Opera powsta\u0142a pono\u0107 w niespe\u0142na trzy tygodnie, mi\u0119dzy Giulio Cesare <\/em>a Rodelind\u0105<\/em>, na sz\u00f3sty sezon Royal Academy of Music w teatrze przy Haymarket. Pod pewnymi wzgl\u0119dami mo\u017cna j\u0105 uzna\u0107 za pr\u00f3b\u0119 wpasowania si\u0119 w modny w\u00f3wczas na Wyspach nurt orientalizmu, a zarazem uk\u0142on w stron\u0119 najmo\u017cniejszych darczy\u0144c\u00f3w Akademii, zwi\u0105zanych z Kompani\u0105 Wschodnioindyjsk\u0105, kt\u00f3ra wkr\u00f3tce mia\u0142a si\u0119 sta\u0107 g\u0142\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 brytyjskiej pot\u0119gi imperialnej. Z drugiej jednak strony Tamerlano <\/em>sprawia wra\u017cenie podr\u00f3\u017cy sentymentalnej do W\u0142och z czas\u00f3w m\u0142odo\u015bci kompozytora. By\u0107 mo\u017ce tym nale\u017cy t\u0142umaczy\u0107 obecne w partyturze autocytaty z Il trionfo del tempo e del disinganno <\/em>i La Resurrezione<\/em>, przede wszystkim za\u015b pomys\u0142 obsadzenia kluczowej roli Bajazeta g\u0142osem tenorowym \u2013 wykorzystany wpierw przez Alessandra Scarlattiego w Il gran Tamerlano <\/em>z 1706 roku, p\u00f3\u017aniej za\u015b w kilku kolejnych wersjach opery Francesca Gaspariniego.<\/p>\n Tamerlano. <\/em>Yuriy Mynenko (Andronico) i Louise Kem\u00e9ny (Asteria). Fot. Alciro Theodoro Da Silva<\/p>\n W 1724, roku premiery opery H\u00e4ndla, londy\u0144czycy byli ju\u017c oswojeni z listopadow\u0105 tradycj\u0105 wystawiania tragedii Nicholasa Rowe\u2019a Tamerlane <\/em>\u2013 w dzie\u0144 urodzin Wilhelma Ora\u0144skiego i rocznic\u0119 bezkrwawej rewolucji, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 nazajutrz, tu\u017c po przybyciu niderlandzkiego ksi\u0119cia do Anglii w roku 1688. W sztuce Rowe\u2019a tytu\u0142owy Tamerlan, czyli mongolski w\u00f3dz Timur Chromy, okaza\u0142 si\u0119 alegori\u0105 samego Wilhelma, \u015bwiat\u0142ego kr\u00f3la-filozofa. Czarnym charakterem by\u0142 wzi\u0119ty przez Timura do niewoli \u2013 po bitwie pod Ankar\u0105 \u2013 osma\u0144ski su\u0142tan Bajazyd, uosobienie znienawidzonego przez Wilhelma kr\u00f3la Francji, Ludwika XIV. By\u0107 mo\u017ce dlatego publiczno\u015b\u0107 poczu\u0142a si\u0119 zdezorientowana uj\u0119ciem tej historii z nieco odmiennej perspektywy, z librettem Hayma nawi\u0105zuj\u0105cym zar\u00f3wno do tekstu opery Scarlattiego, jak i Tamerlana <\/em>Gaspariniego, kt\u00f3rego librecista, Agostino Piovene, opar\u0142 si\u0119 z kolei na francuskiej tragedii Jacques\u2019a Pradona. H\u00e4ndel wspar\u0142 t\u0119 opowie\u015b\u0107 o starciu dw\u00f3ch barbarzy\u0144skich tytan\u00f3w w\u0142asnym geniuszem muzycznym, tworz\u0105c dzie\u0142o zadziwiaj\u0105ce g\u0142\u0119bi\u0105 psychologiczn\u0105 postaci \u2013 niejednoznacznych, cz\u0119sto odpychaj\u0105cych, je\u015bli budz\u0105cych wsp\u00f3\u0142czucie, to podszyte grotesk\u0105 i groz\u0105.<\/p>\n Niestrudzona Rosetta Cucci \u2013 od lat zwi\u0105zana z Wexford Festival Opera, od 2020 roku dyrektor artystyczna festiwalu, aktywna te\u017c jako pianistka-akompaniatorka i re\u017cyserka \u2013 obja\u015bni\u0142a w opisie swojej koncepcji inscenizacyjnej Tamerlana<\/em>, \u017ce zamierza w niej odej\u015b\u0107 od prawdy historycznej i stworzy\u0107 dramat uniwersalny. Stwierdzenie o tyle dziwne, \u017ce robi\u0105 to wszyscy wsp\u00f3\u0142cze\u015bni re\u017cyserzy oper barokowych, nie wspominaj\u0105c ju\u017c o tym, \u017ce prawdy historycznej w Tamerlanie <\/em>nigdy nie by\u0142o. Jest za to prawda emocji i \u015bwietnie zarysowane w partyturze relacje mi\u0119dzy sze\u015bciorgiem bohater\u00f3w, uwypuklone niemal klasyczn\u0105 jedno\u015bci\u0105 czasu i miejsca \u2013 akcja rozgrywa si\u0119 tu\u017c po przegranej dla Bajazeta bitwie, w przej\u0119tym przez jego pogromc\u0119 pa\u0142acu w Prusie, \u00f3wczesnej stolicy Imperium Osma\u0144skiego. Cucci osadzi\u0142a t\u0119 histori\u0119 w klaustrofobicznej, malowanej czerni\u0105 i jaskrawym bia\u0142ym \u015bwiat\u0142em przestrzeni (scenografia Tiziano Santi, kostiumy Claudia Pernigotti, \u015bwiat\u0142o Ernst Schiessl), zawieszonej mi\u0119dzy snem, alegori\u0105 a wizj\u0105 ca\u0142kiem wsp\u00f3\u0142czesnej dyktatury. Podobnych uj\u0119\u0107 opery przedromantycznej widzia\u0142am w \u017cyciu dziesi\u0105tki, z czego wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u0107wier\u0107 wieku temu z ok\u0142adem, w dawnej Warszawskiej Operze Kameralnej. Z regu\u0142y jednak bardziej klarownych i \u015bci\u015blej zwi\u0105zanych z muzyk\u0105 \u2013 a ta, w przypadku dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych protagonist\u00f3w dramatu, daje re\u017cyserowi a\u017c nadto wskaz\u00f3wek, jak poprowadzi\u0107 ich na scenie.<\/p>\n Tymczasem Cucci, wbrew partyturze, dostrzeg\u0142a w Tamerlanie krwio\u017cerczego, wyzutego z wszelkich cech ludzkich potwora, z Bajazeta za\u015b uczyni\u0142a archetypiczn\u0105 ofiar\u0119. Nieobecny w operze element bukoliczny zast\u0105pi\u0142a sielskim kostiumem Asterii i bia\u0142\u0105 szat\u0105 Andronika, kt\u00f3ra w pewnym momencie zast\u0105pi wojskowy mundur ksi\u0119cia. Uzupe\u0142ni\u0142a obsad\u0119 siedmiorgiem mim\u00f3w-aktor\u00f3w, powierzaj\u0105c im rol\u0119 ni to wyrzut\u00f3w sumienia Tamerlana, ni to jego pop\u0119d\u00f3w i fantazji, wstydliwie spychanych w g\u0142\u0105b pod\u015bwiadomo\u015bci. Wprowadzi\u0142a te\u017c dodatkowe w\u0105tki (mi\u0119dzy innymi odrzuconych przez Irene zalot\u00f3w Leone) i mn\u00f3stwo niepotrzebnych rekwizyt\u00f3w, kt\u00f3re zamiast rozja\u015bni\u0107 powik\u0142an\u0105 narracj\u0119, zagmatwa\u0142y j\u0105 jeszcze bardziej.<\/p>\n Ucierpia\u0142a na tym zw\u0142aszcza posta\u0107 Tamerlana, budowana ofiarnie \u2013 w zgodzie z intencj\u0105 re\u017cyserki \u2013 przez Lawrence\u2019a Zazzo, \u015bwietnego aktora i jeszcze lepszego \u015bpiewaka, kt\u00f3rego barwny, typowo m\u0119ski kontratenor straci\u0142 ju\u017c na precyzji i wolumenie, zachowa\u0142 jednak pot\u0119\u017cn\u0105 si\u0142\u0119 wyrazu. Osiow\u0105 w tym utworze posta\u0107 Bajazeta uratowa\u0142 \u2013 paradoksalnie \u2013 ognisty temperament sceniczny Juana Sancho, ujawniony w pe\u0142ni w arii \u201eEmpio, per farti guerra\u201d i scenie \u015bmierci bohatera \u2013 poszarpanej, lawiruj\u0105cej mi\u0119dzy rozpacz\u0105, halucynacj\u0105 i spokojem w obliczu nadchodz\u0105cego kresu. Ta wspania\u0142a rola, napisana przez H\u00e4ndla z my\u015bl\u0105 o Francesco Borosinim, kt\u00f3ry wcze\u015bniej tryumfowa\u0142 w Bajazecie<\/em>, kolejnej wersji Tamerlana <\/em>Gaspariniego, wymaga jednak nieco innego typu g\u0142osu. Borosini dysponowa\u0142 bardzo rozleg\u0142\u0105 skal\u0105 i porusza\u0142 si\u0119 pewnie nawet w tessyturze basowej. Sancho musia\u0142 nadrabia\u0107 niedostatki brzmienia w dole znakomitym aktorstwem.<\/p>\n George Petrou. Fot. Alciro Theodoro Da Silva<\/p>\n Pod wzgl\u0119dem wokalnym nad reszt\u0105 obsady zdecydowanie g\u00f3rowa\u0142 Yuriy Mynenko w partii Andronika. Jego kontratenor, w pe\u0142ni ju\u017c rozwini\u0119ty, okr\u0105g\u0142y w g\u00f3rze i p\u0142ynnie przechodz\u0105cy do d\u017awi\u0119cznych, naturalnych d\u017awi\u0119k\u00f3w tenorowych w dolnym odcinku skali, predysponuje go do wi\u0119kszo\u015bci r\u00f3l przeznaczonych dla wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cego si\u0119 podobnymi atutami Senesina. Nieco gorzej wypad\u0142a Louise Kem\u00e9ny, obdarzona sopranem mi\u0119kkim i bogatym w barwy, ale ju\u017c nie do\u015b\u0107 \u015bwie\u017cym do roli Asterii. Lepiej sprawi\u0142a si\u0119 Dara Savinova w partii Irene, \u015bpiewanej mezzosopranem ciemnym, aksamitnym w brzmieniu i wyj\u0105tkowo pewnym intonacyjnie. Wcale nie dziwi\u0119 si\u0119 Petrou, \u017ce wzorem kilku swoich poprzednik\u00f3w przywr\u00f3ci\u0142 usuni\u0119t\u0105 przez H\u00e4ndla ari\u0119 Leone \u201eNell\u2019 mondo e nell\u2019 abisso\u201d \u2013 cho\u0107by uczyni\u0142 to tylko ze wzgl\u0119du na Sretena Manojlovicia i jego ciep\u0142y, naznaczony nut\u0105 melancholii basso cantante<\/em>, kt\u00f3rego uroda i sprawno\u015b\u0107 techniczna w pe\u0142ni usprawiedliwiaj\u0105 niewielkie odst\u0119pstwo od intencji kompozytora.<\/p>\n Niezbyt przekonuj\u0105ca inscenizacja nie zdo\u0142a\u0142a wi\u0119c zburzy\u0107 sukcesu gety\u0144skiego Tamerlana<\/em>, w kt\u00f3rym ogromny udzia\u0142 mia\u0142a te\u017c FestspielOrchester, prowadzona przez Petrou z w\u0142a\u015bciw\u0105 mu \u017carliwo\u015bci\u0105, z nieomylnym wyczuciem pulsu i rytmu tej muzyki, bez zb\u0119dnego \u201ewyg\u0142adzania\u201d jej na kraw\u0119dziach. Przypuszczam, \u017ce Petrou z r\u00f3wn\u0105 pasj\u0105 zadyrygowa\u0142 drugim \u017celaznym punktem programu festiwalu, czyli H\u00e4ndlowskim oratorium.<\/p>\n Nie uda\u0142o mi si\u0119 dotrze\u0107 na tegorocznego Solomona<\/em>, wpad\u0142am jednak prosto z poci\u0105gu na koncert galowy w Stadthalle, z udzia\u0142em tej samej orkiestry oraz Ann Hallenberg, legendarnej szwedzkiej mezzosopranistki, uczennicy mi\u0119dzy innymi Kerstin Meyer, pami\u0119tnej z nagrania III Symfonii <\/em>Mahlera pod batut\u0105 Johna Barbirollego. Hallenberg zyska\u0142a uznanie g\u0142\u00f3wnie w repertuarze przedromantycznym i cho\u0107 dzi\u015b wyst\u0119puje ju\u017c rzadziej, jej dojrza\u0142y g\u0142os zachowa\u0142 wszelkie walory z czas\u00f3w m\u0142odo\u015bci: z\u0142ocist\u0105 barw\u0119, znakomite podparcie oddechowe i umiej\u0119tno\u015b\u0107 prowadzenia stylowej, potoczystej frazy. \u017beby zapewni\u0107 \u015bpiewaczce chwile wytchnienia i tym skuteczniej wyeksponowa\u0107 jej atuty, Petrou zestawi\u0142 program na przemian z arii H\u00e4ndla oraz koncert\u00f3w i sonat Vivaldiego. By\u0142 to prawdziwy koncert przeboj\u00f3w, na kt\u00f3rym z r\u00f3wn\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 delektowa\u0142am si\u0119 \u201eVenti, turbini, prestate\u201d z Rinalda<\/em>, jak znakomit\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0105 solist\u00f3w z dyrygentem i zespo\u0142em (wyrazy szczeg\u00f3lnego uznania dla koncertmistrzyni Elizabeth Blumenstock i fagocisty Alexadrosa Oikonomou).<\/p>\n Ann Hallenberg. Fot. Alciro Theodoro Da Silva<\/p>\n By\u0142y te\u017c, jak zwykle, wyk\u0142ady i sympozja, by\u0142y imprezy dla dzieci, by\u0142 konkurs dla m\u0142odych wykonawc\u00f3w muzyki barokowej, by\u0142o poranne granie z wie\u017cy u \u015bw. Jakuba (przez karylionist\u0119 Martina Begemanna) oraz mn\u00f3stwo innych wydarze\u0144, w tym popo\u0142udniowe recitale w gety\u0144skich ko\u015bcio\u0142ach. Z tych ostatnich zapami\u0119tam zw\u0142aszcza wyst\u0119p Stefana Kordesa, organisty parafii St. Jacobi, kt\u00f3ry na instrumencie z miejscowej pracowni Paula Otta zaprezentowa\u0142 nie tylko utwory Bacha, Messiaena i Elgara, lecz tak\u017ce fascynuj\u0105ce transkrypcje \u201eO, du mein holder Abendstern\u201d i Cwa\u0142owania Walkirii Wagnera \u2013 autorstwa Edwina Lemare\u2019a, jednego z najpopularniejszych i najbardziej wp\u0142ywowych organist\u00f3w prze\u0142omu XIX i XX wieku.<\/p>\n George Petrou przyci\u0105ga nowych bywalc\u00f3w H\u00e4ndel Festspiele najrozmaitszymi sposobami. W tym roku postanowi\u0142 urz\u0105dzi\u0107 im gety\u0144sk\u0105 wersj\u0119 Last Night of The Proms \u2013 z udzia\u0142em Jacobikantorei oraz G\u00f6ttinger Symphonieorchester pod dyrekcj\u0105 jej szefa Nicholasa Miltona. Wszystko by\u0142o jak nale\u017cy: na pocz\u0105tek Pomp and Circumstance <\/em>Elgara, na koniec Jerusalem <\/em>Huberta Parry\u2019ego i Fantasia on British Sea Songs<\/em> Henry\u2019ego Wooda, po drodze oczywi\u015bcie H\u00e4ndel, Londonderry Air <\/em>i mn\u00f3stwo innych rozkosznych atrakcji muzycznych, a na zwie\u0144czenie bis\u00f3w \u2013 ognista brazylijska rumba Tico-Tico no fub\u00e1. <\/em><\/p>\n Przyznaj\u0119 bez bicia: \u015bpiewa\u0142am ze wszystkimi \u201eLand of Hope and Glory, Mother of the Free\u201d. Klaska\u0142am w rytm Hornpipe<\/em> \u2013 za zach\u0119t\u0105 Miltona, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 ca\u0142o\u015b\u0107 z poczuciem humoru i energi\u0105 godn\u0105 Leonarda Bernsteina. Trudne czasy nasta\u0142y. \u015awiat p\u0119ka nam w d\u0142oniach. \u017beby odwo\u0142a\u0107 si\u0119 raz jeszcze do s\u0142\u00f3w Ottona Bierbauma: \u201eHumor ist, wenn man trotzdem lacht\u201d. Nic innego nie pozostaje, jak \u015bmia\u0107 si\u0119 na przek\u00f3r trudno\u015bciom.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Tegoroczne H\u00e4ndel Festspiele w Getyndze przebieg\u0142y pod has\u0142em \u201eLorbeeren\u201d, czyli wawrzyny. Wie\u0144ce laurowe od tysi\u0119cy lat zdobi\u0105 skronie nie tylko zwyci\u0119skich wodz\u00f3w, lecz tak\u017ce poet\u00f3w, uczonych i artyst\u00f3w. Laur jest atrybutem Apolla \u2013 boga pi\u0119kna, \u017cycia i \u015bwiat\u0142a. Ale cen\u0105 za splendor i chwa\u0142\u0119 cz\u0119sto bywa cierpienie: Apollo jest r\u00f3wnie\u017c b\u00f3stwem prawdy i gwa\u0142townej \u015bmierci. … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-8881","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8881","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8881"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8881\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8896,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8881\/revisions\/8896"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8881"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8881"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8881"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Yuriy-Mynenko-Andronio-und-Louise-Kemeny-Asteria-c-Alciro-Theodoro-da-Silva-scaled.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n