{"id":8940,"date":"2025-07-14T15:21:49","date_gmt":"2025-07-14T13:21:49","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=8940"},"modified":"2025-07-14T15:32:49","modified_gmt":"2025-07-14T13:32:49","slug":"muzykowanie-z-duchami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=8940","title":{"rendered":"Muzykowanie z duchami"},"content":{"rendered":"

Du\u017co tu ostatnio relacji – a b\u0119dzie jeszcze wi\u0119cej – proponuj\u0119 wi\u0119c zmian\u0119 nastroju i powr\u00f3t do wiosennej ods\u0142ony gda\u0144skiego festiwalu Actus Humanus. Utwory klawiszowe Williama Crofta zabrzmia\u0142y 19 kwietnia na popo\u0142udniowym koncercie w Ratuszu G\u0142\u00f3wnego Miasta, w wykonaniu karylionistki Moniki Ka\u017amierczak.<\/p>\n

***<\/p>\n

Prastary r\u00f3d Croft\u00f3w, kt\u00f3ry wzni\u00f3s\u0142 sw\u0105 warown\u0105 siedzib\u0119 w obecnym hrabstwie Herefordshire wkr\u00f3tce po podbojach Wilhelma Zdobywcy, musia\u0142 chyli\u0107 si\u0119 ku upadkowi ju\u017c w wieku XVII, skoro William Croft przyszed\u0142 na \u015bwiat w 1678 roku z dala od rodzinnego zamku i wychowa\u0142 si\u0119 w wiejskiej rezydencji ca\u0142kiem innego mo\u017cnow\u0142adcy. Trzeba jednak przyzna\u0107, \u017ce jego ojciec, nosz\u0105cy to samo imi\u0119 William, trafi\u0142 jako ubogi krewny lub powinowaty do domu o jeszcze g\u0142\u0119bszych korzeniach i bogatszej tradycji. Maj\u0105tek ziemski w Nether Ettington \u2013 na obszarze dzisiejszego Warwickshire \u2013 figuruje ju\u017c w Domesday Book z 1086 roku, swoistym katastrze gruntowym, sporz\u0105dzonym na rozkaz Wilhelma. W\u0142a\u015bcicielem d\u00f3br zosta\u0142 w\u00f3wczas norma\u0144ski rycerz Henry de Ferrers, kt\u00f3ry przej\u0105\u0142 siedzib\u0119 po poprzednich mieszka\u0144cach, zasiedlaj\u0105cych t\u0119 ziemi\u0119 co najmniej od VIII wieku. Z czasem jego potomni przyj\u0119li nazwisko Shirley. Ma\u0142y William urodzi\u0142 si\u0119 w nowym dworze Shirley\u00f3w, wznoszonym od pocz\u0105tku XVII stulecia, w XIX wieku przebudowanym w stylu neogotyckim i zaliczanym w poczet najwspanialszych wiktoria\u0144skich rezydencji w \u015brodkowej Anglii.<\/p>\n

William wzrasta\u0142 w okolicy naznaczonej mn\u00f3stwem legend i historii z przesz\u0142o\u015bci. Pono\u0107 kt\u00f3ry\u015b ze \u015bredniowiecznych Shirley\u00f3w przywi\u00f3z\u0142 ze sob\u0105 z krucjaty odci\u0119t\u0105 g\u0142ow\u0119 Saracena, kt\u00f3ra wpad\u0142a mu do studni, z kt\u00f3rej chcia\u0142 napi\u0107 si\u0119 wody, spragniony po d\u0142ugiej drodze do domu. Na pami\u0105tk\u0119 tamtego wydarzenia pub w Ettington dzia\u0142a\u0142 przez wieki pod szyldem Saracen\u2019s Head, a pechow\u0105 studni\u0119 mo\u017cna podziwia\u0107 przy bramie dzisiejszego Rookey Farm House. Sir Hugh Shirley by\u0142 sokolnikiem kr\u00f3la Henryka IV i zosta\u0142 przez niego unie\u015bmiertelniony w drugiej tetralogii kronik Szekspira \u2013 w tym czasie dw\u00f3r w Ettington dzier\u017cawi\u0142a zaprzyja\u017aniona z dramatopisarzem rodzina Underhill\u00f3w, u kt\u00f3rej Szekspir wielokrotnie go\u015bci\u0142 w sezonie polowa\u0144. W samej rezydencji podobno roi\u0142o si\u0119 od duch\u00f3w, co w bli\u017cszej nam epoce wykorzystali zarz\u0105dcy prowadzonego we dworze hotelu: w 1963 roku kr\u0119cono tu sceny do Nawiedzonego domu <\/em>w re\u017cyserii Roberta Wise\u2019a, jednego z najs\u0142ynniejszych horror\u00f3w w historii kina.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

William Croft jako ch\u00f3rzysta. Malarz nieznany, ok. 1690. Ze zbior\u00f3w National Portrait Gallery w Londynie<\/p>\n

Nie wiadomo, u kogo William Croft pobiera\u0142 pierwsze nauki \u2013 by\u0107 mo\u017ce u organisty nieistniej\u0105cego ju\u017c ko\u015bcio\u0142a \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy w Lower Ettington. Wiadomo, \u017ce prawdziw\u0105 edukacj\u0119 muzyczn\u0105 odebra\u0142 u mistrza nad mistrzami \u2013 Johna Blowa, opiekuna ch\u00f3ru Royal Chapel na londy\u0144skim Westminsterze, przyjaciela, a wcze\u015bniej mentora Henry\u2019ego Purcella.<\/p>\n

M\u0142odziutki William \u2013 z g\u0142ow\u0105 pe\u0142n\u0105 opowie\u015bci o duchach, Saracenach i dzielnych rycerzach \u2013 wkr\u00f3tce skierowa\u0142 sw\u0105 niepospolit\u0105 wyobra\u017ani\u0119 na inne tory. Okaza\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie bieg\u0142ym \u015bpiewakiem i organist\u0105, jak uzdolnionym kompozytorem. W roku 1700 opublikowa\u0142 swoje pierwsze dzie\u0142o, sze\u015b\u0107 w\u0142oskich sonat na skrzypce, flet, klawesyn i viol\u0119 da gamba. W tym samym roku obj\u0105\u0142 posad\u0119 w \u015bwie\u017co wybudowanym ko\u015bciele \u015bw. Anny w dzielnicy Soho, w kt\u00f3rym w\u0142a\u015bnie zainstalowano instrument z pracowni Bernarda Smitha, ulubionego organimistrza Blowa i Purcella. Zosta\u0142 te\u017c organist\u0105 i \u201egentleman extraordinary\u201d, czyli terminuj\u0105cym, zatrudnionym bez pensji ch\u00f3rmistrzem w Royal Chapel \u2013 wraz z innym wychowankiem Blowa, starszym o kilka lat Jeremiah Clarke\u2019em.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Rezydencja Ettington Park w obecnym kszta\u0142cie. Fot. Richard Croft<\/p>\n

Jego prawdziwa kariera zacz\u0119\u0142a si\u0119 w smutnych okoliczno\u015bciach. Pod koniec 1707 roku Croft awansowa\u0142 na Master of the Children of the Chapel Royal \u2013 tu\u017c po samob\u00f3jczej \u015bmierci Clarke\u2019a, z kt\u00f3rym \u0142\u0105czy\u0142a go serdeczna przyja\u017a\u0144. Nieca\u0142y rok p\u00f3\u017aniej, w wieku niespe\u0142na sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu lat, zmar\u0142 John Blow, kt\u00f3rego Croft zast\u0105pi\u0142 na stanowisku organisty Opactwa Westminsterskiego. Mniej wi\u0119cej w tym czasie \u2013 albo nieco wcze\u015bniej \u2013 stworzy\u0142 czterog\u0142osowe opracowanie Psalmu 62. opublikowane anonimowo w suplemencie do New Version of the Psalms <\/em>jako melodia \u201eSt. Anne\u201d \u2013 od wezwania wspomnianego ju\u017c ko\u015bcio\u0142a w Soho. P\u00f3\u017aniej pod\u0142o\u017cono pod nie tekst hymnu Isaaca Wattsa Our God, Our Help in Ages Past<\/em>. Utw\u00f3r do dzi\u015b jest jednym z najpopularniejszych hymn\u00f3w anglika\u0144skich i nieod\u0142\u0105cznym elementem obchod\u00f3w listopadowego Dnia Pami\u0119ci ku czci poleg\u0142ych \u017co\u0142nierzy. W epoce baroku melodi\u0119 \u201eSt. Anne\u201d wykorzysta\u0142 mi\u0119dzy innymi H\u00e4ndel w O praise the Lord with one consent <\/em>z cyklu Chandos Anthems<\/em>.<\/p>\n

Najwi\u0119kszej chwa\u0142y przysporzy\u0142y Croftowi kompozycje na u\u017cytek Kaplicy Kr\u00f3lewskiej i Opactwa Westmisterskiego: muzyka na pogrzeb kr\u00f3lowej Anny (1714), p\u00f3\u017aniejsza o rok muzyka na koronacj\u0119 Jerzego I oraz utwory ze wydanego w 1724 roku zbioru Musica sacra, <\/em>zw\u0142aszcza Funeral Sentences <\/em>na ch\u00f3r i organy (z uwzgl\u0119dnieniem Thou knowest, Lord, the secrets of our hearts <\/em>Purcella), napisane w 1722 roku na uroczysto\u015bci pogrzebowe Johna Churchilla, pierwszego ksi\u0119cia Marlborough. Od chwili wydania w roku 1724 Sentencje <\/em>towarzysz\u0105 wszystkim pogrzebom pa\u0144stwowym w Wielkiej Brytanii \u2013 pocz\u0105wszy od H\u00e4ndla, przez Winstona Churchilla, a\u017c po niedawne ceremonie pogrzebowe Filipa, ksi\u0119cia Edynburga, i kr\u00f3lowej El\u017cbiety II.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Strona tytu\u0142owa pierwszego wydania\u00a0Musica sacra<\/em><\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce Croft zebra\u0142 sw\u00f3j ko\u015bcielny dorobek, komponowany z my\u015bl\u0105 o \u201eulepszeniu angielskiego stylu\u201d, przeczuwaj\u0105c przedwczesn\u0105 \u015bmier\u0107. Wkr\u00f3tce po opublikowaniu kolekcji Musica sacra <\/em>raptownie podupad\u0142 na zdrowiu i za rad\u0105 lekarzy pojecha\u0142 do w\u00f3d w Bath. Kuracja nie pomog\u0142a \u2013 podobnie zreszt\u0105 jak p\u00f3\u017aniej H\u00e4ndlowi. Croft zmar\u0142 w 1727 roku, w mie\u015bcie, kt\u00f3re mia\u0142o przywr\u00f3ci\u0107 mu si\u0142y. Mia\u0142 zaledwie czterdzie\u015bci osiem lat.<\/p>\n

Skromny i bezpretensjonalny, nie troszczy\u0142 si\u0119 o popularno\u015b\u0107 utwor\u00f3w, kt\u00f3re uwa\u017ca\u0142 za ma\u0142o istotne drobiazgi na tle swojej \u201epowa\u017cnej\u201d tw\u00f3rczo\u015bci \u2013 wdzi\u0119cznych pie\u015bni i \u00f3d, melodyjnych sonat na rozmaite instrumenty oraz skontrastowanych wewn\u0119trznie, nacechowanych wybitnie indywidualnym stylem suit klawesynowych. Niekt\u00f3re z nich ujrza\u0142y \u015bwiat\u0142o dzienne dopiero pod koniec XX wieku, inne zapewne wci\u0105\u017c czekaj\u0105 na odkrycie. Wszystkie \u2013 jak mo\u017cna wnosi\u0107 z inskrypcji nagrobnej w Opactwie Westminsterskim \u2013 muzyk zabra\u0142 ze sob\u0105 do Nieba, gdzie od tamtej pory koncertuje w towarzystwie anio\u0142\u00f3w. Niewykluczone, \u017ce umila wieczno\u015b\u0107 tak\u017ce Szekspirowi oraz rycerzom i sokolnikom z Ettington, kt\u00f3rych duchy b\u0142\u0105ka\u0142y si\u0119 niegdy\u015b po korytarzach rodzinnego domu Crofta.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Du\u017co tu ostatnio relacji – a b\u0119dzie jeszcze wi\u0119cej – proponuj\u0119 wi\u0119c zmian\u0119 nastroju i powr\u00f3t do wiosennej ods\u0142ony gda\u0144skiego festiwalu Actus Humanus. Utwory klawiszowe Williama Crofta zabrzmia\u0142y 19 kwietnia na popo\u0142udniowym koncercie w Ratuszu G\u0142\u00f3wnego Miasta, w wykonaniu karylionistki Moniki Ka\u017amierczak. *** Prastary r\u00f3d Croft\u00f3w, kt\u00f3ry wzni\u00f3s\u0142 sw\u0105 warown\u0105 siedzib\u0119 w obecnym hrabstwie Herefordshire … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-8940","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8940","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8940"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8940\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8946,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8940\/revisions\/8946"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8940"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8940"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8940"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}