{"id":8512,"date":"2024-12-07T18:10:49","date_gmt":"2024-12-07T17:10:49","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=8512"},"modified":"2024-12-09T21:41:43","modified_gmt":"2024-12-09T20:41:43","slug":"miasto-ktorego-nie-ma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=8512","title":{"rendered":"Miasto, kt\u00f3rego nie ma"},"content":{"rendered":"

I ostatnia ju\u017c zapowied\u017a wydarze\u0144 Actus Humanus – czyli fina\u0142owego koncertu Al Ayre Espa\u00f1ol pod dyrekcj\u0105 Eduarda L\u00f3peza Banzo, w niedziel\u0119 o 20.oo w Centrum \u015bw. Jana. Dla tych, kt\u00f3rzy nie dotr\u0105 do Gda\u0144ska, wiecz\u00f3r b\u0119dzie transmitowany na antenie Programu 2 Polskiego Radia. Przybywajcie t\u0142umnie!<\/p>\n

***<\/p>\n

Jos\u00e9 Antonio Labordeta \u2013 arago\u0144ski poeta, \u015bpiewak i aktywista polityczny \u2013 powiedzia\u0142 kiedy\u015b, \u017ce w prowincji Teruel przypada dziewi\u0119\u0107 samotno\u015bci na kilometr kwadratowy. Je\u015bli nie liczy\u0107 g\u00f3rzystej Sorii we wschodniej cz\u0119\u015bci wsp\u00f3lnoty autonomicznej Kastylii i Le\u00f3nu, Teruel jest najs\u0142abiej zaludnion\u0105 prowincj\u0105 w ca\u0142ej Hiszpanii. Ziemia tu nieurodzajna, a klimat niego\u015bcinny: latem \u017car leje si\u0119 z nieba i temperatura cz\u0119sto przekracza czterdzie\u015bci stopni, zim\u0105 siarczyste mrozy \u015bcinaj\u0105 pola w tward\u0105 jak kamie\u0144 grud\u0119. Setki opustosza\u0142ych wiosek wabi\u0105 ju\u017c tylko turyst\u00f3w \u2013 mieszka\u0144cy wynie\u015bli si\u0119 st\u0105d przed laty, jeszcze za genera\u0142a Franco, kt\u00f3ry swoj\u0105 polityk\u0105 izolacjonizmu i samowystarczalno\u015bci doprowadzi\u0142 Hiszpani\u0119 na skraj upadku gospodarczego.<\/p>\n

Kiedy\u015b uprawiano tu j\u0119czmie\u0144 i konopie, hodowano kozy, owce i \u015bwinie, produkowano domowym sposobem wspania\u0142e dojrzewaj\u0105ce szynki \u2013 z wieprzowych ud\u017ac\u00f3w natartych sol\u0105, rozwieszanych w specjalnych szopach i suszonych miesi\u0105cami na g\u00f3rskim zimnym powietrzu. Tradycje rolnicze i kulinarne zaszczepili w Teruel cz\u0142onkowie zakon\u00f3w rycerskich, kt\u00f3rzy od XII wieku osiedlali si\u0119 w Iberii, \u017ceby pilnowa\u0107 granic mi\u0119dzy terytoriami opanowanymi przez Maur\u00f3w a posiad\u0142o\u015bciami w\u0142adc\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich i stopniowo wypiera\u0107 \u201eniewiernych\u201d z P\u00f3\u0142wyspu. W zamian za swoj\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 dostawali w lenno ziemi\u0119 i maj\u0105tek.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Plaza del Torico w Teruel. Fot. Jos\u00e9 Luis Miena<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 muzu\u0142man\u00f3w z emirat\u00f3w \u201eodzyskanych\u201d podczas rekonkwisty wyemigrowa\u0142a do Afryki P\u00f3\u0142nocnej. Inni \u2013 tak zwani Moryskowie \u2013 przyj\u0119li chrze\u015bcija\u0144stwo. By\u0142a te\u017c jednak grupa, kt\u00f3ra nie da\u0142a si\u0119 ruszy\u0107 z miejsca i pozosta\u0142a przy swojej religii. Trzon tak zwanych Mudejar\u00f3w, czyli muzu\u0142man\u00f3w \u201eudomowionych\u201d, stanowili rolnicy \u2013 wielu m\u0119\u017cczyzn zajmowa\u0142o si\u0119 jednak rzemios\u0142em i sztuk\u0105 zdobnicz\u0105. Ich umiej\u0119tno\u015bci, cz\u0119sto wybitne, przyczyni\u0142y si\u0119 ukszta\u0142towania stylu architektonicznego mud\u00e9jar \u2013 symbiozy wp\u0142yw\u00f3w islamu i chrze\u015bcija\u0144stwa, kt\u00f3ra kszta\u0142towa\u0142a oblicze wielu hiszpa\u0144skich miast a\u017c po wiek siedemnasty.<\/p>\n

Styl mud\u00e9jar najdynamiczniej rozwija\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie w Aragonii, a stolica prowincji Teruel kryje w sobie tyle skarb\u00f3w tej architektury, \u017ce na list\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa kultury UNESCO wci\u0105gni\u0119to niemal wszystkie p\u00f3\u017ano\u015bredniowieczne zabytki miasta. W\u015br\u00f3d nich najcenniejszy: katedr\u0119 Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142a sw\u00f3j \u017cywot jako roma\u0144ski ko\u015bci\u00f3\u0142 Santa Mar\u00eda de Mediavilla, wzniesiony pod koniec XII wieku. W po\u0142owie nast\u0119pnego stulecia rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wielka przebudowa w stylu mud\u00e9jar \u2013 \u015bwi\u0105tynia zyska\u0142a czworoboczn\u0105 wie\u017c\u0119 z czerwonej ceg\u0142y, bogato zdobion\u0105 szkliwionymi p\u0142ytkami azulejo <\/em>i glazurowan\u0105 ceramik\u0105, podwy\u017cszono te\u017c nawy i pokryto je wielowarstwowymi, misternie rze\u017abionymi w drewnie sufitami. Ten najwspanialszy \u2013 w sklepieniu nawy g\u0142\u00f3wnej \u2013 bywa czasem por\u00f3wnywany z sufitem Kaplicy Syksty\u0144skiej. Katedra dotrwa\u0142a do naszych czas\u00f3w w niemal nienaruszonym stanie \u2013 opar\u0142a si\u0119 nawet bombardowaniom podczas krwawej, trzymiesi\u0119cznej bitwy o Teruel na prze\u0142omie 1937 i 1938 roku, kiedy w gruzach leg\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 miasta. W jej wn\u0119trzu zachowa\u0142y si\u0119 te\u017c inne skarby: bezcenne r\u0119kopisy muzyczne, dowodz\u0105ce \u015bwietno\u015bci miejscowej kapeli w epoce renesansu i baroku.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Katedra Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny w Teruel. Fot. ecelan<\/p>\n

Pierwszych odkry\u0107 w tutejszym archiwum dokona\u0142 organista Jos\u00e9 Mart\u00ednez Gil, kt\u00f3ry kilkana\u015bcie lat temu obroni\u0142 prac\u0119 doktorsk\u0105 na temat muzyki w katedrze w Teruel. Jego dzie\u0142o kontynuuje Eduardo L\u00f3pez Banzo, ucze\u0144 Gustava Leonhardta, muzykolog, klawesynista i za\u0142o\u017cyciel zespo\u0142u Al Ayre Espa\u00f1ol. Wiosn\u0105 tego roku opracowa\u0142 dla swego ansamblu ca\u0142kiem nowy program, w kt\u00f3rego sk\u0142ad wesz\u0142y niepublikowane dotychczas utwory, w tym rarytasy z katedralnego archiwum \u2013 kompozycje Crist\u00f3bala Gal\u00e1na, by\u0107 mo\u017ce urodzonego w Teruel, i Sebasti\u00e1na Dur\u00f3na z Brihuegi w prowincji Guadalahara \u2013 dw\u00f3ch tw\u00f3rc\u00f3w zwi\u0105zanych z Teruel w m\u0142odo\u015bci, kt\u00f3rzy z czasem znale\u017ali zatrudnienie w madryckiej Capilla Real. Wsp\u00f3\u0142czesnych prawykona\u0144 doczeka\u0142y si\u0119 te\u017c utwory Mat\u00edasa Juana de Veana, kapelmistrza dw\u00f3ch klasztor\u00f3w w Madrycie, Real Monasterio de la Encarnaci\u00f3n i Descalzas Reales; oraz Juana del Vado y Gomeza, skrzypka i organisty na dworze Karola II Habsburga \u2013 odnalezione w archiwach innych katedr na P\u00f3\u0142wyspie Iberyjskim i w Ameryce \u0141aci\u0144skiej. Banzo dope\u0142ni\u0142 ca\u0142o\u015b\u0107 dwiema popularnymi w XVII-wiecznej Hiszpanii sonatami Arcangela Corellego, tworz\u0105c bogat\u0105 mozaik\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci, kt\u00f3ra dawa\u0142a rado\u015b\u0107, pociech\u0119 i ukojenie \u00f3wczesnym wiernym: pie\u015bni ko\u015bcielnych i ulicznych kol\u0119d, muzyki instrumentalnej oraz rozbudowanych, bo\u017conarodzeniowych villancicos z solowymi zwrotkami i wielog\u0142osowymi, ch\u00f3ralnymi refrenami.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Eduardo L\u00f3pez Banzo. Fot. Guillermo Mestre<\/span><\/p>\n

\u00a1Oigan, miren y vengan a ver! <\/em>\u2013 brzmi\u0105 pierwsze s\u0142owa kol\u0119dy Juana del Vado na adoracj\u0119 Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu. A\u017c chcia\u0142oby si\u0119 zast\u0105pi\u0107 ich dos\u0142owne t\u0142umaczenie pocz\u0105tkiem polskiej kol\u0119dy Franciszka Karpi\u0144skiego Bracia, patrzcie jeno<\/em>. Zobaczcie i pos\u0142uchajcie, ile tu cud\u00f3w! A kolejne dopiero czekaj\u0105 na odkrycie, kiedy Banzo wyruszy na poszukiwania w innych archiwach albo zag\u0142\u0119bi si\u0119 raz jeszcze w skarbnic\u0119 katedry w Teruel \u2013 mie\u015bcie, do kt\u00f3rego tak trudno dojecha\u0107, \u017ce niekt\u00f3rzy Hiszpanie pow\u0105tpiewaj\u0105 w jego istnienie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

I ostatnia ju\u017c zapowied\u017a wydarze\u0144 Actus Humanus – czyli fina\u0142owego koncertu Al Ayre Espa\u00f1ol pod dyrekcj\u0105 Eduarda L\u00f3peza Banzo, w niedziel\u0119 o 20.oo w Centrum \u015bw. Jana. Dla tych, kt\u00f3rzy nie dotr\u0105 do Gda\u0144ska, wiecz\u00f3r b\u0119dzie transmitowany na antenie Programu 2 Polskiego Radia. Przybywajcie t\u0142umnie! *** Jos\u00e9 Antonio Labordeta \u2013 arago\u0144ski poeta, \u015bpiewak i aktywista … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-8512","6":"format-standard","7":"category-bez-kategorii"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8512","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8512"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8512\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8521,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8512\/revisions\/8521"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8512"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8512"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8512"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}