{"id":8960,"date":"2025-07-30T00:10:28","date_gmt":"2025-07-29T22:10:28","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=8960"},"modified":"2025-08-02T19:28:06","modified_gmt":"2025-08-02T17:28:06","slug":"czulosc-bywa-jak-pelny-wojen-krzyk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=8960","title":{"rendered":"Czu\u0142o\u015b\u0107 bywa jak pe\u0142ny wojen krzyk"},"content":{"rendered":"<p>Pod kaniku\u0142\u0105, kiedy \u017cycie operowe w naszym kraju nieomal zamiera, ograniczaj\u0105c si\u0119 do wykona\u0144 koncertowych i pojedynczych spektakli pod go\u0142ym niebem, krytykom i melomanom nie pozostaje nic innego, jak spakowa\u0107 manatki i poszuka\u0107 szcz\u0119\u015bcia gdzie indziej. Letnie festiwale we Francji, Niemczech, Austrii i Wielkiej Brytanii nie tylko odbywaj\u0105 si\u0119 w prawdziwych teatrach, ale te\u017c kusz\u0105 ciekawym repertuarem, prezentuj\u0105c opery ca\u0142kiem u nas nieznane lub z rozmaitych wzgl\u0119d\u00f3w traktowane po macoszemu. Tegoroczne wakacyjne objazdy jak zwykle zacz\u0119\u0142am w Anglii. Po <em>Wahnfried <\/em>Avnera Dormana wr\u00f3ci\u0142am do Longborough na <em>Peleasa i Melizand\u0119<\/em>, kt\u00f3ry doczeka\u0142 si\u0119 polskiej premiery w TW-ON (a w\u0142a\u015bciwie spektaklu przeniesionego z festiwalu w Aix-en-Provence) sto szesna\u015bcie lat po premierze paryskiej, i znikn\u0105\u0142 ze sceny po pi\u0119ciu przedstawieniach; stamt\u0105d za\u015b przenios\u0142am si\u0119 do Grange Park Opera, na przedstawienie <em>Mazepy <\/em>Czajkowskiego \u2013 dzie\u0142a, na kt\u00f3rego kolejn\u0105 inscenizacj\u0119 w Polsce raczej si\u0119 nie zanosi.<\/p>\n<p>Monty Jacobs, zapomniany dzi\u015b krytyk niemiecki angielskiego pochodzenia, pisa\u0142 w 1904 roku o symbolistycznej sztuce Maeterlincka, \u017ce \u201etragedia mi\u0142osna Melizandy mieni si\u0119 pe\u0142ni\u0105 nasyconych barw i delikatnych ton\u00f3w przej\u015bciowych obrazu sko\u0144czenie doskona\u0142ego\u201d. Podobnie dzi\u015b mo\u017cna powiedzie\u0107 o arcydziele Debussy\u2019ego \u2013 z tym jednak zastrze\u017ceniem, \u017ce kompozytor skonstruowa\u0142 sw\u00f3j muzyczny obraz z delikatnych ton\u00f3w przej\u015bciowych mi\u0119dzy \u015bwiat\u0142em a mrokiem. Jego <em>Peleas i Melizanda<\/em> to pierwsza opera w historii, kt\u00f3rej libretto nie jest adaptacj\u0105, tylko skr\u00f3conym za zgod\u0105 dramatopisarza tekstem sztuki (z bodaj jedynym, za to pami\u0119tnym wtr\u0119tem autorskim kompozytora \u2013 piosenk\u0105 Melizandy \u201eMes longs cheveux\u201d na pocz\u0105tku trzeciego aktu). Wierno\u015b\u0107 prozodii i powik\u0142anym sensom orygina\u0142u to jeden z g\u0142\u00f3wnych czynnik\u00f3w warunkuj\u0105cych klimat tej partytury, kt\u00f3ra zdaniem Ernesta Ansermeta jest przyk\u0142adem idealnej symbiozy tre\u015bci muzycznej z substancj\u0105 poetyck\u0105. <em>Peleasa <\/em>mo\u017cna przy tym nazwa\u0107 swoist\u0105 antyoper\u0105, kt\u00f3ra wymyka si\u0119 zarazem konwencji formy, jak samej sobie. Dzieje si\u0119 zawsze i wsz\u0119dzie albo nigdy i nigdzie. Ewokuje przyt\u0142aczaj\u0105c\u0105 aur\u0119 trwogi i tajemnicy, zakl\u0119t\u0105 w niespodziewanych dysonansach, modalizmach i pozbawionych o\u015brodka tonalnego skalach sze\u015bciostopniowych. Faluje powoli i ga\u015bnie jak martwa woda po sztormie. Kto spr\u00f3buje doj\u015b\u0107 jej sedna, us\u0142yszy \u201ene me touchez pas\u201d \u2013 wybrzmiewaj\u0105ce niemal w ka\u017cdym takcie, nie tylko w s\u0142ynnych pierwszych s\u0142owach przera\u017conej Melizandy.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Karim-Sulayman-PM-cr-Jorge-Lizalde-189-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-8961\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Karim-Sulayman-PM-cr-Jorge-Lizalde-189-214x300.jpg\" alt=\"\" width=\"214\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Karim-Sulayman-PM-cr-Jorge-Lizalde-189-214x300.jpg 214w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Karim-Sulayman-PM-cr-Jorge-Lizalde-189-731x1024.jpg 731w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Karim-Sulayman-PM-cr-Jorge-Lizalde-189-768x1075.jpg 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Karim-Sulayman-PM-cr-Jorge-Lizalde-189-1097x1536.jpg 1097w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Karim-Sulayman-PM-cr-Jorge-Lizalde-189-1463x2048.jpg 1463w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Karim-Sulayman-PM-cr-Jorge-Lizalde-189-scaled.jpg 1829w\" sizes=\"auto, (max-width: 214px) 100vw, 214px\" \/><\/a><\/p>\n<p><em>Peleas i Melizanda\u00a0<\/em>w LFO. Karim Sulayman (Peleas). Fot. Matthew Williams-Ellis<\/p>\n<p>Dlatego inscenizatorzy nie powinni \u201edotyka\u0107\u201d <em>Peleasa i Melizandy<\/em>. W krainie Allemonde rz\u0105dz\u0105 symbole i archetypy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pr\u00f3b osadzenia utworu w konkretnej, rozpoznawalnej rzeczywisto\u015bci ko\u0144czy si\u0119 fiaskiem. Na szcz\u0119\u015bcie Jenny Ogilvie, re\u017cyserka spektaklu z Longborough, uszanowa\u0142a programowy antyrealizm dzie\u0142a i zaproponowa\u0142a spektakl tyle\u017c niejednoznaczny, ile anga\u017cuj\u0105cy odbiorc\u0119 \u2013 wyra\u017anie nawi\u0105zuj\u0105c do symbolistycznego teatru Adolphe\u2019a Appii, z czyst\u0105, architektoniczn\u0105 przestrzeni\u0105, modyfikowan\u0105 przede wszystkim \u015bwiat\u0142em i cieniem. Scena jest prawie pusta i od pierwszych obraz\u00f3w przyt\u0142aczaj\u0105co mroczna. Nie ma tu \u017ar\u00f3d\u0142a, nie ma zamku ani wie\u017cy, nie ma przepa\u015bci zalanej wod\u0105 \u2013 albo inaczej, s\u0105, sugerowane jednak srebrzyst\u0105 foli\u0105, geometryczn\u0105, tr\u00f3jwymiarow\u0105 zabudow\u0105 sceniczn\u0105 autorstwa Maxa Johnsa i zr\u00f3\u017cnicowan\u0105 re\u017cyseri\u0105 \u015bwiate\u0142 Petera Smalla.<\/p>\n<p>Nie ma te\u017c d\u0142ugich w\u0142os\u00f3w Melizandy, co wprawi\u0142o mnie w pewn\u0105 konsternacj\u0119 \u2013 a\u017c do pocz\u0105tku III aktu, kiedy protagonistka, zamiast rozczesywa\u0107 pukle sp\u0142ywaj\u0105ce z mur\u00f3w wie\u017cy, rozbuja\u0142a si\u0119 na hu\u015btawce: w g\u0119stym mroku rozja\u015bnionym eterycznym \u015bwiat\u0142em, ubrana w \u015bnie\u017cnobia\u0142\u0105, obszyt\u0105 pionowymi falbankami sukni\u0119 (kostiumy Anisha Fields), dostatecznie podkre\u015blaj\u0105c\u0105 \u201erusa\u0142czy\u201d aspekt jej osobowo\u015bci. Wystarczy\u0142o, by oczarowa\u0107 nie tylko Peleasa, ale i ca\u0142\u0105 widowni\u0119. A jednak, mimo zniewalaj\u0105cego pi\u0119kna tej i innych scen, nie wszystkie pomys\u0142y re\u017cysera \u015bwiate\u0142 okaza\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie przekonuj\u0105ce: chwilami Small operowa\u0142 tym narz\u0119dziem zbyt agresywnie, odsuwaj\u0105c \u2013 nomen omen \u2013 w cie\u0144 \u015bwietn\u0105 robot\u0119 Ogilvie z aktorami-\u015bpiewakami. B\u0142\u0105d istotny, nierujnuj\u0105cy jednak urody i m\u0105dro\u015bci spektaklu, doprowadzonego konsekwentnie a\u017c do fina\u0142u, w kt\u00f3rym \u015bmiertelne \u0142o\u017ce Melizandy, przypominaj\u0105ce wype\u0142nion\u0105 kwiatami szklan\u0105 trumn\u0119, znika w ciemno\u015bciach wraz z tul\u0105cym noworodka Arkelem, a na scenie zostaje zdruzgotany Golaud \u2013 najtragiczniejsza posta\u0107 dramatu, m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3ry straci\u0142 wszystko przez rozpaczliw\u0105 wiar\u0119, \u017ce \u201eprawda\u201d zapewni mu mi\u0142o\u015b\u0107 tajemniczej znajdy z lasu.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Kateryna-Kasper-PM-cr-Matthew-Williams-Ellis-092-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-8962\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Kateryna-Kasper-PM-cr-Matthew-Williams-Ellis-092-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Kateryna-Kasper-PM-cr-Matthew-Williams-Ellis-092-300x200.jpg 300w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Kateryna-Kasper-PM-cr-Matthew-Williams-Ellis-092-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Kateryna-Kasper-PM-cr-Matthew-Williams-Ellis-092-768x512.jpg 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Kateryna-Kasper-PM-cr-Matthew-Williams-Ellis-092-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Kateryna-Kasper-PM-cr-Matthew-Williams-Ellis-092-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p><em>Peleas i Melizanda.\u00a0<\/em>Kateryna Kasper (Melizanda). Fot. Matthew Williams-Ellis<\/p>\n<p>Spektakl przepi\u0119kny, jeden w najpi\u0119kniejszych, jakie widzia\u0142am w tym teatrze: r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce potwierdzi\u0142 opini\u0119 Ansermeta o zawartej w tym dziele symbiozie poezji z muzyk\u0105. Anthony Negus, znany mi przede wszystkim z ol\u015bniewaj\u0105cych uj\u0119\u0107 tw\u00f3rczo\u015bci Wagnera, zdo\u0142a\u0142 ostatecznie zburzy\u0107 mit <em>Peleasa <\/em>jako opery antywagnerowskiej. Debussy toczy w tym utworze zajad\u0142y sp\u00f3r z Mistrzem z Bayreuth, nie kwestionuje wszak\u017ce jego metody \u2013 pr\u00f3buje j\u0105 raczej skierowa\u0107 na inne tory, oczy\u015bci\u0107 z pozosta\u0142o\u015bci estetyki romantyzmu i wydestylowa\u0107 do postaci stosowniejszej na nowe czasy. Gra cisz\u0105, rzadko wychodzi poza dynamik\u0119 mezzoforte, unika tutti jak ognia, inaczej traktuje motywy przewodnie, a i tak nie mo\u017ce si\u0119 oprze\u0107, by jako symbol niejednoznaczno\u015bci \u2013 nie tylko funkcyjnej \u2013 wykorzysta\u0107 akord tristanowski (na s\u0142owach Melizandy \u201eje suis bien heureuse, mais je suis triste\u201d w czwartym akcie). Jeszcze wi\u0119cej ni\u017c <em>Tristana <\/em>jest w tej operze <em>Parsifala<\/em>, dzie\u0142a, kt\u00f3re Debussy bardzo ceni\u0142 i kt\u00f3rego echa wci\u0105\u017c pobrzmiewaj\u0105 w chorobliwej aurze d\u017awi\u0119kowej zamczyska Arkela. Negus, maj\u0105c do dyspozycji orkiestr\u0119 jak zwykle czu\u0142\u0105 na ka\u017cdy jego gest, wydoby\u0142 wszystkie te detale ze skrupulatno\u015bci\u0105 rasowego wagneryty, nie zatracaj\u0105c przy tym ani istoty specyficznego stylu Debussy\u2019ego, ani innych \u017ar\u00f3de\u0142 inspiracji kompozytora, kt\u00f3ry w podobny spos\u00f3b \u201edekonstruowa\u0142\u201d w <em>Peleasie<\/em> tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Borodina, Musorgskiego i Rimskiego-Korsakowa.<\/p>\n<p>Co jednak najistotniejsze, Negus poprowadzi\u0142 posta\u0107 Golauda w\u0142a\u015bnie tak, jak \u017cyczy\u0142 sobie Debussy \u2013 kt\u00f3ry z ka\u017cdym kolejnym przedstawieniem zach\u0119ca\u0142 pierwszego wykonawc\u0119 tej partii, Hectora Dufranne\u2019a, by jeszcze dobitniej podkre\u015bla\u0142 dojmuj\u0105cy smutek i samotno\u015b\u0107 zazdrosnego ksi\u0119cia, jeszcze mocniej uwypukla\u0142 jego \u017cal za tym, czego nie zrobi\u0142 i nie powiedzia\u0142. Golaud w interpretacji Bretta Polegato, \u015bpiewaka obdarzonego wielk\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105 i a\u017c bole\u015bnie pi\u0119knym barytonem, zadowoli\u0142by Debussy\u2019ego w ka\u017cdym calu. Zw\u0142aszcza po wys\u0142uchaniu sceny z Ynioldem (w znakomitym uj\u0119ciu \u015bpiewaj\u0105cej prawdziwie \u201ech\u0142opi\u0119cym\u201d sopranem Nii Coleman), kt\u00f3ra pod batut\u0105 Negusa przeistoczy\u0142a si\u0119 w prawdziwy muzyczny thriller, jeden z najlepiej skonstruowanych dramaturgicznie obraz\u00f3w psychicznej przemocy, z jakimi kiedykolwiek mia\u0142am do czynienia w operze. \u015awietn\u0105 decyzj\u0105 obsadow\u0105 by\u0142o powierzenie roli Melizandy ukrai\u0144sko-niemieckiej sopranistce Katerynie Kasper, dysponuj\u0105cej g\u0142osem o niezwyk\u0142ej sile wyrazu i zaskakuj\u0105co ciemnej barwie, naznaczonym specyficznie \u201ewschodnim\u201d rysem melancholii \u2013 co czyni z niej idealn\u0105 odtw\u00f3rczyni\u0119 tej tajemniczej istoty. Pod wzgl\u0119dem wokalnym nie dor\u00f3wna\u0142 jej Karim Sulayman, \u015bpiewak bardzo muzykalny, stylowo prowadz\u0105cy francusk\u0105 fraz\u0119, obdarzony jednak tenorem zdecydowanie zbyt lekkim i niedostatecznie rozwini\u0119tym w dole skali, by sprosta\u0107 wymaganiom partii Peleasa. Julian Close, pami\u0119tny Hunding i z\u0142owrogi Hagen z ubieg\u0142orocznego <em>Ringu<\/em>, tym razem zbudowa\u0142 wzruszaj\u0105co kruch\u0105 posta\u0107 s\u0119dziwego Arkela. W roli Genevi\u00e8ve doskonale wypad\u0142a niezawodna Catherine Carby, z kr\u00f3tkimi partiami Lekarza i Pasterza bez zarzutu poradzi\u0142 sobie \u0142otewsko-brytyjski bas-baryton Pauls Putnins.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/MazeppaPROD-03348-Enhanced-NR-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-8963\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/MazeppaPROD-03348-Enhanced-NR-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/MazeppaPROD-03348-Enhanced-NR-300x200.jpg 300w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/MazeppaPROD-03348-Enhanced-NR-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/MazeppaPROD-03348-Enhanced-NR-768x512.jpg 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/MazeppaPROD-03348-Enhanced-NR-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/MazeppaPROD-03348-Enhanced-NR-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p><em>Mazepa\u00a0<\/em>w GPO. Rachel Nicholls (Maria). Fot. Marc Brenner<\/p>\n<p>Po wspania\u0142ym spektaklu w Longborough z tym wi\u0119kszym zaciekawieniem oczekiwa\u0142am <em>Mazepy <\/em>w Grange Park Opera, zastanawiaj\u0105c si\u0119, jak David Pountney wybrnie z dylematu inscenizacji opery Czajkowskiego w obliczu wci\u0105\u017c trwaj\u0105cej inwazji Rosji na Ukrain\u0119. Podstaw\u0105 libretta <em>Mazepy <\/em>jest poemat <em>Po\u0142tawa, <\/em>pisany przez Puszkina kilka lat po kl\u0119sce powstania dekabryst\u00f3w, gdy poeta by\u0142 ju\u017c w pe\u0142ni przekonany do misji dziejowej cara Miko\u0142aja I. Puszkinowski Mazepa nie jest ani niez\u0142omnym, cho\u0107 samolubnym m\u0142odzie\u0144cem z powie\u015bci poetyckiej Byrona, ani romantycznym bohaterem z p\u00f3\u017aniejszego dramatu S\u0142owackiego \u2013 jest wykl\u0119tym przez Cerkiew zdrajc\u0105 Rosji, spiskowcem przeciwko Piotrowi I, bezdusznym okrutnikiem i ofiar\u0105 starczych nami\u0119tno\u015bci. Historyczny hetman niewini\u0105tkiem nie by\u0142 \u2013 podobnie zreszt\u0105 jak Koczubej oraz wi\u0119kszo\u015b\u0107 dow\u00f3dc\u00f3w i polityk\u00f3w tamtej burzliwej epoki. Mazepa rzeczywi\u015bcie pr\u00f3bowa\u0142 o\u017ceni\u0107 si\u0119 z m\u0142odziutk\u0105 c\u00f3rk\u0105 Koczubeja, ten jednak udaremni\u0142 jego zamiary i pos\u0142a\u0142 Mari\u0119 (a w\u0142a\u015bciwie Matrion\u0119) do klasztoru. Koczubej kilka lat p\u00f3\u017aniej rzeczywi\u015bcie zosta\u0142 skazany przez Mazep\u0119 na \u015bmier\u0107 \u2013 po nieudanej pr\u00f3bie zadenuncjowania go przed carem. Faktem jest, \u017ce kl\u0119ska armii szwedzkiej i Hetmanatu pod Po\u0142taw\u0105 po\u0142o\u017cy\u0142a kres wieloletnim zabiegom dyplomatycznym Mazepy, kt\u00f3rych nadrz\u0119dnym celem by\u0142o zjednoczenie ziem ukrai\u0144skich \u2013 nie o tym jest jednak <em>Po\u0142tawa <\/em>i skomponowana na jej motywach opera.<\/p>\n<p>Mazepa jest dzi\u015b bohaterem narodowym Ukrainy i symbolem jej niez\u0142omnego oporu wobec Rosji. Portret hetmana figuruje na banknotach, jego imi\u0119 nosi flagowy okr\u0119t ukrai\u0144skiej marynarki wojennej, kt\u00f3rego matk\u0105 chrzestn\u0105 zosta\u0142a \u017cona prezydenta Ze\u0142e\u0144skiego. Mo\u017cna zak\u0142ada\u0107 z du\u017c\u0105 doz\u0105 pewno\u015bci, \u017ce dop\u00f3ki Ukraina pozostanie niepodleg\u0142a, akurat ten utw\u00f3r Czajkowskiego nie trafi deski tamtejszych teatr\u00f3w operowych \u2013 z tych samych wzgl\u0119d\u00f3w w Polsce nie wystawiono <em>\u017bycia za cara <\/em>Glinki i zapewne nigdy do tego nie dojdzie.<\/p>\n<p>Przypuszczam, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 Brytyjczyk\u00f3w kojarzy\u0142a Mazep\u0119 z poematem Byrona i nie spodziewa\u0142a si\u0119 ujrze\u0107 na scenie \u0142otra spod ciemnej gwiazdy. W ka\u017cdym razie widzowie spektaklu w Grange Park Opera byli wyra\u017anie zdezorientowani. S\u0105dz\u0105c z rozm\u00f3w pods\u0142uchanych w przerwie, do ko\u0144ca spodziewali si\u0119 spektakularnej przemiany wewn\u0119trznej protagonisty. I si\u0119 nie doczekali, bo Pountney nie do\u015b\u0107, \u017ce przeni\u00f3s\u0142 narracj\u0119 w nieokre\u015blon\u0105, niemniej blisk\u0105 naszym czasom wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, to na dodatek uwypukli\u0142 wszelkie propagandowe cechy utworu. Jego Mazepa ju\u017c w pierwszym akcie wkracza na scen\u0119 w pe\u0142nym rynsztunku Hells Angels, klubu motocyklowego uznanego za organizacj\u0119 przest\u0119pcz\u0105 nie tylko w Stanach Zjednoczonych. Towarzysz\u0105 mu akolici jakby \u017cywcem wyj\u0119ci z os\u0142awionej braci so\u0142ncewskiej. Ucieczk\u0119 kochank\u00f3w re\u017cyser rozegra\u0142 w konwencji wr\u0119cz groteskowej, punktowanej scenami szybkiego seksu na siode\u0142ku Harleya. S\u0142owa Mazepy w rozmowie z Koczubejem z pierwszego aktu (\u201esprawy tak si\u0119 ju\u017c maj\u0105, \u017ce Maria musi za mnie wyj\u015b\u0107\u201d) odczyta\u0142 zgodnie z postaw\u0105 moraln\u0105 swego pokolenia \u2013 skutkiem czego w drugim akcie zobaczyli\u015bmy nastoletni\u0105 Mari\u0119 w zaawansowanej ci\u0105\u017cy. Tortury Orlika na Koczubeju kojarzy\u0142y si\u0119 raczej ze stalinowsk\u0105 \u0141ubiank\u0105 ni\u017c z jak\u0105kolwiek potworno\u015bci\u0105 z dzisiejszego frontu wojny rosyjsko-ukrai\u0144skiej. Bitwa z aktu trzeciego toczy\u0142a si\u0119 mi\u0119dzy nieznanymi armiami, wyj\u0119ta z kontekstu, zaludniona postaciami, kt\u00f3re \u2013 jak w wi\u0119kszo\u015bci podobnych produkcji \u2013 wymachiwa\u0142y sztandarami, okrada\u0142y trumny poleg\u0142ych, ta\u0144czy\u0142y w maskach przeciwgazowych i generalnie panoszy\u0142y si\u0119 w jakim\u015b koszmarnym teatrze wojny \u2013 tyle \u017ce nie wiadomo czyjej. Sk\u00f3ra mi jednak \u015bcierp\u0142a, kiedy w scenie tortur pojawi\u0142 si\u0119 na \u015bcianie napis \u201eMzp\u201d z czerwon\u0105 liter\u0105 zet po\u015brodku, a z s\u0105siednich siedze\u0144 dobieg\u0142y mnie zadawane szeptem pytania, czy chodzi o Ze\u0142e\u0144skiego. Moim polskim czytelnikom t\u0142umaczy\u0107 nie musz\u0119 \u2013 publiczno\u015bci angielskiego <em>Mazepy <\/em>ch\u0119tnie bym przypomnia\u0142a, \u017ce ten upiorny znak jest symbolem rosyjskich jednostek inwazyjnych na Ukrainie.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/MazeppaPROD-03886-Enhanced-NR-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-8964\" src=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/MazeppaPROD-03886-Enhanced-NR-200x300.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/MazeppaPROD-03886-Enhanced-NR-200x300.jpg 200w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/MazeppaPROD-03886-Enhanced-NR-683x1024.jpg 683w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/MazeppaPROD-03886-Enhanced-NR-768x1152.jpg 768w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/MazeppaPROD-03886-Enhanced-NR-1024x1536.jpg 1024w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/MazeppaPROD-03886-Enhanced-NR-1365x2048.jpg 1365w, https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/MazeppaPROD-03886-Enhanced-NR-scaled.jpg 1707w\" sizes=\"auto, (max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><\/a><\/p>\n<p><em>Mazepa.\u00a0<\/em>David Stout w roli tytu\u0142owej. Fot. Marc Brenner<\/p>\n<p>Aleksander Poli\u0144ski, recenzent warszawskiej premiery <em>Mazepy <\/em>w 1912 roku, wci\u0105\u017c w zaborze rosyjskim, pisa\u0142, \u017ce \u201ew krwio\u017cerczym znajdowa\u0107 si\u0119 musia\u0142 usposobieniu Czajkowski podczas tworzenia <em>Mazepy<\/em>. W ca\u0142ej bowiem tej przyd\u0142ugiej nieco operze zaledwie kilku tylko scenom bo\u017ce s\u0142oneczko przy\u015bwieca. W przewa\u017cnej za\u015b liczbie scen hucz\u0105 burze r\u00f3\u017cnych nami\u0119tno\u015bci, \u015bwiszcz\u0105 topory kat\u00f3w, dzwoni\u0105 kajdany wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, krzepi\u0105 krew w \u017cy\u0142ach j\u0119ki torturowanych i biadania oszala\u0142ych z b\u00f3lu\u201d. W podobnie krwio\u017cerczym usposobieniu musia\u0142 znajdowa\u0107 si\u0119 Pountney, kiedy tworzy\u0142 koncepcj\u0119 swojego <em>Mazepy <\/em>(i przekonywa\u0142 do niej scenografa Francisa O\u2019Connora, choreografk\u0119 Lynne Hockney oraz re\u017cysera \u015bwiate\u0142 Tima Mitchella). Od pierwszych dni wojny nawo\u0142ywa\u0142am do nieobci\u0105\u017cania dawno umar\u0142ych kompozytor\u00f3w odpowiedzialno\u015bci\u0105 za koszmar, kt\u00f3ry dzieje si\u0119 za nasz\u0105 wschodni\u0105 granic\u0105. Tym razem jednak poj\u0119\u0142am frustracj\u0119 moich ukrai\u0144skich przyjaci\u00f3\u0142. I wci\u0105\u017c mam nadziej\u0119, \u017ce Pountney nie stan\u0105\u0142 po stronie naje\u017ad\u017ac\u00f3w. Nieustannie si\u0119 \u0142udz\u0119, \u017ce po prostu nic nie zrozumia\u0142 z tej wojny.<\/p>\n<p>Na szcz\u0119\u015bcie nie zawiod\u0142am si\u0119 na protagonistach dramatu: fenomenalnym Davidzie Stoucie, kt\u00f3ry wyeksponowa\u0142 swym przepi\u0119knym barytonem znacznie wi\u0119cej niuans\u00f3w partii Mazepy, ni\u017c w tej jednowymiarowej roli przewidzia\u0142 dla niego sam Czajkowski; oraz wspania\u0142ej Rachel Nicholls, kt\u00f3ra \u2013 paradoksalnie \u2013 okaza\u0142a pe\u0142ni\u0119 swych mo\u017cliwo\u015bci dopiero we wstrz\u0105saj\u0105cej, fina\u0142owej ko\u0142ysance Marii. W niewdzi\u0119cznej partii zakochanego w niej Andrieja ca\u0142kiem nie\u017ale sprawi\u0142 si\u0119 debiutuj\u0105cy w Grange Park tenor John Findon. Rzetelnym, cho\u0107 by\u0107 mo\u017ce niezbyt wyrazistym na tle protagonist\u00f3w Koczubejem okaza\u0142 si\u0119 chorwacki bas Luciano Batini\u0107. Odrobin\u0119 zawiod\u0142a Sara Fulgoni w mezzosopranowej roli Lubow, matki Marii \u2013 bardziej przekonuj\u0105ca aktorsko ni\u017c pod wzgl\u0119dem wokalnym. W pozosta\u0142ych partiach z wi\u0119kszym lub mniejszym powodzeniem sprawili si\u0119 Andreas Jankowitsch (Orlik), Sam Utley (Iskra) i Benjie del Rosario (Pijany Kozak). Ca\u0142o\u015b\u0107, z towarzyszeniem orkiestry English National Opera i ch\u00f3ru GPO, poprowadzi\u0142 sumiennie, cho\u0107 bez polotu Mark Shanahan, pozostawiaj\u0105c do\u015b\u0107 przestrzeni \u015bpiewakom, nie wnikaj\u0105c jednak w niuanse tej chwilami zaskakuj\u0105co wyrafinowanej partytury.<\/p>\n<p>I tak w <em>Mazepie <\/em>\u00a0&#8211; \u017ceby zn\u00f3w odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do s\u0142\u00f3w Poli\u0144skiego \u2013 cokolwiek by\u0142o dobrego, jakim\u015b sposobem wydosta\u0142o si\u0119 na wierzch. W pami\u0119ci zostanie mi jednak <em>Peleas <\/em><em>i Melizanda <\/em>pod batut\u0105 Negusa, kt\u00f3ry wszystko, co dobre, wydoby\u0142 z tej partytury w pe\u0142ni \u015bwiadomie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pod kaniku\u0142\u0105, kiedy \u017cycie operowe w naszym kraju nieomal zamiera, ograniczaj\u0105c si\u0119 do wykona\u0144 koncertowych i pojedynczych spektakli pod go\u0142ym niebem, krytykom i melomanom nie pozostaje nic innego, jak spakowa\u0107 manatki i poszuka\u0107 szcz\u0119\u015bcia gdzie indziej. Letnie festiwale we Francji, Niemczech, Austrii i Wielkiej Brytanii nie tylko odbywaj\u0105 si\u0119 w prawdziwych teatrach, ale te\u017c kusz\u0105 &#8230; <span class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/atorod.pl\/?p=8960\">[Read more&#8230;]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["entry","post","publish","author-mangusta","post-8960","format-standard","category-wedrowki-operowe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8960","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8960"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8960\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8994,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8960\/revisions\/8994"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8960"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8960"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8960"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}