{"id":8705,"date":"2025-03-29T13:45:47","date_gmt":"2025-03-29T12:45:47","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=8705"},"modified":"2025-04-07T22:32:15","modified_gmt":"2025-04-07T20:32:15","slug":"lzy-polyka-a-rozsmieszac-musi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=8705","title":{"rendered":"\u0141zy po\u0142yka, a roz\u015bmiesza\u0107 musi"},"content":{"rendered":"

Upi\u00f3r zn\u00f3w w podr\u00f3\u017cy, wi\u0119c \u017ceby si\u0119 Pa\u0144stwu nie nudzi\u0142o, zaproponuje co\u015b z zupe\u0142nie innej beczki. Zreszt\u0105 mo\u017ce nie tak zupe\u0142nie innej, bo kilka dni temu Nap\u00f3j mi\u0142osny <\/em>wszed\u0142 na afisz Teatru Wielkiego w \u0141odzi. Przy tej okazji powsta\u0142 szkic o genezie opery\u00a0buffa, <\/em>jej rozmaitych odmianach i pozycji, jak\u0105 zajmuje arcydzie\u0142o Donizettiego w powik\u0142anej historii gatunku – do wgl\u0105du w ksi\u0105\u017cce programowej spektaklu. A na stronie w nast\u0119pnej kolejno\u015bci relacja z Cambridge w wersji angielskiej oraz gar\u015b\u0107 operowych doniesie\u0144 z Moguncji, Kopenhagi i Pragi.<\/p>\n

***<\/p>\n

Charles de Brosses, francuski historyk i podr\u00f3\u017cnik, cz\u0142onek Acad\u00e9mie de Dijon, wielki przyjaciel Bouffona i osobisty wr\u00f3g Woltera, znany dzi\u015b przede wszystkim jako autor prze\u0142omowej pracy O kulcie fetysz\u00f3w<\/em>, kt\u00f3ra na zawsze zmieni\u0142a oblicze religioznawstwa, by\u0142 te\u017c zapalonym melomanem. Z raczkuj\u0105cym gatunkiem opera buffa <\/em>zetkn\u0105\u0142 si\u0119 w latach trzydziestych XVIII wieku we W\u0142oszech i ju\u017c w\u00f3wczas patrzy\u0142 na\u0144 okiem antropologa: \u201eCi komedianci p\u0142acz\u0105, \u015bmiej\u0105 si\u0119 w g\u0142os, gestykuluj\u0105, wyczyniaj\u0105 na scenie wszelkie mo\u017cliwe brewerie, nie gubi\u0105c przy tym cho\u0107by jednego taktu\u201d. Znamienne, \u017ce Brosses opisa\u0142 ich wyst\u0119py w tak drobnych szczeg\u00f3\u0142ach, bo pocz\u0105tki opery buffa <\/em>by\u0142y wi\u0119cej ni\u017c skromne. Kr\u00f3tkie, przeznaczone na dwoje wykonawc\u00f3w intermezzi<\/em>, wplatane mi\u0119dzy akty \u201eprawdziwych\u201d oper, <\/em>pojawi\u0142y si\u0119 niezale\u017cnie ju\u017c w ko\u0144cu XVII wieku, i to w kilku w\u0142oskich o\u015brodkach, mi\u0119dzy innymi w Wenecji, Neapolu i Rzymie. W zasadzie mia\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 jako wytchnienie od muzycznego nadmiaru, absurdalnych zwrot\u00f3w akcji i gwiazdorskich popis\u00f3w kastrat\u00f3w, cz\u0119sto jednak przeradza\u0142y si\u0119 w parodi\u0119 opery seria<\/em>. Pod wzgl\u0119dem dramaturgicznym przybiera\u0142y zazwyczaj posta\u0107 s\u0142owno-muzycznej przepychanki mi\u0119dzy dwojgiem kochank\u00f3w (reprezentowanych przez dwa skrajnie odmienne rodzaje g\u0142os\u00f3w, czyli sopran kobiecy oraz bas, kt\u00f3ry z czasem da\u0142 pocz\u0105tek odr\u0119bnemu fachowi basso buffo<\/em>). Ich k\u0142\u00f3tnie pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej ko\u0144czy\u0142y si\u0119 \u015blubem: je\u015bli pr\u0119dzej, to wy\u0142\u0105cznie po to, by wydoby\u0107 tym wi\u0119kszy potencja\u0142 komiczny z niedobrania partner\u00f3w. Zar\u00f3wno postaci, jak te\u017c konwencjonalne fabu\u0142y i gagi tych muzycznych wstawek wywodzi\u0142y si\u0119 z tradycji commedia dell\u2019arte<\/em>, kt\u00f3rej \u017ar\u00f3de\u0142 mo\u017cna si\u0119 doszukiwa\u0107 zar\u00f3wno w staro\u017cytnej pantomimie, jak i w \u015bredniowiecznych popisach w\u0119drownych kuglarzy.<\/p>\n

Autorzy intermezzi <\/em>mieli mniej szcz\u0119\u015bcia ni\u017c tw\u00f3rcy oper seria<\/em>. Jednym z niewielu pionier\u00f3w gatunku buffo<\/em>, kt\u00f3rych nazwiska przesz\u0142y do historii, by\u0142 Michelangelo Faggioli, z zawodu prawnik, z zami\u0142owania kompozytor, autor komedii La Cilla<\/em>, wystawionej w 1706 roku w neapolita\u0144skim pa\u0142acu Fabrizia Carafy \u2013 \u00a0pierwszej \u201epe\u0142nometra\u017cowej\u201d, w pe\u0142ni autonomicznej opery buffa<\/em>. Prze\u0142omem okaza\u0142a si\u0119 jednak p\u00f3\u017aniejsza o trzy lata premiera Patr\u00f2 Calienna de la Costa <\/em>Antonia Oreficego w publicznym Teatro dei Fiorentini, kt\u00f3ra okaza\u0142a si\u0119 tak wielkim sukcesem, \u017ce impresariowie zadecydowali o zmianie profilu sceny, w kt\u00f3rej repertuarze go\u015bci\u0142y od tamtej pory niemal wy\u0142\u0105cznie opery komiczne.<\/p>\n

Tym oto sposobem skromne intermezzo<\/em>, kojarzone wcze\u015bniej z Wenecj\u0105, zyska\u0142o niezwyk\u0142\u0105 popularno\u015b\u0107 w Neapolu, powszechnie uwa\u017canym za kolebk\u0119 opery buffa<\/em>. Warto jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce jedyne dzie\u0142o z tamtego okresu, kt\u00f3re do dzi\u015b trafia na afisze teatr\u00f3w operowych, trwa niespe\u0142na godzin\u0119 i powsta\u0142o w\u0142a\u015bciwie od niechcenia, jako dwucz\u0119\u015bciowy przerywnik do innego utworu tego samego kompozytora. Dwudziestotrzyletni Giovanni Battista Pergolesi ani si\u0119 spodziewa\u0142, \u017ce Il prigionier superbo<\/em>, trzyaktowa opera seria<\/em>, kt\u00f3ra mia\u0142a sta\u0107 si\u0119 symbolem wskrzeszenia neapolita\u0144skich teatr\u00f3w po katastrofalnym trz\u0119sieniu ziemi w 1732 roku, spotka si\u0119 z lodowatym przyj\u0119ciem \u2013 w przeciwie\u0144stwie do uroczego intermezza La serva padrona<\/em>, kt\u00f3re w nied\u0142ugim czasie podbi\u0142o Europ\u0119.<\/p>\n

I to by\u0142 w\u0142a\u015bciwy pocz\u0105tek kariery gatunku, kt\u00f3ry na dobr\u0105 spraw\u0119 m\u00f3g\u0142 pozosta\u0107 fenomenem regionalnym, wywiedzionym ze specyficznie w\u0142oskiej konwencji teatralnej. La serva padrona<\/em>, przyjmowana owacyjnie w ca\u0142ej Italii, w 1740 roku dotar\u0142a do Drezna, a wkr\u00f3tce potem mi\u0119dzy innymi do Pragi i Wiednia. Burzliw\u0105 karier\u0119 we Francji rozpocz\u0119\u0142a w roku 1752, wywo\u0142uj\u0105c s\u0142ynn\u0105 Querelle des Bouffons \u2013 k\u0142\u00f3tni\u0119 o \u201eb\u0142azn\u00f3w\u201d albo komik\u00f3w, gor\u0105cy sp\u00f3r o wy\u017cszo\u015b\u0107 muzyki w\u0142oskiej nad francusk\u0105 (albo odwrotnie). Zarzewiem tej awantury sta\u0142 si\u0119 artyku\u0142 encyklopedysty Friedricha von Grimma Lettre sur Omphale<\/em>, napisany po paryskim wyst\u0119pie trupy Eustachia Bambiniego, kt\u00f3ra wystawi\u0142a intermezzo Pergolesiego w Kr\u00f3lewskiej Akademii Muzycznej. Grimm, Diderot, Rousseau, a po nich tak\u017ce d\u2019Alembert, przypu\u015bcili atak na skostnia\u0142ych francuskich \u201eformalist\u00f3w\u201d i opowiedzieli si\u0119 po stronie w\u0142oskiej opery buffa<\/em>, uwodz\u0105cej \u015bwie\u017co\u015bci\u0105 i prostot\u0105, pe\u0142nej melodyjnych arii i wyrazistych recytatyw\u00f3w, zaludnionej realistycznymi postaciami z krwi i ko\u015bci. Sp\u00f3r przeistoczy\u0142 si\u0119 w zajad\u0142\u0105 wojn\u0119 na pamflety, w kt\u00f3rej po stronie obro\u0144c\u00f3w rodzimej muzyki opowiedzieli si\u0119 g\u0142\u00f3wnie arystokratyczni bywalcy miejsc skupionych wok\u00f3\u0142 lo\u017cy Ludwika XV, po stronie przeciwnej za\u015b \u2013 mi\u0119dzy innymi autorzy i redaktorzy Wielkiej encyklopedii francuskiej.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Eugen Felix, portret Gaetana Donizettiego (odbitka albuminowa z pocz\u0105tku lat 70. XIX wieku).<\/p>\n

Weso\u0142e przygody S\u0142u\u017c\u0105cej pani\u0105<\/em> nie pozosta\u0142y bez wp\u0142ywu na rozw\u00f3j gatunku we W\u0142oszech. Kolejne karty w historii opery buffa <\/em>zn\u00f3w si\u0119 pisa\u0142y w Wenecji \u2013 za spraw\u0105 Carla Goldoniego, kt\u00f3ry w po\u0142owie XVIII wieku przesta\u0142 sobie dorabia\u0107 uk\u0142adaniem librett do oper seria <\/em>i wszed\u0142 we wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Baldassare Gallupim, kt\u00f3ra zaowocowa\u0142a mi\u0119dzy innymi \u015bwietnie przyj\u0119t\u0105 dramma giocoso <\/em>pod tytu\u0142em Il mondo della luna<\/em>, wystawion\u0105 w 1750 roku w weneckim Teatro San Mois\u00e8. Goldoni i Gallupi stworzyli nowy typ opery komicznej, znacznie bardziej skomplikowanej formalnie i opartej na kilku \u015bci\u015ble okre\u015blonych za\u0142o\u017ceniach. Po pierwsze, wprowadzili wyra\u017ane rozgraniczenie mi\u0119dzy postaciami komicznymi i \u201epowa\u017cnymi\u201d, uwzgl\u0119dniaj\u0105c te\u017c dodatkow\u0105 kategori\u0119 po\u015bredni\u0105, mezzi caratteri<\/em>. Bohater\u00f3w powa\u017cnych wyposa\u017cyli w arsena\u0142 zdobnych arii da capo<\/em>, jakby \u017cywcem wzi\u0119tych z opery seria<\/em>, komikom powierzyli partie prostsze, a z drugiej strony bardziej \u017cywio\u0142owe, cz\u0119sto wymykaj\u0105ce si\u0119 regu\u0142om jakiejkolwiek sztywnej konwencji. Po drugie, rozbudowali ansamble i zwi\u0119kszyli ich liczb\u0119, ustalaj\u0105c przy okazji zwyczaj ko\u0144czenia akt\u00f3w pot\u0119\u017cn\u0105, cz\u0119sto wielow\u0105tkow\u0105 scen\u0105 zbiorow\u0105.<\/p>\n

Ich reformy przyczyni\u0142y si\u0119 jeszcze bardziej do popularno\u015bci opery buffa<\/em>. Dzie\u0142o tego samego duetu tw\u00f3rc\u00f3w, Il filosofo di campagna <\/em>(1754), w ci\u0105gu dekady od weneckiej premiery doczeka\u0142o si\u0119 ponad dwudziestu inscenizacji w ca\u0142ej Europie. Opery komiczne zacz\u0119to gra\u0107 w tych samych teatrach, co opery seria<\/em>. Gatunek dojrzewa\u0142 i r\u00f3\u017cnicowa\u0142 si\u0119 wewn\u0119trznie: obok komedii mieszcza\u0144skich zacz\u0119\u0142y si\u0119 tak\u017ce pojawia\u0107 opery sielankowe oraz adaptacje literatury, zw\u0142aszcza popularnych sztuk francuskich i angielskich powie\u015bci; postaci zyskiwa\u0142y coraz g\u0142\u0119bszy rys psychologiczny, elementy satyry, parodii i farsy coraz cz\u0119\u015bciej wzbogacano domieszk\u0105 patosu, dramatu, a nawet tragedii. Kompozytorzy w\u0142oscy \u2013 w\u015br\u00f3d nich mi\u0119dzy innymi Niccol\u00f2 Piccinni, Domenico Cimarosa i Giovanni Paisiello \u2013 z powodzeniem szerzyli now\u0105 mod\u0119 w teatrach francuskich, rosyjskich i wiede\u0144skich. Za jednego z najwi\u0119kszych mistrz\u00f3w tej arcyw\u0142oskiej odmiany operowej niezmiennie uchodzi Wolfgang Amadeusz Mozart \u2013 kt\u00f3ry podszed\u0142 do niej po raz pierwszy w wieku lat dwunastu, pisz\u0105c La finta semplice <\/em>z librettem Goldoniego, by w ostatniej dekadzie kr\u00f3tkiego \u017cycia stworzy\u0107 arcydzie\u0142a formatu Wesela Figara, Don Giovanniego <\/em>i Cos\u00ec fan tutte<\/em>, trzech drammi giocosi <\/em>do librett Lorenza da Ponte, kt\u00f3re zdaniem niekt\u00f3rych badaczy rozsadzi\u0142y i tak ju\u017c szerokie ramy gatunku opera buffa<\/em>.<\/p>\n

Niekoronowanym kr\u00f3lem opery komicznej pozosta\u0142 wszak\u017ce Gioacchino Rossini, kt\u00f3ry wyczucie teatru mia\u0142 doprawdy niezwyk\u0142e, a w konwencji buffo <\/em>czu\u0142 si\u0119 jak ryba w wodzie. \u201eDajcie mi list\u0119 bielizny do prania, a napisz\u0119 do tego oper\u0119\u201d, oznajmi\u0142 kiedy\u015b i niewiele w tym stwierdzeniu by\u0142o przesady. Rossini okaza\u0142 si\u0119 nie tylko mistrzem, lecz tak\u017ce odnowicielem gatunku, pierwszym w jego historii kompozytorem, kt\u00f3ry opatrywa\u0142 wszystkie partie wokalne szczeg\u00f3\u0142owymi wskaz\u00f3wkami dla solist\u00f3w i jednym z pierwszych, kt\u00f3rzy odczuli pokus\u0119 zerwania z tradycj\u0105 recitativo secco<\/em>, utrudniaj\u0105c\u0105 zachowanie p\u0142ynnego toku narracji. Prostota, elegancja i lekko\u015b\u0107 jego partytur, z drugiej za\u015b strony nacisk k\u0142adziony na wirtuozeri\u0119 wokaln\u0105 oraz dopasowanie w\u0142a\u015bciwo\u015bci brzmieniowych g\u0142osu do zawartych w muzyce emocji wznios\u0142y oper\u0119 buffa <\/em>na absolutne wy\u017cyny, zarazem jednak wyczerpa\u0142y jej dotychczasowy potencja\u0142. Po Cyruliku sewilskim <\/em>z 1816 roku, perle gatunku, stawianej na r\u00f3wni jedynie z Mozartowskim Weselem Figara<\/em>, i p\u00f3\u017aniejszym o rok Kopciuszku, <\/em>w\u0142oska opera komiczna zdawa\u0142a si\u0119 bytem skazanym na nieuchronny, cho\u0107 niew\u0105tpliwie pi\u0119kny schy\u0142ek. Ostatni utw\u00f3r sceniczny Rossiniego, czteroaktowy Wilhelm Tell <\/em>(1829) do francuskiego libretta na motywach sztuki Schillera by\u0142 ju\u017c ca\u0142kiem powa\u017cn\u0105 oper\u0105 heroiczn\u0105, kt\u00f3rej nowatorstwo formalne pozwala si\u0119 tylko domy\u015bla\u0107, jakim tropem poszed\u0142by dalej Rossini, gdyby nie postanowi\u0142 rozsta\u0107 si\u0119 z teatrem na dobre.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Strona tytu\u0142owa libretta\u00a0Napoju mi\u0142osnego<\/em>, Mediolan, 1832<\/p>\n

Po rewolucji francuskiej i wojnach napoleo\u0144skich dawny porz\u0105dek \u015bwiata zacz\u0105\u0142 si\u0119 chyli\u0107 ku upadkowi. W\u0142a\u015bciw\u0105 odpowiedzi\u0105 na \u201eromantyczn\u0105 gor\u0105czk\u0119\u201d epoki wydawa\u0142 si\u0119 monumentalizm francuskiej grand op\u00e9ra<\/em>, \u201eprawda i pot\u0119ga deklamacji\u201d w tw\u00f3rczo\u015bci Vincenza Belliniego, zderzenie rzeczywisto\u015bci ze \u015bwiatem mitu w utworach Carla Marii von Webera \u2013 cechy, kt\u00f3re wkr\u00f3tce znalaz\u0142y kontynuacj\u0119 w dorobku kompozytor\u00f3w z pozoru tak odleg\u0142ych, jak Giuseppe Verdi i Ryszard Wagner. Nadchodzi\u0142 czas poszukiwania g\u0142\u0119bszych prze\u017cy\u0107 w teatrze operowym. Zainteresowanie oper\u0105 komiczn\u0105 \u2013 nawet we W\u0142oszech \u2013 drastycznie spad\u0142o, a utwory epigon\u00f3w gatunku powiela\u0142y w niesko\u0144czono\u015b\u0107 wypr\u00f3bowane wzorce rossiniowskie.<\/p>\n

Jedynym wybitnym tw\u00f3rc\u0105 z pokolenia Rossiniego, kt\u00f3ry zlekcewa\u017cy\u0142 wspomnian\u0105 tendencj\u0119, by\u0142 Gaetano Donizetti \u2013 kompozytor niewiarygodnie p\u0142odny, kt\u00f3ry przez dwadzie\u015bcia kilka lat kariery, przerwanej nieuleczaln\u0105 chorob\u0105 i przedwczesnym zgonem, stworzy\u0142 co najmniej siedemdziesi\u0105t pi\u0119\u0107 oper najrozmaitszych gatunk\u00f3w: od jednoaktowych fars i scen dramatycznych, przez opery komiczne i semiseria<\/em>, a\u017c po najprawdziwsze grand op\u00e9ras<\/em>. Mimo \u0142atwo\u015bci pisania, a mo\u017ce w\u0142a\u015bnie za jej spraw\u0105, spu\u015bcizna Donizettiego jest nier\u00f3wna i czasem irytuj\u0105co banalna, czego zar\u00f3wno jemu, jak i jego kolegom po fachu nie omieszka\u0142 wytkn\u0105\u0107 Berlioz, por\u00f3wnuj\u0105c \u00f3wczesn\u0105 oper\u0119 w\u0142osk\u0105 z gotowaniem i jedzeniem makaronu: byle nasyci\u0107 zmys\u0142y, byle zaspokoi\u0107 g\u0142\u00f3d muzyki, nie zastanawiaj\u0105c si\u0119 nad jej jako\u015bci\u0105.<\/p>\n

Na w\u0142a\u015bciw\u0105 ocen\u0119 dorobku kompozytora \u2013 podobnie jak kuchni w\u0142oskiej \u2013 trzeba by\u0142o poczeka\u0107 do po\u0142owy XX wieku, warto jednak zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce spo\u015br\u00f3d trzech oper, kt\u00f3re po jego \u015bmierci w 1848 roku nigdy nie popad\u0142y w zapomnienie (Nap\u00f3j mi\u0142osny, \u0141ucja z Lammermooru <\/em>i Don Pasquale<\/em>), a\u017c dwie to opery komiczne. I to pod wieloma wzgl\u0119dami nietypowe, co dotyczy zw\u0142aszcza Don Pasquale<\/em> z 1844 roku, ale daje o sobie zna\u0107 ju\u017c we wcze\u015bniejszym o dwana\u015bcie lat L\u2019elisir d\u2019amore<\/em>, w kt\u00f3rym Donizetti na dobr\u0105 spraw\u0119 po raz pierwszy wyrwa\u0142 si\u0119 z ok\u00f3w rossiniowskiej konwencji. Wida\u0107 to ju\u017c na poziomie libretta, w odwr\u00f3ceniu tradycyjnych r\u00f3l odgrywanych przez protagonist\u00f3w. W Napoju mi\u0142osnym <\/em>to m\u0119ski bohater Nemorino jest prostym \u201ech\u0142opcem z ludu\u201d: wy\u017csz\u0105 pozycj\u0119 spo\u0142eczn\u0105 zajmuje jego ukochana Adina, \u201ebogata i kapry\u015bna\u201d c\u00f3rka dzier\u017cawcy. Nemorino jest analfabet\u0105, Adina zaczytuje si\u0119 we francuskich romansach, mi\u0119dzy innymi w historii Tristana i Izoldy. Nic zatem dziwnego, \u017ce \u0142atwowierny parobek, wzdychaj\u0105c do Adiny, da si\u0119 oszuka\u0107 w\u0119drownemu szarlatanowi i kupi od niego butl\u0119 rzekomego eliksiru mi\u0142o\u015bci. Donizetti wykorzysta t\u0119 odwr\u00f3con\u0105 sytuacj\u0119 na kilka muzycznych sposob\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Giuseppe Frezzolini, pierwszy wykonawca partii Dulcamary. Anonimowa rycina z epoki<\/p>\n

Po pierwsze, uczyni j\u0105 bardziej \u201eromantyczn\u0105\u201d, dodaj\u0105c uczuciom i emocjom swoich bohater\u00f3w prawdziwie psychologicznej g\u0142\u0119bi. Pozwoli im stopniowo dojrzewa\u0107 do prawdy o sobie, zadba, by ich szczery \u015bpiew nie zapl\u0105ta\u0142 si\u0119 w g\u0105szczu zb\u0119dnych koloratur. Nemorinowi powierzy zdradliwie prost\u0105 ari\u0119 \u201eUna furtiva lagrima\u201d, uciele\u015bniaj\u0105c\u0105 nowy, sentymentalny wymiar mi\u0142o\u015bci bohatera, kt\u00f3ry w bardziej sprzyjaj\u0105cych okoliczno\u015bciach \u2013 gdyby geniusz Donizettiego znalaz\u0142 godnego kontynuatora \u2013 okaza\u0142by si\u0119 kluczem do przetrwania opery buffa<\/em>. Po drugie, bardziej istotne, kompozytor przeznaczy\u0142 parti\u0119 naiwnego parobka na ca\u0142kiem nowy typ g\u0142osu, bardziej \u201em\u0119sk\u0105\u201d odmian\u0119 tenoru, kt\u00f3ra dopiero zaczyna\u0142a zyskiwa\u0107 popularno\u015b\u0107 w \u015bwiecie opery i wkr\u00f3tce mia\u0142a zosta\u0107 trwale skojarzona z bohaterami rewolucyjnych oper Verdiego.<\/p>\n

Jeszcze wi\u0119cej takich przewrotnych pomys\u0142\u00f3w \u2013 zanurzonych w pozornie niezmienionym \u015bwiecie muzycznej konwencji \u2013 znajdziemy w Don Pasquale<\/em>: pocz\u0105wszy od braku typowego dla opery buffa <\/em>pocz\u0105tkowego ch\u00f3ru, kt\u00f3ry \u201eodnajdzie si\u0119\u201d dopiero w ostatnim, trzecim akcie, przez zaskakuj\u0105co precyzyjnie rozrysowane postaci, a\u017c po niezwyk\u0142\u0105 ari\u0119 Ernesta \u201eCercher\u00f2 lontana terra\u201d, kt\u00f3rej temat pojawi si\u0119 chwil\u0119 wcze\u015bniej w preludium orkiestrowym z d\u0142ugim, rozdzieraj\u0105co pi\u0119knym solo tr\u0105bki.<\/p>\n

Jak s\u0142usznie zauwa\u017cy\u0142 Piotr Kami\u0144ski, Donizetti odegra\u0142 \u201eniezwykle istotn\u0105 rol\u0119 w rozwoju j\u0119zyka wyrazowego romantycznej opery w\u0142oskiej. Narzuci\u0142 jej pe\u0142en patosu, wznios\u0142y liryzm, jemu tylko w\u0142a\u015bciwy ton rezygnacji i melancholii oraz g\u0142\u0119bi\u0119 tragicznego uczucia\u201d. Zdumiewaj\u0105ce jednak, \u017ce wszystkie te cechy mo\u017cna odnale\u017a\u0107 w najlepszych operach komicznych kompozytora, tak\u017ce w jego francuskiej C\u00f3rce pu\u0142ku<\/em> (aria Marie \u201eC\u2019en est donc fait\u201d). I cho\u0107 opera buffa <\/em>pono\u0107 umar\u0142a wraz z oniemia\u0142ym, sparali\u017cowanym chorob\u0105 Donizettim, od\u017cy\u0142a i wci\u0105\u017c od\u017cywa w dzie\u0142ach kompozytor\u00f3w p\u00f3\u017aniejszych. Bez tej melancholii, liryzmu i patosu nie by\u0142oby ani Verdiowskiego Falstaffa<\/em>, ani tr\u0105bki towarzysz\u0105cej Annie Truelove w arii \u201eHow strange!\u201d z \u017bywota rozpustnika <\/em>Strawi\u0144skiego, ani Milcz\u0105cej kobiety <\/em>Ryszarda Straussa. Wygl\u0105da na to, \u017ce na pogrzebie opery buffa<\/em> niejeden \u017ca\u0142obnik ukradkiem star\u0142 z oczu \u0142z\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Upi\u00f3r zn\u00f3w w podr\u00f3\u017cy, wi\u0119c \u017ceby si\u0119 Pa\u0144stwu nie nudzi\u0142o, zaproponuje co\u015b z zupe\u0142nie innej beczki. Zreszt\u0105 mo\u017ce nie tak zupe\u0142nie innej, bo kilka dni temu Nap\u00f3j mi\u0142osny wszed\u0142 na afisz Teatru Wielkiego w \u0141odzi. Przy tej okazji powsta\u0142 szkic o genezie opery\u00a0buffa, jej rozmaitych odmianach i pozycji, jak\u0105 zajmuje arcydzie\u0142o Donizettiego w powik\u0142anej historii … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["entry","post","publish","author-mangusta","post-8705","format-standard","category-miscellanea"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8705","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8705"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8705\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8725,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8705\/revisions\/8725"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8705"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8705"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8705"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}