{"id":8421,"date":"2024-11-06T13:39:24","date_gmt":"2024-11-06T12:39:24","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=8421"},"modified":"2024-11-06T22:43:30","modified_gmt":"2024-11-06T21:43:30","slug":"autorytety-i-archanioly","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=8421","title":{"rendered":"Autorytety i archanio\u0142y"},"content":{"rendered":"<p>Tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce w chwilach kryzys\u00f3w, kiedy wszyscy znajomi i przyjaciele zamykaj\u0105 si\u0119 w pustym pokoju, gasz\u0105 \u015bwiat\u0142o, zaci\u0105gaj\u0105 zas\u0142ony i krzycz\u0105 w pustk\u0119 &#8222;jak to si\u0119 mog\u0142o sta\u0107?&#8221; &#8211; Upi\u00f3r si\u0119ga do archiw\u00f3w i wyci\u0105ga z nich felieton jednego ze swych poprzednich wciele\u0144, czyli Mus Triton. Tym razem przed jedenastu lat, niezupe\u0142nie na temat, ale jednak troch\u0119, na popraw\u0119 koszmarnie dzi\u015b zwarzonego humoru. Tyle mojej satysfakcji, \u017ce nie zadaj\u0119 sobie wy\u017cej wymienionego pytania, bo chyba wiem, jak to si\u0119 sta\u0142o. C\u00f3\u017c poradzi\u0107, pchajmy dalej ten w\u00f3zek &#8211; ale przynajmniej cho\u0107 raz w odpowiednim kierunku.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Uby\u0142 nam autorytet z nory. Wprawdzie osobisty i odrobin\u0119 nadszarpni\u0119ty, ale zawsze-\u0107 to smutne. Podobno co drugi wsp\u00f3\u0142czesny gryzo\u0144 nie kieruje si\u0119 w \u017cyciu \u017cadnym autorytetem, a te, co si\u0119 kieruj\u0105, bacz\u0105 przede wszystkim na to, co si\u0119 dobrze sprzedaje. Nie wiemy, w jakim nak\u0142adzie rozszed\u0142 si\u0119 numer 18\/1963, ale z pewno\u015bci\u0105 w niez\u0142ym, skoro nasz nieoceniony felietonista <em>le<\/em> m\u00f3g\u0142 sobie pozwoli\u0107 na obszerne rozwa\u017cania o Picassie i jego s\u0142ynnej <em>Spowiedzi<\/em>, opublikowanej miesi\u0105c wcze\u015bniej na \u0142amach \u201eKultury\u201d. Picasso postanowi\u0142 sam str\u0105ci\u0107 si\u0119 z piedesta\u0142u. Oznajmi\u0142, \u017ce jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 jest \u201ezadowalaniem wyrafinowanych bogaczy i krytyk\u00f3w wszelkimi rozlicznymi dziwactwami, kt\u00f3re mu przysz\u0142y do g\u0142owy\u201d. <em>Le <\/em>nie da\u0142 si\u0119 przechytrzy\u0107. W tek\u015bcie pod mocnym tytu\u0142em <em>Nieudane samob\u00f3jstwo<\/em> odparowa\u0142 geniuszowi malarstwa:<\/p>\n<p><em>R\u00f3b Pan tak dalej. [\u2026]<\/em><\/p>\n<p><em>Gdy utw\u00f3r opuszcza pracowni\u0119 i w\u0119druje mi\u0119dzy ludzi, zaczyna \u017cy\u0107 w\u0142asnym \u017cyciem. Robi niespodziewan\u0105 karier\u0119 albo ginie. Rozmaite mechanizmy najprzer\u00f3\u017cniejszymi sztuczkami maj\u0105 przed\u0142u\u017cy\u0107 jego egzystencj\u0119, ale nie odwr\u00f3c\u0105 tego co jest nieuchronne. Ka\u017cdy z nas na sobie stale do\u015bwiadcza dzia\u0142ania odwiecznego prawa, dzi\u0119ki kt\u00f3remu stopniowo asymilujemy pewne, dawniej obce, zjawiska, podczas gdy inne wci\u0105\u017c i mo\u017ce ju\u017c na zawsze mijamy oboj\u0119tnie. Strawi\u0144ski i Picasso zostali zaakceptowani nie tylko przez wyrafinowanych bogaczy i krytyk\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c przez ludzi. I tego chyba zmieni\u0107 si\u0119 nie da. Picasso z gorycz\u0105 nazwa\u0142 siebie \u201ezabawiaczem publiczno\u015bci\u201d. C\u00f3\u017c, kiedy to nieprawda. Ujawni\u0142 tylko bod\u017ace, dzi\u0119ki kt\u00f3rym powsta\u0142a jego sztuka. Ale jego sztuka ma ju\u017c sw\u0105 w\u0142asn\u0105 egzystencj\u0119, przy kt\u00f3rej to bod\u017ace s\u0105 ma\u0142o wa\u017cnym szczeg\u00f3\u0142em biograficznym. Jak nas uczy do\u015bwiadczenie \u2013 warto\u015bci dzie\u0142 sztuki nie nale\u017cy mierzy\u0107 pod\u0142ug intencji z jakich powsta\u0142y.<\/em><\/p>\n<p>Przegry\u017ali\u015bmy si\u0119 mozolnie przez tyle rocznik\u00f3w naszego pisma, \u017ceby stwierdzi\u0107 z ca\u0142\u0105 stanowczo\u015bci\u0105, \u017ce do\u015bwiadczenie niczego nas nie uczy. Kompozytorzy zachowuj\u0105 si\u0119 jak nadopieku\u0144cze matki, prowadz\u0105 swoje utwory do filharmonii za r\u0105czk\u0119, przedk\u0142adaj\u0105 s\u0142uchaczom za\u015bwiadczenia o ADHD, dysgrafii, dysleksji i ca\u0142ej galerii innych zaburze\u0144 kwalifikuj\u0105cych do \u0142agodniejszej oceny. A krytycy, zamiast przejrze\u0107 partytur\u0119 i porz\u0105dnie si\u0119 ws\u0142ucha\u0107 w ukochane dzieci\u0119 kompozytora, \u017cmudnie tropi\u0105 intencje, z jakich je sp\u0142odzono. I tak, z braku prawdziwych autorytet\u00f3w, wszyscy trafiaj\u0105 w maliny. <em>Le <\/em>bije na trwog\u0119:<\/p>\n<p><em>Nie mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 si\u0119 na innych, trzeba wiedzie\u0107, i co najwy\u017cej z satysfakcj\u0105 odnajdywa\u0107 potwierdzenie swoich przekona\u0144. Niesamodzielno\u015b\u0107 my\u015blenia, uleganie opinii i naciskom zewn\u0119trznym wbrew w\u0142asnej naturze i temperamentowi \u2013 to luksus, na jaki \u017caden tw\u00f3rca ani \u017caden odbiorca sztuki nie mo\u017ce sobie pozwoli\u0107 w epoce, kiedy najwi\u0119ksze autorytety pr\u00f3buj\u0105 wyprze\u0107 si\u0119 siebie samych.<\/em><\/p>\n<p><em>Ta nauka przydaje nam si\u0119 dzi\u015b w muzyce, kt\u00f3ra ju\u017c dawno wymkn\u0119\u0142a si\u0119 z ram okre\u015blonych podr\u0119cznikowymi definicjami i w\u015br\u00f3d bezdro\u017cy p\u0119dzi naprz\u00f3d, troch\u0119 na o\u015blep, wydeptuj\u0105c tysi\u0105ce drobnych \u015bcie\u017cek. Kt\u00f3re z nich po\u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 i stworz\u0105 szeroki i wygodny trakt, po kt\u00f3rym b\u0119d\u0105 mog\u0142y przej\u015b\u0107 tysi\u0105ce s\u0142uchaczy?<\/em><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/images.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-8422\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/images.jpg\" alt=\"\" width=\"185\" height=\"272\" \/><\/a><\/p>\n<p>Hrabia Sanche Charles Armand Gabriel de Gramont &#8211; dla przyjaci\u00f3\u0142 Ted Morgan<\/p>\n<p>Tego nie wiemy. Ale mozolnie brniemy naprz\u00f3d, troch\u0119 na o\u015blep, wydeptuj\u0105c pazurkami tysi\u0105ce drobnych \u015blad\u00f3w. I tak przedreptali\u015bmy trzy strony dalej, do kr\u00f3tkiej notki o <em>Theatre Pieces <\/em>Cage\u2019a. Tam za\u015b wyimki z \u201eNew York Herald Tribune\u201d i refleksje skre\u015blone arystokratycznym pi\u00f3rem Sanche\u2019a de Gramont, kt\u00f3ry mia\u0142 wyra\u017any k\u0142opot z zaakceptowaniem Cage\u2019owskich bachor\u00f3w muzycznych:<\/p>\n<p><em>\u201ePianista zaczyna od wrzucenia zdech\u0142ej ryby do instrumentu. \u015apiewaczka na zmian\u0119 pie\u015bci i ok\u0142ada pi\u0119\u015bciami lalk\u0119. Jeden z muzyk\u00f3w chodzi po estradzie i ha\u0142asuje, wlok\u0105c za sob\u0105 krzes\u0142o, inny natomiast kr\u0105\u017cy w d\u0142ugiej nocnej koszuli, rozdaj\u0105c s\u0142uchaczom lepkie placki (pizza)\u201d. Ca\u0142y zesp\u00f3\u0142 sk\u0142ada si\u0119 z \u201eponurych, pedantycznych i \u015bmiertelnie powa\u017cnych m\u0142odych muzyk\u00f3w\u201d.<\/em><\/p>\n<p><em>Wybitnym propagatorem tej muzyki jest 20-letni ameryka\u0144ski pianista Frederick Rzewski nazywany w Rzymie \u201ebrodatym archanio\u0142em muzyki wsp\u00f3\u0142czesnej\u201d. \u201ePan Rzewski jest poszukiwany w ca\u0142ej Europie jako jeden z nielicznych wykonawc\u00f3w posiadaj\u0105cych technik\u0119, kt\u00f3ra umo\u017cliwia mu wykonywanie trudnych partytur wsp\u00f3\u0142czesnych kompozytor\u00f3w. Do jego specjalno\u015bci nale\u017cy \u00absonata bez r\u0105k\u00bb, kt\u00f3r\u0105 gra podbr\u00f3dkiem i utw\u00f3r na fortepian, kt\u00f3rego zapis zawiera jedynie nast\u0119puj\u0105ce s\u0142owa: \u00abby\u0142y to w przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci stare koniki polne\u00bb\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Tak to nami wstrz\u0105sn\u0119\u0142o, \u017ce pop\u0119dzili\u015bmy z powrotem do felietonu <em>le<\/em>. Autor na chwil\u0119 nas uspokoi\u0142:<\/p>\n<p><em>Dla ka\u017cdego z nas muzyka jest czym\u015b troch\u0119 innym. Ale p\u00f3ki jej na w\u0142asny u\u017cytek nie zdefiniujemy, b\u0119dziemy musieli opiera\u0107 si\u0119 na autorytetach. Na jakich autorytetach?<\/em><\/p>\n<p>Cho\u0107by i troch\u0119 nadw\u0105tlonych. Jak Henry Miller, na kt\u00f3rego powo\u0142uje si\u0119 archanio\u0142 Rzewski:<\/p>\n<p><em>\u201eZapewne jest to muzyka i zapewne nie jest. Na pewno nie jest to praca hydraulika ani in\u017cyniera kolejowego, nie jest to hockey ani gra w pche\u0142ki. Po skatalogowaniu tego wszystkiego, czym nowe dzie\u0142o sztuki wzgl\u0119dnie nowa forma nie jest, dochodzi si\u0119 dosy\u0107 blisko do okre\u015blenia tego, czym jest ta muzyka\u201d.<\/em><\/p>\n<p>No c\u00f3\u017c, w opiniach na temat sztuki Miller zachowywa\u0142 trze\u017awo\u015b\u0107 godn\u0105 prawdziwego abstynenta. Zanim skataloguje wszystko, czym nowy \u201eRuch Muzyczny\u201d nie b\u0119dzie, i dojdzie do\u015b\u0107 blisko do okre\u015blenia tego, czym b\u0119dzie, musi si\u0119 troch\u0119 przespa\u0107<\/p>\n<p>MUS TRITON<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce w chwilach kryzys\u00f3w, kiedy wszyscy znajomi i przyjaciele zamykaj\u0105 si\u0119 w pustym pokoju, gasz\u0105 \u015bwiat\u0142o, zaci\u0105gaj\u0105 zas\u0142ony i krzycz\u0105 w pustk\u0119 &#8222;jak to si\u0119 mog\u0142o sta\u0107?&#8221; &#8211; Upi\u00f3r si\u0119ga do archiw\u00f3w i wyci\u0105ga z nich felieton jednego ze swych poprzednich wciele\u0144, czyli Mus Triton. Tym razem przed jedenastu lat, niezupe\u0142nie na &#8230; <span class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/atorod.pl\/?p=8421\">[Read more&#8230;]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-8421","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8421","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8421"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8421\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8427,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8421\/revisions\/8427"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8421"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8421"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8421"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}