrzem w rozszyfrowywaniu i wykorzystywaniu do cna potencja\u0142u dramatycznego zawartego w samej muzyce, pisa\u0142am ju\u017c wielokrotnie. R\u00f3wnie cz\u0119sto por\u00f3wnywa\u0142am jego interpretacje do \u017cywych istot \u2013 faluj\u0105cych w rytm wsp\u00f3lnego oddechu, k\u0142\u0119bi\u0105cych si\u0119 w czelu\u015bciach orkiestronu, zawodz\u0105cych jak morskie ptaki i szeleszcz\u0105cych jak li\u015bcie. Negus jest urodzonym narratorem, kt\u00f3ry potrafi przyci\u0105gn\u0105\u0107 i skupi\u0107 uwag\u0119 s\u0142uchacza na d\u0142ugie godziny, a przy tym nie uroni\u0107 \u017cadnego szczeg\u00f3\u0142u muzycznej opowie\u015bci.<\/p>\n<p>Nie wystarczy jednak obmy\u015bli\u0107 celnej interpretacji. Trzeba j\u0105 jeszcze wyegzekwowa\u0107 od muzyk\u00f3w. Albo inaczej: przekona\u0107 ich do swej wizji, sprawi\u0107, by uznali j\u0105 za tak\u017ce za w\u0142asn\u0105 i w uniesieniu przem\u00f3wili jednym g\u0142osem. Dzieci\u0144stwo i pierwsz\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107 sp\u0119dzi\u0142am za \u017belazn\u0105 Kurtyn\u0105, kt\u00f3ra w latach siedemdziesi\u0105tych na chwil\u0119 si\u0119 odemkn\u0119\u0142a i uraczy\u0142a mnie pierwsz\u0105 <em>Tetralogi\u0105 <\/em>do\u015bwiadczon\u0105 na \u017cywo \u2013 w Warszawie, z udzia\u0142em mi\u0119dzy innymi Berit Lidholm i Helgego Briliotha. Na <em>Ring <\/em>tak sp\u00f3jny i r\u00f3wnie porywaj\u0105cy, aczkolwiek zanurzony we wcze\u015bniejszej, bli\u017cszej pierwotnym kontekstom tradycji, musia\u0142am czeka\u0107 blisko p\u00f3\u0142 wieku, a\u017c do wizyty w Longborough. I boj\u0119 si\u0119, \u017ce \u015bwiat Wagnerowskiej mitologii ju\u017c nigdy nie wy\u0142oni si\u0119 tak sugestywnie z prabytu, jak w preludium do <em>Z\u0142ota Renu <\/em>pod batut\u0105 Negusa<em>. <\/em>\u017be nie doczekam, a\u017c kt\u00f3ry\u015b nast\u0119pny Zygfryd przekuje ojcowski miecz we wskazanym przez kompozytora tempie \u201eKr\u00e4ftig, doch nicht zu schnell\u201d. \u017be w \u017cadnym finale <em>Zmierzchu bog\u00f3w <\/em>Ren nie pop\u0142ynie tak szerokim nurtem, wr\u00f3ciwszy w dawne koryto.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Julian-Close-Benedict-Nelson-LFO-Gotterdammerung-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-21-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-8216\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Julian-Close-Benedict-Nelson-LFO-Gotterdammerung-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-21-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Julian-Close-Benedict-Nelson-LFO-Gotterdammerung-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-21-300x200.jpg 300w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Julian-Close-Benedict-Nelson-LFO-Gotterdammerung-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-21-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Julian-Close-Benedict-Nelson-LFO-Gotterdammerung-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-21-768x512.jpg 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Julian-Close-Benedict-Nelson-LFO-Gotterdammerung-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-21-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Julian-Close-Benedict-Nelson-LFO-Gotterdammerung-2024-cr-Matthew-Williams-Ellis-21-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p><em>Zmierzch bog\u00f3w. <\/em>Julian Close (Hagen) i Benedict Nelson (Gunther). Fot. Matthew Williams-Ellis<\/p>\n<p>Jakkolwiek b\u0119dzie, z pewno\u015bci\u0105 nie zapomn\u0119 tak poprowadzonego i tak zagranego wst\u0119pu do I aktu <em>Walkirii<\/em>: z uporczywym, a zarazem pot\u0119\u017cnie skontrastowanym dynamicznie \u2013 czasem w obr\u0119bie jednego taktu \u2013 tremolandem skrzypiec i alt\u00f3wek, z wdzieraj\u0105cymi si\u0119 w nie jak w \u017cywe mi\u0119so nawi\u0105zaniami do motywu w\u0142\u00f3czni Wotana w wiolonczelach i kontrabasach, z p\u00f3\u017aniejszymi rozb\u0142yskami piorun\u00f3w Donnera w blasze. A gdy burza zacz\u0119\u0142a si\u0119 oddala\u0107, wystarczy\u0142o \u201etr\u0105ci\u0107 r\u0119k\u0105 ga\u0142\u0105\u017a, aby czu\u0107 jeszcze fosfor b\u0142yskawicy\u201d, jak w poezji Nowaka. I ten fosfor wci\u0105\u017c pachnie. Oby jak najd\u0142u\u017cej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Na ostatnie z czterech czerwcowych przedstawie\u0144 Z\u0142ota Renu w 2019 roku zjecha\u0142am do Longborough z rozpalonej skwarem Warszawy \u2013 wprost w s\u0105\u017cnist\u0105 ulew\u0119 i przenikliwy ch\u0142\u00f3d. \u017bartowa\u0142am p\u00f3\u017aniej, \u017ce przed I aktem planowanej na nast\u0119pny sezon Walkirii spodziewam si\u0119 \u015bnie\u017cycy i wol\u0119 nikogo nie straszy\u0107, jakie anomalie pogodowe b\u0119d\u0105 towarzyszy\u0142y przedstawieniom Zmierzchu bog\u00f3w. Nie przewidzia\u0142am &#8230; <span class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/atorod.pl\/?p=8211\">[Read more&#8230;]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-8211","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8211","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8211"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8211\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8228,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8211\/revisions\/8228"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8211"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8211"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8211"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}