{"id":8255,"date":"2024-08-19T00:16:37","date_gmt":"2024-08-18T22:16:37","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=8255"},"modified":"2024-08-25T21:27:58","modified_gmt":"2024-08-25T19:27:58","slug":"sen-o-burzy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=8255","title":{"rendered":"Sen o burzy"},"content":{"rendered":"

Co robi\u0105 na emeryturze s\u0142ynni inwestorzy gie\u0142dowi i zarz\u0105dcy fundusz\u00f3w inwestycyjnych? Warren Buffett, kt\u00f3ry nied\u0142ugo sko\u0144czy 94 lata, podobno wci\u0105\u017c lubi sobie pogra\u0107 na ukulele. M\u0142odszy o lat dwadzie\u015bcia Anthony Bolton, jeden z najskuteczniejszych inwestor\u00f3w w Wielkiej Brytanii, wycofa\u0142 si\u0119 z zarz\u0105dzania wielkim kapita\u0142em w 2014 roku i postanowi\u0142 doko\u0144czy\u0107 sw\u0105 pierwsz\u0105 oper\u0119. Prapremiera \u017bycia i \u015bmierci Aleksandra Litwinienki <\/em>odby\u0142a si\u0119 w 2021 roku w Grange Park Opera i wywo\u0142a\u0142a do\u015b\u0107 mieszane reakcje krytyki, cho\u0107 nawet kr\u0119c\u0105cy nosem recenzenci musieli przyzna\u0107, \u017ce utw\u00f3r nie odbiega poziomem od wi\u0119kszo\u015bci nowych oper brytyjskich. Kompozycja Boltona zyska\u0142a niema\u0142y rozg\u0142os za granic\u0105, tak\u017ce w Rosji, gdzie Andriej \u0141ugowoj, deputowany Dumy Pa\u0144stwowej i g\u0142\u00f3wny podejrzany o udzia\u0142 w zab\u00f3jstwie by\u0142ego podpu\u0142kownika KGB, o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce opera jest dzie\u0142em zachodnich s\u0142u\u017cb specjalnych, a jej premier\u0119 uzna\u0142 za bezczeln\u0105 prowokacj\u0119.<\/p>\n

Na tamto przedstawienie nie dotar\u0142am z powodu zwi\u0105zanych z pandemi\u0105 ogranicze\u0144 wjazdowych. I naprawd\u0119 \u017ca\u0142owa\u0142am, bo Anthony Bolton, absolwent elitarnej Stowe School i s\u0142ynnego Kolegium \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy w Cambridge, studiowa\u0142 muzyk\u0119 pilniej ni\u017c niejeden zawodowy kompozytor w Polsce. Gra\u0142 na wiolonczeli i fortepianie, a jego pierwszym nauczycielem kompozycji \u2013 jeszcze na studiach \u2013 by\u0142 Nicholas Maw, p\u00f3\u017aniejszy tw\u00f3rca opery Wyb\u00f3r Zofii <\/em>wed\u0142ug powie\u015bci Williama Styrona, wystawionej w ROH w 2002 pod batut\u0105 Simona Rattle\u2019a. W tym samym roku Bolton powr\u00f3ci\u0142 do dawnej pasji i zacz\u0105\u0142 bra\u0107 lekcje prywatne, mi\u0119dzy innymi u Colina Matthewsa, tego samego, kt\u00f3ry wraz ze swym bratem Davidem wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z Deryckiem Cooke przy rekonstrukcji X Symfonii <\/em>Mahlera.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Hugh Cutting (Ariel). Fot. Marc Brenner<\/p>\n

W tym roku nadarzy\u0142a si\u0119 kolejna okazja, by sprawdzi\u0107 referencje Boltona. Przekona\u0142am si\u0119, \u017ce wizyta w Grange Park Opera na premierze jego drugiego utworu scenicznego \u2013 Island of Dreams <\/em>na motywach Burzy <\/em>Szekspira \u2013 wymaga przed\u0142u\u017cenia pobytu w Anglii o zaledwie dwa dni. Postanowi\u0142am nadrobi\u0107 zaleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Malkontenci zn\u00f3w utyskiwali, \u017ce nie ma sensu porywa\u0107 si\u0119 na kolejn\u0105 adaptacj\u0119 Szekspirowskiego arcydzie\u0142a, skoro istnieje ju\u017c Burza <\/em>Ad\u00e8sa. Poza tym \u2013 ich zdaniem \u2013 jedna z ostatnich sztuk Stratfordczyka niespecjalnie nadaje si\u0119 na tworzywo opery, czym nale\u017cy t\u0142umaczy\u0107 niewielkie zainteresowanie kompozytor\u00f3w tym \u017ar\u00f3d\u0142em inspiracji. Nie jest to do ko\u0144ca prawda: Burza <\/em>cieszy\u0142a si\u0119 ogromn\u0105 popularno\u015bci\u0105 w\u015br\u00f3d tw\u00f3rc\u00f3w operowych prze\u0142omu XVIII i XIX wieku. Poza tym Bolton, w przeciwie\u0144stwie do Ad\u00e8sa, skompilowa\u0142 libretto z fragment\u00f3w oryginalnego tekstu Szekspira \u2013 podobnie zreszt\u0105, jak w 1956 roku uczyni\u0142 szwajcarski kompozytor Frank Martin, bior\u0105c za podstaw\u0119 libretta swojej opery Der Sturm <\/em>klasyczny przek\u0142ad niemiecki Schlegla i Tiecka.<\/p>\n

Wiele wskazuje, \u017ce Bolton mo\u017ce sobie pozwoli\u0107 na eksperymenty, cho\u0107by nieudane. W obsadzie jego Island of Dreams<\/em> znalaz\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy innymi Hugh Cutting w kontratenorowej partii Ariela, a w Prospera mia\u0142 si\u0119 pierwotnie wcieli\u0107 Simon Keenlyside, ostatecznie zast\u0105piony przez kanadyjskiego barytona Bretta Polegato. Re\u017cyseri\u0105 zaj\u0105\u0142 si\u0119 David Pountney we wsp\u00f3\u0142pracy z austriackim artyst\u0105 wideo Davidem Haneke, z kt\u00f3rym kilka lat temu, w San Francisco Opera, wypr\u00f3bowa\u0142 nowatorski system \u201etriptychon\u201d \u2013 z\u0142o\u017cony z trzech precyzyjnie zsynchronizowanych, przesuwnych ekran\u00f3w projekcyjnych.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Brett Polegato (Prospero). Fot. Marc Brenner<\/p>\n

Muzycznie dosta\u0142am mniej wi\u0119cej to, czego si\u0119 spodziewa\u0142am: oper\u0119 sprawn\u0105 warsztatowo i przyst\u0119pn\u0105 w odbiorze, w warstwie instrumentalnej wyra\u017anie inspirowan\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Holsta i Brittena, chwilami mo\u017ce zbyt ostro skr\u0119caj\u0105c\u0105 w stron\u0119 \u015bcie\u017cki d\u017awi\u0119kowej do nieistniej\u0105cego filmu (wielokrotne nawi\u0105zania do tradycyjnych piosenek angielskich i XIX-wiecznego meksyka\u0144skiego walca Sobre las olas <\/em>Juventina Rosasa), zorkiestrowan\u0105 jednak barwnie i z du\u017c\u0105 doz\u0105 wyobra\u017ani. Troch\u0119 gorzej Bolton poradzi\u0142 sobie z partiami wokalnymi, daj\u0105c szerokie pole do popisu jedynie postaci Prospera \u2013 w tym przypadku w znakomitej i m\u0105drze pomy\u015blanej kreacji Polegato, dysponuj\u0105cego uwodzicielskim, pi\u0119knym w barwie barytonem. W duetach sopranowej Mirandy (Ffion Edwards) i tenorowego Ferdynanda (Luis Gomes) zabrak\u0142o \u017caru prawdziwych uczu\u0107, i to nie z winy wykonawc\u00f3w, \u015bpiewaj\u0105cych \u015bwie\u017cymi, dobrze postawionymi g\u0142osami i dok\u0142adaj\u0105cych wszelkich stara\u0144, by tchn\u0105\u0107 troch\u0119 \u017cycia w swoich papierowych bohater\u00f3w. Szkoda te\u017c niewykorzystanych w pe\u0142ni mo\u017cliwo\u015bci Cuttinga, kt\u00f3rego urodziwy i fenomenalny technicznie kontratenor zdaje si\u0119 g\u0142osem wymarzonym do \u201emuzyki Ariela\u201d, tak celnie przeciwstawionej kiedy\u015b przez Jana Kotta \u201emuzyce Kalibana\u201d. Z tej pierwszej zapami\u0119ta\u0142am cudownie zmys\u0142ow\u0105 piosenk\u0119 \u201eWhere the bee sucks, there suck I\u201d. T\u0119 drug\u0105 ofiarnie pod wzgl\u0119dem aktorskim, lecz niezbyt no\u015bnym i d\u017awi\u0119cznym bas-barytonem zrealizowa\u0142 Andreas Jankowitsch. Z pozosta\u0142ych solist\u00f3w szczeg\u00f3lnie zapad\u0142 mi w pami\u0119\u0107 baryton William Dazeley w partii Alonsa, imponuj\u0105cy nie tylko kultur\u0105 \u015bpiewu, lecz i znakomit\u0105 dykcj\u0105. Najbardziej mi szkoda przeszar\u017cowanych r\u00f3l Trinkula i Stefano (tenor Adrian Thompson i baryton Richard Suart). Wyrazy uznania pod adresem dyrygenta George\u2019a Jacksona za rzetelno\u015b\u0107 i precyzj\u0119 w przygotowaniu ca\u0142o\u015bci wraz z zespo\u0142em Gascoigne Orchestra. Je\u015bli chodzi o koncepcj\u0119 Pountneya \u2013 tam, gdzie by\u0142o wida\u0107 jak\u0105kolwiek prac\u0119 re\u017cysersk\u0105, wzbudza\u0142a nieodparte wra\u017cenie recyklingu kilkudziesi\u0119ciu dawniejszych produkcji Sir Davida (spot\u0119gowane przez kostiumy projektu April Dalton). Je\u015bli chodzi o bardzo kolorowe projekcje \u2013 nie wiem, czy na miejscu Hanekego podpisa\u0142abym si\u0119 pod tak ewidentnym dzie\u0142em AI.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ffion Edwards (Miranda) i Luis Gomes (Ferdynand). Fot. Marc Brenner<\/p>\n

Lecz mimo wszelkich zastrze\u017ce\u0144 wysz\u0142am z teatru zadowolona. W Anglii nie ka\u017cda nowa opera musi okaza\u0107 si\u0119 arcydzie\u0142em. Czasem bywa ekwiwalentem sprawnie napisanego czytad\u0142a lub zgrabnej, lecz niezapadaj\u0105cej w pami\u0119\u0107 filmowej adaptacji klasyki. S\u0105 przecie\u017c d\u017awi\u0119ki, kt\u00f3re ciesz\u0105, nie szkodz\u0105c wcale.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Co robi\u0105 na emeryturze s\u0142ynni inwestorzy gie\u0142dowi i zarz\u0105dcy fundusz\u00f3w inwestycyjnych? Warren Buffett, kt\u00f3ry nied\u0142ugo sko\u0144czy 94 lata, podobno wci\u0105\u017c lubi sobie pogra\u0107 na ukulele. M\u0142odszy o lat dwadzie\u015bcia Anthony Bolton, jeden z najskuteczniejszych inwestor\u00f3w w Wielkiej Brytanii, wycofa\u0142 si\u0119 z zarz\u0105dzania wielkim kapita\u0142em w 2014 roku i postanowi\u0142 doko\u0144czy\u0107 sw\u0105 pierwsz\u0105 oper\u0119. Prapremiera \u017bycia … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-8255","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8255","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8255"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8255\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8265,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8255\/revisions\/8265"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8255"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8255"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8255"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}