Ifigenia w Aulidzie<\/em>. Na pierwszym planie Maayan Licht (Achilles). Fot. Falk von Traubenberg<\/span><\/p>\n Dzie\u0142o pochodzi ze \u015brodkowego okresu tw\u00f3rczo\u015bci kompozytora, kiedy grupka niech\u0119tnych H\u00e4ndlowi arystokrat\u00f3w, na czele z ksi\u0119ciem Walii Fryderykiem Ludwikiem Hanowerskim, zaprosi\u0142a go do Londynu, by rzuci\u0107 r\u0119kawic\u0119 wskrzeszonej kompanii Royal Academy of Music. Zesp\u00f3\u0142 Opera of the Nobility zainaugurowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w grudniu 1733 roku, premier\u0105 Arianny in Nasso <\/em>Porpory w Lincoln\u2019s Inn Fields Theatre \u2013 wyprzedzaj\u0105c o miesi\u0105c szykowan\u0105 w teatrze przy Haymarket premier\u0119 Arianny in Creta <\/em>H\u00e4ndla. <\/em>Po dw\u00f3ch niezbyt udanych sezonach kompania przenios\u0142a si\u0119 do King\u2019s Theatre w Covent Garden i rozpocz\u0119\u0142a regularn\u0105 wojn\u0119 podjazdow\u0105 z konkurencyjnym zespo\u0142em. Rywalizacja doprowadzi\u0142a obie strony na skraj bankructwa, ostatecznie wygra\u0142 jednak H\u00e4ndel. Opera of the Nobility zwin\u0119\u0142a interes w roku 1737, zrujnowana w znacznej mierze przez domagaj\u0105cych si\u0119 coraz wy\u017cszych ga\u017c \u015bpiewak\u00f3w \u2013 mi\u0119dzy innymi kontralcistk\u0119 Francesc\u0119 Bertolli, kastrat\u00f3w Senesina i Farinellego oraz basa Antonia Montagnan\u0119. Zniech\u0119cony Porpora opu\u015bci\u0142 Angli\u0119, bezskutecznie stara\u0142 si\u0119 o posad\u0119 na dworze cesarskim w Wiedniu i ostatecznie wr\u00f3ci\u0142 do Neapolu, gdzie na pewien czas odbudowa\u0142 sw\u0105 reputacj\u0119 now\u0105, poprawion\u0105 wersj\u0105 Semiramide riconosciuta. <\/em><\/p>\n Je\u015bli nie liczy\u0107 jego ostatniej londy\u0144skiej opery, a w\u0142a\u015bciwie serenaty Festa d\u2019Imeneo<\/em>, skomponowana w 1735 roku Ifigenia <\/em>spotka\u0142a si\u0119 z najch\u0142odniejszym przyj\u0119ciem bywalc\u00f3w King\u2019s Theatre. Zesz\u0142a z afisza po zaledwie pi\u0119ciu przedstawieniach, przy\u0107miona przez znacznie popularniejszego Polifema<\/em>. G\u0142\u00f3wnym winowajc\u0105 tej pora\u017cki by\u0142 zapewne sta\u0142y wsp\u00f3\u0142pracownik Porpory, librecista Paolo Antonio Rolli, kt\u00f3ry podj\u0105\u0142 nieceln\u0105 w\u00f3wczas decyzj\u0119, by wiernie trzyma\u0107 si\u0119 mitu w uj\u0119ciu Eurypidesa, i zanadto si\u0119 skupi\u0142 na relacjach mi\u0119dzy postaciami \u2013 kosztem efektownej dramaturgii. Pod wzgl\u0119dem muzycznym jest to bowiem dzie\u0142o niezwyk\u0142e, stawiaj\u0105ce pod znakiem zapytania utrwalony stereotyp o \u201estaro\u015bwiecko\u015bci\u201d stylu Porpory. Mimo do\u015b\u0107 konwencjonalnej struktury \u2013 z mn\u00f3stwem wirtuozowskich arii da capo przeplecionych z recytatywami secco \u2013 Ifigenia <\/em>zachwyca liryzmem i urod\u0105 linii melodycznych, rozmaito\u015bci\u0105 efekt\u00f3w barwowych i zapowiadaj\u0105c\u0105 ju\u017c klasycyzm metod\u0105 konstruowania struktur harmonicznych.<\/p>\n Max Emanuel Cen\u010di\u0107, \u015bwiadom, \u017ce \u201eeurypidejskie\u201d libretto Rolliego mo\u017ce paradoksalnie lepiej przem\u00f3wi\u0107 do wra\u017cliwo\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnego odbiorcy, tym razem odszed\u0142 od estetyki teatralnego pastiszu, tworz\u0105c spektakl klarowny, a zarazem nacechowany g\u0142\u0119bok\u0105 symbolik\u0105 i mn\u00f3stwem odwo\u0142a\u0144 do zmiennej na przestrzeni wiek\u00f3w, \u201ewyobra\u017conej\u201d rzeczywisto\u015bci mitu. Talent scenografki Giorginy Germanou do kszta\u0142towania przestrzeni i nastroju z pomoc\u0105 prostych, doskonale o\u015bwietlonych dekoracji i wyrazistych kostium\u00f3w (tym razem r\u00f3wnie\u017c jej autorstwa) chwali\u0142am ju\u017c przy okazji pasticcia Sarrasine <\/em>na tegorocznym Festiwalu H\u00e4ndlowskim w Getyndze. Re\u017cyser \u015bwiate\u0142 Romain de Lagarde sk\u0105pa\u0142 t\u0119 sceneri\u0119 w sugestywnych odcieniach czerwieni, symbolizuj\u0105cej krwaw\u0105 ofiar\u0119, sielankowych b\u0142\u0119kitach, bieli sugeruj\u0105cej niewinno\u015b\u0107 Ifigenii oraz przepastnej czerni Diany\/Artemidy, w mitologii greckiej bogini \u0142ow\u00f3w, ale te\u017c ksi\u0119\u017cyca i \u015bmierci. Z nago\u015bci\u0105 \u017co\u0142nierzy Agamemnona, przywodz\u0105c\u0105 na my\u015bl sceny z klasycznych waz czerwonofigurowych, oraz barwami wojennymi Myrmidon\u00f3w, okrutnych i nieokrzesanych towarzyszy Achillesa, kontrastuje z\u0142owr\u00f3\u017cbna purpura szat wieszcza Kalchasa, zawieszone poza czasem kostiumy heros\u00f3w i barokowy przepych odzienia Atryd\u00f3w. Najciekawszym pomys\u0142em Cen\u010dicia okaza\u0142o si\u0119 jednak rozdzielenie roli Ifigenii mi\u0119dzy m\u0142odziutk\u0105, milcz\u0105c\u0105 aktork\u0119 (Marina Diakoumakou) a towarzysz\u0105c\u0105 jej jak cie\u0144 Dian\u0119 w czerni i z jelenim poro\u017cem na g\u0142owie \u2013 re\u017cyser uwypukli\u0142 tym samym bierno\u015b\u0107 tytu\u0142owej bohaterki wobec woli b\u00f3stwa, a zarazem spi\u0105\u0142 tragedi\u0119 wyrazist\u0105 klamr\u0105 narracyjn\u0105: od gniewu Diany, domagaj\u0105cej si\u0119 ludzkiej ofiary za \u015bmier\u0107 jelenia, przez dojrzewaj\u0105c\u0105 w niej decyzj\u0119 o uratowaniu nieszcz\u0119snej dziewczyny, a\u017c po nieuchronnie rodz\u0105c\u0105 si\u0119 wi\u0119\u017a bogini z jej przysz\u0142a kap\u0142ank\u0105 na Taurydzie.<\/p>\n Ifigenia niema (Marina Diakoumakou) i Max Emanuel Cen\u010di\u0107 (Agamemnon). Fot. Falk von Traubenberg<\/span><\/p>\n Wysmakowana inscenizacja tym mocniej podkre\u015bli\u0142a niezwyk\u0142e walory interpretacji muzycznej. Kto wie, czy nie po raz pierwszy w \u017cyciu by\u0142am \u015bwiadkiem wsp\u00f3\u0142czesnego wykonania opery barokowej, kt\u00f3re otar\u0142o si\u0119 o absolutn\u0105 doskona\u0142o\u015b\u0107. Nie b\u0119d\u0119 sarka\u0107, \u017ce w przeznaczon\u0105 dla sopranistki rol\u0119 Ulissesa wcieli\u0142 si\u0119 m\u0119\u017cczyzna (Nicol\u00f2 Balducci), a sched\u0119 po Farinellim w partii Achillesa przej\u0105\u0142 \u015bpiewak dysponuj\u0105cy g\u0142osem mniej no\u015bnym ni\u017c s\u0142ynny kastrat z Apulii (Maayan Licht). Obydwaj soli\u015bci dowiedli, \u017ce dobrze wyszkolony kontratenor sopranowy mo\u017ce by\u0107 prawdziwym g\u0142osem bohaterskim, swobodnie prowadzonym we wszystkich rejestrach skali, ruchliwym w koloraturach, pewnym intonacyjnie w pot\u0119\u017cnych skokach interwa\u0142owych, bieg\u0142ym w stylu neapolita\u0144skiego belcanta. Cen\u010di\u0107 w roli Agamemnona po raz kolejny zmierzy\u0142 si\u0119 z legend\u0105 Senesina i zn\u00f3w wyszed\u0142 z tej pr\u00f3by zwyci\u0119sko, zar\u00f3wno jako rewelacyjny technicznie \u015bpiewak, jak i znakomity aktor. Przekonuj\u0105c\u0105 posta\u0107 Klitemnestry stworzy\u0142a Marie-Ellen Nesi, obdarzona niezwykle ekspresyjnym, ciemnym mezzosopranem. D\u017awi\u0119czny i gi\u0119tki baryton Riccarda Novaro sprawi\u0142 si\u0119 bez zarzutu w partii Kalchasa. Bodaj najwi\u0119ksze wra\u017cenie zrobi\u0142a jednak na mnie m\u0142odziutka Jasmin Delfs w podw\u00f3jnej roli Ifigenii i Diany \u2013 nie tylko swym przepi\u0119knym, \u015bwietlistym sopranem, ale te\u017c niezwyk\u0142\u0105 swobod\u0105 i lekko\u015bci\u0105 \u015bpiewu.<\/p>\n Koncert przy \u015bwiecach w Ordenskirche St. Georgen. Fot. Clemens Manser<\/p>\n Nie by\u0142oby wszystkich tych cud\u00f3w bez Christophe\u2019a Rousseta, prowadz\u0105cego solist\u00f3w i orkiestr\u0119 Les Talents Lyriques od klawesynu, z niepospolitym wyczuciem idiomu oraz bogactwa zawartych w partyturze barw, r\u0119k\u0105 pewn\u0105 i zdecydowan\u0105, na og\u00f3\u0142 w do\u015b\u0107 ostrych tempach, ale z tak\u0105 dyscyplin\u0105, by nic nie zgubi\u0107 z ci\u0119\u017caru gatunkowego tej muzyki. Nazajutrz francuski klawesynista wyst\u0105pi\u0142 wraz z kilkana\u015bciorgiem muzyk\u00f3w zespo\u0142u na koncercie przy \u015bwiecach w Ordenskirche St. Georgen, towarzysz\u0105c znakomitej Sandrine Piau w programie zestawionym z dw\u00f3ch kantat \u015bwieckich na tematy \u201erzymskie\u201d, La morte di Lucretia <\/em>Mont\u00e9claira i Agrippina condotta a morire <\/em>H\u00e4ndla, oraz kantaty Domenica Scarlattiego Tinte a note di sangue<\/em>, listu pisanego krwi\u0105 do niewiernej kochanki \u2013 przeplecionych utworami instrumentalnymi Corellego i Alessandra Scarlattiego. Bardzo mnie wzruszy\u0142 ten wiecz\u00f3r: pokaz najczulszej wsp\u00f3\u0142pracy artyst\u00f3w z legendarn\u0105 \u015bpiewaczk\u0105, kt\u00f3ra odrobin\u0119 ju\u017c zmatowia\u0142e brzmienie swego pi\u0119knego sopranu wynagrodzi\u0142a z nawi\u0105zk\u0105 fenomenaln\u0105 technik\u0105 i niebywa\u0142\u0105 dojrza\u0142o\u015bci\u0105 interpretacji.<\/p>\n Lucile Richardot. Fot. Clemens Manser<\/p>\n Szkoda, \u017ce tej m\u0105dro\u015bci zabrak\u0142o Lucile Richardot, kt\u00f3ra dzie\u0144 wcze\u015bniej zaprezentowa\u0142a w Schlosskirche atrakcyjny program z\u0142o\u017cony z arii \u201ebarokowych czarodziejek\u201d \u2013 Medei, Armidy i Kirke \u2013 z bardzo sprawnym Jean-Lukiem Ho przy klawesynie. Jej niezwyk\u0142y, nieomal tenorowy w brzmieniu kontralt wci\u0105\u017c l\u015bni g\u0142\u0119bokim blaskiem. Jej interpretacje robi\u0105 si\u0119 coraz bardziej manieryczne \u2013 ze szkod\u0105 zar\u00f3wno dla g\u0142osu, jak i samej muzyki. Niewykluczone jednak, \u017ce oceniam Richardot zbyt surowo, wci\u0105\u017c nie mog\u0105c si\u0119 otrz\u0105sn\u0105\u0107 z zachwytu po dw\u00f3ch wieczorach, kt\u00f3re przenios\u0142y mnie w ca\u0142kiem inny wymiar historycznego wykonawstwa.<\/p>\n Na Bayreuth Baroque wpad\u0142am w tym roku jak po ogie\u0144 \u2013 \u017ceby do\u015bwiadczy\u0107 trz\u0119sienia ziemi i serii wstrz\u0105s\u00f3w wt\u00f3rnych. W przysz\u0142ych sezonach oczekuj\u0119 tsunami, osuwisk i muzycznych po\u017car\u00f3w. W sztuce budowania napi\u0119cia Cen\u010di\u0107 zdo\u0142a\u0142 ju\u017c prze\u015bcign\u0105\u0107 samego Hitchcocka.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Na og\u00f3\u0142 staram si\u0119 unika\u0107 cytowania wyeksploatowanych bon mot\u00f3w, ale w przypadku Bayreuth Baroque doprawdy nic innego nie przychodzi mi do g\u0142owy ni\u017c s\u0142ynna recepta Hitchcocka na dobry film. Festiwal Maksa Emanuela Cen\u010dicia zacz\u0105\u0142 si\u0119 cztery lata temu istnym trz\u0119sieniem ziemi i od tamtej pory napi\u0119cie nieustannie ro\u015bnie. Cen\u010di\u0107 jest zarazem dyrektorem artystycznym imprezy oraz … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["entry","post","publish","author-mangusta","post-8347","format-standard","category-wedrowki-operowe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8347","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8347"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8347\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8359,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8347\/revisions\/8359"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8347"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8347"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8347"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/458427938_1342638520365221_7620858154947607019_n.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n