{"id":8873,"date":"2025-05-30T16:19:41","date_gmt":"2025-05-30T14:19:41","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=8873"},"modified":"2025-05-31T02:14:50","modified_gmt":"2025-05-31T00:14:50","slug":"wszystko-trzeba-odkryc-samemu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=8873","title":{"rendered":"Wszystko trzeba odkry\u0107 samemu"},"content":{"rendered":"

No i ju\u017c przes\u0105dzone. Boris Kudli\u010dka oficjalnie przej\u0105\u0142 stery w Teatrze Wielkim-Operze Narodowej. Pierwszego wrze\u015bnia, tu\u017c przed pocz\u0105tkiem nowego sezonu, zostanie dyrektorem tej pot\u0119\u017cnej instytucji, kt\u00f3rej poczynania \u015bledz\u0119 z zapartym tchem od przesz\u0142o p\u00f3\u0142 wieku, a od co najmniej dwudziestu lat skrupulatnie chwal\u0119, gani\u0119 i mia\u017cd\u017c\u0119: kiedy\u015b na \u0142amach „Ruchu Muzycznego”, ostatnio mi\u0119dzy innymi w miesi\u0119czniku „Teatr” i w „Tygodniku Powszechnym”. Na owoce pracy Kudli\u010dki trzeba b\u0119dzie poczeka\u0107 co najmniej dwa lata – a po drodze modli\u0107 si\u0119 albo o zmian\u0119 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu dzia\u0142alno\u015bci kulturalnej, albo o w miar\u0119 bezbolesne przed\u0142u\u017cenie kadencji dyrektora, albo o jedno i drugie. W przeciwnym razie nici z koncepcji ci\u0105g\u0142o\u015bci dzia\u0142ania, kt\u00f3ra jest gwarantem poziomu artystycznego wi\u0119kszo\u015bci teatr\u00f3w w Europie i na \u015bwiecie. Na niedawnej konferencji prasowej poznali\u015bmy plany na sezon najbli\u017cszy. Pan Marcin Fedisz zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do mnie z pro\u015bb\u0105 o wyja\u015bnienie, co stoi za moj\u0105 nieopanowan\u0105 \u017c\u0105dz\u0105 operowych podr\u00f3\u017cy. Odpowied\u017a przybra\u0142a form\u0119 rozbudowanego felietonu i ukaza\u0142a si\u0119 w biuletynie nadchodz\u0105cego sezonu TW-ON.<\/span><\/span><\/p>\n

***<\/p>\n

Czy wiedz\u0105 Pa\u0144stwo, \u017ce najprawdopodobniej jedyna w tym roku na \u015bwiecie premiera nowej inscenizacji Kr\u00f3la Rogera <\/em>odb\u0119dzie si\u0119 w Jan\u00e1\u010dkovym divadle w Brnie? Trzy przedstawienia opery Karola Szymanowskiego (ostatnie 24 czerwca) zamkn\u0105 tegoroczny, jak zwykle niezwykle bogaty sezon morawskiego teatru, kt\u00f3ry od kilku lat skutecznie konkuruje z trzema scenami Narodniego divadla w Pradze. Zw\u0142aszcza odk\u0105d wsp\u00f3\u0142organizowane przez teatr Biennale Jan\u00e1\u010dka \u2013 trwaj\u0105cy ponad miesi\u0105c festiwal, na kt\u00f3ry do Brna zje\u017cd\u017caj\u0105 najlepsze orkiestry i teatry operowe Europy \u2013 zyska\u0142o rang\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, a recenzje z poszczeg\u00f3lnych wydarze\u0144 ukazuj\u0105 si\u0119 tak\u017ce za Oceanem. Spektakle Kr\u00f3la Rogera <\/em>przygotowano wy\u0142\u0105cznie czeskimi si\u0142ami, pocz\u0105wszy od solist\u00f3w (w partii Pasterza wyst\u0119puje znany tak\u017ce w naszym kraju Petr Nekoranec), przez dyrygenta (Robert Kru\u017e\u00edk, kt\u00f3ry w nowym sezonie obejmie kierownictwo muzyczne teatru), sko\u0144czywszy na ekipie realizator\u00f3w (na czele z debiutuj\u0105cym na scenie operowej Vladim\u00edrem Johnem, \u015bwie\u017co upieczonym absolwentem Akademii Sztuk Scenicznych im. Leo\u0161a Jan\u00e1\u010dka w Brnie). Miasto le\u017cy niespe\u0142na dwie godziny jazdy samochodem od granicy z Polsk\u0105, najdro\u017csze bilety do teatru kosztuj\u0105 r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 stu dwudziestu z\u0142otych. Czas wolny mo\u017cna sp\u0119dzi\u0107 na delektowaniu si\u0119 kuchni\u0105 morawsk\u0105, podziwianiu pere\u0142ek architektury \u2013 tak\u017ce modernistycznej \u2013 i szale\u0144stwie zakup\u00f3w, po cenach mniej wi\u0119cej o jedn\u0105 trzeci\u0105 ni\u017cszych ni\u017c u nas.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Plakat nadchodz\u0105cej premiery Kr\u00f3la Rogera\u00a0<\/em>w Brnie. Fot. materia\u0142y prasowe Jan\u00e1\u010dkovego divadla w Brnie<\/p>\n

Czy wiedz\u0105 Pa\u0144stwo, \u017ce jedn\u0105 z gwiazd berli\u0144skiej Komische Oper, kt\u00f3ra na ubieg\u0142orocznej gali Opera Awards w Monachium otrzyma\u0142a presti\u017cow\u0105 nagrod\u0119 \u201eBest Opera Company\u201d, jest polski baryton Hubert Zapi\u00f3r, finalista i laureat dw\u00f3ch nagr\u00f3d specjalnych na X Mi\u0119dzynarodowym Konkursie Wokalnym im. Stanis\u0142awa Moniuszki w TW-ON? Niedawno wzbudzi\u0142 jednomy\u015blny aplauz krytyk\u00f3w \u2013 w tym ni\u017cej podpisanej \u2013 jako tytu\u0142owy bohater Don Giovanniego<\/em> w inscenizacji Kiri\u0142\u0142a Sieriebriennikowa. Zapi\u00f3r wr\u00f3ci w tym spektaklu na scen\u0119 Schiller Theater w styczniu przysz\u0142ego roku, a przedtem i potem wyst\u0105pi z zespo\u0142em Komische Oper mi\u0119dzy innymi na koncercie z Symfoni\u0105 tysi\u0105ca <\/em>Gustava Mahlera (w hangarze dawnego lotniska Tempelhof) oraz jako Oniegin w znakomitym przedstawieniu opery Piotra Czajkowskiego w re\u017cyserii Barriego Kosky\u2019ego. Berlin le\u017cy nieca\u0142e sto kilometr\u00f3w od granicy polsko-niemieckiej: mieszka\u0144com Szczecina \u0142atwiej tam dotrze\u0107 ni\u017c do wi\u0119kszo\u015bci du\u017cych o\u015brodk\u00f3w w kraju. Ceny najdro\u017cszych miejsc wahaj\u0105 si\u0119 w okolicach stu euro, ale z odpowiednim wyprzedzeniem mo\u017cna si\u0119 zaopatrzy\u0107 w trzykrotnie ta\u0144sze bilety. W bonusie niezwyk\u0142a atmosfera jednej z najbardziej otwartych i kosmopolitycznych metropolii w Europie oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru innych propozycji z przebogatej \u2013 mimo niedawnych ci\u0119\u0107 w bud\u017cecie \u2013 i bardzo zr\u00f3\u017cnicowanej oferty kulturalnej miasta.<\/p>\n

Poda\u0142am te dwa przyk\u0142ady na zach\u0119t\u0119, zdaj\u0105c sobie spraw\u0119, \u017ce wielu naszych meloman\u00f3w wypatruje \u015blad\u00f3w \u201epolskiej obecno\u015bci\u201d na operowych scenach \u015bwiata. Troch\u0119 ze snobizmu, wiadomo bowiem, \u017ce aby zosta\u0107 prorokiem we w\u0142asnym kraju, trzeba najpierw zyska\u0107 uznanie gdzie indziej. Przede wszystkim jednak z poczucia uzasadnionej dumy z naszych \u015bpiewak\u00f3w, re\u017cyser\u00f3w i (rzadziej) kompozytor\u00f3w, \u015bwi\u0119c\u0105cych tryumfy w teatrach, kt\u00f3re z rozmaitych wzgl\u0119d\u00f3w, uwarunkowanych polsk\u0105 histori\u0105, tradycj\u0105 i gustem, wydaj\u0105 nam si\u0119 \u201ewa\u017cne\u201d. Dlatego \u015bledzimy repertuary Opery Paryskiej, Staatsoper Wien i nowojorskiej Metropolitan, czasem zajrzymy te\u017c w programy festiwali w Bayreuth albo Salzburgu \u2013 po czym narzekamy, \u017ce nas nie sta\u0107, \u017ce hotele za drogie, \u017ce atmosfera zbyt wystawna i \u017ce jak my si\u0119 ludziom poka\u017cemy w tych niemodnych strojach.<\/p>\n

Nie zamierzam drwi\u0107 z pielgrzymek do operowych sanktuari\u00f3w, nie widz\u0119 te\u017c nic zdro\u017cnego w \u015bledzeniu karier najpopularniejszych polskich artyst\u00f3w. B\u0119d\u0119 jednak w si\u00f3dmym niebie, je\u015bli uda mi si\u0119 kogokolwiek przekona\u0107 do muzycznych podr\u00f3\u017cy w inne rejony: podr\u00f3\u017cy za jeden u\u015bmiech, bezpretensjonalnych, troch\u0119 na wariata, po\u0142\u0105czonych z mn\u00f3stwem atrakcji natury towarzyskiej i krajoznawczej. Ciekawi \u015bwiata w\u0119drowcy przekonaj\u0105 si\u0119 bowiem ju\u017c po kilku sezonach, \u017ce opera niejedno ma imi\u0119, \u017ce w ka\u017cdym teatrze publiczno\u015b\u0107 zachowuje si\u0119 nieco inaczej i czego innego oczekuje od swoich ulubie\u0144c\u00f3w. Przede wszystkim za\u015b odkryj\u0105, \u017ce najmniej blichtru, za to najwi\u0119cej muzyki jest tam, gdzie nie rz\u0105dzi pieni\u0105dz i rozbudowana machina promocyjna.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Gmach Staatstheater Mainz. Fot. imago images\/brennweiteffm<\/span><\/span><\/p>\n

Do Londynu, Pary\u017ca i Wiednia je\u017cd\u017c\u0119 wi\u0119c tylko w ostateczno\u015bci \u2013 nie ze sk\u0105pstwa, tylko w poczuciu, \u017ce w dzisiejszym \u015bwiecie operowym talent nie jest jedynym, a cz\u0119sto nawet nie jest pierwszym warunkiem wst\u0119pu na presti\u017cow\u0105 scen\u0119. Niekt\u00f3rzy \u015bpiewacy ko\u0142acz\u0105 do drzwi Royal Opera House tak d\u0142ugo, \u017ce trafiaj\u0105 tam po \u201eterminie wa\u017cno\u015bci\u201d, kiedy ich g\u0142osy straci\u0142y ju\u017c naturaln\u0105 \u015bwie\u017co\u015b\u0107 i blask. Wol\u0119 teatry mniejsze, za to bardziej ambitne, prowadzone przy wsp\u00f3\u0142udziale wytrawnych, znaj\u0105cych si\u0119 na rzemio\u015ble operowym dyrygent\u00f3w: teatry, gdzie promuje si\u0119 dzie\u0142a nieznane i nies\u0142usznie zapomniane, gdzie obsady dobiera si\u0119 zgodnie z wymogami partytury, a nie po to, by przyci\u0105gn\u0105\u0107 tym wi\u0119ksz\u0105 publiczno\u015b\u0107. Sporo jest takich oper w Niemczech. Moim stosunkowo niedawnym odkryciem jest Staatstheater Mainz, sk\u0105d wywodzi si\u0119 mi\u0119dzy innymi fenomenalna Nadja Stefanoff, objawienie warszawskiego spektaklu Ariadny na Naksos<\/em> Richarda Straussa. Dyrekcja mogunckiego teatru uzna\u0142a, \u017ce skoro widz i tak kupuje bilet (dwa razy ta\u0144szy ni\u017c w Komische Oper), to dostanie w cenie doskonale zredagowany program (na tanim papierze), a na dodatek darmowe drinki i precle z ciasta piwnego (mo\u017cna cz\u0119stowa\u0107 si\u0119 do woli). Skutek? Nikt si\u0119 nie upija, widzowie zawieraj\u0105 w przerwach nowe znajomo\u015bci, dyskutuj\u0105 o spektaklach z pasj\u0105 i znawstwem. Nie wiem, na ile przyczynia si\u0119 do tego zaskakuj\u0105co wysoki poziom muzyczny zespo\u0142u, na ile lu\u017ana atmosfera w foyer, na ile za\u015b czuwaj\u0105ce nad miastem uniwersyteckim duchy Gutenberga i Plancka.<\/p>\n

Z innych wzgl\u0119d\u00f3w uwielbiam odwiedza\u0107 teatry operowe na p\u00f3\u0142nocy Europy, gdzie jako\u015b\u0107 przedstawie\u0144 \u2013 realizowanych ze znacznie wi\u0119kszym zaanga\u017cowaniem ni\u017c na tak zwanych renomowanych scenach, o czym mia\u0142am okazj\u0119 si\u0119 przekona\u0107, por\u00f3wnuj\u0105c ten sam spektakl Carmen <\/em>w re\u017cyserii Calixta Bieito z Operahuset w Oslo i Opery Paryskiej \u2013 idzie w parze z doskona\u0142ymi warunkami ich odbioru. Wizyta w Helsinkach, Kopenhadze, a zw\u0142aszcza w Oslo dostarcza niezapomnianych wra\u017ce\u0144 nie tylko melomanom, ale i mi\u0142o\u015bnikom architektury wsp\u00f3\u0142czesnej: otwarte, wspaniale zaprojektowane, zro\u015bni\u0119te z krajobrazem gmachy tamtejszych oper t\u0119tni\u0105 \u017cyciem przez ca\u0142y dzie\u0144 i wychowuj\u0105 rzesze przysz\u0142ych bywalc\u00f3w niejako mimochodem.<\/p>\n

Owszem, bywam te\u017c na \u201es\u0142ynnych\u201d festiwalach, mi\u0119dzy innymi w Bayreuth (dwa razy w roku, bo wagnerowskiej imprezie na Zielonym Wzg\u00f3rzu wyros\u0142a pot\u0119\u017cna konkurencja w postaci Bayreuth Baroque w zabytkowej Operze Margrabi\u00f3w), Innsbrucku i Monachium. Wnosz\u0105c jednak z relacji znajomych, kt\u00f3rych uda\u0142o mi si\u0119 zach\u0119ci\u0107 do udzia\u0142u w podobnym szale\u0144stwie, wystarczy zaplanowa\u0107 rzecz odpowiednio wcze\u015bnie i sumiennie dokarmia\u0107 skarbonk\u0119, \u017ceby czerpa\u0107 z tych muzycznych \u015bwi\u0105t znacznie wi\u0119ksz\u0105 przyjemno\u015b\u0107 ni\u017c z przep\u0142aconych wczas\u00f3w all inclusive<\/em> w egipskim kurorcie.<\/p>\n

Ci, kt\u00f3rych jeszcze nie zdo\u0142a\u0142am nam\u00f3wi\u0107 do tej formy sp\u0119dzania wolnego czasu, czasem mi zazdroszcz\u0105, \u017ce \u201etak sobie je\u017cd\u017c\u0119 po operach\u201d. Wtedy cierpliwie t\u0142umacz\u0119, \u017ce zaw\u00f3d krytyka daje mi dost\u0119p do pewnych przywilej\u00f3w, ale niesie te\u017c z sob\u0105 mn\u00f3stwo obowi\u0105zk\u00f3w. Konieczno\u015b\u0107 cz\u0119stych podr\u00f3\u017cy w pojedynk\u0119 generuje dodatkowe koszty. Musz\u0119 dba\u0107 o dobre relacje z biurami prasowymi, kt\u00f3re w wi\u0119kszo\u015bci teatr\u00f3w Europy funkcjonuj\u0105 bardzo sprawnie, dostarczaj\u0105 dziennikarzom wszelkich niezb\u0119dnych materia\u0142\u00f3w, w razie potrzeby s\u0142u\u017c\u0105 pomoc\u0105 logistyczn\u0105. Oczekuj\u0105 jednak w zamian rzetelnych, merytorycznych, cho\u0107 niekoniecznie pochlebnych recenzji, kt\u00f3re z regu\u0142y natychmiast przekazuj\u0105 zainteresowanym artystom.<\/p>\n

Z tego te\u017c powodu musz\u0119 by\u0107 wci\u0105\u017c na bie\u017c\u0105co, pilnowa\u0107, co w trawie piszczy, \u015bledzi\u0107 bie\u017c\u0105ce mody i tendencje w sztuce wokalnej i re\u017cyserskiej, sprawdza\u0107, na ile s\u0105 zgodne z duchem dzie\u0142a i postulowan\u0105 przez muzykolog\u00f3w prawd\u0105 historyczn\u0105. Nie od dzi\u015b przepadam za oper\u0105 barokow\u0105, wci\u0105\u017c mam sentyment do kilku nagra\u0144 z czas\u00f3w mojej m\u0142odo\u015bci, ale nie mog\u0119 zignorowa\u0107 obecnego stanu wiedzy na temat dawnych technik wykonawczych. Uwielbiam tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Wagnera, nie wolno mi jednak skupi\u0107 si\u0119 na pojedynczym \u015bpiewaku ani zafiksowa\u0107 na konkretnej tradycji interpretacyjnej. Musz\u0119 znale\u017a\u0107 klucz zar\u00f3wno do monumentalnych uj\u0119\u0107 tej muzyki przez Christiana Thielemanna, jak do wykona\u0144 pod batut\u0105 Antonia Pappano, kt\u00f3ry czyta Wagnerowskie partytury przez pryzmat w\u0142oskiego belcanta; Alaina Altinoglu, kt\u00f3ry szuka w nich wp\u0142yw\u00f3w Meyerbeera i Berlioza; wreszcie Kenta Nagano, kt\u00f3ry wraz z pot\u0119\u017cnym zespo\u0142em badaczy pr\u00f3buje odnale\u017a\u0107 pierwotny kszta\u0142t d\u017awi\u0119kowy Pier\u015bcienia Nibelunga <\/em>\u2013 z orkiestr\u0105 instrument\u00f3w z epoki, graj\u0105c\u0105 w innym stroju, z nieoczywistym zestawem \u015bpiewak\u00f3w, gotowych latami pracowa\u0107 nad rol\u0105 w taki spos\u00f3b, jakiego oczekiwa\u0142by od nich sam kompozytor.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

W drodze do pewnej angielskiej country house opera<\/em>. Fot. z prywatnego archiwum autorki<\/p>\n

Czy miewam czasami wakacje? Jak najbardziej. Sp\u0119dzam je rok w rok na festiwalach operowych w Wielkiej Brytanii, z dala od miejskiego zgie\u0142ku, po\u015br\u00f3d \u201ezielonych Anglii b\u0142oni\u201d. Ciesz\u0119 si\u0119 wspania\u0142o\u015bci\u0105 angielskich wykona\u0144, niepowtarzaln\u0105 atmosfer\u0105 angielskich piknik\u00f3w w p\u00f3\u0142toragodzinnej przerwie spektaklu i towarzystwem angielskich operoman\u00f3w, kt\u00f3rzy wygl\u0105daj\u0105, jakby zst\u0105pili w ten sielski krajobraz wprost z krymina\u0142u Agathy Christie albo z planu filmowego Czterech wesel i pogrzebu. <\/em>Czuj\u0119 si\u0119 tam zaskakuj\u0105co na miejscu. By\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce z braku Bentleya, Jaguara cabrio i pieni\u0119dzy na taks\u00f3wk\u0119 zdarza mi si\u0119 w\u0119drowa\u0107 do teatru kilometrami, przez pola, lasy i pastwiska, w od\u015bwi\u0119tnej sukience i butach trekkingowych, kt\u00f3re tu\u017c przed wej\u015bciem na widowni\u0119 zamieniam na pantofle. Mam nadziej\u0119, \u017ce kiedy\u015b kto\u015b z Pa\u0144stwa do mnie do\u0142\u0105czy. W przeciwnym razie b\u0119d\u0119 dalej musia\u0142a dzieli\u0107 si\u0119 wra\u017ceniami z napotkanym w drodze powrotnej stadem owiec.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

No i ju\u017c przes\u0105dzone. Boris Kudli\u010dka oficjalnie przej\u0105\u0142 stery w Teatrze Wielkim-Operze Narodowej. Pierwszego wrze\u015bnia, tu\u017c przed pocz\u0105tkiem nowego sezonu, zostanie dyrektorem tej pot\u0119\u017cnej instytucji, kt\u00f3rej poczynania \u015bledz\u0119 z zapartym tchem od przesz\u0142o p\u00f3\u0142 wieku, a od co najmniej dwudziestu lat skrupulatnie chwal\u0119, gani\u0119 i mia\u017cd\u017c\u0119: kiedy\u015b na \u0142amach „Ruchu Muzycznego”, ostatnio mi\u0119dzy innymi w … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-8873","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8873","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8873"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8873\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8879,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8873\/revisions\/8879"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8873"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8873"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8873"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}